IV SA/Wa 2767/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-12-03
NSAbudowlaneŚredniawsa
planowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzenneuchwałanieruchomościcmentarzprzepisy sanitarneprawo administracyjneochrona środowiskaprawo własności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uwzględniając skargę właścicieli działek w pobliżu planowanego cmentarza.

Skarżący, właściciele działek w pobliżu planowanego powiększenia cmentarza, zakwestionowali uchwałę Rady Gminy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podnosili zarzuty naruszenia przepisów sanitarnych, planistycznych oraz konstytucyjnych praw własności. Sąd uznał część skargi za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w zakresie przeznaczenia terenu pod rozbudowę cmentarza w odległości mniejszej niż 150 metrów od ujęcia wody oraz w zakresie przeznaczenia terenu pod zabudowę usługową, które było sprzeczne ze studium uwarunkowań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę właścicieli nieruchomości na uchwałę Rady Gminy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przewidywała rozbudowę cmentarza oraz tereny usługowe w pobliżu ich działek. Skarżący zarzucali naruszenie szeregu przepisów, w tym przepisów sanitarnych dotyczących odległości cmentarzy od zabudowań i ujęć wody, przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także naruszenie prawa własności gwarantowanego przez Konstytucję RP. Sąd, analizując zarzuty, stwierdził, że część skargi dotycząca przeznaczenia terenu pod rozbudowę cmentarza jest zasadna. Uznał, że uchwała narusza przepisy sanitarne, ponieważ w strefie ochronnej planowanego cmentarza znajdują się działki z budynkami mieszkalnymi niepodłączonymi do sieci wodociągowej, a odległość od ujęcia wody jest mniejsza niż wymagane 150 metrów. Sąd stwierdził nieważność uchwały w tej części. Ponadto, sąd uwzględnił skargę w zakresie przeznaczenia terenu pod zabudowę usługową, uznając, że jest ono sprzeczne z zapisami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego, które dopuszczały tam jedynie usługi nieuciążliwe dla środowiska. W pozostałej części, w tym w zakresie przeznaczenia terenu pod drogę dojazdową, sąd oddalił skargę, uznając te ustalenia za uzasadnione potrzebami gminy. Sąd oddalił również skargę części skarżących, którzy nie wykazali bezpośredniego naruszenia ich prawnie chronionych interesów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli w strefie ochronnej znajdują się budynki mieszkalne niepodłączone do sieci wodociągowej, a odległość od ujęcia wody jest mniejsza niż wymagane 150 metrów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała narusza § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej, ponieważ w strefie ochronnej planowanego cmentarza posadowione są budynki mieszkalne niepodłączone do sieci wodociągowej, a odległość od ujęcia wody jest mniejsza niż 150 metrów. Brak obowiązku podłączenia do sieci wodociągowej po stronie właściciela nieruchomości uniemożliwia zmniejszenie strefy ochronnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (22)

Główne

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez brak zgodności postanowień planu miejscowego z przepisami odrębnymi z zakresu cmentarnictwa oraz poprzez umieszczenie części strefy ochronnej poza granicą obszaru objętego planem.

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez umieszczenie części strefy ochronnej 150 m od istniejącego cmentarza poza granicą obszaru objętego planem.

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez przyjęcie w planie ustaleń niezgodnych z treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez przyjęcie w planie ustaleń niezgodnych z treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz sprzeczność przeznaczenia terenu z zapisami studium.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

u.c.ch.z. art. 1 § 3

Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych

Wymóg uzyskania zgody inspektora sanitarnego na rozszerzenie cmentarza.

u.c.ch.z. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych

Wymóg odpowiedniego pod względem sanitarnym terenu na cmentarze.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z 25 sierpnia 1959 r. art. 1

Dotyczy zakładania nowych cmentarzy, nie rozbudowy istniejących.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z 25 sierpnia 1959 r. art. 3 § 1

Minimalna odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych i ujęć wody (150 m), możliwość zmniejszenia do 50 m pod warunkiem podłączenia do sieci wodociągowej.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 7 marca 2008 r. art. 4

Wymóg usytuowania cmentarza w sposób wykluczający możliwość szkodliwego wpływu na otoczenie.

u.s.P.d.K.RP art. 42 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego Rzeczpospolitej Polskiej

Wymóg wniosku biskupa diecezjalnego lub wyższego przełożonego zakonnego przy zmianach planistycznych dotyczących cmentarza.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy naruszającą interes prawny lub uprawnienie.

Konstytucja RP art. 64 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona prawa własności.

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dopuszczalność ograniczeń prawa własności.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Granice prawa własności.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 17 § 7

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Uzgodnienie z Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym.

u.u.c.p. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Obowiązek podłączenia do sieci kanalizacyjnej, nie wodociągowej.

u.g.n. art. 174

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wymóg sporządzenia prognozy finansowej przez rzeczoznawcę majątkowego.

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Obowiązek gminy zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów sanitarnych dotyczących odległości cmentarza od zabudowań mieszkalnych i ujęć wody. Sprzeczność przeznaczenia terenu pod zabudowę usługową z zapisami studium uwarunkowań.

Odrzucone argumenty

Brak legitymacji procesowej części skarżących. Naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. poprzez umieszczenie części strefy ochronnej poza granicą obszaru objętego planem. Naruszenie art. 9 ust. 4 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez niezgodność z uchwałą inicjującą. Naruszenie art. 174 u.g.n. poprzez sporządzenie prognozy finansowej przez osobę nieuprawnioną (choć bez wpływu na wynik).

Godne uwagi sformułowania

skarga nie ma charakteru actio popularis naruszenie to musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, aktualny i realny obawa przed rozwojem biznesu cmentarnego [...] nie stanowi przesłanki o charakterze prawnym, a świadczy jedynie o interesie faktycznym Prawo własności [...] nie ma charakteru absolutnego. nie jest dopuszczalnym takie lokalizowanie w planie miejscowym cmentarza [...] aby w strefie ochronnej [...] znajdował się przynajmniej jeden budynek mieszkalny niepodłączony do sieci wodociągowej

Skład orzekający

Joanna Borkowska

przewodniczący

Anita Wielopolska

sędzia

Paweł Dańczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów sanitarnych dotyczących lokalizacji cmentarzy i stref ochronnych, zasady zgodności planu miejscowego ze studium uwarunkowań, legitymacja procesowa w sprawach planistycznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów sanitarnych i planistycznych, a także konkretnych zapisów studium uwarunkowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między planowanym rozwojem infrastruktury (cmentarz, usługi) a prawami właścicieli nieruchomości, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym. Pokazuje, jak przepisy sanitarne i planistyczne wpływają na prawa własności.

Sąd częściowo unieważnił plan zagospodarowania przestrzennego: cmentarz zbyt blisko ujęcia wody i domów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 2767/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska
Joanna Borkowska /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1937/21 - Wyrok NSA z 2022-11-08
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147 § 1, art. 151, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 293
art. 15 ust. 2 pkt 9, art. 17 ust. 7, art. 9 ust. 4, art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Borkowska Sędzia WSA Anita Wielopolska Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. K. i M. K., R. K., D. O. i J. O., J. M. i B. H., B. P. i J. P., J. K. i D. G. na uchwałę Rady Gminy J. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej w zakresie, w jakim ustala ona: a) przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem 2.ZC pod rozbudowę istniejącego cmentarza w odniesieniu do działek o numerach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] z obrębu [...] w zakresie, w jakim działki te znajdują się w odległości mniejszej niż 150 metrów od ujęcia wody, b) przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem 5.U jako terenu zabudowy usługowej w zakresie działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]; II. oddala skargę w pozostałej części; III. zasądza od Rady Gminy J. solidarnie na rzecz skarżących K. K. i M. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. zasądza od Rady Gminy J. na rzecz skarżącego R. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; V. zasądza od Rady Gminy J. solidarnie na rzecz skarżących D. O. i J. O. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; VI. zasądza od Rady Gminy J. solidarnie na rzecz skarżących B. P. i J. P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiot zaskarżenia stanowiła uchwała Rady Gminy [...] nr [...] z [...] września 2019 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] w rejonie cmentarza we wsi [...].
Skargę na tą uchwałę wywiedli K. K. i M. K. jako właściciele działki nr ew. [...], ob. [...], R. K. jako właściciel działek nr ew. [...] i [...], D. O. i J. O.jako właściciele działki nr ew. [...] J. M. i B. H. jako właściciele działki nr ew. [...], B. P. i J. P. jako właściciele działki nr ew. [...] oraz J. K. D. G. jako właściciele działki nr ew. [...]. Skarżący podnieśli zarzut naruszenia:
1. art. 15 ust. 1 u.p.z.p., poprzez brak zgodności postanowień planu miejscowego z przepisami odrębnymi z zakresu cmentarnictwa, tj.:
a) art. 1 ust. 3 ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1473) przez zamieszczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu przeznaczonego pod powiększenie cmentarza (symbol 2.ZC) przy jednoczesnym braku uzyskania zgody właściwego inspektora sanitarnego na rozszerzenie cmentarza wyznaniowego;
b) § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, poprzez przeznaczenie pod rozbudowę cmentarza terenu położonego pośród intensywnej zabudowy mieszkalnej, w centrum wsi, gdy cyt. przepis stawia wymogi, aby teren przeznaczony pod cmentarz zlokalizowany był na krańcach miast, w miejscu zapewniającym odpowiednią izolację od zabudowań;
c) § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że do zmniejszenia strefy ochrony sanitarnej wystarczające jest, że zabudowania mieszkalne położone w granicach od 50 do 150 m od planowanego pod rozbudowę cmentarza terenu mają możliwość podłączenia się do sieci wodociągowej, podczas gdy przepis wskazuje wprost, że zmniejszenie strefy ochrony sanitarnej możliwe jest, gdy zabudowania mieszkalne położone w granicach od 50 do 150 m od terenu planowanego pod rozbudowę cmentarza są podłączone do sieci wodociągowej, a w konsekwencji jego lokalizację w pobliżu zabudowań mieszkalnych;
d) § 2 ust. 1 pkt 1 i 2, § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przez nieuwzględnienie faktu, że budynek mieszkalny i studnia z wodą pitną znajdą się w strefie izolującej rozbudowywanego cmentarza, w odległości mniejszej niż 150 m od terenu przeznaczonego na jego rozbudowę;
e) § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochowku zwłok i szczątków poprzez niespełnienie wymogu usytuowania cmentarza w sposób wykluczający możliwość szkodliwego wpływu na otoczenie;
2. art. 15 ust. 1 u.p.z.p., poprzez brak zgodności postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami odrębnymi, tj. art. 42 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1169), przez brak wskazania, czy zmiany planistyczne polegające na poszerzeniu cmentarza zainicjowane zostały wnioskiem biskupa diecezjalnego lub wyższego przełożonego zakonnego;
3. art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p., poprzez umieszczenie części strefy ochronnej
150 m od istniejącego cmentarza poza granicą obszaru objętego planem, podczas gdy całość stref ochronnych powinna być przedmiotem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
4. art. 9 ust. 4 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p, poprzez przyjęcie w planie ustaleń niezgodnych z treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] przyjętego uchwałą Rady Gminy z [...] marca 2015 r. nr [...] gdy ustalenia studium są wiążące dla miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego;
5. art. 15 ust. 1 i § 2 pkt 4 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., poprzez zawarcie w części tekstowej planu ustaleń sprzecznych z częścią graficzną tegoż planu, podczas gdy obie te części winny być spójne i bezsprzeczne;
6. art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 1 u.p.z.p., poprzez niezgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z uchwałą inicjującą podjętą
27 sierpnia 2014 r. przez Radę Gminy [...] o numerze [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] w rejonie cmentarza we wsi [...];
7. art. 17 pkt 5 w związku z art. 36 w zw. z art. 174 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2016 r. poz. 2147 ze zm.) poprzez sporządzenie prognozy finansowej przez osobę niebędącą rzeczoznawcą majątkowym w oparciu o art. 174 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
8. naruszenie art. 140 k.c., przez nieuprawnione ograniczenie właścicieli w możliwości korzystania ze swoich nieruchomości;
9. art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., poprzez ograniczenie prawa do dysponowania nieruchomością i jej zagospodarowania nieproporcjonalnie do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej oraz ponad usprawiedliwione potrzeby publiczne, a w konsekwencji nadużycie władztwa planistycznego gminy.
Skarżący wnieśli na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.z.p. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej w zakresie, w jakim ustala: a) przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...] pod rozbudowę istniejącego cmentarza, b) przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...] pod budowę drogi dojazdowej oraz c) przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...] jako teren zabudowy usługowej, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skarżący niewłaściwie interpretują zapis art. 1 ust. 3 u.c.c.z., gdyż zgody inspektora sanitarnego na poszerzenie cmentarza nie można pozyskać in blanco, ponieważ do wniosku należy przedstawić projekt budowlany cmentarza wraz z opinią hydrologiczno-geotechniczną. Ponadto, § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z 25 sierpnia 1959 r. dotyczy zakładania nowych cmentarzy. Wójt podkreślił, że gmina uzbroiła w sieć wodociągową wszystkie ulice w strefie 150 m od planowanego powiększenia cmentarza, stąd właściciele nieruchomości mają możliwość przyłączenia się do wodociągu. Ograniczenie przeznaczenia działek w strefie 50 m od cmentarza tylko do funkcji usługowej wynika z kolei wprost z § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Wójt wskazał także, że uchwała inicjującą nie ma charakteru wiążącego, a procedura planistyczna była już przedmiotem kontroli Wojewody Mazowieckiego. Wójt potwierdził, że prognoza finansowa nie została sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego. Nadto nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia uprawnień właścicielskich. Wójt wyjaśnił, że zmiana przeznaczenia działki nr ew. [...] na drogę dojazdową ma walor formalny i gwarantuje, że to gmina urządzi drogę wraz z infrastrukturą towarzyszącą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga w zasadniczej części zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek część zarzutów podlegała oddaleniu.
Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi winien uprzednio pochylić się nad wymogami jej dopuszczalności. Istotne znaczenie w tym zakresie miała treść art. 101 ust. 1 u.s.g. i art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.
Przedmiot zaskarżenia stanowiła część tekstowa i graficzna uchwały w zakresie, w jakim ustała a) przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...] pod rozbudowę istniejącego cmentarza, b) przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...] pod budowę drogi dojazdowej i c) przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...] jako teren zabudowy usługowej.
Teren planowanego cmentarza nie obejmuje działek należących do skarżących. Działka nr ew. [...] w ogóle znajduje się poza obszarem objętym planem, a działki nr ew. [...] oraz [...] położone są poza strefą ochroną cmentarza, także po jego powiększeniu. Właściciele wskazanych nieruchomości nie wykazali, aby zaskarżona uchwała naruszała ich prawnie chronione interesy lub uprawnienia.
Przypomnieć należy, że skarga wniesiona trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a legitymacja do jej wniesienia wynika dopiero z naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę. Co istotne, naruszenie to musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, aktualny i realny, aby można było stwierdzić, że bezpośrednio wyzuwa ono wnoszącego skargę z przysługujących mu praw albo ogranicza go w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia na dzień zaskarżenia.
Właściciele wskazanych nieruchomości odwołują się natomiast do okoliczności, które mają charakter potencjalny. Z kolei jako mieszkańcy terenu, na którym znajdują się działki niezabudowane, musieli liczyć się z tym, że w przyszłości może dojść do ich zagospodarowania, a co za tym idzie do pojawienia się pewnych związanych z tym niedogodności, tym bardziej, że w aktualnym stanie prawnym żaden przepis prawny nie gwarantuje niezmienności otoczenia. O ile z życiowego punktu widzenia zrozumiałe jest dążenie skarżących do zapewnienia sobie dotychczasowego komfortu korzystania z nieruchomości, o tyle obawa przed: rozwojem biznesu cmentarnego, prowadzeniem prac budowlanych, wzmożonym ruchem pojazdów, spadkiem cen nieruchomości, hałasem, dymem z palonych zniczy, wzrostem stężenia CO2 w powietrzu itp., nie stanowi przesłanki o charakterze prawnym, a świadczy jedynie o interesie faktycznym.
Wskazywane przez skarżących zagrożeń, które w ich ocenie mają prowadzić do ograniczenia prawa własności do nieruchomości, są jedynie wyrazem obaw co do warunków korzystania z ich nieruchomości w przyszłości. Nawet przywołana przez państwa M. okoliczności wywłaszczenia 1/3 ich działki ma charakter czysto hipotetycznych, co zresztą sami przyznali w piśmie z 19 maja 2020 r. Charakter przywołanych zagrożeń, brak pewności co do ich wystąpienia w przyszłości i objęcia nimi nieruchomości stanowiących własność skarżących powoduje, że nie można mówić o naruszeniu ich interesu prawnego poprzez ustalenia zawarte w planie.
Prawo własności, pomimo tego że jest najsilniejszym prawem podmiotowym, korzystającym z gwarancji ustawowych, nie ma charakteru absolutnego. Ograniczenia te dopuszcza nawet Konstytucja RP w art. 64 ust. 3. Natomiast koncepcja władztwa planistycznego oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich, jako niekorzystny, natomiast nie musi z tym być z tym powiązane przekroczenie granic władztwa planistycznego. Z tego względu zarzuty dotyczące naruszenia art. 140 k.c. i art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP okazały się nieadekwatne do stanu sprawy.
W tym stanie rzeczy skarga J. M. i B. H., J. K. i D. G. oraz R. K. (w zakresie działki nr ew. [...]) podlegała oddaleniu. Zaskarżona uchwała nie zawiera bowiem zapisów naruszających prawnie chronione interesy wskazanych osób, ponieważ samo sprzeciwianie się rozwiązaniom przyjętym w planie, które nie są zgodne z ich oczekiwaniami, nie wystarcza do uznania, że doszło do ugodzenia istoty ich prawa własności. Ze względu jednak na naruszenie w pewnym zakresie interesu prawnego pozostałych skarżących, istniały podstawy do zbadania prawidłowości procedury planistycznej.
Stosownie do art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p., w planie miejscowym określa się obowiązkowo szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 u.c.c.z., cmentarze powinny znajdować się na ogrodzonym terenie, odpowiednim pod względem sanitarnym. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia, odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych, od zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studzien, źródeł i strumieni, służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych, powinna wynosić co najmniej 150 m; odległość ta może być zmniejszona do 50 m pod warunkiem, że teren w granicach od 50 do 150 m odległości od cmentarza posiada sieć wodociągową i wszystkie budynki korzystające z wody są do tej sieci podłączone.
Sąd aprobuje stanowisko, że nie jest dopuszczalnym takie lokalizowanie w planie miejscowym cmentarza (lub rozszerzenie istniejącego), aby w strefie ochronnej zlokalizowanej w pasie między 50 a 150 metrem od granicy planowanego obszaru znajdował się przynajmniej jeden budynek mieszkalny niepodłączony do sieci wodociągowej, niezależnie od tego, czy istnieje możliwość przyłączenia czy nie (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3102/18). W tym stanie rzeczy należy zgodzić się z autorami skargi, że zapisy planu ustanawiające przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...]są sprzeczne z przepisem § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia, skoro w sferze ochronnej planowanego cmentarza posadowione są budynki mieszkalne niepodłączone do sieci wodociągowej.
W ocenie Sądu, podkreślić należy, że właściciele nieruchomości mają możliwość podłączenia do sieci wodociągowej, niemniej w aktualnym stanie prawnym nie istnieje przepis, który nakładałby na właściciela nieruchomości obowiązek dokonania takiego przyłączenia. W szczególności obowiązku takiego nie można skutecznie wywodzić z art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który to przepis ustanawia tego rodzaju obowiązek wyłącznie w odniesieniu do sieci kanalizacyjnej. Sąd doszedł do przekonania, że z tego względu należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej w zakresie, w jakim ustala ona przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...] pod rozbudowę istniejącego cmentarza w odniesieniu do działek nr ew. nr [...] oraz [...] w zakresie, w jakim działki te znajdują się w odległości mniejszej niż 150 metrów od ujęcia wody.
Sąd nie uwzględnił jednak zarzutu dotyczącego naruszenia § 1 rozporządzenia, gdyż lokalizacja planowanego poszerzenia cmentarza pozostaje w zgodzie z zapisami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...]. Uchwała intencyjna nie ma zaś charakteru wiążącego dla ustaleń planu. Zasadnicze wątpliwości budzi jednak kwestia, czy taka lokalizacja została wyznaczona po uzyskaniu zgody właściwego inspektora sanitarnego. W aktach planistycznych znajduje się pozytywna opinia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] maja 2019 r., która została wydana po uprzednim przedłożeniu opinii hydrologiczno-geotechnicznej, sporządzonej zgodnie z art. 5 u.c.c.z. W ocenie Sądu, trudno uznać, że uzgodnienie dokonane w trybie art. 17 ust. 7 u.p.z.p. jest tożsame lub zastępuje zgodę udzieloną przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, wyrażoną w trybie art. 1 ust. 3 u.c.c.z. (por. wyrok NSA z 6 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1572/18).
Zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut dotyczący naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego RP, skoro właściwe władze kościelne dopełniły wymaganych formalności. W aktach planistycznych znajduje się wszak poświadczona za zgodność z oryginałem kopia pisma Biskupa [...] abp. H. H. SAC z [...] października 2016 r., który wnioskował o przeznaczenie działek nr ew. [...] i [...] pod poszerzenie istniejącego cmentarza.
Autorzy skargi zasadnie twierdzą natomiast, że prognoza skutków finansowych została sporządzana przez osobę nieuprawnioną, w rozumieniu art. 174 u.g.n. Niemniej, aby okoliczność tego rodzaju mogła zostać uznana za istotne naruszenia procedury planistycznej, należałoby wykazać, że gdyby nie stanowiła rzetelnej analizy ekonomicznej do uchwalenia planu by nie doszło. Skarżący takiego naruszenia jednak nie wykazali.
W stanie sprawy do rozważenia pozostała kwestia nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej w zakresie, w jakim ustala ona przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...] pod budowę drogi dojazdowej oraz terenu oznaczonego symbolem [...] jako teren zabudowy usługowej. W ocenie Sądu, zapewnienie prawidłowego dostępu do drogi publicznej tak dla całego terenu, jak i dla poszczególnych działek, w tym modernizacja istniejących układów komunikacyjnych, leży w zakresie obowiązków gminy i mieści się w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty (art. 7 ust. 1 u.s.g.). Przedstawione w odpowiedzi na skargę argumenty potwierdzają natomiast okoliczność, że przy podejmowaniu uchwały nie doszło do nieadekwatnego przekroczenia granic władztwa planistycznego. Przeznaczenie działki o nr ew. [...] pod drogę dojazdową stanowi niezbędny element określonego układu komunikacyjnego, którego zadaniem jest obsługa w zakresie komunikacji istniejącego cmentarza, jak i terenów przeznaczonych w planie pod jego rozbudowę. Niewątpliwie ułatwi to również komunikację działek należących do skarżących, zwłaszcza działki nr [...]. Natomiast okoliczność, że nieruchomość znajduje się na terenie przeznaczonym w Studium pod mieszkalnictwo jednorodzinne nie oznacza, że teren tej działki lub jego część nie może zostać przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod rozbudowę drogi dojazdowej. Sąd doszedł więc do przekonania, że potrzeby zbiorowe wspólnoty samorządowej uzasadniają ograniczenie indywidualnego interesu skarżących.
Co dotyczy natomiast przeznaczenia terenu oznaczonego [...] jako terenu zabudowy usługowej w zakresie działek ew. nr [...] i [...], Sąd uznał, że rację należy przyznać skarżącym. Postanowienia zaskarżonego planu w tym zakresie pozostają w sprzeczności z zapisami Studium, które wskazany obszar objęło symbolem [...], dla którego dopuszczono tylko te usług, które nie spowodują uciążliwości dla środowiska, w rozumieniu zapisów ustawy p.o.ś., w szczególności wykluczono działalność powodującą ewentualne wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, emisję hałasu oraz wytwarzanie pól elektromagnetycznych, powodujące przekroczenie standardów jakości środowiska poza terenem do którego prowadzący działalność ma tytuł prawny. Sąd podziela stanowisko, że fakt, iż dla danego terenu w Studium przewidziano funkcję mieszkaniową jednorodzinną nie oznacza, że wszystkie działki na tym terenie są przeznaczone pod zabudowę jednorodzinną. Funkcja mieszkaniowa obejmuje też zaspokajanie podstawowych potrzeb związanych z zamieszkiwaniem, zatem obiektom tego rodzaju mogą towarzyszyć inne obiekty takie jak sklepy, obiekty usługowe, rekreacyjne. Niemniej jednak przeznaczenie części tego obszaru wyłącznie jako terenu zabudowy usługowej godzi w przysługujące skarżącym prawa własności, co zresztą podnosili właściciele działek ew. nr [...] i [...] już na etapie uwag do wyłożonego projektu planu.
Zdaniem Sądu, w tym zakresie należałoby poczynić uwagę, że przeznaczenia terenu: podstawowe i dopuszczalne, stanowią odrębne kategorie przeznaczeń. Innymi słowy, oba te przeznaczenia stanowią rozłączne zbiory przeznaczeń terenu, które z woli organu planistycznego mogą współistnieć na danym terenie. Jednak z punktu widzenia wykładni prawa oba rodzaje przeznaczeń terenu pozostają odmienne, jeśli chodzi o desygnaty pojęć, na które wskazują. W realiach sprawy, dotychczas poczynione rozważania prowadzą do wniosku, że przyjęcie w uchwale przeznaczenia terenu oznaczonego symbolem 5.U stoi w sprzeczności z dominującym przeznaczeniem tego terenu w Studium, co stanowi naruszenie przepisu art. 9 ust. 4 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI