IV SA/WA 2786/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-01-30
NSAochrona środowiskaWysokawsa
odpadymiędzynarodowe przemieszczanie odpadówkara pieniężnaochrona środowiskapojazdsamochódnielegalne przemieszczanieodpad

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci uszkodzonego pojazdu.

Skarżąca R.G. wniosła skargę na decyzję Inspektora Ochrony Środowiska nakładającą karę pieniężną w wysokości 50.000 zł za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu. Skarżąca kwestionowała kompetencje organu I instancji do ustalenia, czy pojazd stanowi odpad, argumentując, że należy to do wyłącznej kompetencji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Sąd uznał, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska miał prawo ustalić, czy pojazd stanowił odpad w momencie przekroczenia granicy, a stan techniczny pojazdu (znaczne uszkodzenia, zalanie wodą, częściowy demontaż) uzasadniał jego kwalifikację jako odpadu.

Sprawa dotyczyła skargi R.G. na decyzję Inspektora Ochrony Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 50.000 zł za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu. Skarżąca zarzucała organowi I instancji naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w szczególności kwestionowała kompetencje Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do samodzielnego ustalenia, czy sprowadzony pojazd stanowi odpad oraz czy doszło do nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia. Argumentowała, że takie ustalenia należą do wyłącznej kompetencji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, a postępowanie w tej sprawie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie przypisują obowiązku ustalenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów wyłącznie GIOŚ. Umorzenie postępowania przez GIOŚ jako bezprzedmiotowe nie ma charakteru prejudycjalnego dla postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest zobligowany do wykazania, czy przedmiot jest odpadem i czy doszło do jego nielegalnego przemieszczenia, wykorzystując materiał dowodowy zgromadzony przez GIOŚ. Sąd podzielił stanowisko organów, że stan techniczny pojazdu w momencie przekroczenia granicy (znaczne uszkodzenia, zalanie wodą, częściowy demontaż, koszt naprawy przekraczający 70% wartości) uzasadniał jego kwalifikację jako odpadu, zgodnie z definicją ustawową i orzecznictwem. Okoliczności takie jak późniejsza naprawa, rejestracja pojazdu w Polsce czy zapłata akcyzy nie miały wpływu na ocenę stanu pojazdu w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska posiada kompetencje do ustalenia, czy pojazd stanowił odpad w momencie przekroczenia granicy i czy doszło do nielegalnego przemieszczenia, nawet jeśli postępowanie GIOŚ zostało umorzone. Umorzenie postępowania nie ma charakteru prejudycjalnego dla postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Przepisy nie przypisują obowiązku ustalenia nielegalnego przemieszczenia odpadów wyłącznie GIOŚ. Umorzenie postępowania przez GIOŚ nie jest przeszkodą do ustalenia tych okoliczności przez WIOŚ w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej. WIOŚ jest zobligowany do wykazania, czy przedmiot jest odpadem i czy doszło do nielegalnego przemieszczenia, wykorzystując materiał dowodowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa o odpadach

Definicja odpadu obejmuje każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz się pozbywa, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Kluczowe jest pozbycie się przedmiotu i zmiana sposobu jego użytkowania.

u.m.p.o. art. 32 § ust. 1

Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł.

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów art. 32 § ust. 1

Pomocnicze

u.m.p.o. art. 25 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

W przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, GIOŚ wszczyna postępowanie i wzywa odbiorcę do zastosowania procedur, a po bezskutecznym upływie terminu określa sposób gospodarowania odpadami.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego nie ma charakteru prejudycjalnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.i.o.ś. art. 2 § ust. 1 pkt 9

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

rozp. (WE) nr 1013/2006 art. 2 § pkt 35 lit. a

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

rozp. (WE) nr 1013/2006 art. 3

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Dz.U. 2016 poz 1987 art. 3 § ust. 2 pkt 6

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Dz.U. 2018 poz 1302 art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów art. 34

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów art. 35 § ust. 1-3

k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska posiada kompetencje do ustalenia, czy pojazd stanowi odpad i czy doszło do nielegalnego przemieszczenia, nawet jeśli postępowanie GIOŚ zostało umorzone. Stan techniczny pojazdu w momencie przekroczenia granicy (znaczne uszkodzenia, zalanie, demontaż) uzasadnia jego kwalifikację jako odpadu. Umorzenie postępowania przez GIOŚ jako bezprzedmiotowe nie ma charakteru prejudycjalnego dla postępowania o nałożenie kary pieniężnej.

Odrzucone argumenty

Wyłączna kompetencja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do ustalenia, czy pojazd stanowi odpad. Brak możliwości nałożenia kary pieniężnej przez WIOŚ w sytuacji umorzenia postępowania przez GIOŚ. Pojazd nie stanowi odpadu, ponieważ został naprawiony i zarejestrowany, a jego stan techniczny nie wykluczał naprawy. Błąd w ekspertyzie rzeczoznawcy dotyczący stanu technicznego pojazdu.

Godne uwagi sformułowania

Decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, zatem czy może on poruszać się po drogach. Umorzenie postępowania w sprawie sposobu zagospodarowania odpadu na podstawie art. 105 § 1 kpa, nie ma charakteru prejudycjalnego w stosunku do postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z nielegalnym przemieszczeniem odpadów.

Skład orzekający

Anna Szymańska

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Borkowska

sędzia

Jarosław Łuczaj

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kompetencji organów ochrony środowiska w sprawach nielegalnego przemieszczania odpadów, kwalifikacja pojazdów jako odpadów w transporcie międzynarodowym, znaczenie stanu technicznego pojazdu w momencie przekroczenia granicy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci pojazdów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i prawa UE – nielegalnego przemieszczania odpadów, a konkretnie pojazdów. Wyjaśnia kompetencje organów i kryteria kwalifikacji pojazdu jako odpadu, co ma znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców i prawników.

Czy stary samochód z zagranicy to odpad? Sąd wyjaśnia, kiedy kara jest nieunikniona.

Dane finansowe

WPS: 50 000 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 2786/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Szymańska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
II OSK 1576/19 - Postanowienie NSA z 2019-06-05
III OSK 1327/21 - Wyrok NSA z 2022-10-04
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1987
art. 3 ust 2 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R.G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1048 ze zm.), zwana również "ustawą", po rozpatrzeniu odwołania R. G. (skarżąca, strona) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], nakładającej karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na R. G. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Stan sprawy przedstawił się następująco:
W dniu 12 listopada 2015r. do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynęło zawiadomienie od Urzędu Celnego w [...], o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu z [...] na terytorium RP odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wraz z załączoną dokumentacją w postaci: opinii [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2015r., dokumentów z [...] odprawy celnej, deklaracji uproszczonego nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U z dnia [...] czerwca 2015r., umowy sprzedaży ww. pojazdu z dnia [...] czerwca 2015r., Oceny technicznej [...] oraz Ekspertyzy [...], wykonanych przez rzeczoznawcę samochodowego dla ww. pojazdu, oświadczenia R. G. o wartości ww. pojazdu, złożonego w dniu 23 czerwca 2016r. do Urzędu Celnego w [...], dokumentu [...], wystawionego na terenie [...] dla ww. pojazdu.
Analiza materiału dowodowego wykazała, że uszkodzony pojazd marki [...], został zakupiony w dniu [...] czerwca 2015r. na terenie [...] od W. G. przez R. G.. Z załączonej Oceny technicznej [...] oraz Ekspertyzy [...], sporządzonych przez rzeczoznawcę samochodowego P. T. oraz dołączonej do ww. opinii dokumentacji fotograficznej, wynikało, że omawiany pojazd posiadał liczne uszkodzenia, bowiem stopień uszkodzenia poszczególnych zespołów ww. pojazdu został określony przez rzeczoznawcę następująco: nadwozie - 48%, wyposażenie nadwozia - 54%, silnik z osprzętem - 28%, układ napędowy - 30%, zawieszenie przednie - 50%, zawieszenie tylne - 30%, reszta - 50%, zaś wśród elementów przeznaczonych do wymiany wskazane zostały m.in. próg lewy i rama lewa, zaś jako element przeznaczony do naprawy, rzeczoznawca określił m.in. podłogę. Ponadto, rzeczoznawca zaznaczył, że ww. pojazd został przedstawiony do oceny w stanie uszkodzonym, po zalaniu wodą deszczową.
Biorąc pod uwagę powyższe, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04 * w postaci przedmiotowego pojazdu przez R. G..
W toku postępowania w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem skarżąca wyjaśniła, że pojazd został naprawiony i dopuszczony do ruchu w RP. Ponadto Urząd [...], Biuro Administracji i Spraw Obywatelskich, Delegatura w [...], pismem z dnia 8 czerwca 2016r. poinformował, że ww. pojazd został zarejestrowany w dniu [...] czerwca 2015r. na R. G., a następnie został skreślony z ewidencji w dniu [...] grudnia 2015r. z powodu rejestracji w Delegaturze Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w [...].
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zagospodarowania odpadu. W uzasadnieniu omawianego postanowienia, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, iż w obecnym stanie faktycznym sporny pojazd nie stanowi już odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w związku z czym obowiązek wynikający z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, nie może zostać nałożony na stronę postępowania.
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w dniu [...] marca 2017 r. wszczął odrębne postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na R. G., jako odbiorcę odpadów o kodzie 16 01 04*, przywiezionego nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Skarżąca pismem z dnia 6 kwietnia 2017 r. wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kpa i wyjaśniła, że GIOŚ prowadził już postępowanie, które zostało umorzone decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nałożył na skarżącą administracyjną karę pieniężną w wysokości 50.000 zł. Jako podstawę wydania decyzji organ powołał art. 104 i art. 107 Kpa, art. 32 ust. 1, art. 34 i art. 35 ust. 1-3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w związku z art. 2 pkt 35 lit. a oraz art. 3 ust. 1 lit. b tiret iii) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.
Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając organowi I instancji, że rażąco przekroczył swoje uprawnienia, bowiem wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wynikającej z art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów możliwe jest dopiero po stwierdzeniu, że doszło do takiego przemieszczenia, gdzie Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nie jest uprawniony do oceny, czy doszło do nielegalnego przemieszczenia odpadu i wydania w tym przedmiocie decyzji, bowiem leży to wyłącznie w zakresie kompetencji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. W ocenie skarżącej, dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska stwierdzającej, że dokonano nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska może wszcząć postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 32 ust. 1 ww. ustawy. Tymczasem Główny Inspektor Ochrony Środowiska umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie prowadzone na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w sprawie nielegalnego przemieszczenia odpadu, wobec czego nie jest możliwe wydanie decyzji orzekającej o nałożeniu kary, bowiem w orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem nałożenia ww. kary jest ostateczność decyzji wydanej przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na podstawie art. 25-27 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Skarżąca zarzuciła także organowi I instancji naruszenie określonej w art. 7 Konstytucji RP zasady legalizmu, poprzez wydanie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, w sytuacji braku istnienia w obrocie prawym decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska stwierdzającej dokonanie nielegalnego przemieszczenia odpadu.
Rozpatrując powyższe odwołanie GIOŚ w pierwszej kolejności wskazał – powołując się na wyrok NSA z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 240/10, że umorzenie postępowania w sprawie sposobu zagospodarowania odpadu na podstawie art. 105 § 1 kpa, nie ma charakteru prejudycjalnego w stosunku do postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z nielegalnym przemieszczeniem odpadów.
Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na nałożony na Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska przepisami art. 32 ust, 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - obowiązek nałożenia, w drodze decyzji, kary pieniężnej na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w przypadku umorzenia postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, to Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest zobligowany do wykazania, czy dany przedmiot jest odpadem oraz, czy doszło do jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia, co - w przypadku zaistnienia ww. przesłanek - rodzi konsekwencje dla ww. organu w postaci obowiązku nałożenia kary pieniężnej.
W związku z powyższym organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem, że ocena, czy w danym przypadku doszło do nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu, leży w wyłącznej kompetencji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, wobec czego, w przypadku umorzenia postępowania prowadzonego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, nie zachodzą podstawy do zastosowania przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
GIOŚ stwierdził, że zakwalifikowanie przez organ I instancji przedmiotowego pojazdu jako odpadu, jest prawidłowe.
Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy podkreślił, że dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015r. poz. 1048 ze zm.) oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 ze zm.) decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. NSA w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2132/11 wskazał, iż "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko.
Organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (m. in. Ekspertyza [...] oraz pt. Ocena techniczna [...]) ustalił, że omawiany pojazd był przedstawiony do oceny w stanie uszkodzonym, po zalaniu wodą deszczowa, a stopień uszkodzenia poszczególnych zespołów pojazdu był znaczny i został ustalony przez rzeczoznawcę. Wśród szeregu elementów wskazanych do wymiany wyszczególnione zostały m.in. trzy pary drzwi, klapa tylna, próg lewy i rama lewa, zaś jako element przeznaczony do naprawy, rzeczoznawca określił m.in. podłogę. Powyższe potwierdza dokumentacja zdjęciowa załączona do ww. Oceny technicznej. Z dokumentacji zdjęciowej wynika, że sporny pojazd był również poddany częściowemu demontażowi i w dacie międzynarodowego przemieszczenia pojazd ten posiadał braki w wyposażeniu wnętrza, które było prawie całkowicie puste, m.in. brakowało foteli. Organ odwoławczy stwierdził, że sporny pojazd stanowił w istocie blachę karoserii na kołach z silnikiem, bez wyposażenia wnętrza. Pojazd w takim stanie nie mógł być użytkowany, natomiast koniecznych do przeprowadzenia napraw nie można, w ocenie GIOŚ, zakwalifikować do napraw drobnych.
Zdaniem organu odwoławczego stan faktyczny spornego pojazdu jednoznacznie wskazuje, że pojazd ten - w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia - był poważnie uszkodzony, po zalaniu wodą deszczową i częściowo zdemontowany, wobec czego nie nadawał się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem. Zakres koniecznych do wykonania napraw był szeroki i obejmował m.in. całe wnętrze pojazdu oraz elementy konstrukcji nośnej pojazdu (rama), zaś koszty naprawy stanowiły ponad 70% wartości spornego pojazdu w stanie nieuszkodzonym.
Zdaniem GIOŚ prawidłowe było także powołanie się przez organ I instancji na Wytyczne Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, bowiem powyższe Wytyczne również wskazują, że sporny pojazd, w opisanym stanie faktycznym, należy zakwalifikować tylko i wyłącznie jako odpad. Omawiane Wytyczne nie są prawnie wiążące, ale mając na uwadze wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 grudnia 1989r. w sprawie C-322/88 - w świetle akapitu piątego art. 189 Traktatu EWG, sądy krajowe są zobowiązane do uwzględnienia zaleceń (w tym wypadku - ww. Wytycznych), w celu rozstrzygania wniesionych do nich sporów, zwłaszcza gdy rzucają one światło na interpretację środków krajowych przyjętych w celu ich wdrożenia lub gdy są one przeznaczone do uzupełnienia wiążących przepisów wspólnotowych.
Po dokonaniu analizy stanu pojazdu (w dacie międzynarodowego przemieszczenia), organ odwoławczy doszedł do wniosku, że spornego pojazdu nie można było zakwalifikować jako pojazdu nadającego się do naprawy – według kryteriów określonych w ww. Wytycznych. W ocenie organu odwoławczego również okoliczność zapłaty akcyzy od sprowadzonego pojazdu, jak również późniejszej naprawy i zarejestrowania spornego pojazdu, pozostają bez wpływu na stan faktyczny sprawy, bowiem przedmiotem analizy organów inspekcji ochrony środowiska jest wyłącznie stan faktyczny pojazdu z daty jego międzynarodowego przemieszczenia.
W tej sytuacji, w ocenie GIOŚ, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował uszkodzony i częściowo zdemontowany pojazd marki [...] jako odpad zgodnie z definicją odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.
Zdaniem GIOŚ słusznie także skarżąca została uznana za odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia. Jak wynika z akt sprawy, R. G., w dniu [...] czerwca 2015 r. nabyła w drodze kupna na terenie [...] od W. G. sporny pojazd, a następnie w dniu 19 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącej złożył w Urzędzie Celnym w [...] deklarację uproszczonego nabycia wewnątrzwspólnotowego spornego pojazdu. W ocenie organu dokumenty te stanowią dowód, że pojazd został przemieszczony z [...] na terytorium RP na rzecz skarżącej, która dokonała jego wewnątrzwspólnotowego nabycia. Ponadto, R. G. przy piśmie z dnia 7 lutego 2016 r. przekazała do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oświadczenie W. G. z dnia 7 lutego 2016 r., w którym potwierdzone zostało, że pojazd marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], został sprzedany na rzecz R. G. na terenie [...].
Międzynarodowe przemieszczenie przedmiotowych odpadów wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów na podstawie art. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006.
Skoro omawiany pojazd został zakwalifikowany przez [...] Inspektora Ochrony Środowiska jako odpad w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, organ był zobligowany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego oraz nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów na odbiorcę odpadu. Art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów stanowi, iż wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. Organ I instancji nałożył na skarżącą karę w najniższej możliwej wysokości – 50.000 zł.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. G., zarzucając naruszenie:
- art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, poprzez błędne nałożenie na skarżącą kary pieniężnej, mimo że nie wystąpiła przesłanka jej nałożenia;
- art. 7 Konstytucji RP;
- art. 19 K.p.a;
- art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach, poprzez przyjęcie, że używany pojazd marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], stanowi odpad oraz, że wolą sprzedającego było pozbycie się pojazdu, pomimo, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza powyższych ustaleń;
- art. 7 i art. 77 § 1 i 2 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m. in., że GIOŚ nie wskazał w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej z której wynikałoby uprawnienie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do samodzielnego stwierdzenia, czy dany przedmiot jest odpadem oraz, czy doszło do jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia. Skarżąca podkreśliła, że GIOŚ w piśmie z 15 stycznia 2016 r. wyjaśnił, że w toku wszczętego postępowania z zakresu międzynarodowego przemieszczania organ, w oparciu o ustalony stan faktyczny bada, czy wystąpiły przesłanki uzasadniające uznanie pojazdu za odpad w dacie międzynarodowego przemieszczenia - gdzie ww. postępowanie w sprawie zagospodarowania odpadu zakończyło się wydaniem decyzji o umorzeniu tego postępowania jako bezprzedmiotowego. Powyższa decyzja - jak podkreśliła skarżąca - nie klasyfikuje spornego pojazdu jako odpadu.
Skarżąca wskazała również, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006 jest GIOŚ, wobec czego Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nie posiada uprawnień do wykazania, czy dany przedmiot jest odpadem i czy doszło do jego nielegalnego przemieszczenia. Skarżąca wyjaśniła, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska posiada jedynie uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej wynikającej z art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Skarżąca podkreśliła, że zasada kompetencyjności stanowi, iż do rozstrzygania danej sprawy w określonej formie prawnej, może być zobowiązany (kompetentny) tylko jeden organ administracji publicznej, odznaczający się właściwością rzeczową, miejscową i instancyjną. Skarżąca zarzuciła, że zgodnie z art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, każdy organ administracji publicznej uzyskuje kompetencje na drodze prawnej, a uprawnienie do stosowania środków władczych powinno zawsze jednoznacznie wynikać z ustawy. Wobec powyższego [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska dopuścił się naruszenia art. 7 Konstytucji RP, wchodząc w kompetencje GIOŚ poprzez dokonanie oceny w przedmiocie ustalenia, czy dany towar jest odpadem oraz, czy doszło do jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia.
Dalej, skarżąca powołała się na definicję odpadów z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. nr 2006/12/WE w sprawie odpadów (Dz. U. UE L z dnia 27 kwietnia 2006 Nr 114, str. 9) i wskazała, że kluczową kwestią dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest wykazanie, czy sporny pojazd stanowi odpad oraz, czy w niniejszej sprawie doszło do nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia w myśl art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 ze zm.). Skarżąca podkreśliła, że sporny pojazd nie spełnia kryteriów definicji z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, bowiem nie został nabyty w wyniku pozbycia się przez poprzedniego właściciela oraz nie został przez organ prawidłowo zaliczony do kategorii odpadu. Skarżąca zarzuciła, że organ nie wykazał, iż nastąpiło "pozbycie się" spornego pojazdu i przywołała znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie poprzedniego właściciela spornego pojazdu z dnia [...] lutego 2017r. Ponadto, skarżąca zarzuciła, że organ nie wskazał również elementów potwierdzających "wolę wyzbycia" się przez właściciela przedmiotowego pojazdu, co narusza art. 7 i art. 77 § 1 i 2 k.p.a.. W ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie nie nastąpiło "pozbycie się" spornego pojazdu, bowiem pojazd ten został zarejestrowany i nie zostało nakazane przekazanie ww. pojazdu do odzysku bądź unieszkodliwienia, zaś organ nie wykazał, że skarżąca będzie wykorzystywała sporny pojazd w sposób zasadniczo odmienny od pierwotnego, zaś nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Ponadto, skarżąca zarzuciła, że NSA w wyroku z dnia 9 października 2012r., sygn. akt II OSK 1071/11 wskazał, iż nabycie pojazdu uszkodzonego w drodze umowy sprzedaży od właściciela, nie odpowiada desygnatom określenia "pozbycie się" oraz, że sporny pojazd został dopuszczony do obrotu na terenie [...] przez służby celne i na podstawie oględzin zakwalifikowany jako używany samochód osobowy.
Skarżąca podkreśliła, że również w Polsce sporny pojazd został zgłoszony do Urzędu Celnego jako używany samochód osobowy, a nie odpad i w obrocie prawnym funkcjonują decyzje, na podstawie których sporny pojazd został zakwalifikowany jako używany samochód osobowy, a nie odpad. Ponadto, skarżąca zarzuciła brak kwalifikacji spornego pojazdu do jednej z kategorii Ql-Q16 z załącznika 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach. Skarżąca podkreśliła, że nie zgadza się z kwalifikacją koniecznych do przeprowadzenia napraw w spornym pojeździe jako napraw wykraczających poza tzw. drobne naprawy, zaś w wykonanej opinii rzeczoznawcy z dnia [...] czerwca 2015r. wystąpił błąd, bowiem w karcie badania technicznego pojazdu zostały wymienione części do wymiany, między innymi -rama lewa, zaś w rubryce części zamienne wymieniona została rama prawa. Skarżąca wyjaśniła, że w procesie naprawy okazało się, że nie było konieczności wymiany żadnej z ram, a zakres napraw okazał się być niewielki, dający się zakwalifikować do napraw drobnych. Skarżąca podkreśliła, że sporny pojazd - zgodnie ze zgłoszeniem celnym - wjechał na terytorium RP w dniu [...] czerwca 2015r., a już [...] czerwca 2015r. został zarejestrowany, gdzie nie ulega wątpliwości, że w tak krótkim czasie, możliwe było jedynie przeprowadzenie drobnych napraw oraz przeglądu technicznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty w niej podniesione za nieuzasadnione.
Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 28 grudnia 2018 r. opisała w sposób obszerny stan faktyczny oraz prawny sprawy i potrzymała zarzuty skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że zarzuty w niej podniesione nie są zasadne, a jednocześnie nie stwierdzono, aby wystąpiły przesłanki do wyeliminowania zaskarżonej decyzji niezależnie od argumentacji przytoczonej w skardze.
Zaskarżoną decyzją organ nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 50.000 zł. Podstawą materialnoprawną decyzji był art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zgodnie z którym Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem są okoliczności ustalone przez organ co do faktu zakupu przez R. G. w dniu [...] czerwca 2015 r. na terenie [...] do W. G. uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...].
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy w organ orzekający w sprawie w pierwszej instancji – [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska - posiadał kompetencje do ustalenia w toku postępowania prowadzonego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, że sporny pojazd stanowił odpad, a także, czy ustalenie, że pojazd ten stanowi odpad, było prawidłowe.
Skarżąca stoi na stanowisku, że ocena czy dany podmiot stanowi odpad i czy w danym przypadku doszło do nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu, leży w wyłącznej kompetencji GIOŚ i następuje wyłącznie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 25 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Tymczasem postępowanie prowadzone przez organ właściwy na podstawie ww. przepisu – w sprawie zagospodarowania odpadu zostało zakończone decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. umarzającą postępowanie w całości jako bezprzedmiotowe. Zatem organ w tamtym postępowaniu nie wydał postanowienia w sprawie sposobu zagospodarowania odpadem na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zatem w sprawie brak jest decyzji o uznaniu przedmiotowego samochodu za odpad. Zdaniem skarżącej przepisy art. 32 omawianej ustawy daje wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska uprawnienie jedynie do nałożenia kary na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, nie daje natomiast uprawnień do ustalenia czy dany podmiot jest odpadem i czy doszło do takiego przemieszczenia.
W ocenie Sądu powyższa argumentacja jest wadliwa. Słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1688 ze zm.), do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zgodnie z art. 3 ww. ustawy, organami Inspekcji Ochrony Środowiska są: Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Żaden z przepisów ww. ustawy oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie przypisuje obowiązku ustalenia, czy w danej sprawie mamy do czynienia z nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniem odpadów, do GIOŚ. Istotnie, art. 25 ust. 1 pkt 2 i art. 26 pkt. 3 przedmiotowej ustawy wskazuje, że w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006, GIOŚ wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, a po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu, GIOŚ, w drodze decyzji, określa sposób gospodarowania tymi odpadami. Jednakże w przypadku umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. GIOŚ nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Należy podkreślić, że tylko rozstrzygnięcie orzekające co do meritum sprawy w przedmiocie zagospodarowania odpadu ma charakter prejudycjalny w stosunku do postępowania prowadzonego na podstawie art. 32 ust. 1 omawianej ustawy. Charakteru takiego natomiast z całą pewności nie ma orzeczenie o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Należy podkreślić, że brak jest jakikolwiek podstaw do uznania, że warunkiem nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 2 ustawy jest merytoryczne orzeczenie wydane w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy – w sprawie zagospodarowania odpadu.
Przepis art. 32 ust. 1 ustawy wyraźnie nakłada na Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska obowiązek nałożenia w drodze decyzji, kary pieniężnej na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, co oznacza, że w przypadku braku możliwości zastosowania przepisu art. 25 i art. 26 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (z uwagi na brak przedmiotów postępowania, czy też zmianę stanu faktycznego i prawnego przedmiotu postępowania) i umorzenia postępowania z tego powodu przez GIOŚ, to Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest zobligowany do wykazania, czy dany przedmiot jest (lub był w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia) odpadem oraz, czy doszło do jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia i w konsekwencji do orzeczenia w przedmiocie kary pieniężnej. Jednakże w tym zakresie wojewódzki inspektor nie kieruje się dowolnością w ustaleniu tych okoliczności. Bierze bowiem pod uwagę materiał zgromadzony przed GIOŚ w postępowaniu w sprawie zagospodarowania odpadu. Należy bowiem stwierdzić, że umarzając postępowanie w sprawie określenia sposobu gospodarowania Główny Inspektor zgromadził niezbędne dokumenty aby orzec czy istnieją przesłanki do wydania rozstrzygnięcia w sprawie zagospodarowania przedmiotowego pojazdu jako odpadu. Materiał ten został zasadnie wykorzystany przez organy w niniejszym postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Jednocześnie zasadnie organ wziął pod uwagę ostateczną decyzję administracyjną o umorzeniu postępowania. Rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, wydane na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. dotyczyło ustaleń faktycznych, a nie prawnych, a tym samym decyzja ta nie mogła stanowić podstawy do uznania, że ma ona charakter prejudycjalny dla decyzji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej. W ocenie Sądu natomiast organ jest władny w całości wykorzystać dokumenty zgromadzone w tamtym postępowaniu.
Inna sytuacja procesowa byłaby w przypadku gdyby GIOŚ wydał decyzję zobowiązującą do zagospodarowania odpadu.
Wówczas skoro w ostatecznej decyzji właściwy organ stwierdził, że przywieziono nielegalnie odpad niebezpieczny, to nie jest konieczne prowadzenie nowego postępowania w tym zakresie, czynienie nowych ustaleń w tym przedmiocie. Co prawda, ani w ustawie, ani rozporządzeniu nr 1013/2006 nie znajdują się przepisów z których wynika, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska orzekający w przedmiocie kary pieniężnej (na podstawie art. 32 ustawy) jest związany wydaną na podstawie art. 26 pkt 2 ustawy ostateczną decyzją GIOŚ. Niemniej jednak związanie to wynika z przepisów k.p.a., a w szczególności art. 16 k.p.a. (vide wyrok NSA z 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1396/15). W tym wypadku wskazuje się na związek między obydwoma postępowaniami polegający na związaniu ustaleniem, że doszło do transgranicznego przemieszczenia odpadu i podlega on z tego tytułu zagospodarowaniu.
W występującej w tej sprawie sytuacji procesowej tj. umorzeniu postępowania ze względu na restytucję pojazdu nie ma żadnych przeszkód, aby organ poczynił własne ustalenia faktyczne na nowo w zakresie kwalifikacji przedmiotowego pojazdu jako odpadu. Wręcz przeciwnie - prawidłowe zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy wymaga, aby w pierwszej kolejności ustalić, że przedmiot przewieziony przez granicę RP bez dokonania zgłoszenia stanowi odpad.
Zasadniczy argument skargi polega na tym, że skarżąca twierdzi, że jedynie w postępowaniu prowadzonym przez GIOŚ jest dopuszczalne ustalenie faktyczne, że pojazd stanowi odpad i następuje to jedynie w drodze wydania decyzji zobowiązującej do zagospodarowania odpadu. Z tego wywodzi jedyną kompetencję GIOŚ do oceny, że pojazd stanowi odpad. Zdaniem Sądu taka wykładnia jest nieprawidłowa i prowadziłaby do uzyskania nieracjonalnego rezultatu w stosowaniu przepisów.
Przede wszystkim nie wynika z przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, że wyłącznie w postępowaniu w sprawie zagospodarowania odpadu organ ma kompetencje do ustalenia, czy dany przedmiot stanowi odpad. Niewątpliwie ustalenie stanu faktycznego tj. czy dany przedmiot stanowi odpad musi poprzedzić wydanie decyzji o zagospodarowaniu odpadem. Nie oznacza to jednak, że jedynie i wyłącznie w tym postępowaniu jest dopuszczalne ustalenie kategorii przedmiotu. Przepisy bowiem nie statuują właściwości danego organu do prowadzenia postępowania czy dany przedmiot stanowi odpad. Ustalenie takie jest dokonywane w toku postępowania w zależności od konkretnych okoliczności i stanowi element stanu faktycznego, determinujący zastosowanie przepisu prawa materialnego. Przy czym celem przepisów art. 25, 26 ustawy jest ogólnie ujmując doprowadzenie do sytuacji, że przedmiot stanowiący odpad będzie albo usunięty z terytorium RP, albo zagospodarowany zgodnie z przepisami prawa krajowego. Postępowanie nie ma za przedmiot ustalenie czy dany przedmiot stanowi odpad.
W postepowaniu zaś prowadzonym na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy przedmiotem jest ustalenie odpowiedzialności administracyjnej nie ze względu na istnienie przedmiotu w przestrzeni obejmującej terytorium RP jako nielegalnie wwiezionego odpadu, lecz ze względu na sprowadzenia na ten teren odpadu bez dokonania zgłoszenia. Postępowania te mają inny przedmiot, choć pozostają w ścisłym związku, opisanym wyżej. Jednakże okoliczność, że organ w postępowaniu o zagospodarowanie odpadu nie nałożył obowiązku na odbiorcę odpadu, nie stanowi przeszkody do ustalenia tej okoliczności w innym postępowaniu. Należy bowiem jasno stwierdzić, że przepisy ustawy nie przewidują jednego odrębnego postępowania w sprawie kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu i nie ustalają właściwości jednego organu do prowadzenia takiego postępowania.
Oznacza to, że również w innym postępowaniu, niż sprawa o zagospodarowanie odpadu, możliwe jest dokonanie ustalenia stanu faktycznego, jakim jest kwalifikacja danego przedmiotu jako odpadu. Nie następuje w ten sposób przeniesienie kompetencji na organ niewłaściwy do rozpoznania danej sprawy. W sprawie bowiem o wymierzenie kary pieniężnej – a to było przedmiotem ocenianego postępowania – orzekał organ właściwy tj. wojewódzki inspektor. Właściwość ta wynika wprost z przepisu proceduralnego zawartego w akcie prawa materialnego. .
Ponadto należy dodatkowo podkreślić, że niezależnie od wszystkiego GIOŚ jest organem właściwym na etapie drugiego rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu wykładnia zaproponowana przez skarżącą prowadziłaby do rezultatu niezgodnego z zasadą praworządności. Organ bowiem działa na podstawie przepisów prawa, a te przewidują obowiązek nałożenia kary na odbiorcę odpadów przywiezionych na terytorium RP bez dokonania zgłoszenia. Niewątpliwie tymczasem tutaj nastąpiło takie przemieszczenie.
Poza wszystkim stanowisko skargi prowadziłoby do sytuacji, kiedy to sprowadzony nielegalnie odpad poddany byłby natychmiastowej restytucji i wówczas organ w każdym wypadku byłby pozbawiony podstawy prawnej do nałożenia kary, skoro postępowanie o zagospodarowanie odpadu kończyłoby się umorzeniem z racji jego bezprzedmiotowości.
Z tego względu organ zasadnie w niniejszym postępowaniu dokonał ustalenia, że pojazd stanowi odpad.
Zgodnie z definicją odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016r. poz. 1987 ze zm.), przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". W skardze skarżąca powołuje się na nieobowiązujące już przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. nr 2006/12/WE w sprawie odpadów, gdzie przedmiot zakwalifikowany jako odpad winien zostać zakwalifikowany do jednej z kategorii Ql-Q16. Obecnie obowiązujące przepisy wskazują, że wystąpienie przesłanki pozbycia się w stosunku do danego przedmiotu jest jedynym kryterium kwalifikacji/braku kwalifikacji tego przedmiotu jako odpadu, wobec czego bezzasadny jest zarzut skarżącej odnośnie braku zakwalifikowania spornego pojazdu do jednej z ww. kategorii.
Sąd podziela argumentację organów, że dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 ze zm.), decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego.
Należy w tym miejscu podkreślić, że problematykę definicji odpadów poruszają także liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS). W wyroku z 22 marca 1990 r. (C-359/88) Trybunał orzekł, że substancje i przedmioty zdolne do powtórnego wykorzystania mogą być odpadem. Z kolei w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok ETS z 15 czerwca 2000 r. Lex nr 82853). W wyroku z 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02 (ECR 2004/1B/I-01005) ETS stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Zdaniem ETS, odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet wówczas, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym, mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok ETS z 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach: C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95 – publ. ECR 1997/6/I-03561). W sprawie C 129/96 Trybunał podał, że odpadem jest również substancja bezpośrednio lub pośrednio stanowiąca integralną część procesu produkcji.
Reasumując: odpady mogą być przedmiotem obrotu i mają określoną wartość. Obrót handlowy odpadami wymaga jednak spełnienia wymagań formalno-prawnych obowiązujących w tym zakresie (zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy zezwolenia na przywóz odpadów na teren kraju wydaje GIOŚ).
Należy także wskazać, że w postępowaniach w przedmiocie międzynarodowego przemieszczenia odpadów dotyczących uszkodzonych pojazdów przewożonych przez granicę pierwszoplanowe znaczenie mają dowody z dokumentów, pozwalające ustalić przede wszystkim zamiar poprzedniego posiadacza oraz to, czy pojazd ten może poruszać się po drogach, czyli być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., II OSK 2793/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r., IV SA/Wa 1732/15, oba publ. CBOSA).
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że sporny pojazd – w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia - był znacznie uszkodzony. Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów (m. in. Ekspertyzy [...] oraz Oceny technicznej [...], które zostały sporządzone w dniu [...] czerwca 2015 r. przez rzeczoznawcę samochodowego na zlecenie pełnomocnika skarżącej oraz dokumentacji fotograficznej) wynika, że pojazd był w stanie po zalaniu wodą deszczową i częściowo zdemontowany, a stopień uszkodzenia poszczególnych zespołów ww. pojazdu został określony przez rzeczoznawcę następująco: nadwozie - 48%, wyposażenie nadwozia - 54%, silnik z osprzętem - 28%, układ napędowy - 30%, zawieszenie przednie - 50%, zawieszenie tylne - 30%, reszta - 50%. Wśród szeregu elementów wskazanych do wymiany wyszczególnione zostały m.in. trzy pary drzwi, klapa tylna, próg lewy i rama lewa, zaś jako element przeznaczony do naprawy, rzeczoznawca określił m.in. podłogę. Powyższe potwierdza dokumentacja zdjęciowa załączona do ww. Oceny technicznej. Ponadto, z dokumentacji zdjęciowej wynika, że sporny pojazd był również poddany częściowemu demontażowi i w dacie międzynarodowego przemieszczenia pojazd ten posiadał braki w wyposażeniu wnętrza, które było prawie całkowicie puste, m.in. brakowało foteli. Wartość pojazdu nieuszkodzonego, została przez rzeczoznawcę samochodowego oszacowana na 60 000 zł, zaś koszt naprawy – na 43 200 zł, co stanowiło 72 % wartości pojazdu.
W tej sytuacji w ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia organów, że pojazd nie był zdatny do użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i w takim stanie technicznym został sprzedany na rzecz Skarżącej i przemieszczony z [...] na terytorium RP, co przekłada się wprost na zaistnienie przesłanki pozbycia się i zakwalifikowanie spornego pojazdu jako odpadu, wobec czego organ I instancji słusznie zakwalifikował sporny pojazd jako odpad.
W ocenie Sądu organ odwoławczy w sposób przekonujący i obszerny wykazał (str. 11-13 zaskarżonej decyzji), że uszkodzenia pojazdu istniejące w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia jednoznacznie wskazują, że niezbędne do wykonania naprawy znacznie wykraczają poza zakres tzw. drobnych napraw, wyszczególnionych w Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. W tej sytuacji argumentacja skarżącej, że w ekspertyzie rzeczoznawcy wystąpił błąd (z badania technicznego wynikało, że do wymiany jest rama lewa, zaś w rubryce części zamienne wymieniona został rama prawa, a w procesie naprawy okazało się, że nie było koniczności wymiany żadnej z ram), oświadczenie poprzedniego właściciela pojazdu (męża skarżącej) z dnia [...] lutego 2017 r., okoliczność zapłaty akcyzy oraz naprawa i zarejestrowanie spornego pojazdu (już w dniu [...] czerwca 2015 r.) – w świetle wyżej wskazanych powyższych szczegółowych analiz i ustaleń organów co do stanu pojazdu w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia – nie mają wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy.
Ponadto konieczne było uwzględnienie dokumentu [...], wystawionego na terenie [...] dla ww. pojazdu i kwalifikującego jako nie nadającego się do dalszej użytkowania. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, według którego "(...) w postępowaniach w przedmiocie międzynarodowego przemieszczenia odpadów, dotyczących uszkodzonych pojazdów przewożonych przez granicę, pierwszoplanowe znaczenie mają dowody z dokumentów, pozwalające ustalić przede wszystkim zamiar poprzedniego posiadacza pojazdu oraz to, czy pojazd ten może poruszać się po drogach, czyli być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem" (vide wyrok NSA z 16 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2793/12).
Należy jeszcze raz podkreślić, że nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest od ewentualnej możliwości przywrócenia jego przydatności gospodarczej, w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku naprawy, bowiem dla zakwalifikowania przedmiotu (pojazdu) jako odpadu miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś stan przyszły, hipotetyczny.
Okoliczność, że pojazd został poddany w Polsce naprawie i zarejestrowany świadczy o tym, że w takim stanie, w jakim został sprowadzony nie mógł być wykorzystany w [...] zgodnie z jego przeznaczeniem, dlatego poprzedni właściciel wyzbył się go. Takie pozbycie się danego przedmiotu stanowi przesłankę do uznania go za odpad z uwagi na zmianę sposobu jego dotychczasowego użytkowania, a nowy sposób tegoż użytkowania mógłby wywołać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (niebezpieczne substancje w silniku i skrzyni biegów).
Ustalenia dokonane przez organ w niniejszej sprawie, obligowały go do zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów bowiem przepis ten nie jest przepisem uznaniowym, wobec tego w przypadku wypełnienia dyspozycji tego przepisu, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest obowiązany nałożyć karę na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 300 000 zł. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie organ nałożył na skarżącą karę w najniższej wysokości.
W związku z powyższym, jako niezasadne Sąd ocenił zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 ustawy przez uznanie, że sporny samochód w dniu jego przemieszczenia był odpadem. Sporny pojazd był niewątpliwie poważnie uszkodzony, zaś jego dotychczasowy posiadacz wyzbył się go, jako nieużyteczny. Jego późniejsza naprawa i rejestracja na terenie Polski nie zmieniają tej oceny.
W konsekwencji niezasadne są zarzuty naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy. Przedmiotowy pojazd (posiadający silnik i skrzynię biegów) został uznany za odpad z niebezpiecznymi substancjami o kodzie 16 01 04*, a ponieważ skarżąca nie posiadała stosownego zezwolenia na wwóz takiego odpadu na teren Polski, należało potraktować taką sytuację jako jego nielegalne przemieszczenie.
Jako niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 Kpa. Orzekające w sprawie organy dołożyły wszelkich starań w celu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz przeanalizowały wnikliwie sprawę we wszelkich jej aspektach, powołując się na szerokie w tym zakresie orzecznictwo sądów krajowych i wspólnotowych. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Wręcz przeciwnie, uzasadnienia zaskarżonych decyzji były wnikliwe, obszerne i merytorycznie prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI