IV SA/WA 2803/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1951 r., uznając, że skarżąca wykazała prawo własności swojej poprzedniczki prawnej.
Skarżąca T.S. wniosła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1951 r. na rzecz Skarbu Państwa. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że skarżąca nie wykazała tytułu własności swojej poprzedniczki prawnej, H. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów, stwierdzając, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym dokumenty z postępowania wywłaszczeniowego i protokoły z lat 60., potwierdza prawo własności H. P. w dacie wywłaszczenia, co czyni umorzenie postępowania bezpodstawnym.
Sprawa dotyczyła wniosku T.S. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1951 r. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie Dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Organy administracji obu instancji umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ skarżąca nie przedstawiła dokumentu jednoznacznie potwierdzającego tytuł własności jej poprzedniczki prawnej, H. P., na datę wywłaszczenia. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o umorzeniu. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organom błędną ocenę materiału dowodowego i wadliwe umorzenie postępowania. Sąd uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że zgromadzona dokumentacja, w tym protokół z 1968 r. wskazujący H. P. jako właścicielkę lub władającą/użytkownika na podstawie aktu notarialnego z 1936 r., a także akta postępowania wywłaszczeniowego, gdzie H. P. była wskazana jako jedna z właścicielek, wystarczająco potwierdzają jej tytuł własności w dacie wywłaszczenia. Sąd podkreślił, że w przypadku tak starych wywłaszczeń należy uwzględnić ówczesne standardy postępowania i nie można wyciągać negatywnych konsekwencji z braku współcześnie posiadanych dokumentów, jeśli istnieją inne dowody potwierdzające prawo własności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, brak współcześnie posiadanych dokumentów nie uzasadnia umorzenia postępowania, jeśli istnieją inne dowody potwierdzające tytuł własności z daty wywłaszczenia, zwłaszcza w kontekście starych wywłaszczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym dokumenty z postępowania wywłaszczeniowego i protokoły z lat 60., wystarczająco potwierdzają prawo własności H. P. w dacie wywłaszczenia. Podkreślono, że w przypadku tak starych wywłaszczeń należy uwzględnić ówczesne standardy postępowania i nie można wyciągać negatywnych konsekwencji z braku współcześnie posiadanych dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego następuje, gdy odpadnie podstawa materialnoprawna żądania.
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Warunki żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (zbędność na cel).
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 17 § ust.1 pkt 4
Obwieszczenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego.
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 13 § ust. 3 pkt 5
Wymagane dokumenty do wniosku o wywłaszczenie (wykaz właścicieli).
Pomocnicze
k.p.a. art. 135
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 200
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
u.g.n. art. 4 § pkt 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja nieruchomości wywłaszczonej.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ błędnie uznał, że brak współcześnie posiadanych dokumentów potwierdzających tytuł własności wyklucza prawo do żądania zwrotu nieruchomości. Zgromadzony materiał dowodowy, w tym akta postępowania wywłaszczeniowego i protokoły z lat 60., potwierdza prawo własności poprzedniczki prawnej skarżącej, H. P., na datę wywłaszczenia. Procedura wywłaszczeniowa na podstawie Dekretu z 1949 r. była prowadzona wobec ustalonych właścicieli, co potwierdza status H. P. jako właścicielki.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób zaprzeczyć, że tytułu własności nie było nie można wyciągać współcześnie skutków ujemnych dla strony - w oparciu o fakty od niej całkowicie niezależne, stanowiące dowód niedbałości czy innych standardów procedowania organów działających w latach 50 XX w.
Skład orzekający
Joanna Borkowska
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Wąsikowska
sędzia
Aneta Żak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa własności w sprawach o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na podstawie Dekretu z 1949 r., zwłaszcza w przypadku braku kompletnej dokumentacji współcześnie."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na podstawie Dekretu z 1949 r. i późniejszych przepisów, gdzie kluczowe jest ustalenie prawa własności na datę wywłaszczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia i problemów z ustaleniem prawa własności po kilkudziesięciu latach, co jest częstym problemem w sprawach o zwrot nieruchomości.
