IV SA/Wa 2788/15

IV SA/Wa 2788/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska-Fonfara
Kaja Angerman /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi I. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę
Uzasadnienie
IV SA/Wa 2788/15
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Rada do Spraw Uchodźców po rozpatrzeniu odwołania I. A. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, obejmującą również jego żonę N.A.
Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń organu.
Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. I. A., obywatel [...], narodowości [...], zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.
Po przeprowadzeniu przewidzianej prawem procedury, decyzją z dnia [...] października 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania statusu uchodźcy na terytorium RP. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził też, że w przypadku Wnioskodawcy brak jest przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP. Odwołanie od decyzji złożył I. A. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, aby w jego indywidualnym przypadku istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie. Składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy Aplikant oświadczył: w [...] jest bardzo duże zagrożenie zdrowia i życia dla mnie i mojej żony ponieważ trwa tam wojna. Mnóstwo patroli wojskowych, które zatrzymują do kontroli ludzi i bardzo długo sprawdzają. Oni każą wybierać, czy chce się być za [...], czy za [...] i zmuszają do walki Ja nie chcę walczyć. Tam nie można żyć spokojnie i jest bardzo niebezpiecznie. Dookoła ktoś cały czas strzela i nie wiadomo kiedy człowiek zostanie zaatakowany (k. 25v akt org. I instancji). Nic więcej nie miał do dodania w sprawie. Z wniosku wynika ponadto, że strona nie była prześladowana; nie brała czynnego udziału w działaniach wojennych. Strona nie należała do żadnej partii politycznej ani innej organizacji. Nie stosowano wobec strony przemocy fizycznej lub psychicznej. Wnioskodawca oświadczył, że nigdy nie był zatrzymywany ani aresztowany, nie był skazany wyrokiem sądu; nie było prowadzone wobec niego postępowanie sądowe lub administracyjne. Kraj pochodzenia wnioskodawca opuścił [...].09.2014 r., na podstawie paszportu wydanego przez władze kraju pochodzenia w dniu [...].06.2008 r. Z wniosku wynika ponadto, że I. A. przed wyjazdem z kraju pochodzenia mieszkał w [...], w [...], od [...].03.2008 r. do [...].09.2014 r. Ponadto oświadczył, że posiada wykształcenie średnie techniczne. Jest spawaczem, w kraju prowadził własną działalność. Jest zdrowy i pełnosprawny. W trakcie przeprowadzonego w dniu [...] października 2014 r., za zgodą Strony w języku [...], wywiadu statusowego, I. A. oświadczył, że przed wyjazdem z kraju mieszkał w [...]. Cudzoziemiec prowadził własną działalność w [...]. Przed przyjazdem do Polski wyjeżdżał do [...] do rodziny, do siostry mamy. W [...] mieszka też rodzina ojca. Do Polski przyjechał z żoną, rodzicami, siostrą i ciocią. Cudzoziemiec wyjechał z kraju pochodzenia z powodu wydarzeń, jakie miały miejsce w [...]. Cudzoziemiec bał się o swoje zdrowie i życie. Bał się też, że zostanie powołany do wojska, a on nie chce walczyć, chce żyć w pokoju. Innym powodem wyjazdu było wyznanie. Cudzoziemiec jest [...], a na terytoriach okupowanych przez [...] nie ma praktykowania innej wiary niż [...]. Osobiście nie doświadczył żadnych problemów, oprócz sytuacji, kiedy w sierpniu 2014 r. wracał z kolegą od rodziców ze wsi M. do M. i gdy byli w pobliżu posterunku kontrolnego żołnierze [...] będący w namiocie zaczęli strzelać w ich kierunku. Oświadczył, że nie był poddawany przemocy fizycznej lub psychicznej. Nigdy nie był zatrzymywany, aresztowany ani sądzony. Nie brał udziału w działaniach wojennych, nie wspierał też żadnej ze stron konfliktu. Cudzoziemiec nie należał do żadnej partii ani innej organizacji. Nie chce wracać, bo nie chce być powołany do wojska. Ze względu na swoją wiarę odmówi służby wojskowej i boi się konsekwencji. Nie doznał żadnych problemów w związku z wyznawaną religią, ale było zagrożenie, że [...] zakażą tej religii. Nie wyjechał do innej części [...] bo bał się negatywnego nastawienia społeczeństwa z [...] do osób przybyłych ze [...]. Nie zwracał się o pomoc do organów władzy, bo tam nie ma co liczyć na jakąś pomoc. Słyszał o tym od znajomych. Żona wyjechała z tych samych powodów co Cudzoziemiec. Nic więcej nie miał do dodania w swojej sprawie. Nie wniósł o przesłuchanie świadków, oświadczył, że nie posiada żadnych dowodów.
Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy z powodu przekonań politycznych, lub mogłoby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Z materiałów dostępnych organom orzekającym wynika, że w przypadku Skarżącego można przyjąć, iż żywione przez niego obawy odnoszące się do zagrożenia jakie wiązałoby się z dalszym przebywaniem w [...] są uzasadnione. Jednakże, odnosząc się do dyspozycji zawartej w art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie, należy stwierdzić, że w przypadku I. A. brak jest uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, a także nie występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Jeżeli bowiem na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, koniecznym jest rozstrzygnięcie o braku uzasadnionych obaw oraz nie występowaniu rzeczywistych ryzyk. Dokonując oceny faktycznych okoliczności dotyczących Cudzoziemca oraz sytuacji w kraju pochodzenia, należy jednoznacznie stwierdzić, że w jego indywidualnej sytuacji w pełni znajduje zastosowanie przepis art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie. Jakkolwiek brak w aktach sprawy dowodów na jakąkolwiek aktywność polityczną Cudzoziemca, samo przebywanie na obszarze objętym działaniami zbrojnymi mogło być niebezpieczne. W tej sytuacji decyzję Cudzoziemca o opuszczeniu miejsca zamieszkania ze względów bezpieczeństwa można uznać za racjonalną i uzasadnioną. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że twierdzenia Cudzoziemca, iż nie będzie bezpieczny na terytorium macierzystej [...] nie zasługują na uwzględnienie. Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na niemożność zapewnienia Cudzoziemcowi bezpieczeństwa przez władze [...] na terytorium [...]. Rada nie podważa tezy, że sytuacja na [...] jest napięta i dynamiczna. Na wschodzie [...], w [...] i [...] toczy się konflikt zbrojny pomiędzy wspieranymi przez [...], a [...] siłami rządowymi, którego następstwa noszą znamiona katastrofy humanitarnej (informacje przygotowane przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC – [...]- w aktach Rady). Istnieje jednak alternatywa wewnętrznej ucieczki (o czym wspomniano wyżej), bowiem w pozostałych obwodach [...], (tj. poza obwodami [...] i [...] oraz [...]), kontrolowanych przez rząd w [...], sytuacja pozostaje stosunkowo spokojna (k. 6 i następne ww. materiału [...]). Na terenach tych aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalnie, a władze centralne, jak i regionalne, starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom. Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Jak dotąd władze [...] podejmują skuteczne działania, aby konflikt zbrojny nie rozlał się na kontrolowane przez nie obszary. Ogólny poziom przestrzegania na [...](poza wskazanymi wyżej obwodami, tj. [...], [...] i [...]) praw człowieka jest zadowalający, o czym świadczy podpisanie, a następnie ratyfikowanie umowy stowarzyszeniowej między [...] a Unią Europejską. Należy też podkreślić, że przez cały czas trwają z udziałem przedstawicieli OB WE, państw UE oraz [...] i [...] wysiłki zmierzające do pokojowego uregulowania konfliktu z grupami [...] na [...]. W dniu [...] września 2014 roku zostało podpisane w [...] wstępne porozumienie o zawieszeniu broni między [...], a wspieranymi przez [...] [...]. Jeśli zaś chodzi o sytuację ludności zamieszkującej [...] organ wskazał, że władze [...], tak na poziomie centralnym jak i wojewódzkim, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom z [...] i [...]. Podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych. Uruchomiono "gorące linie" telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej, jak i w obwodowych Administracjach Państwowych, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...] władzy, pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Swoje działania władze [...] koordynują z regionalnym przedstawicielem UNHCR. Ponadto w dniu [...] kwietnia 2014 r. została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Komitet ds. Praw Człowieka w Radzie Najwyższej [...] podczas przygotowania ustawy uwzględnił wszystkie poprawki i uwagi organizacji międzynarodowych, m. in. IOM i UNHCR. Z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC wynika ponadto, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z [...] województw [...], władze oraz urzędnicy Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokonują wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, w którym zostanie im zapewniona pomoc socjalna, medyczna, oświatowa itp. Duży wysiłek w pomoc przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...]. Pomoc udzielana ; przesiedleńcom jest skromna, a ich warunki bytowania z pewnością trudne, ale umożliwiają one egzystencję osobom, które z nich korzystają. W dniu [...] października 2014 r. [...] przyjęła ustawę [...] "O zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przemieszczonych" w redakcji z [...] października (informacje przygotowane przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia [...]). Dnia [...] listopada 2014 r. resort polityki socjalnej poinformował o zakończeniu prac nad utworzeniem scentralizowanej bazy danych osób wewnętrznie przesiedlonych. Rząd [...] wydzielił z budżetu państwa na comiesięczne adresowe wypłaty dla przesiedleńców. Zostało to zagwarantowane w Postanowieniu Gabinetu Ministrów nr [...] z [...]10.2014 r. Regionalne Sztaby działające w każdym obwodzie [...] na rzecz osób przesiedlonych wspólnie z przedstawicielami miejscowej władzy w pierwszej kolejności zapewniają pomoc psychologiczną i medyczną. Osoba przesiedlona może także od razu wybrać miejsce przyszłej pracy oraz wnioskować o pakiet socjalny, tj. wypłatę rent, emerytur, ulgi, itp. Sztaby stale poszukują nowych pomieszczeń dla rozmieszczenia obywateli, którzy przemieścili się z niebezpiecznych terenów. Pod koniec grudnia 2014 r. zakończono montaż mobilnych miasteczek dla przesiedleńców (informacje przygotowane przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia [...]). Warto też zauważyć, że w odpowiedzi na apel rządu [...], realizowana jest pomoc w ramach wspólnego przedsięwzięcia Dyrekcji Generalnej ds. pomocy humanitarnej i ochrony cywilnej (DG ECHO) oraz wybranych Państw członkowskich UE - rn.in. Litwy, Łotwy, Estonii, Niemiec, Francji, Finlandii, Danii, Słowenii, Austrii oraz Chorwacji. Pomoc udzielana jest za pośrednictwem Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności. A w ramach Regionalnych Programów Odbudowy i Rozwoju uruchomiono Program pomocy wewnętrznym przesiedleńcom na [...].
Od kwietnia 2014 r. w rozwiązywaniu problemów bytowych osób oraz rodzin z dziećmi, które przesiedliły się do zachodnich regionów [...] udziela UNICEF. Pięć programów pomocy poszkodowanym podczas [...], rodzinom zaginionych i poległych, przesiedleńcom i poszkodowanym podczas działań bojowych na [...] pomaga "[...]", wspierana przez "Caritas International", "Caritas-Austria", czy "Caritas-Polska". Największa pomoc dla przesiedleńców na [...] płynie ze strony Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża oraz UNHCR: wsparcie finansowe, pomoc socjalna, odzież, żywność, pomoc w odbudowie zniszczonych domostw na [...] kraju (informacje przygotowane przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia [...]). W świetle powyższego zdaniem organu nie można twierdzić, że I. A. nie może wrócić na [...], bo nie uzyska oczekiwanego wsparcia od władz [...]