IV SA/WA 2809/19

IV SA/Wa 2809/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Kaja Angerman /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Wojciech Rowiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 3604/21 - Wyrok NSA z 2024-04-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 75 poz 493
art. 6 pkt 11 lit.a
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art,. 77 § 1, art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Warszawa, 23 kwietnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Asesor WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi Z. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, na skutek skargi Z. D.(dalej również "skarżący"), było postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej również "organ" lub "GDOŚ") z [...] września 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G. z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych w związku ze zgłoszeniem bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku.
Zaskarżone postanowienie organ wydał przyjmując następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Z. D., prowadzący działalność pod nazwą Specjalistyczne Gospodarstwo Materiału Zarybieniowego Ryb Słodkowodnych, w piśmie z 19 czerwca 2019 r. poinformował Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G., że na działce [...] (staw) w miejscowości J., gmina K. (dalej również "nieruchomość"), od 30 lat znajduje się siedlisko żaby - kumaka nizinnego, które obecnie jest zagrożone na skutek budowy Obwodnicy Metropolitalnej.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w G. (dalej również "organ pierwszej instancji" lub "RDOŚ") postanowieniem z [...] lipca 2019 r. – działając na podstawie art. 7 ust. 1, art. 24 ust. 7 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2018 r. poz. 954 ze zm., zwanej dalej "ustawą szkodową") - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych w związku ze zgłoszeniem bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku, polegającego na możliwym zniszczeniu siedliska chronionego gatunku - kumaka nizinnego na nieruchomości.
Organ I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że dla przedsięwzięcia "Budowa Obwodnicy Metropolii [...] na parametrach drogi ekspresowej wraz z przebudową linii wysokiego napięcia w przebiegu wyznaczonym [...] (Obwodnicy Metropolii Specjalistyczne Gospodarstwo Materiału Zarybieniowego Ryb Słodkowodnych ) + [...] (Obwodnica [...])’’ zostało przeprowadzone postępowanie w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W trakcie postępowania przeprowadzono inwentaryzacje przyrodnicze oraz kompleksowo przeanalizowano m.in. potencjalne, negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na elementy przyrodnicze, w tym na chronione gatunki płazów występujące w obszarze oddziaływania inwestycji. Postępowanie zakończyło się [...] grudnia 2014 r. wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta określa m.in. warunki realizacji przedsięwzięcia mające na celu unikanie, zapobieganie i ograniczanie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz ustala istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych. Ponadto decyzją tą nałożono na inwestora obowiązek przeprowadzenia działań minimalizujących i kompensujących negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na ww. gatunki i ich siedliska.
Tym samym - zdaniem RDOŚ - do powyższej inwestycji uprzednio zidentyfikowano jej negatywny wpływ na środowisko i nie ma podstaw do uznania zaistniałej sytuacji na nieruchomości jako zagrożenia szkodą w środowisku, w rozumieniu przepisów ustawy szkodowej.
Z. D. wniósł zażalenie na ww. postanowienie RDOŚ, zarzucając:
naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiał dowodowego poprzez przyjęcie, że w związku z wydaną [...] grudnia 2014 r. decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy Obwodnicy Metropolitalnej nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie możliwego zniszczenia siedliska chronionego gatunku - kumaka nizinnego w sytuacji, gdy rzeczona decyzja w swej treści pomija postępowanie z tym gatunkiem i nie obejmuje aktualnej sytuacji związanej z występowaniem siedlisk kumaka nizinnego i zagrożeń powstałych w związku z prowadzoną budową;
naruszenie przepisu prawa materialnego z art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej poprzez uznanie, iż przepis ten nie obejmuje zgłoszonej szkody z uwagi na wydaną 2 grudnia 2014 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, w sytuacji, gdy w decyzji tej brak jest odniesień do zagrożeń związanych z możliwością wystąpienia szkody dla siedlisk gatunku żab – kumaka nizinnego w związku z prowadzonymi pracami przy budowie Obwodnicy Metropolitalnej.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie RDOŚ z [...] lipca 2019 r.
Organ wywiódł, że definicja szkody w środowisku, o której mowa w art. 6 pkt 11 lit a ustawy szkodowej, nie pozwala na stosowanie przepisów ustawy szkodowej w sytuacjach, gdy jakieś negatywne oddziaływanie na gatunek chroniony lub chronione siedlisko przyrodnicze zostało zidentyfikowane w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. GDOŚ zgodził się z RDOŚ, że dla przedsięwzięcia "Budowa Obwodnicy Metropolii [...] na parametrach drogi ekspresowej wraz z przebudową linii wysokiego napięcia w przebiegu wyznaczonym korytarzem [...] (Obwodnicy Metropolii [...]) + [...](Obwodnica [...])", przeprowadzone zostało postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko i wydana została decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację tego przedsięwzięcia, tj. decyzja RDOŚ w G. z [...] grudnia 2014 r., która decyzją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2016 r., została uchylona w części i w tym zakresie GDOŚ orzekł co do istoty sprawy, a w pozostałym zakresie utrzymana w mocy (dalej również "decyzje środowiskowe").
Z treści decyzji z [...] grudnia 2014 r. wynikało, że "w pasie objętym inwentaryzacją na przebiegu wariantu [...] + [...] stwierdzono występowanie 8 gatunków płazów w tym m.in. ropuchy szarej, żaby jeziorkowej, żaby trawnej, grzebiuszki ziemnej, traszki zwyczajnej i kumaka nizinnego objętego ochroną ścisłą oraz ujętego w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej. (...) Wszelkie prace budowlane mogące spowodować zmianę stosunków wodnych bądź istniejących warunków siedliskowych w zbiornikach wodnych, będą miały negatywny wpływ na populacje płazów. (...) W przypadku inwestycji liniowych, biorąc pod uwagę zakres przedsięwzięcia oraz długość odcinka drogi planowanej do budowy nie ma możliwości uniknięcia kolizji z przedstawicielami krajowej herpetofauny". Tym samym zidentyfikowano potencjalny negatywny wpływ inwestycji na chronione gatunki płazów, w tym m. in. kumaka nizinnego.
Ponadto z treści ww. decyzji wynikało, że organ miał na względzie, że budowa dróg szybkiego ruchu zawsze będzie powodować powstanie bariery ekologicznej na szlakach migracyjnych zwierząt, w tym płazów. W celu osiągnięcia kompromisu pomiędzy rozwojem infrastruktury drogowej a funkcjonowaniem przyrody nałożono na inwestora szereg warunków mających zmniejszyć oddziaływanie planowanego zamierzenia na etapie jego realizacji, a także eksploatacji.
Organ wskazał, że w decyzji środowiskowej przewidziano rozwiązania niwelujące negatywny wpływ przedmiotowego przedsięwzięcia na chronione gatunki płazów, w tym kumaka nizinnego, poprzez ustalenie następujących warunków realizacji inwestycji:
przed rozpoczęciem prac budowlanych wykonać należy tymczasowe ogrodzenia ochronne uniemożliwiające płazom dostanie się na teren budowy; ogrodzenia powinny być wykonane w formie płotków z folii z tworzyw sztucznych lub geowłókniny/geotkaniny, której struktura nada zabezpieczeniu sztywność. Ogrodzenie powinno mieć wysokość co najmniej 50 cm nad powierzchnią gruntu, być wkopane w grunt na głębokość 20 cm (uwagi na spływ powierzchniowy, nierówności terenu itp.) oraz mieć krawędź wygiętą pod kątem 45° - 90° na długości minimum 5 cm w kierunku "od placu budowy" (tzw. przewieszka), montowaną na stelażu w celu zapewnienia trwałego pochylania. Zakończenie ogrodzenia z każdej strony powinno mieć kształt litery "U". Montaż ogrodzenia tymczasowego, a następnie stały monitoring skuteczności zastosowanych rozwiązań na etapie budowy powinien odbywać się pod nadzorem specjalisty herpetologa. Ogrodzenia zlikwidować dopiero wtedy, kiedy zostaną wybudowane i odebrane stałe urządzenia ochrony zwierząt (tak w: decyzji GDOŚ z [...] stycznia 2016 r.);
w okresach wiosennych (1 marca - 30 kwietnia) oraz jesiennych (15 sierpnia - 15 października) przy migracji płazów, oprócz ogrodzenia ochronnego, należy stosować system wkopanych w grunt wiader o wysokości ścianek 30-40 cm, rozmieszczonych wzdłuż ogrodzenia ochronnego, co 10 cm. Wiadra utrzymywać w stanie suchym oraz zebrane w nich osobniki przenosić 1 - 3 razy na dobę, na wskazane przez specjalistę (w ramach nadzoru herpetologicznego) siedliska zastępcze, co umożliwi zwierzętom bezpieczne ominięcie terenu budowy (tak w: decyzji GDOŚ z [...] stycznia 2016 r.);
w przypadku częściowej lub całkowitej likwidacji zbiorników wodnych, stanowiących miejsce występowania płazów, zastosować niżej wskazane rozwiązania minimalizujące: optymalnym terminem likwidacji zbiorników wodnych jest przełom września i października, tj. między 15 września a 15 października, z uwagi na opuszczenie przez nie większości płazów przeobrażonych z postaci larwalnych, a jednocześnie brak osobników zimujących. Dokładny termin przeprowadzenia prac powinien być ustalany indywidulanie (przez nadzór herpetologiczny) dla każdego zbiornika na podstawie obserwacji w terenie oraz warunków temperaturowych (tak w: decyzji GDOŚ z [...] stycznia 2016 r.),
podczas realizacji inwestycji należy zapewnić nadzór herpetologa, ichtiologa, entomologa, ornitologa oraz fitosocjologa/botanika, obejmujący m.in.: zabezpieczenie placu budowy przed przedostaniem się herpetofauny, a w przypadku natrafienia na osobniki płazów, które pomimo zastosowanych zabezpieczeń przedostały się na teren inwestycji, bezpieczne przeniesienie ich w miejsca właściwe pod względem siedliskowym; kontrolę wykopów, w tym okresowych zalewisk, przed ich likwidacją, pod kątem wykorzystania tych miejsc przez małe zwierzęta, w szczególności przez płazy (tak w: decyzji GDOŚ z [...] stycznia 2016 r.).
W decyzji środowiskowej wskazano również wymagania dotyczące ochrony środowiska, zgodnie z którymi:
w celu ochrony zwierząt przed możliwością kolizji z pojazdami należy wykonać m. in. przejścia dolne dla płazów i małych zwierząt, tj. zaleca się budowę przejść o przekroju prostokątnym lub eliptycznym (bez skosów lub wyokrągleć); w przypadku przeprowadzenia stałego cieku wodnego w przepuście, szerokość przejścia należy powiększyć o szerokość koryta cieku i utworzyć minimum jedną półkę dla zwierząt stanowiącą wydzieloną suchą część dla zwierząt, wyniesioną minimum 0,5 m ponad dno rowu (tak w: decyzji GDOŚ z[...] stycznia 2016 r.);
na całej długości drogi ekspresowej [...] + [...], z wyjątkiem odcinków z ekranami akustycznymi, zastosować po obu stronach drogi szczelne wygrodzenia z metalowej siatki o wysokości 250 cm ponad powierzchnię gruntu, uniemożliwiające przedostawanie się zwierząt na teren drogi. Siatka ogrodzeniowa powinna charakteryzować się zmienną wielkością oczek - zmniejszającą się ku dołowi. Przy przejściach dla zwierząt małych i płazów należy zamontować płotki naprowadzające dla płazów (tzw. ogrodzenia ochronnonaprowadzające), o wysokości co najmniej 50 cm nad powierzchnią gruntu, wykonane z prefabrykatów lub płyt z betonu, polimerobetonu lub metalu. Płotki powinny być zamontowane w odległości nie mniejszej niż 100 m od każdego przyczółka, a sąsiadujące ze sobą przejścia powinny być połączone systemem płotków (tak w: decyzja GDOŚ z [...] stycznia 2016 r.).
W konsekwencji GDOŚ uznał, że ze względu na uzyskanie przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w której zostało zidentyfikowane negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na gatunki chronione i chronione siedliska przyrodnicze, w tym m. in. na kumaka nizinnego, wykluczono możliwość nałożenia na podmiot korzystający ze środowiska obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych. Zasadnie organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji w powyższym przedmiocie. Tym samym za bezzasadny organ uznał - podnoszony w zażaleniu - zarzut naruszenia art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej.
Za nieuzasadniony organ uznał również zarzut dotyczący naruszenia przez RDOŚ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem GDOŚ zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia oraz został prawidłowo oceniony przez organ pierwszej instancji.
Na marginesie organ wskazał, że poza skarżonym rozstrzygnięciem pozostaje ocena skuteczności przyjętych w decyzjach środowiskowych rozwiązań. Organ podkreślił, że ustawa szkodowa nie jest instrumentem służącym do kontrolowania i weryfikowania postępowań i ich wyników, prowadzonych w oparciu o inne uregulowania prawne. Jej przepisy stanowią wyłącznie wzbogacenie instrumentarium odpowiedzialności administracyjnej i w żadnym przypadku nie służą zastępowaniu nimi innych obowiązujących przepisów. Bez względu więc na to czy rozwiązania przyjęte w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia są prawidłowe czy też obarczone błędami, czy nałożone tą decyzją obowiązki są realizowane czy też nie, ustawa szkodowa w przedmiotowej sprawie nie będzie mieć zastosowania.
Z. D. wywiódł skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej, poprzez uznanie, iż przepis ten nie obejmuje zgłoszonej szkody z uwagi na wydaną 2 grudnia 2014 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, a w konsekwencji nie znajdują zastosowania przepisy ustawy szkodowej, w sytuacji, gdy wskazana decyzja nie przedstawia aktualnego stanu zagrożenia szkodą siedliska kumaka nizinnego, co oznacza, iż w rzeczywistości nie została dokonana uprzednia ocena negatywnego wpływu inwestycji tj. budowy Obwodnicy Metropolitarnej na gatunek chroniony, zatem zaistniała szkoda w środowisku w rozumieniu przepisów ustawy szkodowej,
art. 86 Konstytucji RP poprzez odmowę zastosowania przepisów ustawy szkodowej w sytuacji, gdy organ był zobowiązany do nałożenia na inwestora obowiązku ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie pogorszenie środowiska w oparciu o zasady określone w ww. ustawie,
art. 74 pkt 4 Konstytucji RP poprzez odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie możliwego zniszczenia siedliska chronionego gatunku - kumaka nizinnego w sytuacji, gdy obywatel wniósł uzasadnione zgłoszenie informujące o potencjalnej szkodzie w środowisku, co stoi w sprzeczności z konstytucyjnym nakazem wspierania przez władze publiczne działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska,
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego i oparcie zaskarżonego postanowienia jedynie na decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G. o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] grudnia 2014 r. nr [...], obarczonej istotnymi wadami, w tym w zakresie aktualności ustaleń faktycznych, a w konsekwencje uznanie, że dla budowy Obwodnicy Metropolitalnej nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie możliwego zniszczenia siedliska chronionego gatunku - kumaka nizinnego w sytuacji, gdy nie zostało przeprowadzone uzupełniające postępowanie dowodowe mające na celu wyczerpującą analizę stanu faktycznego,
art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości co do bezstronności organu administracji publicznej, a mianowicie oparcie się organu przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia jedynie na dowodach niekorzystnych dla skarżącego oraz niepodjęcie działań zmierzających do ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o:
uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,
zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed sądem administracyjnym według norm prawem przepisanych.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2019 r. nie narusza prawa.
Osią sporu w rozpoznawanej sprawie była ocena, czy potencjalna możliwość zniszczenie siedliska chronionego gatunku - kumaka nizinnego na działce [...] (staw) w miejscowości [...], gmina [...] na skutek realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa Obwodnicy Metropolii [...] na parametrach drogi ekspresowej wraz z przebudową linii wysokiego napięcia w przebiegu wyznaczonym korytarzem [...] (Obwodnicy Metropolii [...]) + [...] (Obwodnica [...])’’ stanowi szkodę w środowisku w rozumieniu, w rozumieniu art. 6 pkt 11 lit. 1 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1862, dalej "ustawa szkodowa"), a w konsekwencji czy istniały podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych, stosownie do treści art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej.
Skarżący wnosząc skargę stanął na stanowisku, że organy administracji orzekające w sprawie obowiązane były w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Tymczasem, zdaniem skarżącego, organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a postępowanie prowadziły w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Skarżący uznał, że RDOŚ ograniczył ustalenia stanu faktycznego do decyzji z [...] grudnia 2014 r. określającej środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia, która w jego ocenia nie spełnia kryterium aktualności w odniesieniu do zagrożenia dla gatunku kumaka nizinnego, zaś GDOŚ zaniechał jego uzupełnienia. Co więcej, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, spowodowało, że dotychczasowe poczucie pewności prawa i zaufania do władzy publicznej po stronie skarżącego zostało naruszone. Skarżący wskazał, że siedlisko egzystowało długotrwale (30 lat) i niezakłócenie. Co więcej, skarżący był przekonany o istnieniu ustawowych gwarancji ochrony zagrożonego gatunku (kumaka nizinnego) oraz mechanizmów służących zapobieganiu bądź naprawieniu szkody w środowisku.
W ocenie sądu zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Podstawą uwzględnia skargi może być stwierdzenie przez sąd, że doszło do naruszenia przepisów postępowania i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej również "p.p.s.a."). Oznacza to, że aby skutecznie sformułować zarzut naruszenia przepisów postępowania wobec organu administracji nie jest wystarczające ani powołanie przepisów prawa procesowego, ani lakoniczne stwierdzenie, że doszło do ich naruszenia. Skarżący nie wskazał na żadne konkretne okoliczności, które organ pominął w ustaleniu stanu faktycznego bądź które powinien ustalić. Swój zarzut ograniczył do stwierdzenia, że ustalenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody przedsięwzięcia są nie aktualne. Takie ogólnikowe twierdzenie uniemożliwiło sądowi podważanie legalności działania organu orzekającego w sprawie, w tym uznanie, że naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Z pola widzenia nie mogło przy tym umknąć to, że zgłoszenie o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku powinno, w miarę możliwości, zawierać dokumentację potwierdzającą wystąpienie bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku (art. 24 ust. 4 ustawy szkodowej). Skarżący ani w toku postępowania administracyjnego, ani w zainicjowanym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawił żadnego dowodu, który podważyłby jakiekolwiek ustalenia organów administracji orzekających w sprawie. Skarżący poza ogólnikowym stwierdzeniem o niszczeniu siedliska nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które obrazowałyby zmiany w siedlisku kumaka nizinnego na nieruchomości przed rozpoczęciem przedsięwzięcia i po rozpoczęciu realizacji przedsięwzięcia. W świetle powyższego niezrozumiały był również zarzut naruszenia art. 74 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi, że władze publiczne mają wspierać działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. Samo zgłoszenie szkody przez skarżącego nie poparte żadną dokumentacją, czy nawet argumentacją, nie mogło - niejako automatycznie – zostać uznane za uzasadnione.
Zdaniem sądu nieusprawiedliwiony był również zarzut naruszenia art. 6 pkt 11 lit.a ustawy szkodowej. Skarżący stanął na stanowisku, że skoro decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] grudnia 2014 r. nie określała obowiązków inwestora w kwestii ochrony kumaka nizinnego, a warunki realizacji inwestycji zostały dodane po ponad dwóch latach w wyniku częściowego uchylenia decyzji (czyli w decyzji GDOŚ z [...] stycznia 2016 r. – przyp. sądu), to potencjalne zagrożenie szkodą w środowisku nie zostało prawidłowo uprzednio zidentyfikowane. Co więcej, zdaniem skarżącego, przewidziane obowiązki zawierają jedynie ogólne odniesienie do płazów, nie wskazując działań koniecznych dla ochrony kumaków nizinnych objętych ścisłą ochroną oraz wymagających czynnej ochrony wedle Rozporządzenia Ministra Środowiska z 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2014 r. poz. 1348; akt zastąpiony rozporządzeniem Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, Dz. U. poz. 2183 – przyp. sądu).
W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej, przez szkodę w środowisku rozumie się negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych, mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, z tym że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu, wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283). Innymi słowy, szkoda w środowisku w gatunku chronionym nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska m.in. zgodnie z decyzją środowiskową.
Mając na uwadze powyższe sąd za trafne uznał stanowisko Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, że powyższe wyłączenie miało miejsce w sprawie. Realizacja przedsięwzięcia polegająca na budowie drogi szybkiego ruchu została poprzedzona analizą stanu środowiska i znalazło to odzwierciedlenie w decyzji RDOŚ z [...] grudnia 2014 r. oraz decyzji GDOŚ z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Organ wydający decyzję środowiskową posiadał wiedzę o siedliskach płazów, w tym kumaka nizinnego w terenie, w którym ma być zrealizowane przedsięwzięcie. W tym celu zobowiązał inwestora do podjęcia szeregu działań w celu minimalizacji szkód w środowisku i określił środki zaradcze mające na celu ochronę populacji płazów. Dlatego niezrozumiałe było twierdzenie skarżącego o nieaktualności ustaleń w decyzji o ustaleniach środowiskowych uwarunkowań, że nie doszło do uprzedniego zidentyfikowania negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska. Zauważyć należy, że zgłoszenie szkody przez skarżącego zostało zawarte w piśmie z 19 czerwca 2019 r., a w więc ponad trzy lata po wydaniu decyzji środowiskowej. Skarżący nie wskazał przy tym, aby podmiot korzystający ze środowiska nie wykonał obowiązków nałożonych w decyzji środowiskowej.
W realiach niniejszej sprawy nie można również mówić o naruszeniu przez organ art. 86 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem każdy – a więc i skarżący, i inwestor - jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Kwestia odpowiedzialności za naruszenie stanu środowiska określa ustawa (art. 86 zd. ostatnie Konstytucji RP). Z powyższego przepisu nie sposób wywieść, że w każdej sytuacji nadrzędną wartością jest środowisko. Uregulowania zawarte w ustawie szkodowej stanowią przykład tego, że pożądany jest kompromis pomiędzy ochroną środowiska a modernizacja infrastruktury drogowej, a w konsekwencji, że odpowiedzialność za naruszenie stanu środowiska może być ograniczona.
Mając na uwadze powyższe sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i nie podzielił stanowiska skarżącego wyrażonego w skardze. Organ prawidłowo przyjął, że zgłoszenie skarżącego z 19 czerwca 2019 r. wskazywało na szkodę w środowisku, która z uwagi na uprzednio zidentyfikowany negatywny wpływ wynikający z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest szkodą w rozumieniu ustawy i nie było podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 133, art. 119 pkt 3, art. 120 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.
-----------------------
12