“Czy brak dokumentów sprzed 70 lat przekreśla prawo do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 2803/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2025-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Wąsikowska Aneta Żak Joanna Borkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 105 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2024 poz 1145 art. 136 ust. 3, art. 137 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135; art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska, asesor WSA Aneta Żak, Protokolant ref. Ewa Januszkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 września 2024 r. nr 3583/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej T.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2024 r., Nr [...]Wojewoda Mazowiecki (dalej organ, Wojewoda) po rozpatrzeniu odwołania T. S. (dalej skarżąca) od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy Nr [...] z dnia [...].01.2024 r., w której orzeczono o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego postępowania z wniosku T. S. o zwrot nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. T., przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 grudnia 1951 r., znak: [...], w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan sprawy był następujący: 13 maja 2020r. do Urzędu m. st. Warszawy wpłynął wniosek T. S. o zwrot nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. T., o pow. 6157 m2, objętej orzeczeniem Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].12.1951 r. znak: [...] wraz z kopią tego orzeczenia oraz kopią odpisu prawomocnego postanowienia częściowego Sądu Rejonowego dla [...], Wydział XVI Cywilny, z dnia [...].05.2018 r., Sygn. akt [...], stwierdzającego, że spadek po H. P. (z domu Z.), córce H. i A., zmarłej w dniu [...].09.1982 r. w W., na podstawie ustawy nabyły dzieci jej oraz. T. P.: syn Z. P., córka K. J. B. (z domu P.), córka M. D. M. (z domu P.) i córka T.S.(z domu P.) - po 1/4 części spadku każde z nich. Organ I instancji ustalił, że orzeczeniem w/w Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej wywłaszczono - w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę Radiostacji Nadawczej M.S.Z. nieruchomości położone we wsi [...], gm. [...] pow. W. o ogólnej powierzchni 25 547 m- w granicach określonych mapą sytuacyjno-wysokościową gruntów tabelowych wsi [...], sporządzoną przez Państwowe Przedsiębiorstwo Miernicze Biuro Terenowe na Warszawski Zespół Miejski, przyjętą do ewidencji dnia 06.10.1951 r. L.dz. Ewid.[...]. Zgodnie z treścią ww. orzeczenia wywłaszczeniem zostały objęte grunty rolne odpowiednio: C. M. o pow. [...] m2 K. H. o pow. [...] m2 i P. H.o pow. [...] m2. Wywłaszczenie nastąpiło za odszkodowaniem. W oparciu o opracowanie geodezyjne sporządzone w dniu [...].01.2021 r. przez geodetę uprawnionego organ I instancji ustalił, że nieruchomości należącej do H. P., objętej orzeczeniem Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21.12.1951 r. znak: [...]. odpowiadają aktualnie działki ew. o nr: [...] i [...] z obrębu [...]. Postępowaniem objęto część nieruchomości oznaczonej aktualnie jako część działki ew. nr [...] z obrębu [...]. Prezydent m. st. Warszawy zaznaczył, że w odniesieniu do działki ew. [...] prowadzi odrębne postępowanie. Po rozpatrzeniu wniosku w zakresie zwrotu działki ew. nr [...] z obrębu [...] Prezydent m. st. Warszawy, decyzją Nr [...] z dnia [...].01.2024 r., orzekł o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego postępowania z wniosku T. S. o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. T., przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 grudnia 1951 r., znak: [...], w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła T.S., a zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2024 r. Nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ podkreślił, że uprawnioną do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być osoba, której zostało odjęte prawo własności lub spadkobierca takiej osoby, a o legitymacji do wystąpienia z roszczeniem przesądza posiadanie prawnego do nieruchomości wywłaszczonej. Organ wskazał, że w celu ustalenia, czy poprzedniczka prawna skarżącej posiadała tytuł prawny do wywłaszczonej nieruchomości, organ I instancji prowadził szeroką kwerendę mającą na celu pozyskanie wszelkich akt związanych z nieruchomością objęta powyższym orzeczeniem - w szczególności dokumentacji wywłaszczeniowej oraz dokumentacji związanej z realizacją celu wywłaszczenia - w tym dokumentu potwierdzającego tytuł własności do ww. nieruchomości na datę wywłaszczenia. Powyższa kwerenda prowadzona była z udziałem: Urzędu Dzielnicy [...] [...]. Wydziału Archiwum Urzędu [...], Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum Państwowej > w Warszawie, Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie, Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz Instytutu Pamięci Narodowej. Dokonano także wglądu do zamkniętej księgi wieczystej KW nr [...], z której odłączona została m. in. działka ew. nr [...] z obrębu [...]. Z dokumentów znajdujących się w ww. księdze wieczystej wynika, że została ona założona dla gruntu o obszarze [...] m2 pochodzącego z zaginionej księgi hipotecznej "[...] hip. nr [...]". W aktach ww. księgi nie odnaleziono dokumentu potwierdzającego tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości na datę wywłaszczenia. Pozyskano również z Ministerstwa Spraw Zagranicznych uwierzytelnioną kopię odpisu protokołu ustalania granic oraz osób władających, użytkowników i dzierżawców nieruchomości gruntowych na obszarze administracyjnym miasta st. Warszawy dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 1968 r., z którego wynika, że dla obiektu [...] Ks. Rob [...] H. P. z domu Z. (c. H. i A.) wpisana jest jako właścicielka bądź władająca/użytkownik dla dawnej nieruchomości oznaczonej jako "ul. P., część d. osady tab. [...] wsi G. [...] część. W rubryce pt. "przedstawione dowody stwierdzające tytuł własności jako podstawa w. wpisu wskazany został akt notarialny z dnia [...] stycznia 1936 r. Rep. [...] sporządzony przez notariusza S. B. Ministerstwo Spraw Zagranicznych nadesłało również uwierzytelnioną kopię odpisu badania hipotecznego terenu zleconego przez MSZ p.n. "[...]" z ks. rob. [...] z dnia [...] sierpnia 1967 r. w którego treści wskazano, że dla dawnej nieruchomości pn.: G. hip. Nr [...] część/połowa/ (poz. 11 badań hipotecznych) księga wieczysta zaginęła i aktualnego i właściciela hip. ustalić nie można. W 1937r. nieruchomość stanowiła własność H. Z. Aktem notarialnym Rep. [...], pozyskanym z Archiwum Państwowego w Warszawie, W. R., w celu wyjścia z niepodzielności, połowę swoich praw spadkowych po ojcu H. Z. do pozostałej po nim osady [...], położonej we wsi G.; zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod [...]. uregulowanej w księdze wieczystej w Wydziale Hipotecznym przy Sądzie Grodzkim w W., oznaczonej [...] sprzedała swojej siostrze G. A., W. R. Oświadczyła również, że H.Z. zmarł, a spadek po nim nabyły cztery córki: W.R., G. A. M. Z. i H. P. a na 1/5 części spadku ustanowione dożywotnie użytkowanie na rzecz wdowy po H. Z. – A. z S.Z., Z treści przedmiotowego aktu wynika także, że postępowanie spadkowe po H. Z. dotychczas w wykazie hipotecznym ogłoszone nie zostało. Organ ustalił, że z dokumentacji, która posłużyła do wykonania opracowania geodezyjnego, wynika, że wywłaszczona nieruchomość stanowi część nieruchomości hipotecznej ".[...]" bez przypisania numeru działki, nie napotkano oznaczenia "[...]". Nie natrafiono również na informację, aby przedmiotowa nieruchomość stanowiła działkę [...] z nieruchomości hipotecznej "[...]". Prezydent m. st. Warszawy wezwał skarżącą o przedłożenie do akt sprawy dokumentu potwierdzającego tytuł własności H. P., do ww. nieruchomości na datę wywłaszczenia. Skarżąca nie przedstawiła dowodu na istnienie prawa własności swojej poprzedniczki i nie złożyła żadnych wniosków dowodowych w tym zakresie. W tak ustalonym stanie faktycznym organ uznał, że fakt, iż poprzedniczka prawna skarżącej była adresatem decyzji wywłaszczeniowej, nie świadczy o tym, że była ona także właścicielką nieruchomości. Brak tytułu własności do gruntu, po stronie wnioskodawcy, oznacza brak podstaw prawnych do żądania przez tę osobę zwrotu nieruchomości. Tym samym należało uznać, iż żądanie zwrotu nieruchomości przez osobę nieuprawnioną spowodowało, że postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 września 2024 r. Nr [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.S., zaskarżając ją w całości i zarzucając: 1. naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. art. 4 pkt 4 u.g.n. w zw. z art. 17-26 Dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - polegające na wadliwym umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowe w wyniku błędnego przyjęcia, że Skarżąca nie wykazała prawa własności wywłaszczonej nieruchomości swojego spadkodawcy – H. P. (tytułu prawnego do nieruchomości wywłaszczonej); 2. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 17-26 Dekretu z 1949 r. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - polegające na wadliwym umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowe w wyniku dowolnej a nie swobodnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że Skarżąca nie wykazała tytułu prawnego swojego poprzednika prawnego (spadkodawcy – H. P.) do nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2. zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ błędnie uznał, że fakt bycia adresatem decyzji wywłaszczeniowej nie świadczy o tym, że osoba wywłaszczona była właścicielem nieruchomości. Procedura wywłaszczeniowa na podstawie przepisów Dekretu z 1949 r. była prowadzona wyłącznie po ustaleniu kręgu właścicieli nieruchomości i jedynie w stosunku do właścicieli nieruchomości wydawana była decyzja w przedmiocie wywłaszczenia. Skoro zatem decyzja wywłaszczeniowe została wydana w stosunku do H. P., to nie mogła ona nie być właścicielem wywłaszczanej nieruchomości. W ocenie skarżącej nie zaszła zatem w niniejszej sprawie podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. W piśmie z 19 lutego 2025r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z kopii dołączonego dokumentu na okoliczność stwierdzenia posiadania tytułu własności przez H. P. do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267 t.j.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 t.j.) dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszenia prawa należy przypisać zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia z dnia [...] września 2024 r. Nr [...]wydana po rozpatrzeniu odwołania T. S. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy Nr [...] z dnia [...].01.2024 r., umarzającej postępowania ws zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. T., przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1951 r., znak: [...], w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] – którą Wojewoda utrzymał decyzję organu I instancji. Istota zarzutów skargi sprowadza się tego, że organ wadliwie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w wyniku błędnego przyjęcia, że Skarżąca nie wykazała tytułu prawnego do nieruchomości wywłaszczonej przysługującego jej spadkodawcy – H. P. Bezspornie, orzeczeniem Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]12.1951 r. znak: [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę Radiostacji Nadawczej M.S.Z.. nieruchomości położone we wsi G., gm. F. pow. W. o ogólnej powierzchni [...] m- w granicach określonych mapą sytuacyjno-wysokościową gruntów tabelowych wsi G., sporządzoną przez Państwowe Przedsiębiorstwo Miernicze Biuro Terenowe na Warszawski Zespół Miejski, przyjętą do ewidencji dnia [...]10.1951 r. L.dz. Ewid.[...]Zgodnie z treścią ww. orzeczenia wywłaszczeniem zostały objęte grunty rolne należące do M. C. ([...] m2), H.K. ([...] m2) i H. P. ([...] m2). W tym miejscu Sąd zaznacza, że podziela stanowisko organu II instancji, że różnicę w pisowni nazwiska P.P., uważa za niemającą wpływu na wynik sprawy. W aktach sprawy znajduje się pozyskana z Ministerstwa Spraw Zagranicznych uwierzytelniona kopia odpisu protokołu ustalania granic oraz właścicieli (osób władających, użytkowników i dzierżawców) nieruchomości gruntowych na obszarze administracyjnym miasta st. Warszawy dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 1968 r., z którego wynika, że dla obiektu "[...]" Ks. Rob [...] H. P. z domu Z. (c. H. i A.) wpisana jest jako właścicielka bądź władająca/użytkownik dla dawnej nieruchomości oznaczonej jako "ul. P., część d. osady tab. [...] wsi G.[...]. W rubryce pt. "przedstawione dowody stwierdzające tytuł własności (władania, użytkowania względnie oświadczenia - § 37 instr. o ewid. grunt) jako podstawa w.w wpisu wskazany został akt notarialny z dnia [...] stycznia 1936 r. Rep. [...] sporządzony przez notariusza S. B. W aktach sprawy znajduje się również przekazana przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych uwierzytelniona kopia odpisu badania hipotecznego terenu zleconego przez MSZ p.n. "[...]" z ks. rob. [...] – [...] z dnia [...] sierpnia 1967r., w którego treści wskazano m.in., że dawna nieruchomość pn.: G. hip. Nr [...] część/połowa w 1937 r. stanowiła własność H. Z. Z treści znajdującego się w aktach aktu notarialnego Rep. [...] wynika, że dokumentem tym W.R., w celu wyjścia z niepodzielności, połowę swoich praw spadkowych po ojcu H. Z. do pozostałej po nim osady włościańskiej, położonej we wsi G.; zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod [...] uregulowanej w księdze wieczystej w Wydziale Hipotecznym przy Sądzie Grodzkim w W., oznaczonej "[...]", sprzedała swojej siostrze G. A. W.R. oświadczyła również, że H.Z. zmarł, a spadek po nim nabyły cztery córki: W.R., G. A., M. Z. i H. P. a na 1/5 części spadku ustanowione dożywotnie użytkowanie na rzecz wdowy po H. Z. – A.z S. Z. Wywłaszczenie objętej postępowaniem nieruchomości dokonane zostało w trybie przepisów dekretu z dnia [...] kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U.1949.27.197 – stan prawny od listopada 1950r. do 30 stycznia 1952r.). Postępowanie zostało wszczęte na wniosek Ministerstwa Spraw Zagranicznych z 29 września 1950r. skierowany do Przewodniczącego Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. Z akt tamtejszej sprawy (t.