. Natomiast z całą stanowczością można stwierdzić, że to cudzoziemiec nie podjął działań w celu dochodzenia i ochrony swoich praw na [...], ale w pierwszej kolejności, zdecydował się na wyjazd do Polski. Także formułowane pod adresem społeczeństwa [...] na [...] zastrzeżenia, wynikające z rzekomo nietolerancyjnej postawy względem osób pochodzących ze [...] sprawiają wrażenie przesadzonych i nie są poparte żadnymi konkretnymi dowodami. Są to wyłącznie domniemania Cudzoziemca oparte na zasłyszanych informacjach. Nie potwierdzają tego natomiast informacje przygotowane przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia [...] (w aktach Rady). Samo obniżenie jakości opieki socjalnej czy medycznej w kraju pochodzenia w stosunku do tej, na jaką Cudzoziemiec może ewentualnie liczyć w Polsce, nie stanowi naruszenia przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, nie można też zasadnie twierdzić, że cudzoziemcowi grozi prześladowanie w kraju pochodzenia z powodu wyznawanej religii. Są to twierdzenia gołosłowne, niczym niepoparte i pozostające w zupełnej sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy. Wskazać należy, że na żadnym etapie postępowania (ani we wniosku, ani w trakcie wywiadu statusowego) cudzoziemiec nie podniósł żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że z powodu wyznawanej religii doznał aktów j przemocy, czy dyskryminacji. Nawet gdyby uznać zasadność twierdzeń o możliwych trudnościach z praktykowaniem religii na terytorium okupowanym przez [...] to podnieść należy, że na terytorium [...] kontrolowanym przez władze w [...], mniejszości religijne nie spotykają się z problemami i korzystają z wolności wyznawania swojej religii, którą gwarantuje Konstytucja. Otwarte źródła informacji, w tym oficjalne materiały [...] (wydawane zarówno w formie papierowej, jak i w wersji elektronicznej), opisujące sytuację na [...] w 2014 roku, nie odnotowały żadnego przypadku prześladowania lub innych form ucisku w stosunku do [...] (k. 3 informacji przygotowanej przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia [...]. - w aktach Rady). Odnosząc się z kolei do obaw związanych z powołaniem cudzoziemca do wojska, w związku z niestabilną sytuacją na części terytorium kraju, wywołaną działaniami wojennymi na [...], w [...] i [...], organ w pierwszej kolejności wskazał, że wnioskodawca nie otrzymał wezwania do wojska. Niezależnie od powyższego podniósł, że jeżeli istnieje obowiązek odbycia służby wojskowej, to sam fakt powołania do tej służby nie jest przesłanką do nadania statusu i uchodźcy, jeżeli jest to zgodne z prawem krajowym. Również obawa przed powołaniem do wojska, czy też obawa przed karą za uchylanie się od służby wojskowej, jeżeli nie jest powiązana z innymi przesłankami warunkującymi status uchodźcy, nie stanowi sama w sobie podstawy do uznania za uchodźcę. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 2 Ustawy [...] "O alternatywnej (nie wojskowej) służbie z [...].03.1992 r. prawo do alternatywnej służby wojskowej mają obywatele [...], którym przekonania religijne nie pozwalają na spełnienie obowiązku wojskowego i należą do organizacji religijnych działających zgodnie z ustawodawstwem [...], których nauczanie nie dopuszcza używania broni. Wykaz takich organizacji zatwierdzono Postanowieniem Gabinetu Ministrów [...] Nr [...]. (w redakcji z 17.01.2014) "O zatwierdzeniu aktów normatywno-prawnych dotyczących stosowania Ustawy [...] "O alternatywnej (nie wojskowej) służbie". W wykazie organizacji religijnych, których wyznawcy mają prawo do alternatywnej służby wojskowej i wymienia się m. in. [...]. W sierpniu — wrześniu 2014 r. przedstawiciele Ministerstwa Obrony [...] potwierdzili konieczność stosowania; zapisów ustawy "o alternatywnej (nie wojskowej) służbie" podczas mobilizacji (k. 2 ww. I materiału [...]). W świetle powyższego, obawy pana J. A., o możliwe powołanie do wojska oraz obawy związane z ewentualną odpowiedzialnością z powodu odmowy służby wojskowej, są nieuzasadnione.
O nadaniu statusu uchodźcy nie może przesądzać sam fakt opuszczenia kraju pochodzenia. Aby uzyskać status uchodźcy, należy wykazać indywidualny charakter tych prześladowań łub obaw przed takimi prześladowaniami. Zdaniem organu odwoławczego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wnioskodawca takich norm nie spełnia. Zgodnie z przepisem art. 48 cyt. ustawy, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1/ orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2/ tortury, nieludzkie łub poniżające traktowanie albo karanie, 3/ poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia łub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może łub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Zdaniem organu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można mówić o żadnym z wymienionych zagrożeń wobec I. A.. Jak wynika z zeznań cudzoziemca, nie należał on do żadnych organizacji politycznych. Nigdy nie był zatrzymywany, aresztowany, ani sądzony, nigdy nie stawiano mu żadnych zarzutów, które świadczyłyby o posądzaniu go o jakąś wrogą działalność wobec władz kraju pochodzenia. I. A. nie oświadczył w toku procedury statusowej, by orzeczono wobec niego karę śmierci lub groziło mu wykonanie egzekucji. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla strony, a w świetle materiału dowodowego sprawy, obecnie nie można mówić o tym, by na kontrolowanym przez władze [...] terytorium miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Trzeba też mieć na uwadze, że zgodnie z art. 18 ust. 1 cyt. ustawy, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Dodać w tym miejscu należy, że organy orzekające, mając na względzie sytuację na [...] oraz sytuację osób przesiedlonych, wzięły pod uwagę kryterium racjonalności zastosowania tego rozwiązania w przypadku wnioskodawcy. Zdaniem Rady, postępowanie w sprawie I. A. prowadzone było prawidłowo. Rada wyraziła przekonanie, mając na uwadze dyspozycję art. 80 Kpa, że organ I instancji, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego był uprawniony do oceny, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do uznania aplikanta za uchodźcę. Nie zaistniały też przesłanki do udzielenia innej formy ochrony. W świetle powyższej analizy i ustaleń dokonanych przez organy prowadzące postępowanie należy stwierdzić, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 Kpa. W każdej sprawie o nadanie statusu uchodźcy organy dokonują indywidualnej oceny sytuacji konkretnej osoby, w stosunku do której toczy się postępowanie. Ocena faktów dokonana przez organ I instancji różni się od oceny skarżącego, ale zdaniem Rady ocena ta była swobodna, a nie dowolna i nie doszło do naruszenia przepisu art. 80 Kpa.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył I. A. wnosząc o uchylenie decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego:
1. Art. 13 ust. 1 Ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680, j.t.) w zw. z art. 3 i art. 5 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki do nadania statusu uchodźcy;
2. Art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że skarżący nie spełnia przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej;
3. art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uznanie, że nie zachodzi uzasadniona obawa przed prześladowaniem;
Zaskarżonej decyzji zarzucił także istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:
1. Art. 7 i art. 77 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony;
2. Naruszenie art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz, 1071), przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego;
W uzasadnieniu skargi wskazano, że stanowisko organu jest błędne oraz świadczy o nierzetelnym zbadaniu sprawy i dopasowaniu wskazanych w postępowaniu okoliczności do wcześniej obranego już stanowiska w sprawie. W [...] jest bardzo duże zagrożenie dla zdrowia i życia, ponieważ trwa tam wojna. Skarżący wyjechał z kraju pochodzenia z powodu wydarzeń, jakie miały miejsce w [...]. W mieście pojawili się wojskowi [...] armii, którzy rozstawiali posterunki. Nastąpiło ryzyko wystąpienia działań zbrojnych pomiędzy [...], a [...] wojskiem. W związku z tym bał się o swoje zdrowie i życie oraz o to, że otrzyma wezwanie do wojska. Obawa ta jest uzasadniona również jego wyznaniem. Jest [...], co jest sprzeczne z możliwością wstąpienia do armii. Ponadto obawia się, że [...] zakażą tej religii i grozić im będą prześladowania w kraju pochodzenia z powodu wyznawanej religii. Opisane powyżej zdarzenia pokazują, że doświadczył w kraju pochodzenia przemocy o charakterze psychicznym i został narażony na negatywne działanie na sferę emocjonalną. Zgodnie z art. 18 ust.1 Konwencji Genewskiej, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. A contrario wnioskuje się, że jeśli na części terytorium kraju pochodzenia zachodzą okoliczności uzasadniające obiektywne obawy przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy, należy przyznać status uchodźcy Wnioskodawcy. W tym miejscu należy przytoczyć informację Biura Oddziału [...] na [...], zgodnie z którą "[...] czerwca 2014 roku w K. na [...] kraju zginął [...], gdy w pobliżu jego samochodu wybuchła bomba. (...) setki [...] musiało się ewakuować z terenów, których trwają walki." Jak wynika z informacji Oficjalnego Serwisu Internetowego [...] "Od sierpnia 2014 roku we [...] uzbrojone grupy, kierując się nienawiścią religijną, uprowadziły [...] i znęcały się nad nimi. (...) [...] sierpnia 2014 roku w S. członek miejscowej uzbrojonej grupy uprowadził dwóch [...]. Podczas sześciodniowego uwięzienia byli wielokrotnie bici, grożono im okaleczeniem i pozorowano ich egzekucję (...)". Ze względu na konflikt w regionie nie ma żadnego organu władzy, do którego [...] mogliby się zwrócić z prośbą o pomoc. Dlatego o tych i innych incydentach poinformowali organizacje międzynarodowe, między innymi specjalnego sprawozdawcę ONZ do spraw tortur. W kraju pochodzenia nie ma żadnego organu władzy, do którego skarżący może zwrócić się o pomoc w przypadku represji. Zatem na [...] nie ma ochrony przed tego typu prześladowaniem. Obawa przed prześladowaniem jest zatem wciąż jest realna i uzasadniona. W przypadku powrotu na [...] byłby narażony na narastające działania represyjne. Dla nadania statusu uchodźcy wystarcza w tym przypadku samo uprawdopodobnienie występowania okoliczności wskazujących na istnienie uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. Wskazywany przez Organ fakt, iż osobiście nigdy nie brałem udziału w działaniach wojennych ani nie byłem zatrzymany nie mogą być przesłanką do odmowy udzielenia pomocy. Tym bardziej, że bardzo tej pomocy potrzebuję. Aresztowanie, uwięzienie czy oskarżenie nie stanowią jedynych przesłanek do uzyskania statusu uchodźcy, co całkowicie błędnie z resztą, sugeruje Organ. Na [...] grozi nam rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w wyniku stosowania wobec nas tortur i nieludzkiego traktowania. Nie możemy jednak skorzystać z ochrony w kraju pochodzenia - "Nie jest trafne stanowisko, że wnioskodawca zawsze powinien wykazać, że w kraju pochodzenia wyczerpał wszystkie dostępne środki ochrony. Okoliczność, że skarżący nie zwrócił się do organów państwa o pomoc nie może mieć decydującego znaczenia dla uzasadnienia odmowy nadania statusu uchodźcy. Istotne jest ustalenie, czy skarżąca otrzymałaby pomoc państwa, gdyby się o nią zwróciła. [...] nie jest w stanie zagwarantować bezpieczeństwa, ani respektowania innych praw człowieka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły o braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej – zarówno statusu uchodźcy, jak też ochrony uzupełniającej.
Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi “uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie “uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Dla przyjęcia, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, jej ocena musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.
Z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemca zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jego wypowiedzi złożonych podczas późniejszego przesłuchania.
Zdaniem sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności twierdzenia samego skarżącego, nie pozwala na ocenę, że był on narażony na prześladowania w kraju pochodzenia wypełniające przesłanki określone w art. 13 w/w ustawy, jak też by jakiekolwiek okoliczności wskazywały, albo chociaż uprawdopodabniały rzeczywistą obawę co do prześladowania o indywidualnym charakterze na przyszłość. Sąd podziela także stanowisko organów, iż skarżący nie spełnia przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej.
Skarżący oświadczył, że nigdy nie był prześladowany, zatrzymany, poddawany przemocy, aresztowany czy skazany, nie brał też udziału w działaniach wojennych. Jako powód opuszczenia kraju podał obawę przed zagrożeniami wojennymi, powołaniem do wojska w obliczu konfliktu, dyskryminację ze względów religijnych.
Ocena dowodów dokonana przez organ odwoławczy nie była dowolna, a wnikliwa, logiczna i rzetelnie umotywowana. Niesłusznie więc skarżący zarzuca braki w materiale dowodowym i jego wszechstronnej ocenie. Organ uwzględnił w tej ocenie poważnie zagrażającą bezpieczeństwu ludności cywilnej sytuację na [...] i jej charakter zbrojnego konfliktu, jednak prawidłowo uznał, że sytuacja ta nie stwarza jednak powodów do udzielenia ochrony ze względu na bezpieczną i stabilną sytuację w pozostałych rejonach kraju, która zapewnia skarżącemu powrót do warunków życia bez zagrożenia.
W związku z trwającym konfliktem we [...] rejonach [...] organy obu instancji prawidłowo oceniły, że decyzja skarżącego o opuszczeniu tego rejonu kraju była racjonalna i uzasadniona. Jednak nawet ta sytuacja nie uzasadnia realnej obawy przed prześladowaniem czy rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia wobec możliwości wewnętrznego przemieszczenia się cudzoziemca w bezpieczne regiony kraju, gdzie zarówno władze centralne, jak też regionalne, organizacje obywatelskie i międzynarodowe starają się stworzyć przesiedleńcom warunki do bezpiecznego funkcjonowania. Organ wcale nie twierdzi, że warunki bytowe osób przesiedlonych wewnętrznie są pod względem ekonomicznym zadowalające i satysfakcjonujące, jednak gwarantują bezpieczeństwo dla życia i zdrowia i start życiowy. Trudna sytuacja ekonomiczna, w sytuacji gdy państwo gwarantuje bezpieczeństwo swoim obywatelom, nie stanowi samoistnej przesłanki do udzielenia ochrony międzynarodowej.
Obawa przed powołaniem do wojska, stanowiącym obowiązek obywatelski również nie stanowi przesłanki do udzielenia ochrony międzynarodowej. Należy podkreślić, że stosownie do treści art. 13 ust. 4 pkt 5 w/w ustawy prześladowanie w kontekście służby wojskowej można byłoby oceniać, gdyby wszczęto lub prowadzono postępowanie karne albo ukarano skarżącego z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jednak dopiero wówczas, gdy odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust.1 pkt 3 tej ustawy (tj. zbrodnię przeciwko pokojowi, zbrodnię wojenną lub zbrodnię przeciwko ludzkości w rozumieniu prawa międzynarodowego, działania sprzeczne z celami i zasadami Narodów Zjednoczonych określonymi w Preambule i art. 1 i 2 Karty Narodów Zjednoczonych, zbrodnię o charakterze innym niż polityczny popełnioną poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przed złożeniem wniosku o nadanie statusu uchodźcy). Na podstawie raportów o aktualnej sytuacji na [...] organ odwoławczy wskazał, że przedstawiciele Ministerstwa Obrony tego kraju potwierdzili konieczność stosowania ustawy " o alternatywnej służbie" podczas mobilizacji, która gwarantuje m.in. [...] prawo do służby zastępczej.
W świetle aktualnych informacji o [...] nieuzasadnione są obawy skarżącego związane z wyznawana przez niego religią i negatywnym nastawieniem do niego społeczeństwa czy władz [...]. Cudzoziemiec nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że doznał aktów przemocy czy dyskryminacji na tym tle. Obawy swoje opiera na znanym mu negatywnym nastawieniu [...] do wyznawców innej religii, jak też przypadkach ich agresywnych zachowań wobec tych osób oraz na informacjach o doznanych przez [...] krzywdach w wyniku użycia broni. Niewątpliwie są to więc obawy związane z trwającym konfliktem zbrojnym we [...] części [...] i brak jest podstaw do twierdzenia, że jakiekolwiek okoliczności wskazują, że skarżący spotka się z prześladowaniem z powodu religii na terytorium kontrolowanym przez władze w [...].
Przypadkowych, sporadycznych przejawów niechęci wyznaniowej, które mogą i pewnie niestety występują w każdym kraju, nie można ocenić za realną sytuację narażającą na trwałe, powtarzające się przejawy prześladowania na tle religijnym.
Organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej. Brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być realnie narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Należy również wskazać, że realne zagrożenie doznania poważnej krzywdy, ograniczone jest wyłącznie do [...] rejonów [...], a nie występują jednocześnie okoliczności uniemożliwiające bezpieczne i legalne przemieszczanie się na tereny kontrolowane przez rząd w [...], nie objęte konfliktem i zamieszkanie tam.
Opuszczenie kraju z powodu trudnej sytuacji i próba poszukiwania lepszych warunków życia, aczkolwiek zrozumiała, nie stanowi jednak podstawy do udzielenia ochrony międzynarodowej.
W związku z powyższym, organy administracji słusznie uznały, że cudzoziemiec nie potrzebuje tej ochrony, bowiem nie spełnia przesłanek uzasadniających uznanie za uprawnionego do nadania statusu uchodźcy, ani udzielenia ochrony uzupełniającej, określonych w art. 13 ust 1, art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.