IV SA/WA 2745/18

IV SA/Wa 2745/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rząsa /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2289/19 - Wyrok NSA z 2023-05-17
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 134, 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2101
art. 2 ust. 2, art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], znak: [...], Starosty P., którą odmówiono wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], W. gm. P., jedn. rej. [...] w zakresie działki nr ewid. [...] o pow. 0,67 ha, polegających na aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu W. gmina P. w zakresie działki nr ewid. [...].
Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. K. S. zwrócił się do Starosty P. o sprostowanie wpisu w ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] W., domagając się: 1. usunięcia wpisu użytkownika – Gminy P.; dokonanie wpisu posiadacza samoistnego – K. S.; zmianę użytku z "dr" na odpowiedni użytek przylegający. W dniu [...] kwietnia 2017 r. wnioskodawca wniósł o wydanie odrębnego rozstrzygnięcia w zakresie sprawy dotyczącej ujawnienia go w operacie jako posiadacza samoistnego oraz w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. sprostował wniosek z dnia [...] stycznia 2018 r. poprzez jego ograniczenie do części działki w przebiegu od ul. G. do linii prostej łączącej punkty zbiegu granic ewidencyjnych działki [...] i działki [...] oraz działki nr [...] i działki nr [...].
Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], znak: [...], Starosta P. odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], W. gm. P., jedn. rej. [...] w zakresie działki nr ewid. [...] o pow. 0,67 ha, polegających na wykreśleniu figurującego wpisu: władający Urząd Gminy P., ujawnieniu Pana K. S. jako samoistnego posiadacza oraz zmianie użytku "dr" na użytek przylegający. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Starostwa P. wyjaśnił, że zasadniczym argumentem stanowiącym o wydaniu decyzji odmownej był brak możliwości wpisu władającego jedynie w odniesieniu do części działki, w sytuacji gdy wnioskodawca nie udowodnił, iż włada nią w całości. Dodatkowo organ wskazał, iż dwa podmioty jednocześnie, tj. K. S. i Gmina P., ubiegają się o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości przed różnymi organami. Istotą powyższych form uregulowania stanu prawnego jest wykazanie przez zainteresowanych faktycznego posiadania nieruchomości w określonym czasie. Orzekanie w tej sytuacji o zmianie danych ewidencyjnych zgodnie z wnioskiem strony wiązałoby się z rozstrzygnięciem co do władania nieruchomością. W przedmiotowym przypadku nie chodziłoby jedynie o wpisanie władającego w odniesieniu do gruntów o nieustalonym stanie prawnym, ale jednocześnie o wykreślenie z ewidencji podmiotu dotychczas tam ujawnionego– Gminy P., która również jest zainteresowana uregulowaniem działki na swoją rzecz. Do orzekania w powyższym zakresie organ ewidencyjny nie jest uprawniony, gdyż nie jest jego rolą dokonywanie ustaleń w sytuacji niejasnej (spornej), a jedynie ujawnianie faktów oczywistych (wynikających z dokumentów lub jednoznacznych ustaleń faktycznych w zakresie władania). Starosta P. wskazał, że w odniesieniu do wniosku strony o zmianę użytku "dr" na odpowiedni użytek przylegający" aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Powyższy obowiązek jest realizowany poprzez wprowadzenie zmian w operacie ewidencyjnym w oparciu o otrzymane dokumenty określające zmiany danych ewidencyjnych oraz poprzez przeprowadzenie z urzędu modernizacji ewidencji. Zmiana użytku gruntowego może nastąpić w oparciu o odpowiednie opracowanie geodezyjne sporządzone przez jednostkę wykonawstwa geodezyjnego oraz operat gleboznawczej klasyfikacji gruntów, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, i zatwierdzone decyzją Starosty. Dokumentacja powyższa, stanowiąca podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji, wykonana zostaje na zlecenie i koszt podmiotu zainteresowanego lub z urzędu w trybie modernizacji ewidencji. Organ podniósł, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1246), klasyfikacja przeprowadzana jest na wniosek właściciela gruntów albo innego władającego wykazanego w ewidencji gruntów i budynków jednocześnie, zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 prawo geodezyjne i kartograficzne, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek właścicieli lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z uwagi na to, że K. S. nie spełnia żadnego z powyższych kryteriów, ponieważ nie jest ujawniony w EGIB jako właściciel ani samoistny posiadacz, a przedmiotowe postępowanie może zainicjować jedynie wniosek podmiotu ujawnionego w ewidencji gruntów, żądanie strony nie mogło zostać uwzględnione.
Odwołanie od ww. decyzji Starosty P. wniósł pełnomocnik strony, podnosząc, iż organ I instancji:
1) naruszył art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b), art. 20 ust. 2b , art. 24 ust. 2b pkt 2, art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 2017, poz. 2101) oraz § 10 ust. 2, § 23 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tj. Dz.U. 2016, poz. 1034) poprzez odmowę wpisu Skarżącego jako posiadacza samoistnego, a co najmniej współwładającego działką nr [...] w W., pomimo dokonania jednoznacznych ustaleń faktycznych co do tego, że Skarżący włada działką nr [...] i władanie to ma charakter samoistnego posiadania (z wyłączeniem innych osób, w tym Gminy P.), a skoro tak, istnieje podstawa prawna i faktyczna do wpisu Skarżącego do ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Organ jako samoistnego posiadacza a odmowa wpisu pozbawia Skarżącego możliwości realizacji uprawnień wynikających z faktu wpisu jako posiadacz samoistny (np. aktualizacja/zmiana danych);
2) wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b), art. 20 ust. 2b, art. 24 ust. 2b pkt 2, art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 2017, poz. 2101) i § 10 ust. 2, § 23 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tj. Dz.U. 2016, poz. 1034) poprzez odmowę wykreślenia Urzędu Gminy P. jako władającego działką nr [...] na zasadzie samoistnego posiadania pomimo istnienia ku temu podstaw prawnych i faktycznych, wobec nieprzedstawienia przez Gminę P. w toku postępowania dowodów na okoliczność faktycznego posiadania przedmiotowej działki i nią gospodarowania oraz pominięcia przedłożonych przez Skarżącego w toku postępowania dokumentów, na okoliczność błędnego wpisu Gminy P. do ewidencji jako faktycznie "władającego" przedmiotową działką z uwagi na fakt, że działka nr [...] przeszła z mocy prawa (została znacjonalizowana na podstawie dekretu z dnia 9 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej) na rzecz Skarbu Państwa;
3) wydał zaskarżoną decyzji z naruszeniem art. 80 k.p.a. w zw. z art. 336 k.c., jako oczywiście sprzeczną ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i sprzeczną z zasadami logiki, tj. wydał decyzję odmawiającą wpisu Skarżącego jako samoistnego posiadacza (co najmniej współwładającego), pomimo poczynienia jednoznacznych i niebudzących wątpliwości ustaleń co do faktu i charakteru władania przez Skarżącego działką nr [...] w W. jako samoistnego posiadacza przy jednoczesnym pozostawieniu wpisu Gminy P. jako "władającego na zasadzie samoistnego posiadania" działką nr [...], pomimo, iż Gmina P. faktycznie
nie włada nią jak właściciel, tj. z wyłączeniem innych osób (Skarżącego) co najmniej w części objętej w posiadanie przez Skarżącego oraz ;
4) wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 24 ust. 2b pkt 2, art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 2017, poz. 2101) oraz § 44 pkt 2) i § 45 ust. 1 pkt 3) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tj. Dz.U. 2016, poz. 1034) poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej wpisu Gminy P. do ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Organ, pomimo obowiązku Organu utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności i eliminowania wpisów błędnych;
5) wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji w zakresie odmowy wpisania Skarżącego jako samoistnego posiadacza działki, a co najmniej współwładającego oraz jednocześnie pozostawienia wpisu Gminy P. jako podmiotu "władającego" działką, pomimo iż wpis "władania" przez Gminę P. nie odpowiada stanowi faktycznemu, a co najmniej nie rozciąga się na całość działki nr [...] (gdyż - jak wynika z uzasadnienia decyzji - okoliczność ta stanowiła podstawę odmowy wpisu Skarżącego), co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania Organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób.
M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty P. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy, a następnie powołał się na figurujące w aktach postępowania postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...], oddalające wniosek K. S. o nabycie własności części działki nr [...] w drodze zasiedzenia, wskazując że w jego uzasadnieniu Sąd uznał, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka samoistności posiadania, ponadto podkreślił, że konieczne jest wykonywanie przez posiadacza wszelkich czynności faktycznych, wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niczym nieskrępowany stan władztwa. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że w toku postępowania zakończonego ww. postanowieniem Sądu Rejonowego Gmina P. wnosiła o oddalenie wniosku K. S. o zasiedzenie spornej działki z uwagi na to, że droga będąca przedmiotem jego wniosku co najmniej od lat 60-tych ubiegłego wieku stanowi drogę powszechnego korzystania, a Gmina z tego tytułu wystąpiła z wnioskiem o uznanie drogi za mienie gromadzkie. Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że wniosek K. S. o ujawnienie jego w ewidencji gruntów i budynków jako samoistnego posiadacza władającego działką nr [...] nie odpowiada stanowi faktycznemu. Dowiódł tego
w postępowaniu o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P., przesłuchując w jego toku wielu świadków. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że istniejący w rejestrze gruntów w odniesieniu do działki nr [...] wpis "właściciel nieustalony" władający "Urząd Gminy P." nie oznacza, że to Urząd Gminy jest wyłącznym posiadaczem tej działki. Taki zapis należy rozpatrywać jedynie informacyjnie w odniesieniu do kategorii dróg wymienionych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Działka nr [...] stanowiła drogę powszechnego korzystania i nadal posiada nieuregulowany stan. Organ ewidencyjny, jako organ rejestrowy, nie posiada kompetencji do regulacji stanów prawnych gruntów, wprowadza jedynie zmiany w ewidencji gruntów i budynków na podstawie dokumentów ustalonych w innych postępowaniach przez inne organy orzekające.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2018 r. wniósł K. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. z dnia [...] maja 2018 r. oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzeniu temu organowi. Organowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b) w zw. z art. 336 Kodeksu cywilnego oraz w zw. z art. 20 ust. 2b, art. 24 ust. 2b pkt 2, art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 2017, poz. 2101), § 10 ust. 2, § 23 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 44 pkt 2) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tj. Dz.U. 2016, poz. 1034 i w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), poprzez ich niezastosowanie i niedokonanie wpisu Skarżącego jako posiadacza samoistnego, pomimo jednoznacznych ustaleń organu I instancji, że Skarżący włada działką nr [...] w W. na zasadzie samoistnego (wyłącznego) posiadania w części w jakiej działka ta nie stanowi drogi polnej, ogólnodostępnej, przebiegającej przez teren rolny, co jednocześnie pozbawia Skarżącego możliwości realizacji uprawnień wynikających z faktu wpisu jako posiadacz samoistny (np. aktualizacja/zmiana danych w zakresie oznaczenia użytku);
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b) w zw. z art. 336 Kodeksu cywilnego oraz w zw. z art. 20 ust. 2b , art. 24 2b pkt 2, art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 2017, poz. 2101), § 10 ust. 2, § 23 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 44 pkt 2) Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tj. Dz.U. 2016, poz. 1034) i w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ich zastosowanie i utrzymanie w mocy w ewidencji gruntów i budynków wpisu Urzędu Gminy P. jako jedynego ujawnionego władającego całością działki nr [...] (zatem także w części w jakiej nie stanowi drogi polnej, ogólnodostępnej, przebiegającej przez teren rolny, która to część działki nr [...] pozostaje w faktycznym wyłącznym posiadaniu Skarżącego);
3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez Organ oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez pominięcie jednoznacznych ustaleń zawartych w protokole oględzin działki nr [...] co do faktycznego samoistnego posiadania przez Skarżącego części działki, w jakiej nie stanowi ona drogi polnej, ogólnodostępnej, przebiegającej przez teren rolny i przyjęcie, że wniosek o ujawnienie K. S. w ewidencji i budynków jako samoistnego posiadacza nie odpowiada stanowi faktycznemu oraz niewyczerpujące wyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej wpisu Gminy P. do ewidencji gruntów i budynków i przyjęcie, że wpis Urzędu Gminy P. jako władającego całością działki nr [...] (w tym w części będącej w faktycznym samoistnym wyłącznym posiadaniu Skarżącego) jest prawidłowy, ponieważ jako taki pełni bliżej nieokreśloną funkcję informacyjną.
W odpowiedzi na skargę M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, czyli nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami postępowania administracyjnego, regulującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważności bądź niezgodność z prawem. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli tej sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Jeżeli natomiast zarzut naruszenia prawa okaże się nieuzasadniony, bądź wykazane naruszenie nie miało wpływu na sposób załatwienia sprawy, wówczas skutkuje to nieuwzględnieniem skargi i zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega ona oddaleniu.
Badając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu i brak jest podstaw do uwzględniania skargi.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm., dalej: "p.g.i.k."), oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm., dalej: rozporządzenie).
Z przepisu art. 2 ust. 2 p.g.i.k. wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W wyniku działania ww. systemu tworzony jest zbiór informacji o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Dane powyższe gromadzone są w systemie w drodze rejestracji stanów prawnych ustalonych w innym trybie lub przez inne organy orzekające.
Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie stwarzają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień do gruntów. Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.i.k., dane zawarte w ewidencji mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy, czyli właścicieli nieruchomości (lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania). Zgodnie z treścią § 45 ust. 1 rozporządzenia, aktualizacja operatu następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, a procedura aktualizacji ma charakter sformalizowany w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2009 r., II SA/Bk 450/09). Podstawowym obowiązkiem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków jest utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia), czego konsekwencją jest wspomniany już obowiązek dokonywania ciągłej aktualizacji danych ewidencyjnych poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.
Podkreślić należy, że błędnym jest oczekiwanie, iż w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o ustalenie granic nieruchomości, czy też powierzchni działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 14 października 2015 r., II SA/Rz 565/15). Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07).
Techniczny charakter ewidencji powoduje, że osoba kwestionująca jej zapisy nie może doprowadzić do modyfikacji stanu prawnego nieruchomości poprzez wprowadzenie zmian w ewidencji, a dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Właśnie z uwagi na techniczno-rejestracyjny charakter ewidencji niedopuszczalne jest odwrócenie przedmiotowej kolejności. Procedura aktualizacji ewidencji gruntów i budynków ma charakter sformalizowany w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 8 grudnia 2009 r., II SA/Bk 450/09).
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że procedura aktualizacji ewidencji nie służy weryfikacji dotychczas ujawnionych w niej wpisów bądź zdarzeń, na mocy których wpisy te zostały dokonane. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Ewidencja gruntów i budynków nie ma bowiem charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego (wyrok WSA w Białymstoku z 6 października 2015 r., II SA/Bk 467/15). Dostrzec przy tym należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d) p.g.i.k. oraz § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków może służyć także wyeliminowaniu danych błędnych, pod warunkiem, że błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Dokonanie takiej zmiany jest nowym wpisem w ewidencji,
a nie przywróceniem wpisu poprzedniego.
Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy należy zauważyć, że Skarżący domagał się dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], W., gm. P., jedn. rej. [...], w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], o pow. 0,67 ha, polegających na wykreśleniu figurującego wpisu: władający Urząd Gminy P. oraz ujawnieniu siebie w ww. ewidencji, jako samoistnego posiadacza, a także na zmianie użytku "dr" na użytek przylegający, czemu sprzeciwiły się orzekające w sprawie organy administracji. Zważywszy na treść art. 24 ust. 2a pkt 2, który stanowi, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania, w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy, należało w pierwszej kolejności ustalić, czy Skarżącemu służy przymiot osoby władającej sporną nieruchomością na zasadach samoistnego posiadania.
W ocenie Skarżącego, włada on działką nr [...] w W. na zasadzie samoistnego (wyłącznego) posiadania w części, w jakiej działka ta nie stanowi drogi polnej, ogólnodostępnej, przebiegającej przez teren rolny. Ponadto o władaniu sporną działką świadczyć mają m.in. takie okoliczności, jak ponoszenie przez Skarżącego nakładów na spornej działce, będących dowodem gospodarowania tą działką; aspekty historyczne, w świetle których obecna działka ewidencyjna nr [...] jest częścią nieruchomości, którą poprzednik prawny Skarżącego nabył na mocy aktu notarialnego z dnia [...] marca 1982 r. od Skarbu Państwa, który tę nieruchomość nabył na podstawie reformy rolnej w myśl przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; fakt, iż działka nr [...] ma nieuregulowany stan prawny, tj. widnieje w niej wpis: właściciel udział 1/1 nieustalony, a wpis władającego: Urząd Gminy w P. (Gmina P.) był przez kolejne lata powielany w ewidencji począwszy od 1961 r., podczas gdy Gmina faktycznie nie włada tak całością, jak i częścią działki nr [...], nie gospodaruje nią, nie dokonała na niej żadnych nakładów, nadto w aktach brak jest jakichkolwiek dowodów na faktyczne władanie przez Gminę sporną działką.
Zdaniem Sądu Skarżący nie wykazał, by w niniejszej sprawie rzeczywiście przysługiwał mu przymiot samoistnego posiadacza spornego gruntu, a zatem, by mógł się także z tego tytułu domagać aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Kluczowe dla tej oceny były przede wszystkim ustalenia dokonane przez sąd powszechny
w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia przez Skarżącego części działki nr [...] o pow. 155,25 m2, począwszy od granic działek nr [...] i [...] do końca działek nr [...] i [...]. Wprawdzie względem części działki, której dotyczy niniejsze postępowanie, prowadzone jest przed sądem powszechnym odrębne postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia, niemniej jednak uniwersalność wniosków poczynionych w dotychczasowym postępowaniu, zakończonym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2017 r., [...], jest wystarczająca dla przyjęcia, że K. S. nie przysługuje wobec spornej nieruchomości status samoistnego posiadacza. Przypomnieć należy, że w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w P., w oparciu o zgromadzone dokumenty oraz zeznania licznych świadków ustalono, iż działka o numerze ewidencyjnym nr [...] od co najmniej 1986 r. była wykorzystywana jako droga przez okolicznych rolników, którzy dojeżdżali nią do swoich pół uprawnych i posesji oraz przejeżdżali nią pomiędzy wsiami W. i M. Była to droga polna i nieutwardzona, ponadto nikt do nikogo nie zwracał się o zgodę na przejazd. Sąd powszechny zanegował jednocześnie twierdzenie, jakoby przejazd drogą biegnącą przez działkę nr [...] następował za przyzwoleniem rodziny S. (k. [...]). W ocenie Sądu Rejonowego w P. wynika zatem, że ww. droga była drogą powszechnego użytku, wykorzystywaną nie tylko przez wnioskodawców, ale też okolicznych mieszkańców i rolników, dlatego nie można w takim przypadku mówić o posiadaniu właścicielskim, skoro takie posiadanie, w myśl art. 336 k.c., polega na dysponowaniu rzeczą z wyłączeniem innych osób, na zasadach właścicielskich. Ponadto pozostałych osób nie można uznać za posiadaczy zależnych, gdyż nikt do nikogo nie zwracał się o zgodę na przejazd drogą położoną na działce nr [...]. Powyższe ustalenia Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela i przyjmuje za swoje, w szczególności zaś konkluzję, iż K. S. nie jest samoistnym posiadaczem działki nr [...], niezależnie nawet od tego, że rozpatrywany przed organami administracji spór nie dotyczył całości, lecz części działki. Zawarta w powołanym postanowieniu Sądu Rejonowego w P. ocena prawna i faktyczna co do charakteru drogi przebiegającej przez sporną działkę odnosiła się wszak do całości działki nr [...], a nie tylko poszczególnych jej fragmentów.
W świetle powyższego, już tylko z faktu niewykazania przez Skarżącego przymiotu samoistnego posiadacza należy wywodzić wniosek, że decyzje organów administracji odmawiające aktualizacji ewidencji gruntów i budynków były słuszne, skoro Skarżący nie był podmiotem uprawnionym do złożenia stosownego w tym zakresie żądania. Niemniej jednak podkreślić dodatkowo trzeba, że Skarżący błędnie próbował przerzucić ciężar dowodzenia w sprawie na Gminę P., domagając się, by to Gmina wykazała, iż widniejący w odniesieniu do niej wpis dotyczący władania sporną działką jest prawidłowy, jak również, że podejmuje ona działania świadczące
o faktycznym władaniu nieruchomością. Wypada jednak odwołać się do przedstawionych wcześniej rozważań, w myśl których postępowanie aktualizacyjne, co do zasady, służy utrzymaniu aktualności ewidencji, a podmiot domagający się dokonania w niej zmian musi być do tego uprawniony i jest zobowiązany przedstawić w sposób niebudzący wątpliwości dokumenty świadczące o konieczności dokonania aktualizacji. Tym samym to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że dane zawarte w ewidencji należy zweryfikować zgodnie z jego żądaniem, nie zaś na podmiocie, który aktualnie w niej widnieje. Podmiot figurujący w ewidencji korzysta bowiem z domniemania prawdziwości ujawnionego wpisu, dopóki na podstawie skutecznie złożonego i popartego odpowiednio wniosku nie nastąpi aktualizacja ewidencji.
Podsumowując, w ocenie Sądu Skarżący nie wykazał skutecznie, że jest samoistnym posiadaczem spornej części działki nr [...], wobec czego organy zasadnie odmówiły rozpatrzenia jego wniosku o dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z zawartym w tym wniosku żądaniem. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b p.g.i.k. w zw. z art. 336 k.c. oraz w zw. z art. 20 ust. 2b pkt, art. 24 ust. 2b pkt 2 oraz ust 2 c p.g.i.k., jak również § 10 ust. 2, § 23 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i spójny, został poddany należytej analizie, a przedstawione na tej podstawie wnioski należało uznać za prawidłowe, wobec czego niezasadny jest zarzut naruszenia w sprawie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy adekwatnie do poczynionych w sprawie ustaleń utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a więc zastosowanie przezeń art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. było w pełni uzasadnione.
Mając powyższe na względzie, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.