[...] akt administracyjnych) wynika expressis verbis, że jedną z właścicielek wywłaszczanego gruntu była H. P. Zgodnie z art. 13 ust.3 pkt 5) Dekretu do ubiegający się o wywłaszczenie powinien złożyć wojewodzie wniosek, a do niego dołączyć m.in. wykaz właścicieli wywłaszczanych nieruchomości z podaniem ich adresów, o ile ubiegający się o wywłaszczenie jest w posiadaniu tych danych. Ubiegający się – w osobie Ministerstwa Spraw Zagranicznych – był w posiadaniu wymaganych informacji bowiem jak wynika z akt, sprawa własności objętych wnioskiem gruntów nigdy nie była sporna. Osoby wskazane jako właściciele – w tym H. P. – brały udział we wszystkich etapach postępowania. Były wskazane także w obwieszczeniu, o którym mowa w art. 17 ust.1 pkt 4) Dekretu. Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie Sądu, należało go ocenić w sposób odmienny niż dokonały tego organy. Skoro w świetle przepisów Dekretu z 1949r. wystarczającym potwierdzeniem tytułu własności nieruchomości osoby wywłaszczanej było m.in. akt notarialny z dnia [...] stycznia 1936 r. Rep. [...] sporządzony przez notariusza S.B. to w obecnym stanie prawnym nie sposób zaprzeczyć, że tytułu własności nie było. Tym bardziej, że taki stan prawny wynika także z protokołu ustalania granic oraz właścicieli (osób władających, użytkowników i dzierżawców) nieruchomości gruntowych na obszarze administracyjnym miasta st. Warszawy dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 1968 r., z którego wynika, że dla obiektu [...] Ks. [...] H. P. z domu Z. (c. H. i A.) wpisana jest jako właścicielka bądź władająca/użytkownik dla dawnej nieruchomości oznaczonej jako "ul. P., część d. osady tab. [...] wsi [...] część. Zakres czasu tj. okres od sporządzenia aktu notarialnego ([...] stycznia 1936r.) do sporządzenia protokołu ustalania granic ([...] sierpnia 1968 r.), obejmujący dzień wydania decyzji ([...] grudnia 1951r.), dodatkowo przemawia za uznaniem, że w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej właśnie H. P. miała prawo własności do gruntu. Fakt wywłaszczenia nieruchomości można zweryfikować w oparciu o zachowaną, nawet szczątkową dokumentację postępowania wywłaszczeniowego. W badanym przypadku chodzi o decyzję pochodzącą sprzed kilkudziesięciu lat (wydaną ponad 70 lat temu), a więc trzeba uwzględnić ówczesne standardy postępowania administracyjnego i poziom kultury prawnej. Z tego względu na podstawie samego faktu, że nie odnaleziono dokumentu potwierdzającego tytuł własności do gruntu nie sposób przesądzić, że grunt ten nie był własnością osoby wywłaszczonej. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów. Nawet zatem jeżeli nie zachował się żaden dokument o wyżej wskazanej treści, to dopuszczalne jest z uwzględnieniem art. 75 k.p.a. oraz całokształtu materiału dowodowego, dowodzenie że doszło do wydania decyzji o wywłaszczeniu wobec właściciela gruntu. Za niedopuszczalne należałoby natomiast uznać - wywodzenie współcześnie skutków ujemnych dla strony - w oparciu o fakty od niej całkowicie niezależne, stanowiące dowód niedbałości czy innych standardów procedowania organów działających w latach 50 XX w. Tak więc, nawet samo ustalenie, że strona nie dysponuje współcześnie dokumentem potwierdzającym tytuł własności jej poprzedniczki prawnej do gruntu nie może zostać uznane za przesądzające, że takiego prawa nie było w momencie wydania decyzji o wywłaszczeniu. Ustalenia na okoliczność ustalenia prawa do gruntu H. P. muszą być czynione na podstawie całokształtu zachowanej dokumentacji. Wobec powyższego, uznanie przez organ, że brak tytułu własności do gruntu, po stronie wnioskodawczyni tj. brak podstaw prawnych do żądania przez nią zwrotu nieruchomości, było bezpodstawne. Błędnie organ uznał, iż żądanie zwrotu nieruchomości zgłoszone zostało przez osobę nieuprawnioną zatem postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe co wypełniło przesłanki zastosowania art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zapadłe w sprawie decyzje należało uchylić. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie miał na względzie stanowisko zawarte w niniejszym uzasadnieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI