IV SA/WA 2685/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-03-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
obywatelstwo polskieuznanie za obywatelazagrożenie bezpieczeństwaporządek publicznyzatarcie skazaniaprawo administracyjneKodeks postępowania administracyjnegoUstawa o obywatelstwie polskim

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą uznania za obywatela polskiego, uznając, że wcześniejsze skazania skarżącej, mimo zatarcia, stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Skarżąca R. K. wniosła o uznanie za obywatela polskiego, jednak Wojewoda i Minister odmówili, powołując się na art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim, wskazując na zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego wynikające z jej wcześniejszych skazań za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu i naruszenie zakazu prowadzenia pojazdów. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że zatarcie skazania nie wyklucza oceny wpływu przeszłych czynów na bezpieczeństwo państwa, a obywatelstwo polskie wymaga spełnienia szczególnie wysokich wymogów.

Przedmiotem sprawy była skarga R. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą uznania skarżącej za obywatela polskiego. Podstawą odmowy było zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, wynikające z prawomocnych skazań skarżącej za przestępstwa popełnione w latach 2013 i 2014, mimo że skazania te uległy zatarciu. Minister argumentował, że konstytutywny charakter decyzji o obywatelstwie wymaga oceny stanu faktycznego na dzień wydania decyzji, a zatarcie skazania nie eliminuje możliwości oceny wpływu przeszłych czynów na bezpieczeństwo państwa. Skarżąca podnosiła, że zatarcie skazania powinno oznaczać, iż nie można jej traktować jako osoby zagrażającej bezpieczeństwu, a jej późniejsze przestrzeganie prawa powinno być uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że choć zatarcie skazania tworzy fikcję niekaralności, nie eliminuje ono możliwości indywidualnej oceny przez organ administracji wpływu przeszłych czynów na bezpieczeństwo i porządek publiczny, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnej trwałości obywatelstwa polskiego. Sąd uznał, że naruszenie przez skarżącą zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, mimo zatarcia skazania, stanowiło podstawę do odmowy przyznania obywatelstwa, gdyż ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego jest dobrem wspólnym, które może uzasadniać uwzględnienie przeszłych faktów.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zatarcie skazania nie wyklucza możliwości odmowy uznania za obywatela polskiego, jeśli organ administracji oceni, że przeszłe czyny, mimo zatarcia, nadal stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zatarcie skazania tworzy fikcję niekaralności, ale nie eliminuje możliwości indywidualnej oceny przez organ administracji wpływu przeszłych czynów na bezpieczeństwo i porządek publiczny. Ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego jest dobrem wspólnym, które może uzasadniać uwzględnienie przeszłych faktów, nawet jeśli skazanie uległo zatarciu, ze względu na konstytucyjną trwałość obywatelstwa polskiego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.o.p. art. 30

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

u.o.p. art. 31 § pkt 2

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 129 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.p. art. 30 § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k. art. 244

Kodeks karny

k.k. art. 178a § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 107 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 106

Kodeks karny

Konstytucja RP art. 83

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 34 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zatarcie skazania nie wyklucza oceny wpływu przeszłych czynów na bezpieczeństwo i porządek publiczny w kontekście ubiegania się o obywatelstwo polskie. Organ administracji nie jest związany uzasadnieniem wyroku sądu karnego i dokonuje samodzielnej oceny materiału dowodowego. Ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego jest dobrem wspólnym, które może uzasadniać uwzględnienie przeszłych faktów, nawet jeśli skazanie uległo zatarciu.

Odrzucone argumenty

Zatarcie skazania powinno oznaczać, że osoba nie może być negatywnie oceniana z powodu przeszłych przestępstw w postępowaniu administracyjnym. Organ administracji powinien uwzględnić fakt zatarcia skazania i przestrzeganie prawa przez skarżącą po wydaniu wyroków.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja konstytutywna kończąca postępowanie w sprawie uznania za obywatela polskiego nie potwierdza zaistniałego wcześniej stanu powstałego z mocy samego prawa, jak czynią to decyzje deklaratoryjne, lecz sama tworzy dla strony prawa lub obowiązki (ewentualnie ich odmawia) przy uwzględnieniu stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydawania. Zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego można opisać jako zjawisko wywołane działaniem danego człowieka, godzącym w bezpieczeństwo lub porządek publiczny (w tym obowiązujący na terytorium RP porządek prawny), powodujące, że będące w interesie społecznym powszechne poczucie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego na terytorium RP maleje bądź zupełnie zanika. Dla oceny spełnienia przesłanek uznania za obywatela polskiego nie mają zastosowania przepisy prawa karnego wiążące sąd powszechny. Zatarcie skazania jest instytucją prawa karnego niezależną od instytucji prawnej uznania za obywatela polskiego w prawie administracyjnym. Ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego leży w interesie publicznym i należy do kategorii dobra wspólnego. Naruszeniem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest postępowaniem sprzecznym z powszechnie obowiązującymi normami prawa, którego skutkiem jest skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu karnego, stwierdzającym winę.

Skład orzekający

Agnieszka Wójcik

przewodniczący

Piotr Korzeniowski

sprawozdawca

Agnieszka Wąsikowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy uznania za obywatela polskiego ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, zwłaszcza w kontekście zatarcia skazania."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z obywatelstwem i wcześniejszymi skazaniami, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa porusza ważny temat obywatelstwa i tego, jak przeszłość kandydata, nawet po zatarciu skazania, może wpłynąć na jego szanse. Pokazuje złożoność oceny bezpieczeństwa państwa.

Czy zatarta przeszłość zamyka drogę do polskiego obywatelstwa? Sąd rozstrzyga.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

IV SA/Wa 2685/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska
Agnieszka Wójcik /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Sygn. powiązane
II OSK 1345/21 - Wyrok NSA z 2024-01-25
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1829
art. 31 pkt 2, art. 30
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim - t.j.
Sentencja
Dnia 23 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2021 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister, organ odwoławczy, organ II instancji, organ) wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U.2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), w zw. z art. 31 pkt 2 oraz art. 30 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 347, dalej: u.o.p., ustawa o obywatelstwie polskim) po rozpatrzeniu odwołania R. K. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni, cudzoziemka), reprezentowanej przez pełnomocnika P. K., od decyzji Wojewody [...] (dalej: Wojewoda, organ I instancji) z [...] lipca 2020 r., nr [...], odmawiającej uznania za obywatela polskiego R. K. z domu Z., obywatelki [...], urodzonej [...] marca 1978 r., w [...], córki A. i M. z domu H.
W decyzji z [...] października 2020 r. Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z [...] stycznia 2020 r., strona zwróciła się do Wojewody [...] o uznanie za obywatela polskiego w trybie art. 30 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 347).
Po rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] wydał w dniu [...] lipca 2020 r. decyzję nr [...], w której odmówił uznania wnioskodawczyni za obywatela polskiego.
W piśmie z [...] sierpnia 2020 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia do Ministra za pośrednictwem Wojewody [...]. Odwołanie zostało złożone z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji z [...] października 2020 r. Minister wskazał, że z uwagi na konstytutywny charakter decyzji w sprawach o uznanie za obywatela polskiego wszystkie przesłanki określone w przepisach art. 30 u.o. muszą być spełnione według stanu na dzień wydawania decyzji. Nieistotne jest zatem, że cudzoziemiec kiedykolwiek spełniał te przesłanki, lecz by warunki te zachowywał w dniu wydawania decyzji w sprawie o uznanie go za obywatela polskiego. Na tym tle nie ma także znaczenia w tym kontekście, czy cudzoziemiec spełniał przesłanki uznania go za obywatela polskiego według stanu na dzień składania przez niego wniosku, czy też nie. W okresie postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie decyzji, mogą także zajść fakty, które skutkować będą tym, że w dacie wydawania decyzji cudzoziemiec spełniał, już będzie wszystkie warunki nabycia obywatelstwa polskiego w trybie art. 30 u.o., bądź wygasną przesłanki nabycia przez niego tego obywatelstwa, mimo że wcześniej cudzoziemiec je spełniał. Decyzja konstytutywna kończąca postępowanie w sprawie uznania za obywatela polskiego nie potwierdza zaistniałego wcześniej stanu powstałego z mocy samego prawa, jak czynią to decyzje deklaratoryjne, lecz sama tworzy dla strony prawa lub obowiązki (ewentualnie ich odmawia) przy uwzględnieniu stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydawania. Organ administracji publicznej związany jest więc stanem faktycznym sprawy istniejącym na dzień wydawania decyzji, a nie aktualnym na jakąkolwiek inną datę lub okres z przeszłości, w tym na datę składania wniosku przez cudzoziemca lub inny - dowolnie wybrany przez organ lub cudzoziemca - wcześniejszy okres. Zdaniem Ministra, na powyższe jednoznacznie wskazuje użycie przez ustawodawcę czasu teraźniejszego przy formułowaniu terminów i pojęć w przepisach regulujących tryb nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca w drodze uznania go za obywatela polskiego na podstawie decyzji administracyjnej. W szczególności na fakt, że nieprzerwany pobyt cudzoziemca na terytorium RP, na podstawie określonych tytułów, winien trwać w dacie wydawania decyzji przewidziany w tych przepisach okres, a nie zachodzić w jakimkolwiek wcześniejszym okresie, przesądza użycie przez ustawodawcę w tych przepisach zwrotu "przebywającego (...) od", a nie "który przebywał" określony czas lub innego sformułowania sugerującego, że spełnienie tej przesłanki przez cudzoziemca mogłoby odnosić się do innego, niż aktualnego na dzień wydawania decyzji, okresu jego przebywania w Polsce na podstawie określonych w przepisach tytułów. Według organu II instancji, podobnie należy interpretować omawiane przepisy przy badaniu, czy cudzoziemiec spełnił pozostałe przesłanki uznania go za obywatela polskiego, w tym posiadanie przez niego w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: RP) stabilnego i regularnego źródła dochodu. Inne rozumienie omawianych przepisów nie znajduje uzasadnienia w celu ustawodawcy, konstytutywnej istocie decyzji administracyjnej wydawanej w sprawie o uznanie cudzoziemca za obywatela polskiego, a także w jednoznacznej treści tych przepisów.
Zdaniem Ministra, z treści art. 31 ww. ustawy wynika, że cudzoziemcowi odmawia się obligatoryjnie uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy: 1) nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 30 tej ustawy; 2) nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Minister wskazał, że przy wydawaniu tej decyzji organ I instancji, w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, winien z urzędu zbadać, który z trybów uznania za obywatela polskiego, przewidzianych w art. 30 ust. 1 pkt 1-7 ww. ustawy, należy zastosować przy załatwianiu wniosku cudzoziemca, mając na uwadze jego słuszny interes oraz stan faktyczny sprawy. Przy czym słuszny interes wnioskodawcy uzasadnia rozważenie w pierwszej kolejności tej przesłanki, która ze względu na stan faktyczny sprawy, jest najbardziej korzystna dla zainteresowanego (nie zawsze musi być to przepis wskazywany przez wnioskodawcę). Znaleźć to winno wyraz w jej uzasadnieniu, zwłaszcza, gdy wniosek cudzoziemca nie może zostać uwzględniony. W ocenie Ministra, Wojewoda trafnie uznał, że stan faktyczny dotyczący cudzoziemki uzasadnia zastosowanie przesłanek przewidzianych w art. 30 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, gdyż są one najbardziej korzystne dla strony.
Organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda [...], wydając skarżoną decyzję, odmawiającą uznania wnioskodawczyni za obywatela polskiego, powołał się na art. 31 pkt 2 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim, uznając, że nabycie obywatelstwa polskiego przez cudzoziemkę stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Minister wskazał, że prowadząc w tym kierunku postępowanie wyjaśniające, organ l instancji uzyskał informację od Komendanta [...] pismem z [...] marca 2020 r., z treści której wynika, że wobec cudzoziemki było prowadzone - postępowanie przygotowawcze przez Komisariat Policji w [...]. W dniu [...] czerwca 2014 r., sprawę przekazano do Prokuratury Rejonowej w [...] nr [...]. Kwalifikacja prawna: art. 244 kk; - postępowanie przygotowawcze przez Komisariat Policji w [...]. W dniu [...] września 2013 r., sprawę przekazano do Prokuratury Rejonowej w [...] nr [...]. Kwalifikacja prawna: art. 178a § 1 kk. Powyższe może stanowić zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Minister wyjaśnił również, że z informacji zebranych w toku postępowania przed organem I instancji wynika, że Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział [...] w dniu [...] grudnia 2013 r., uznał wnioskodawczynię za winną popełnienia czynu z art. 178a §1 kk oraz wymierzył zainteresowanej karę grzywną w ilości sześćdziesięciu stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną na kwotę dwadzieścia złotych, a także orzekł wobec ww. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat.
Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział [...] w dniu [...] września 2014 r., uznał cudzoziemkę za winną popełnienia czynu z art. 244 kk oraz wymierzył jej karę trzech miesięcy pozbawienia wolności. Jednocześnie warunkowo zawieszono pozbawienie wolności na okres próby wynoszący 2 lata.
Organ II instancji powołujące się na tezy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazał, że bezsprzecznie wyjaśnienie, czy nabycie przez stronę obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, rozumiane jako wejście przez nią w kolizję z obowiązującym na terytorium RP porządkiem prawnym, potwierdzone prawomocnym, skazującym wyrokiem sądu karnego, ma istotne znaczenie w sprawie uznania jej za obywatela polskiego, prowadzonej w trybie art. 30 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim.
Zdaniem Ministra, w odróżnieniu od przepisów kodeksu karnego (też kodeksu karnego skarbowego), ustawa o obywatelstwie polskim posługuje się pojęciem "zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego", którego nie można utożsamiać z jego "naruszeniem". Do stwierdzenia zagrożenia dla tych wartości nie wymagane jest, by cudzoziemiec wielokrotnie naruszał bezpieczeństwo lub porządek publiczny na terytorium RP. Według organu II instancji, "Zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego" można opisać jako zjawisko wywołane działaniem danego człowieka, godzącym w bezpieczeństwo lub porządek publiczny (w tym obowiązujący na terytorium RP porządek prawny), powodujące, że będące w interesie społecznym powszechne poczucie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego na terytorium RP maleje bądź zupełnie zanika.
W ocenie Ministra, do stwierdzenia zatem, że nabycie przez cudzoziemkę obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, wystarczające jest ustalenie, że jej dotychczasowe działanie (działania) godziło w bezpieczeństwo lub porządek publiczny na terytorium RP, przez co przyjęcie jej w grono obywateli skutkować może obniżeniem poziomu ochrony tych wartości u innych współobywateli.
Organ II instancji wskazał, że do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła informację z Krajowego Rejestru Karnego, z której wynika, że nie figuruje ona w powyższym rejestrze.
W opinii organu orzekającego w niniejszej sprawie, fakt zatarcia skazania nie wyłącza dokonania samodzielnej oceny przez organ administracji publicznej potrzeby przestrzegania prawa dla przyznania prawa obywatelstwa polskiego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyznanie obywatelstwa polskiego stanowi szczególne prawo, które wymaga konsekwentnie spełnienia szczególnie wysokich wymogów przez osobę ubiegającą się o to prawo. Dla oceny spełnienia przesłanek uznania za obywatela polskiego nie mają zastosowania przepisy prawa karnego wiążące sąd powszechny. Organ administracji publicznej nie jest zatem związany uzasadnieniem wyroku sądu powszechnego, a dokonuje, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), oceny materiału dowodowego, kierując się tymi wartościami, które wynikają z przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązków obywatela wobec państwa. Zgodnie z art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, "Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej".
Według Ministra, przyjęci do grona obywateli polskich powinni być cudzoziemcy o nieposzlakowanej opinii. Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu, zdaniem organu II instancji, dyskwalifikują cudzoziemca jako osobę zdolną do prawidłowego funkcjonowania w gronie obywateli RP. Ustalenia odnoszące się do cudzoziemców pod kątem zagrożenia z jego strony dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, powinny być dokonywane na podstawie wszelkich dostępnych organom informacji o cudzoziemcu, w tym również informacji o skazaniu za popełnienie przestępstwa lub wykroczenia - nawet jeśli skazanie uległo zatarciu. Minister wskazał, że nie można pominąć, że uzyskanie statusu obywatelstwa polskiego wiąże się z pewną nieodwracalnością, wynikającą z przyjętej w polskim porządku prawnym szerokiej ochrony konstytucyjnej tego statusu (art. 34 ust. 2 Konstytucji). Powyższe zatem obliguje organ do oceny dotychczasowej postawy cudzoziemca i dokonania prognozy na przyszłość, w kontekście całokształtu informacji o cudzoziemcu.
Według Ministra, nie ulega wątpliwości, że Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział [...] w dniu [...] grudnia 2013 r., uznał wnioskodawczynię za winną popełnienia czynu z art. 178a §1 kk oraz wymierzył zainteresowanej karę grzywną w ilości sześćdziesięciu stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną na kwotę dwadzieścia złotych, a także orzekł wobec ww. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat. Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział [...] w dniu [...] września 2014 r., uznał wnioskodawczynię za winną popełnienia czynu z art. 244 kk oraz wymierzył zainteresowanej karę trzech miesięcy pozbawienia wolności. Jednocześnie na warunkowo zawieszono pozbawienie wolności na okres próby wynoszący 2 lata. Tym samym cudzoziemka nie zastosowała się do orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za co w dniu [...] września 2014 r., Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział [...] uznał ją za winną popełnienia czynu z art. 244 kk oraz wymierzył zainteresowanej karę trzech miesięcy pozbawienia wolności. Jednocześnie na warunkowo zawieszono pozbawienie wolności na okres próby wynoszący 2 lata.
Zdaniem Ministra, cudzoziemców aplikujących do przyjęcia do grona obywateli polskich powinny obowiązywać szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa, a sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego stanowi sprzeniewierzenie się tym obowiązkom. W opinii organu odwoławczego, z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
W skardze skarżąca reprezentowana przez adw. P. K. zaskarżyła decyzję Ministra z [...] października 2020 r. zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 31 pkt. 2 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (dalej: u.o.p.) polegające na jego wadliwym zastosowaniu i w konsekwencji odmowie uznania strony za obywatela polskiego, a to w wyniku wadliwego ustalenia, że przeciwko uznaniu strony za obywatela polskiego przemawia istniejący zdaniem organu, stan zagrożenia ze strony skarżącej dla "obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego", podczas gdy skarżąca przestrzega porządku prawnego w RP, a jedyną przesłanką, na podstawie której Minister ustalił stan zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego były skazania strony wyrokami Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z [...] grudnia 2013 r. (sygn. [...]) oraz z [...] września 2014 r. (sygn. [...]), które to skazania - zanim strona wystąpiła o uznanie za obywatela polskiego - uległy zatarciu. Mając na uwadze powyższe wniesiono: 1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, p.p.s.a., - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2. na podstawie art. 200 p.p.s.a., - o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w tym kosztów zastępstwa procesowego i kosztów uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w odniesieniu do skarżącej orzeczone względem niej skazania na jej wniosek w trybie art. 107 § 2 k.k. uległy zatarciu. Z kolei w myśl art. 106 k.k. z chwilą zatarcia skazanie uważa się za niebyłe a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych.
Od czasu wydania drugiego wyroku skarżąca w sposób konsekwentny przestrzegała porządku prawnego co pozwala uznać, że cele toczących się względem niej postępowań karnych i orzeczonych nimi kar zostały osiągnięte. Jednocześnie nie zaszły jakiekolwiek inne okoliczności uzasadniające zagrożenie ze strony skarżącej "dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego". Skazania skarżącej uległy zatem zatarciu. W tym stanie skarżąca wniosła w dniu [...] stycznia 2020 r. o uznanie jej za obywatela polskiego. Orzeczona decyzją Wojewody [...] odmowa uznania skarżącej za obywatela polskiego (podtrzymana w zaskarżonej decyzji) nie miała usprawiedliwionych podstaw prawnych. W szczególności jej podstawy nie mógł stanowić wskazany przez organy obu instancji przepis art. 31 pkt. 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Skarżąca wskazała, że wniosek osoby o nabycie obywatelstwa polskiego, która spełnia wymogi z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim, nie może być traktowany uznaniowo. Ziszczenie się pozytywnych przesłanek uznania strony za obywatela polskiego stwierdziły także organy obu instancji.
Skarżąca wskazała, że u podstaw odmowy uznania za obywatela polskiego w odniesieniu do niej powołany został przepis art. 31 pkt. 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Należy uznać, że zakres tego przepisu - w odniesieniu do strony - organ ograniczył do przeszkody w postaci zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W odniesieniu do tej przesłanki organ odwołał się też do kilku wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroków. W ocenie skarżącej, powołane przez Ministra orzeczenia - wbrew intencjom autora zaskarżonej decyzji - uzasadniają uznanie skarżącej za obywatela Polski. Zdaniem skarżącej, ocena ziszczenia się przesłanek negatywnych (z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim) mimo, że wywodzona ze stanów przeszłych, musi jednak oddziaływać na przyszłość. Stan "zagrożenia" ze swej istoty może być bowiem analizowany i oceniany jedynie na przyszłość. W tym zakresie organ na s. 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji posłużył się wręcz pojęciem "prognozy na przyszłość".
Według skarżącej, decyzję w przedmiocie uznania cudzoziemca za obywatela polskiego (tak pozytywna jak również negatywna ze względu na przeszkody z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim) zawsze będzie charakteryzować pewna ocenność, czego nie należy utożsamiać z uznaniowością. Jak wyżej zaznaczono, aktualny stan prawny instytucji uznania za obywatela polskiego wyklucza uznaniowość administracyjną.
Zdaniem skarżącej, przy formułowaniu oceny o występowaniu (lub nie) przesłanki zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego należy uwzględniać zarówno okoliczności świadczące za jak przeciw występowaniu tego zagrożenia. Niewątpliwie, okolicznością przemawiającą przeciwko uznaniu wskazanego zagrożenia będzie upływ czasu, w którym cudzoziemiec — mimo wcześniejszego naruszenia porządku prawnego (co np. zostało prawomocnie stwierdzone wyrokiem skazującym), nie wrócił już do przestępstwa i swoim zachowaniem potwierdza szacunek dla porządku prawnego.
Chociaż przesłanka zagrożenia nie jest tożsama z prawomocnym skazaniem, a ocena in casu zagrożenia winna uwzględniać też inne fakty (niewynikające z orzeczeń sądów karnych), to nie można twierdzić, że na ocenę tą nie będzie rzutowało zatarcie skazania oraz poszanowanie porządku prawnego przez cudzoziemca po wydanym względem niego wyroku. Oceniając przesłanki uznania za obywatela polskiego nie można więc abstrahować od zatarcia skazania. Nie można tez zapominać, że zatarcie skazania jest instytucją prawa, przez co stanowi element porządku publicznego (prawnego), do którego przecież art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim nakazuje się odwoływać.
Skarżąca uważa, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu II instancji, że nabycie przez stronę obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, wystarczające jest ustalenie, że jej dotychczasowe działanie (działania) godziło w bezpieczeństwo lub porządek publiczny w Polsce.
Zdaniem skarżącej, akceptacja założenia, zgodnie z którym dla oceny spełnienia przesłanek uznania za obywatela polskiego nie mają zastosowania przepisy prawa karnego wyłączałoby znaczną część regulacji (wzorca), do której art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim nakazuje przecież się odwoływać. Przedmiotowa twierdzenie organu II instancji prowadzi więc do wniosków absurdalnych, a przez to niemożliwych do zaakceptowania. Skarżąca w skardze stawia pytanie: W jaki bowiem sposób ustalić czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego jednocześnie eliminując normy definiujące bezpieczeństwo? Według skarżącej, nie można zgodzić się z twierdzeniem organu jakoby ustawa o obywatelskie polskim konstytuowała wobec cudzoziemców występujących o uznanie za obywatela polskiego jak określił to organ: "szczególnie wysokie wymogi" czy też "szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa'" dla osiągnięcia celu tej regulacji. Jest wręcz przeciwnie. Nie sposób przecież uznać, że pozytywne przesłanki uznania cudzoziemca za obywatela polskiego określone w art. 30 ust. 1 i 2 ustawy a także wymóg braku negatywnych przesłanek z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim kreują wobec cudzoziemców jakieś szczególne obowiązki. Skarżąca twierdzi, że fakt zatarcia skazania winien być uwzględniony przy ocenie przesłanki z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim.
W piśmiennictwie podkreśla się, że istota zatarcia skazania polega na tym, że z chwilą jego nastąpienia uważa się je za niebyłe. Skutkiem natomiast zatarcia skazania jest fakt, że za niebyłe uważa się nie tylko skazanie, lecz również samo popełnienie przestępstwa.
Skazany zostaje zwolniony z ponoszenia skutków skazania, a wobec tego nie można stosować wobec niego żadnych ograniczeń, wiążących się ze skazaniem.
Zatarcie skazania wywołuje skutki w tych wszystkich sferach, w których określone następstwa wywoływało skazanie, w tym również w sferze stosunków administracyjnoprawnych.
W odniesieniu do strony trzeba zatem stwierdzić, że cele orzeczonych względem niej kar oraz prowadzonych postępowań karnych zostały osiągnięte. Skarżąca nie wróciła do przestępstwa z czego wywodzi też skutek w postaci zatarcia skazania. Odmowa uznania za obywatela polskiego byłaby zatem w istocie ponownym jej "ukaraniem" za ten sam czyn. Decyzja taka nie tylko, że nie byłaby słuszna - bowiem podważałaby wartość przestrzegania przez skarżącą porządku prawnego - ale jednocześnie nie odpowiadałaby celom ustawy o obywatelstwie polskim.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z [...] marca 2021 r. skarżąca złożyła dokumenty dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej, osiąganego dowodu oraz o niezaleganiu w podatkach jako dowody na fakt przestrzegania przez stronę porządku prawnego w RP tj. odpowiedzialnego i zgodnego z interesami RP postępowania, które nie uzasadnia obawy zagrożenia porządkowi i bezpieczeństwu RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2020 r., znak [...], w której utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...], w której odmówiono uznania za obywatela polskiego skarżącej.
Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że orzekające w sprawie organy prawidłowo wypełniły obowiązki wynikające z treści: art. 75, art. 76, art. 77 i art. 80 k.p.a., dokonując czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy przez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organy rozpoznały sprawę w zakresie, który należał do ich kompetencji, gdyż dokonały czynności zmierzających do ustalenia, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o odmowie uznania skarżącej za obywatela polskiego.
Należy wyjaśnić, że w postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 7 i 77 §1 k.p.a., organ jest zobligowany do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W związku z tym organ musi samodzielnie ocenić dokumenty zgromadzone w sprawie, a wyniki tej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2017 r., II OSK 2584/15, LEX nr 2341008). Minister rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania przez skarżącą w piśmie z [...] sierpnia 2020 r. dokonał pełnej oceny zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 31 pkt 2 u.o.p., zgodnie z którym "Cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy: 2)nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego". W ocenie organ odwoławczego, do stwierdzenia, że nabycie przez skarżącą obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, wystarczające jest ustalenie, że jej dotychczasowe działanie (działania) godziło w bezpieczeństwo lub porządek publiczny w Polsce.
Z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział [...] w dniu [...] grudnia 2013 r. uznał skarżącą za winną popełnienia czynu z art.178a §1 kk oraz wymierzył karę grzywną w ilości sześćdziesięciu stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną na kwotę dwadzieścia złotych, a także orzekł wobec ww. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat. Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział [...] w dniu [...] września 2014 r., uznał skarżącą za winną popełnienia czynu z art. 244 kk oraz wymierzył karę trzech miesięcy pozbawienia wolności. Jednocześnie warunkowo zawieszono pozbawienie wolności na okres próby wynoszący 2 lata.
Zdaniem Sądu, podkreślenia w okolicznościach niniejszej sprawy wymaga w szczególności to, że skarżąca nie zastosowała się do orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za co w dniu [...] września 2014 r., Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział [...] uznał ją za winną popełnienia czynu z art. 244 kk oraz wymierzył skarżącej karę trzech miesięcy pozbawienia wolności. Jednocześnie na warunkowo zawieszono pozbawienie wolności stronie na okres próby wynoszący 2 lata.
Zgodzić należy się ze skarżącą, że generalnie w wyniku zatarcia skazania osoba skazana może się przedstawiać jako niekarana i jako taka powinna być traktowana. Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji prawnej, w której będzie występowała taka osoba, fakt wcześniejszego popełnienia przestępstwa w każdym przypadku nie może podlegać indywidualnej ocenie przez orzekające w indywidualnej sprawie organy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie skarżącej. Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że nabycie przez skarżącą obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Swoje ustalenie organ oparł na analizie całokształtu akt tej sprawy. W ocenie Sądu, stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe.
Przepis art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim ma charakter związany, a zatem zaistnienie przesłanek w nim wymienionych nie pozostawia organom żadnej możliwości wyboru treści decyzji. Bez wątpienia osoba ubiegająca się o uznanie za obywatela polskiego nie powinna stanowić zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Państwo ma całkowitą kompetencję do określania, kto jest jego obywatelem, a także zasad nabycia i utraty obywatelstwa, co jest zgodne z powszechnie uznawaną w tej materii zasadą prawa międzynarodowego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 30 października 2019 r., sygn. IV SA/Wa 1666/19).
Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia bezpieczeństwa i porządku publicznego, co oznacza, że każdorazowa zaistnienie takich okoliczności będzie musiało podlegać ocenie organu (por. wyrok NSA z 27 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 1084/18). Przyjmuje się szeroki zakres swobody przy definiowaniu "zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego" (por. wyrok NSA z 31 marca 2015 r., II OSK 1942/13). Jednocześnie uznaje się, że odwoływanie się do klauzul odsyłających w administracyjnym stosowaniu prawa traktowane jest jako element swoistego uznania administracyjnego (sensu largo), nawet jeśli w istocie nie jest to uznaniowy typ decydowania. Odpowiada to w pewnym sensie istocie orzecznictwa słusznościowego na gruncie prawa prywatnego (L. Leszczyński [w:] System prawa administracyjnego, t. 4, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2012, s. 116). Należy przy tym pokreślić, że ustawodawca nie powiązał przesłanki odmowy uznania za obywatela polskiego z prawomocnym ukaraniem cudzoziemca wyrokiem (zob. wyrok WSA w Warszawie z 30 października 2019 r., sygn. IV SA/Wa 1666/19).
Ustawodawca w ustawie 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 347) nie uregulował, że negatywną przesłanką odmowy uznania za obywatela polskiego jest fakt zatarcia skazania. Zatarcie skazania nie eliminuje w żadem sposób obowiązku badania przez orzekający organ przesłanki w postaci zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zatarcie skazania jest instytucją prawa karnego niezależną od instytucji prawnej uznania za obywatela polskiego w prawie administracyjnym. W piśmiennictwie przez instytucję prawną rozumie się "(...) zespół norm powiązanych ze sobą ze względu na zespół stosunków społecznych czy sytuacji, jakie te normy regulują. Wyodrębnienie więc grupy norm w instytucję zależy od oceny doniosłości regulowanych stosunków społecznych co przesądza o ich wyodrębnieniu, oraz od istnienia zespołu norm, które łącznie, przynajmniej w zasadniczych rysach, te sytuacje prawne regulują". (zob. J. Wróblewski, Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego, Warszawa 1959, s. 380).
Cel w postaci ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jednocześnie dobrem prawnie chronionym do którego odwołuje się ustawodawca w art. 31 pkt 2 u.o.p.
Wyjaśnić należy, że dwie wyżej opisane instytucje prawne chronią odrębnie różne dobra prawnie chronione. Zatarcie skazania chroni dobro osobiste skazanego. Instytucja prawna uregulowana w art. 30 i 31 ustawy o obywatelstwie polskim chroni m.in. dobro wspólne jakim jest bezpieczeństwo i porządek publiczny. Konstrukcja dobra wspólnego stanowi naczelny cel (tzw. cel celów) istnienia wspólnoty państwowej oraz źródło szczególnych celów i zadań państwa (publicznych) (zob. M. Kamiński, Zarys koncepcji dobra prawnego objętego ochroną norm prawa administracyjnego (dobra administracyjnoprawnego), [w:] Z. Duniewska (red.), Dobra chronione w prawie administracyjnym, Łódź 2014, s. 40.
Ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego leży w interesie publicznym i należy do kategorii dobra wspólnego. Pojęcie interesu publicznego jest utożsamiane z pojęciem dobra wspólnego. Treść pojęcia dobra wspólnego, jakim jest państwo, jest ogólna, a zarazem szczegółowa, mieszczą się w niej różne elementy nierozerwalnie związane z państwem demokratycznym. Jest to pojęcie otwarte i zmienne w czasie, oparte na podstawowych i uniwersalnych wartościach stanowiących podstawę Konstytucji. W tak rozumianym pojęciu dobra wspólnego mieści się węższa kategoria interesu publicznego, w którego ramach formułowane bywają jeszcze inne węższe kategorie tego interesu (np. ważny interes państwa) – (zob. Z. Duniewska, Podstawowe pojęcia prawa administracyjnego. Cel publiczny, interes publiczny i dobro wspólne, [w:] M. Sathl (red.), Prawo administracyjne pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2019, s. 87 i n.).
"W interesie publicznym leżą zatem postawy lub działania korzystne dla ogółu (społeczeństwa) i przeciwnie – działania dla ogółu niekorzystne są sprzeczne z interesem publicznym" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2012, s. 28). Działanie w interesie publicznym może ograniczać interesy indywidualne, ale nigdy nie może pozostawać z nimi w całkowitej sprzeczności (...). Cechą charakterystyczna jest to, że z jednej strony poza granicami interesu publicznego pozostają pewne obszary interesów indywidualnych, niedające się pogodzić z interesami innych osób, a z drugiej strony w obrębie interesu publicznego nie ma miejsca na jakiekolwiek inne interesy niż połączone w imię wspólnego dobra interesy indywidualne. Działanie w interesie publicznym jest więc działaniem na rzecz wielu interesów indywidualnych" (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Kraków 2002, s. 83–84).
Wskazać należy że orzekające organy wykazały, że postawa i sposób zachowania cudzoziemki kolidują z obowiązującym na terytorium RP porządkiem prawnym. Skarżąca w sposób świadomy nie respektowała polskiego prawa. Tym samym organy miały podstawy do uznania, że skarżąca nie zasługuje na nabycie obywatelstwa polskiego. Przepisy ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim nie definiują ani pojęcia "zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa" ani "zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego". Istnienie lub brak tych zagrożeń należy oceniać indywidualnie w każdym konkretnym przypadku organ rozpatrywania wniosku o uznanie za obywatela polskiego.
Sąd orzekający w tym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 8 kwietnia 2015 r., sygn. IV SA/Wa 2573/14, w którym stwierdzono, że "(...) naruszeniem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest postępowaniem sprzecznym z powszechnie obowiązującymi normami prawa, którego skutkiem jest skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu karnego, stwierdzającym winę (...)".
W szczególności przez "zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego" należy rozumieć taką postawę cudzoziemca i jego sposób zachowania, które kolidują z obowiązującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej porządkiem prawnym. W kontekście art. 31 pkt 2 ww. ustawy brak jest podstaw do analizowania wagi popełnionych przez cudzoziemca czynów karalnych, gdyż zagrożeniem dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego mogą być wszelkie postawy cudzoziemca i jego sposoby zachowania, które kolidują z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym. Intencją ustawodawcy było uniknięcie sytuacji, w której do grona obywateli polskich będą włączani nie tylko cudzoziemcy popełniający najcięższe zbrodnie, lecz wszyscy cudzoziemcy, którzy pomimo, że chcą uzyskać korzyści płynące z nabycia obywatelstwa polskiego, to dopuścili się czynu określonego w polskim prawie jako czyn karalny (popełnienie, którego musi być potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym), przez co swoją postawą i sposobem zachowania dowiedli, że nie respektują polskiego prawa.
Organ w zaskarżonej decyzji wyjaśnił dlaczego uznanie za obywatela polskiego skarżącej stanowiło zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, rozumiane jako wejście przez skarżącą w kolizję z obowiązującym na terytorium RP porządkiem prawnym, potwierdzone prawomocnymi, skazującymi wyrokami sądów. Zdaniem Sądu miało to istotne znaczenie w niniejszej sprawie, prowadzonej w trybie art. 30 i 31 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. W odróżnieniu od przepisów kodeksu karnego, ustawa o obywatelstwie polskim posługuje się pojęciem "zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego", którego nie można utożsamiać z jego "naruszeniem".
Do stwierdzenia zatem, że nabycie przez skarżącą obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, wystarczające jest ustalenie, że jej dotychczasowe działanie (działania) godziło w bezpieczeństwo lub porządek publiczny na terytorium RP.
Sąd orzekający w tym składzie podziela stanowisko organów dwóch instancji, że fakt zatarcia skazania nie może "automatycznie" wyłączyć obowiązku dokonania samodzielnej oceny przez organ administracji publicznej wystąpienie przesłanek wynikających z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Dla oceny spełnienia przesłanek uznania za obywatela polskiego nie mają zastosowania przepisy prawa karnego wiążące sąd powszechny. Organ administracji publicznej nie jest zatem związany uzasadnieniem wyroku sądu powszechnego, a dokonuje, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), oceny materiału dowodowego, kierując się tymi wartościami, które wynikają z przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązków obywatela wobec państwa.
SN w wyroku z 29 października 2015 r., sygn. I CSK 893/14 (Opublikowano: OSNC 2016/10/121) wyraził pogląd, według którego "(...) w drodze fikcji prawnej można wyeliminować z rzeczywistości i pamięci fakty, które miały miejsce w przeszłości, prowadziło jednak w wielu wypadkach do wyników nie do pogodzenia z elementarnymi zasadami słuszności, wobec czego w orzecznictwie wyrażane są także mniej rygorystyczne kierunki interpretacji skutków działania art. 106 k.k., uznające, że zatarcie skazania niewątpliwie wywołuje skutki w sferze prawnej; tworzy fikcję niekaralności osoby skazanej, nie może jednak usunąć obiektywnie istniejących faktów, a więc nie niweczy ani popełnionego przestępstwa, ani wydanego wyroku, nie pozbawia też tego wyroku przewidzianego w art. 11 k.p.c. znaczenia w postępowaniu cywilnym. Nawet w postępowaniu karnym, w którym zatarcie pociąga za sobą w zasadzie bezwzględnie przestrzegane konsekwencje, przyjmuje się, że w pewnych wypadkach fakt zatartego skazania należy brać pod uwagę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2009 r., I KZP 24/09, OSNKW 2009, nr 12, poz. 105). Niewątpliwie zatarcie skazania nie uchyla wyroku skazującego, nie stanowi też odpowiednika orzeczenia uniewinniającego ani nie przywraca całkowicie stanu istniejącego przed skazaniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2011 r., SDI 32/10, OSNKW 2011, nr 2, poz. 12). (...). Zdaniem SN, "Nie można jednak zaprzeczyć, że w pewnych wypadkach informacja o popełnieniu w przeszłości przestępstwa może mieć znaczenie przy dokonywaniu oceny kwalifikacji moralnych, gwarancji prawidłowego działania lub określonych predyspozycji. Taka potrzeba musi być jednak traktowana jako wyjątkowa, powstająca w szczególnych okolicznościach i związana z koniecznością ochrony szczególnie cennych wartości". Również NSA w wyroku z 18 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1036/15, LEX nr 2358068, odnosząc się do kwestii zatarcia skazania powołał się na stanowisko SN zawarte w cytowanym wyżej wyroku z 29 października 2015 r., sygn. I CSK 893/14 i podkreślił, że zatarcie skazania nie wpływa również na skutki, jakie wywołuje ono na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego w świetle art. 11 p.p.s.a.
Odnosząc się do instytucji zatarcia skazania na gruncie prawa administracyjnego Sąd orzekający w tym składzie stoi na stanowisku mówiącym o rozłączności systemów prawa karnego i prawa administracyjnego (w płaszczyźnie normatywnej). Zatarcie skazania nie jest zatem kompleksową instytucją prawną całego systemu prawa, którą można równolegle w każdym przypadku stosować w prawie karnym i w prawie administracyjnym. Ustalenia odnoszące się do cudzoziemca pod kątem zagrożenia z jego strony dla bezpieczeństwa i porządku publiczne powinny być dokonywane na podstawie wszelkich dostępnych organom informacji o cudzoziemcu, w tym również informacji o skazaniu za popełnienie przestępstwa lub wykroczenia - nawet jeśli skazanie uległo ono zatarciu. Nie można bowiem pominąć, że uzyskanie statusu obywatelstwa polskiego wiąże się z pewną nieodwracalnością sutków prawnych, wynikającą z przyjętej w polskim porządku prawnym szerokiej ochrony konstytucyjnej tego statusu (art. 34 ust. 2 Konstytucji). Takie stanowisko potwierdził NSA w wyroku z 13 lipca 2020 r., sygn. II OSK 933/20, LEX nr 3032671 stwierdzając, że "Zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego stanowi przesłankę negatywną dla możliwości uwzględnienia wniosku w wielu postępowaniach z udziałem cudzoziemców. Zauważyć jednak należy, że o ile w przypadku zezwoleń pobytowych ustawodawca przewidział możliwość ich uchylenia lub cofnięcia, jeżeli cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (np. art. 199 ust. 1 pkt, art. 215 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach), o tyle takiej możliwości nie ma w stosunku do cudzoziemca, który nabył obywatelstwo polskie. Obywatelstwo to szczególna więź prawna osoby z państwem. Konsekwencją uznania cudzoziemca za obywatela jest włączenie go w ogół społeczeństwa i przyznanie wszystkich praw przysługujących obywatelom. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje również trwałość obywatelstwa. Zgodnie z art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie. Oznacza to, że decyzja o uznaniu za obywatela polskiego powoduje w zasadzie nieodwracalne skutki. W stosunku do takiej decyzji mogą mieć zastosowanie wyłącznie tryby nadzwyczajne przewidziane w k.p.a. ze względu na jej poważną wadliwość procesową lub materialnoprawną. Ze względu na konstytucyjną trwałość obywatelstwa polskiego nie jest natomiast możliwe uchylenie decyzji z powodu powstałego po wydaniu decyzji zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa albo porządku publicznego. Należy w związku z tym stwierdzić, że ocena, czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim) wymaga uwzględnienia skutków nabycia przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego i uwzględnienia konstytucyjnej ochrony trwałości nabytego obywatelstwa (art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej)".
W niniejszej sprawie skarżąca nie zastosowała się do wydanego w jej sprawie wyroku w dniu [...] grudnia 2013 r. oraz ponownie naruszyła porządek publiczny i prawny, a tym samym naruszyła orzeczony wobec niej zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Skarżąca tym samym naruszyła ponownie obowiązek prawny wynikający z powszechnie obowiązującego prawa na terytorium RP.
Mimo że w wyniku zatarcia skazania osoba skazana może się przedstawiać jako niekarana i jako taka powinna być traktowana. Jednak w pewnych sytuacjach prawnych, fakt wcześniejszego popełnienia przestępstwa może, a nawet powinien być uwzględniany co w niniejszej uzasadnia interes publiczny i dobro wspólne.
W ocenie Sądu, z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie dotyczącej odmowy uznania skarżącej za obywatela polskiego. Orzekające w sprawie organy prawidłowo uzasadniły z jakich powodów odmówiono uznania skarżącej za obywatela polskiego. Wskazać należy, że racjonalność argumentacji przedstawionej w uzasadnieniach decyzji orzekających w niniejszej sprawie organów zawiera także w sobie element przewidywania skutków postępowania sprzecznego z przepisami prawa. Ustalenia organów, zaakceptowane przez Sąd nie były zatem dowolne.
Z przedstawionych względów Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę