IV SA/Wa 2587/22

IV SA/Wa 2587/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sękowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 985/24 - Wyrok NSA z 2025-01-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 283
art. 62,  art. 66
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aleksandra Westra, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Karolina Jóźwik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2023 r. sprawy ze skarg M. S., M. S., A. S., Gminy S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr DOOŚ-WDŚZIL.420.18.2020.MKW.65 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargi
Uzasadnienie
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r., Nr [...] określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn.: "[...]", planowanego do realizacji w granicach województwa [...]. Decyzja ta została wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko przewidzianej przepisami ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. obowiązujący w dniu wydania decyzji: Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zm.).
Od decyzji tej złożone zostały odwołania.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r., Nr DOOŚ-WDŚZIL.420.18.2020.MKW.65 orzekł o uchyleniu w części ww. decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy ustalając środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, w części uchylił i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałej części orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożone zostały trzy skargi na decyzję Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r., Nr DOOŚ-WDŚZIL.420.18.2020. MKW.65.
Pierwszą skargę, która została zarejestrowana pod sygnaturą IV SA/Wa 2587/22, złożyli państwo M. i M. S. [dalej określani także jako "Skarżący (1)"], reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:
1. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 § 2 k.p.a. w . zw. z. art. 136 § 3 k.p.a. w zw. z art. 136 § 4 k.p.a. poprzez naruszenie granic postępowania wyjaśniającego przez organ i nie uchylenie decyzji do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, w której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
2. art. 15 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego w sposób godzący w zasadę dwuinstancyjności, w postaci przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodów mających charakter podstawowy i rozstrzygający, mający bezpośredni wpływ na treść decyzji, co doprowadziło do sytuacji, w której sprawa rozstrzygana została w istocie w jednej instancji;
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, przejawiającego się w szczególności brakiem rzetelnej oceny wartości dowodowej raportu, nie odniesieniem się do wszystkich zarzutów i uchybień wskazywanych przez strony w toku postępowania przed organem I i II instancji, szczególnie tych zawartych w złożonych przez strony prywatnych ekspertyzach, brakiem rzetelnej oceny wyjaśnień złożonych przez wnioskodawcę, jak również poprzez zawarcie w decyzji szeregu nielogicznych, wzajemnie się wykluczających oraz nierzetelnych twierdzeń, świadczących o nieznajomości stanu faktycznego sprawy oraz braku kompetencji, co doprowadziło organ do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych i wydania zaskarżonej decyzji;
4. naruszenie przepisów postępowania art. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy i oddalenie wniosków dowodowych stron o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego ds. mykologii i ochrony środowiska i opinii biegłego sądowego ds. ochrony przed hałasem, akustyki technicznej, budowlanej, przemysłowej, komunikacyjnej w środowisku zewnętrznym, pomimo faktu, iż w związku z wykazaniem szeregu uchybień raportu i zakwestionowaniem jego mocy dowodowej w złożonych przez strony ekspertyzach, przeprowadzenie powyższych dowodów było zasadne i celowe;
5. naruszenie przepisów postępowania art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art.. 89 § 2 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy i nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, podczas gdy w niniejszej sprawie przeprowadzenie rozprawy było niezbędne,
6. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie niniejszego postępowania w sposób sprzeczny z zasadą zaufania obywateli do organów administracji publicznej;
7. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego decyzji oraz brak rzetelnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji;
8. naruszenie art. 62 w zw. z art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego; ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach i oddziaływania na środowisko poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełniającym kryteriów ustawowych wskazanych w powyższych przepisach.
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty Skarżący (1) wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący podkreślili, że postępowanie wyjaśniające zostało przez RDOŚ przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych, a decyzja środowiskowa została wydana pomimo istnienia braków i poważnych błędów w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dla projektu "[...]" Przy tym Skarżący podnieśli, że braki oraz błędy decyzji zostały wykazane i przedstawione przez szereg ekspertów, w specjalistycznych raportach i opiniach, złożonych w toku postępowania. Wyjaśnienia złożone przez wnioskodawcę w odniesieniu do owych ekspertyz są zaś niewystarczające, ale przyjęte przez organ bezkrytyczne. Materiał dowodowy sprawy zostały potraktowany przez organ wybiórczo, a część pytań i uwag Skarżących oraz ekspertów została pominięta. Skarżący przypomnieli, że podsumowanie uwag do wyjaśnień [...] S.A. zawarte jest w złożonej do akt opinii dr. inż. R. I. w piśmie z sierpnia 2022 r.
Dalej Skarżący (1) podnieśli, że naruszenia przepisów postępowania przez RDOŚ zostały szczegółowo wykazane we wniesionych przez strony odwołaniach. W konsekwencji tych naruszeń oraz wobec faktu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, zasadny jest zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Według specjalistów działających na zlecenie Skarżących, wady raportu są tak istotne i obejmują tak wiele zagadnień, że niemożliwa jest jego konwalidacja, lecz winien on być sporządzony na nowo. Kwestie objęte raportem są kwestiami zbyt istotnymi z punktu widzenia kształtu decyzji środowiskowej i mają zbyt duży wpływ na treść tejże decyzji, aby możliwe było ich uzupełnianie na etapie postępowania odwoławczego, szczególnie gdy zarzuty dotyczą de facto całości raportu. Zdaniem Skarżących uzupełnienie raportu na etapie postępowania odwoławczego wyklucza treść art. 136 k.p.a. W związku z nieuwzględnieniem jego wytycznych, zaskarżona decyzja winna zostać uchylona w całości.
Dalej Skarżący (1) wskazali, że w sprawie organ naruszył także zasadę dwuinstancyjności, określoną w art. 15 k.p.a., gdyż wady raportu nie zostały usunięte przez organ II instancji, a w ocenie Skarżących, mając na uwadze szczególną moc dowodową raportu, jego wpływ na treść decyzji środowiskowej oraz skalę i wielość wykazanych błędów zawartych w raporcie, nie mogły zostać usunięte na etapie postępowania odwoławczego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. Ponadto, skala zmian wprowadzonych w decyzji przez GDOŚ oraz stwierdzonych przez organ odwoławczy uchybień organu I instancji również poddaje w wątpliwość, czy przywołana konstytucyjna zasada dwuinstancyjności została zachowana. Skarżący podkreślili, że modyfikacje organu odwoławczego są rozległe, dotyczą kwestii w wielu przypadkach nie będących w ogóle przedmiotem badania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Powyższe potwierdza tezę Skarżących, że organ odwoławczy prowadził we własnym zakresie postępowanie wyjaśniające dotyczące kwestii mających bezpośredni wpływ na treść decyzji, naruszając tym samym art. 15 k.p.a.
Organ naruszył w sprawie również art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego i rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności wartości dowodowej raportu, nie odniesieniem się do uwag, zarzutów i uchybień zawartych w złożonych przez Skarżącego prywatnych ekspertyzach oraz brakiem rzetelnej oceny wyjaśnień przedłożonych przez [...] S.A. Skarżący (1) przyznali, że w zaskarżonej decyzji złożone przez nich w toku postępowania dokumenty są co prawda przywołane, ale uwagi w nich zawarte nie zostały uwzględnione, a przyczyny nie uwzględnienia uwag biegłych nie zostały należycie wyjaśnione. Przykładowo przywołano ocenę dokonaną przez organ w zakresie prywatnej opinii zatytułowanej "Analiza raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji pn. [...]" (Ł. Czyleko, wrzesień 2019), w której dokonano analizy pod kątem siedlisk i gatunków chronionych występujących na obszarze i w sąsiedztwie inwestycji. Zdaniem Skarżących organ albo nie odniósł się do wniosków wynikających z tego dokumentu, albo odniósł się zbyt lakonicznie. Skarżący przykładowo wskazali kwestię częściowej likwidacji siedlisk przyrodniczych na powierzchniach wielu hektarów w związku z realizacją inwestycji, konieczność określenia składu gatunkowego drzew przeznaczonych do wycinki, brak w raporcie ooś dogłębnej analizy wpływu inwestycji na krajobraz, niedostateczny zakres monitoringu porealizacyjnego (w szczególności w odniesieniu do siedlisk, roślin oraz śmiertelności zwierząt), scedowanie gwarancji rzetelnego prowadzenia prac na nadzór przyrodniczy, bagatelizację konieczności monitorowania kolizji pociągów z ptakami i nietoperzami, brak podjęcia próby udokumentowania, jak sytuacja kształtowałaby się na terenie przebiegu inwestycji i czy nie wystąpiłaby potrzeba zastosowania dodatkowych zabezpieczeń dla ptaków i nietoperzy w obrębie analizowanej linii kolejowej.
Nadto zdaniem Skarżących rozumowanie organu jest w wielu miejscach pozbawione logiki oraz nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. GDOŚ nie wyjaśnił kwestii nietoperzy w obiektach budowlanych przeznaczonych do wyburzenia lub remontu. W decyzji jest mowa jedynie o obiektach inżynierskich (mosty, wiadukty, przepusty itp.) a nie budynkach. Skarżący zaznaczyli, że nie kwestionują metody badań nietoperzy, a jedynie zakres wykonanych badań pomijający budynki przeznaczone do remontu i rozbiórki.
Wskazano następnie, że:
- w zakresie pomnika przyrody, nie wyjaśniono, co należy chronić w przypadku prowadzenia prac ziemnych (wykopy). Wykonawca robót często przecina korzenie co grozi m.in. osłabieniem stabilności drzewa oraz pogorszeniem kondycji życiowej. Nadzór budowlany nie jest w stanie tego zidentyfikować, jeżeli są to roboty zanikające. W związku z powyższym, omawiana kwestia winna znaleźć swoje odzwierciedlenie już na etapie decyzji środowiskowej;
- GDOŚ nie odniósł się do skutków wykonania drenaży wzdłuż zmienionych odcinków nasypu lub zmiany ich przebiegu;
- GDOŚ nie określił żadnych zasad postępowania w przypadku stwierdzenia niekorzystnych zmian stosunków wodnych po etapie budowy;
- GDOŚ nie widzi potrzeby wykorzystywania danych z badań geologicznych podłoża. Trudno zatem przyjąć, że wykonane w ramach prac nad raportem analizy wpływu przedsięwzięcia na warunki gruntowe i gruntowo-wodne w zasięgu potencjalnych zmian są miarodajne. Skarżący wyjaśnili, że ich zdaniem bez znajomości budowy geologicznej nie ma możliwości oceny potencjalnego wpływu na środowisko gruntowo-wodne projektowanych robót. Tym samym twierdzenia GDOŚ o kompletności materiałów pozwalających ocenić wpływ przedsięwzięcia na środowisko są bezpodstawne.
Jako niezrozumiały wskazują Skarżący zapis na str. 16 decyzji, zobowiązujący inwestora do wykonania badań porealizacyjnych po osiągnięciu docelowych parametrów techniczno-eksploatacyjnych.
W dalszej części Skarżący wskazują na Rezultaty Studium Wykonalności, Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia, warianty przedsięwzięcia, przywołują kwestie związane prędkościami pociągów i konkludują, że nie jest możliwe precyzyjne ustalenie, który wariant według GDOŚ jest wariantem inwestycyjnym. W konsekwencji, nie jest wiadome, jaka jest faktyczna prognozowana ilość przejeżdżających pociągów pasażerskich i towarowych. Nie jest także zrozumiałe, czy tabela na stronie 64 decyzji GDOŚ przedstawia prognozę dla całego projektu "[...]" czy tylko dla części "[...]". W kontekście powyższego istotna jest zdaniem Skarżących odpowiedź, czy organ należycie przeanalizował dokumentację przedstawioną przez wnioskodawcę i dostrzegł rozbieżności oraz wątpliwości zasygnalizowane powyżej przez Skarżących. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że organ takiej analizy nie dokonał. Poddaje to także w wątpliwość prawidłowość dokumentacji przygotowanej na potrzeby postępowania i powoduje, że nie jest możliwe ustalenie znaczenia zwrotu "docelowe parametry techniczno - eksploatacyjne" oraz stwierdzenie, kiedy należy wykonać analizę porealizacyjną. Dodatkowo, nie jest znany kształt planowanego przedsięwzięcia. Nie wiadomo bowiem, jaka jest faktyczna prognozowana ilość przejeżdżających pociągów pasażerskich i towarowych. Powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
Kolejna kwestia budząca poważne wątpliwości, zdaniem Skarżących (1), to kwestia drgań emitowanych przez przedmiotowe przedsięwzięcie, ujętych zbyt lakonicznie na str. 75 decyzji GDOŚ. Podnoszą nadto, że GDOŚ uchylił pkt 1.2.28 i pkt 1.2.29 decyzji RDOŚ twierdząc, że organy ochrony środowiska nie mają kompetencji do oceny wpływu drgań na budynki i ludzi w budynkach, zauważają jednak, że RDOŚ w pkt 1.2.28 odniósł się do mogących wystąpić emisji drgań i wibracji o trudnych do określenia parametrach, mających swoje oddziaływanie na okoliczne budynki oraz teren, a nie wyłącznie do drgań w budynkach. Nadto skoro GDOŚ nie ma stosownych kompetencji, niezrozumiałe jest na jakiej podstawie orzekł o zmienionym pkt. 1.2.29, bowiem w uzasadnieniu tego punktu na str. 115 zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek merytorycznego wyjaśnienia. Skarżący nie rozumieją również na jakiej podstawie GDOŚ twierdzi, że w przypadku ludzi znajdujących się poza budynkami wibracje będą przez nich nieodczuwalne lub mało odczuwalne. GDOŚ nie przedstawił jakichkolwiek badań czy analiz na ten temat.
Skarżący kwestionują stwierdzenie zawarte na str. 75 zaskarżonej decyzji odnośnie asymilacji środowiska z istniejącymi oddziaływaniami antropogenicznymi w zakresie wibracji wzbudzanymi przez poruszające się pociągi, w związku z faktem, że w miejscu realizacji przedsięwzięcia istnieją już użytkowane linie kolejowe. Skarżący bowiem twierdzą, że inwestycja przewiduje także dobudowę drugiego toru, a nie jedynie modernizację istniejących, a nadto w sprawie nie poddaje się ocenie tego, czy środowisko zasymilowało się z istniejącą już infrastrukturą, ale ocenia się skutki planowanej inwestycji na przyszłość, w kontekście przede wszystkim zwiększonego ruchu kolejowego. Twierdzenie więc o "zasymilowaniu się" jest całkowitą pomyłką.
Za niezrozumiałe uważają także Skarżący twierdzenia zawarte na str. 76 decyzji odnośnie stopnia ochrony akustycznej, wskazując że brak jest rzeczowego uzasadnienia stanowiska GDOŚ oraz odniesienia do przedłożonych opinii ekspertów, w tym także analizy dokonanej na budynek [...] S.A.
Skarżący wskazują także na niewyjaśnienie przyczyny zmodyfikowania brzmienia pkt 1.2.27, w zakresie powodów dla których inwestycja wymaga prowadzenia prac w tak długich godzinach oraz dopuszczalności pracy agregatów prądotwórczych. Zdaniem Skarżących, modyfikacje wprowadzone przez GDOŚ nie zostały wytłumaczone, a zastosowane środki minimalizujące są niewystarczające.
Zdaniem Skarżących twierdzenie organu I instancji odnośnie braku określenia przez ustawodawcę poziomu hałasu dla źródła w postaci prac budowlanych czy remontowych (str. 74 decyzji RDOŚ), narusza zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a. oraz zasady postępowania wyjaśniającego. Mając zaś na uwadze fakt, iż kwestie hałasu stanowią bardzo istotny element oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko zdaniem Skarżących (2) GDOŚ nie był uprawniony do rozstrzygania omawianych kwestii wyłącznie we własnym zakresie.
Ponadto zdaniem Skarżących w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym zabrakło przedstawienia obliczeń dla sytuacji mijania się ze sobą pociągów jadących po sąsiednich torach, a wbrew twierdzeniom organu, wykonanie takiej analizy było zasadne i niezbędne.
Strony kwestionują rozważania zawarte na str. 92 dotyczące stateczności skarpy. Zdaniem Skarżących stateczność skarpy winna być analizowana już na etapie postępowania środowiskowego.
Następną istotną kwestią, która nie została należycie zbadana przez GDOŚ, jest kwestia przyjętych w raporcie ooś długości pociągów pasażerskich i towarowych. Pozostawienie badania tych kwestii na etap porealizacyjny uznać należy, zdaniem Skarżących, za daleko niewystarczające. Przyjęte przez wnioskodawcę długości pociągów powinny być weryfikowane przez organ, a nie przyjmowane bezkrytyczne i bez stosownej analizy. Przedstawiony do inwestycji Wariant IV przewiduje długość pociągów 740 m., a więc taka długość pociągu powinna być braną pod uwagę przy analizie wpływu generowanego hałasu na środowisko. Zdaniem Skarżących GDOŚ nie przeprowadził należytej analizy powyższych aspektów i oparł się na nierzetelnych założeniach obliczeniowych inwestora. Organ zgodził się na ewentualne przekroczenia poziomów hałasu i zaniechał przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego w ramach postępowania środowiskowego, niezasadnie przesuwając wykonanie analizy na etap porealizacyjny. Podobnie sytuacja przedstawia się, jeśli chodzi o kwestię liczby pociągów przyjętych do obliczeń wykorzystanych przy modelowaniu propagacji hałasu w fazie eksploatacji.
Skarżący wskazują ponadto, że zaskarżona decyzja narusza, art. 62 w zw. z art. 66 ustawy ooś, albowiem została oparta na raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który nie spełnia wymogów ustawowych wskazanych w powyższych przepisach. Podkreślili, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ odwoławczy nie wyeliminowało wad oraz braków raportu ooś. Zarówno przeprowadzone przed realizacją badania, jak również ich opis oraz charakterystyka nie spełniają wymagań wynikających z przepisów prawa, metodyki badań oraz wytycznych w zakresie oddziaływania na obszary chronione. Co znamienne, przedstawione sprzeczności, luki i uchybienia w treści raportu nie zostały w żaden sposób konwalidowane, a w zaskarżonej decyzji powielono wprost twierdzenia oraz wnioski z raportu, pomimo ich wadliwości w zakresie w szczególności oceny hałasu i wibracji, wykonania inwentaryzacji głównych źródeł drgań, jakie wystąpią w czasie budowy, braku charakterystyk technicznych, braku wytypowania obiektów budowlanych, które mogą znaleźć się w zasięgu wpływów dynamicznych pochodzących z tych źródeł, braku określenia sposobu zabezpieczenia zabudowy przed potencjalnym nadmiernym wpływem drgań; błędnych obliczeń, mapy zasięgu oraz oceny hałasu dla analizowanego zadania inwestycyjnego; braku informacji dotyczących pośredniego wpływu planowanej inwestycji na gatunki chronione w obrębie realizacji oraz w zasięgu oddziaływania inwestycji; błędnego wskazania braku wpływu planowanej inwestycji na warunki gruntowo – wodne; niewystarczającego zbadania kwestii ochrony nietoperzy; braku analizy wpływu poszczególnych elementów planowanego przedsięwzięcia na ustanowione prawnie cele ochrony, w szczególności w odniesieniu do zagadnień krajobrazowych, dotyczących unikatowych wartości, ochrony siedlisk oraz renaturalizacji ekosystemów; braku analizy wpływu planowanej inwestycji na Obszary Chronionego Krajobrazu, niewłaściwe wariantowanie inwestycji; błędne ustalenia Raportu w zakresie pomnika przyrody w postaci dębu szypułkowego, znajdującego się na trasie planowanego przedsięwzięcia).
W podsumowaniu tego zarzutu Skarżący wskazują, iż wyżej wymienione nieprawidłowości oraz uchybienia zawarte w raporcie, jak również te wskazane szczegółowo w złożonych ekspertyzach, które nie zostały konwalidowane w decyzjach, winny prowadzić do wniosku, że raport nie spełnia warunków ustawowych, a oparta na nim decyzja nie może zostać uznana za prawidłową.
Drugą skargę, która została zarejestrowana pod sygnaturą IV SA/Wa 2588/22, złożył Wójt Gminy [...] [dalej określany także jako "Skarżący (2)"], zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej naruszenie:
art. 138 § 2 w zw. z art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a."), polegające na braku uchylenia decyzji w całości i nieprzekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, w sytuacji, w której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania;
art. 7, art. 8, art. 10, art 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., polegające na braku wyjaśnienia w zaskarżonej (analogicznie jak i w poprzedzającej ją decyzji), z jakich przyczyn na Inwestora nałożony został w pkt 22 skarżonej decyzji obowiązek zastosowania tłumików akustycznych oraz ekranów akustycznych wyłącznie w zakresie wskazanym w decyzji (a nie większym zakresie) i dlaczego akurat w tym konkretnym zakresie (na tych odcinkach), a nie w innym
art. 7, art 8, art. 10, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. polegające na:
a) braku dokonania prawidłowej i rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko planowanej przeładowni w [...], w szczególności brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla stwierdzenia, że przeładownia ta nie będzie oddziaływać na środowisko;
b) braku dokonania oceny wpływu inwestycji na prowadzoną na terenie miejscowości [...], [...], [...] agroturystykę i działalność ośrodków wypoczynkowych zlokalizowanych w bliskim i bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowej oraz wpływu inwestycji na atrakcyjność całej Gminy [...];
c) pominięciu, że raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawiera oceny wpływu ruchu towarowego na terenie Gminy [...], który od kilkudziesięciu lat zamarł na tej linii, a co obecnie spowoduje znaczne zwiększenie uciążliwości dla mieszkańców, zwłaszcza wspólnoty mieszkaniowej w miejscowości [...] (ul. [...] w [...]), w sytuacji, w której raport, a zarazem cała procedura prowadzone były przy uwzględnieniu wyburzenia 2 budynków, na co nie zgodzili się mieszkańcy, zaś cała procedura ooś nie zakłada uciążliwości z jakimi będą mieć do czynienia właściciele będący członkami ww. wspólnot mieszkaniowych;
d) zupełnym pominięciu oraz zbagatelizowaniu, a w konsekwencji nieodniesieniu się przez organ do złożonego w toku postępowania przez organem I instancji przez Wójta Gminy [...] wariantu inwestycji, tj. budowy linii kolejowej jako zamkniętego tunelu, które to rozwiązanie nie tylko jest stosowane niejednokrotnie w rozwiniętych krajach, do których przecież należy Rzeczpospolita Polska, ale także które spowoduje najmniejsze oddziaływanie na środowisko;
e) zupełnym pominięciu, że inwestycja przebiegać ma w sąsiedztwie m.in. dwóch niezwykle cennych przyrodniczo i środowiskowo jezior, tj. jeziora [...] i [...], które to jeziora w procedowanej uchwale w sprawie Planu zadań ochronnych [...] Parku Krajobrazowego, jaka ma obowiązywać przez okres 20 lat, określane są jako jedne z najcenniejszych przyrodniczo i co do których uchwała zakłada ograniczenie ich rekreacyjnego i turystycznego wykorzystywania, zaś ani planowana inwestycja, ani przedłożone przez inwestora opinie i raporty w żaden sposób nie określają zakresu i sposobu oddziaływania dla tych jezior oraz nie wyłączają takiego oddziaływania;
art. 82 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez wydanie inwestorowi warunków z pominięciem istotnych okoliczności, tj.:
a) negatywnego oddziaływania inwestycji na istniejące zagospodarowanie terenów oraz wpływu na prowadzoną na terenie miejscowości [...], [...], [...] agroturystykę i działalność ośrodków wypoczynkowych zlokalizowanych w bliskim i bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowej, w sytuacji, w której oczywistym jest, że realizacja inwestycji spowoduje oddziaływanie na tę sferę gospodarczą - i to nie tylko w bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowej, gdyż powstałe uciążliwości związane z uruchomieniem przejazdu składów towarowych oraz zwiększona prędkość przejazdów wszystkich składów spowodują znaczące pogorszenie atrakcyjności całego obszaru Gminy [...] nie tylko w obrębie linii;
b) faktu, że Inwestor nie zakończył jak dotąd procedowania kwestii związanych z uzgodnieniem infrastruktury z Gminą [...] oraz związanych z tym uciążliwościami, w szczególności nieuwzględnienie, że dotąd nie zostały rozwiązane m. in. kwestie przebudowy dróg publicznych, a w konsekwencji brak pewności co do przebiegu linii kolejowej;
c) faktu, że inwestycja w czasie jej realizacji będzie powodować znaczącą uciążliwość dla mieszkańców związaną z hałasem, pyleniem, czy też skutkować będzie takimi utrudnieniami jak np. utrudnienia w ruchu w związku z jak dotąd nieuzgodnioną zmianą organizacji ruchu, i to nie tylko na etapie budowy/przebudowy wiaduktów, ale też w związku z zamiarem likwidacji kilkudziesięciu przejazdów i przejść, które będą już na stałe stanowić barierę dla mieszkańców, czego raport nie zawiera, nadto, które to okoliczności nie będą też przedmiotem jakiejkolwiek analizy porealizacyjnej, w sytuacji, w której znacząca liczba mieszkańców będzie musiała dojechać do oddalonych od siebie przejazdów, a co za tym idzie będzie miała zwiększone koszty podróżowania, co w efekcie spowoduje zwiększenie pozostałej emisji do środowiska nie związanej 2 ruchem kolejowym.
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty Wójt Gminy [...] wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego (2) zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Skarżący (2) wyjaśnił, że z zaskarżonej decyzji wynika, że zakres przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, nowych poczynionych ustaleń, nowych rozstrzygnięć jest tak szeroki, że wydanie przez organ rozstrzygnięcia merytoryczno-reformacyjnego, zamiast rozstrzygnięcia kasacyjnego, pozbawia wszystkie strony postępowania – nie tylko Skarżącego, prawa do dwukrotnego rozpatrzenia, a także rozstrzygnięcia sprawy przez dwa organy administracji.
Nadto, upatrując w tym naruszenia art. 11 k.p.a. (zasady przekonywania) oraz art. 8 k.p.a. (zasady zaufania społecznego), Skarżący zwrócił uwagę, że zupełnie niejasnym i w minimalny sposób niewyjaśnionym w uzasadnieniu decyzji (a więc dowolnym) pozostało według jakich kryteriów i w jaki sposób "wybrane" zostały szyny, do których mają zostać zamontowane tłumiki akustyczne oraz miejsca, w których mają zostać zamontowane ekrany chroniące przed hałasem.
Nadto, Skarżący (2) podniósł, że mimo zarzutów zawartych w odwołaniu, a dotyczących planowanej przeładowni w [...], organy w dalszym ciągu nie przeprowadziły rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko tej części przedsięwzięcia, w szczególności nie została dokonana analiza akustyczna na istniejącą zabudowę, zaś z decyzji nie wynika, czy zamierzenie to będzie oddziaływać na środowisko. Nie wynika także, czy przeładownia będzie wykorzystywana tylko na etapie budowy czy też na etapie eksploatacji. Inwestor nie określił w jaki sposób przeładownia będzie wykorzystywana, kto będzie mógł korzystać, w jakim zakresie, ile pociągów będzie z niej korzystało, co będzie mogło być przeładowywane. Są to okoliczności istotne z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowej oceny oddziaływania na środowisko, zaś ich brak uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację zamiarów inwestora.
Skarżący zarzucił także, że organ nie dokonał oceny wpływu inwestycji na prowadzoną na terenie miejscowości [...], [...], [...] agroturystykę i działalność ośrodków wypoczynkowych zlokalizowanych w bliskim i bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowej oraz wpływu inwestycji na atrakcyjność całej Gminy [...]. Tymczasem oczywistym jest, że realizacja inwestycji spowoduje oddziaływanie na tę sferę gospodarczą i to nie tylko w bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowej, gdyż powstałe uciążliwości związane z uruchomieniem przejazdu składów towarowych oraz zwiększona prędkość przejazdów wszystkich składów spowodują znaczące pogorszenie atrakcyjności całego obszaru Gminy [...].
Skarżący (2) nadto zaznaczył, że raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawiera oceny wpływu ruchu towarowego na terenie Gminy [...]. Przywrócenie ruchu pociągów towarowych spowoduje znaczne zwiększenie uciążliwości dla mieszkańców, zwłaszcza mieszkańców nieruchomości wspólnoty mieszkaniowej w miejscowości [...], czego procedura oceny oddziaływania na środowisko nie uwzględniła.
Kolejny zarzut dotyczy nie uwzględnienia złożonego w toku postępowania przez organem I instancji przez Wójta Gminy [...] wariantu inwestycji, tj. budowy linii kolejowej jako zamkniętego tunelu, który zdaniem Gminy [...] jest wariantem najlepszym, najbardziej optymalnym i minimalizującym wszelkie niedogodności związane z linią kolejową, nie tylko niedogodności środowiskowe.
Gmina zrzuca, że organ pominął, że inwestycja przebiegać ma w sąsiedztwie m.in. dwóch niezwykle cennych przyrodniczo i środowiskowo jezior, tj. jeziora [...] i [...]. [...] inwestycja, ani przedłożone przez inwestora opinie i raporty w żaden sposób nie określają zakresu i sposobu oddziaływania dla tych jezior oraz nie potwierdzają, że takie oddziaływanie nie będzie występować.
Przy ustalaniu warunków pominięto, że inwestor nie zakończył jak dotąd procedowania kwestii związanych z uzgodnieniem infrastruktury z Gminą [...] uciążliwościami z tym związanymi, jak przebudowa dróg publicznych, zmiana organizacji ruchu, utrudnienia w ruchu, uciążliwości związane z hałasem, pyleniem. Zdaniem Skarżącego konieczność dojazdów znacznej liczby mieszkańców do oddalonych od siebie przejazdów, zwiększy koszty podróżowania i spowoduje zwiększenie pozostałej emisji do środowiska niezwiązanej z ruchem kolejowym.
Powyższe zdaniem Skarżącego (2) czyni zasadnym i koniecznym wyeliminowanie skarżonej i poprzedzającej ją decyzji.
Trzecią skargę, która została zarejestrowana pod sygnaturą IV SA/Wa 2589/22, wniósł pan A. S. [dalej również jako Skarżący (3)], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Dzieląc skargę na podrozdziały, zarzucił decyzji naruszenie przepisów i wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, uchylenie decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na rzecz Skarżącego (3) kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Pierwszy podrozdział skargi odnosi się do zgodności z planami miejscowymi.
Skarżący przypomniał, że zasadą jest, że obowiązkiem każdego organu prowadzącego postępowanie środowiskowe (niezależnie od tego w jakiej instancji sprawa się znajduje), jest zbadanie zgodności przedsięwzięcia objętego wnioskiem z planami miejscowymi. Wyjątki od przywołanej zasady zostały ujęte w zdaniu drugim art. 80 ust. 2 ooś. Wynika z niego między innymi, że ww. obowiązek nie aktualizuje się, jeśli decyzja środowiskowa (DŚU) zostanie wydana dla linii kolejowej. W niniejszej sprawie istotnym jest zatem czym jest linia kolejowa i czy przedsięwzięcie objęte DŚU stanowi linię kolejową. Skarżący przywołał stosowne regulacje (tj.: art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym definiujący linię kolejową; art. 4 pkt 1a definiujący drogę kolejową, wskazał jakie elementy wymienione wymienionymi w pkt 2-12 załącznika nr 1 do ustawy, zaliczane są do pojęcia drogi kolejowej), przypomniał przedmiot niniejszego postępowania i wskazał, że jego zdaniem nie wszystkie elementy planowanego przedsięwzięcia stanowią linię kolejową w rozumieniu ustawy ooś. Dla tych części składowych przedsięwzięcia, które nie stanowią linii kolejowej konieczna była zatem analiza zgodności z planami miejscowymi, czego organy nawet nie spróbowały zrobić. Niedokonanie weryfikacji zgodności zamierzenia z mpzp, w tym niedokonanie oceny czy podlega ono wyjątkom od tej zasady, stanowi zdaniem Skarżącego rażące naruszenie prawa.
Drugi podrozdział dotyczy prędkości. Skarżący przypomniał, że z wyrażonej w art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowisko zasady ostrożności wynika obowiązek zidentyfikowanie wszystkich oddziaływań jakie mogą zostać wywołane realizacją, eksploatacją i rozbiórką przedsięwzięcia, a następnie przeprowadzenie ich oceny. Analiza powinna odbywać się w granicach możliwości technicznych realizowanej infrastruktury. Jej wynikiem powinno być określenie czy inwestycja może być realizowana w wariancie analizowanym oraz jakie środki minimalizujące oddziaływanie muszą zostać zastosowane przy jej realizacji. Punktem wyjścia dla prawidłowej DŚU jest określenie co ma zostać wykonane. Sporne przedsięwzięcie zostało opisane w charakterystyce przedsięwzięcia stanowiącej załącznik nr 1 do decyzji RDOŚ. Wynika z niej, że w jego ramach ma zostać wykonana nowa nawierzchnia kolejowa, której parametry (opisane szeroko skardze) czynią ją dostosowaną dla pociągów rozwijających prędkość nawet do 200 km/h. Zdaniem Skarżącego, skoro z DŚU wynika, że realizowana infrastruktura ma (choćby opcjonalnie) pozwalać na korzystanie z niej przy prędkościach do 160 km/h, to decyzja powinna dotyczyć możliwości zamontowania szyn o takim profilu i takiej klasie wykonania, która umożliwia poruszanie się taboru z taką prędkością. Na podstawie skarżonej decyzji natomiast [...] uzyskało uprawnienie do realizacji infrastruktury kolejowej o parametrach właściwych do poruszania się po niej bez ograniczeń prędkości do 160 km/h. Określone przez organ parametry techniczne są takie, że zgodnie ze standardami konstrukcyjnymi po tej samej infrastrukturze będą mogły jeździć pociągi ponad 200 km/h. Zdaniem Skarżącego, ma to na celu umożliwienie PKP obejścia przepisów środowiskowych.
Skarżący odnotował, że co prawda przy charakterystyce linii kolejowej nr [...], [...] i [...] określono, że przewiduje się, że pociągi nie przekroczą prędkości 160 km/h, ale powyższe nie stanowi warunków korzystania ze środowiska, które powinny zostać określone na mocy art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy ooś, więc nie stanowią ograniczeń w korzystaniu z infrastruktury w granicach w jakich przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko. Rzeczywiste prędkości są bowiem zależne wyłącznie od decyzji [...] i infrastruktury jaką sobie wybuduje.
Zdaniem Skarżącego nie można mieć złudzeń, że w przypadku wykonania infrastruktury o właściwym standardzie będzie ona w praktyce wykorzystywana do granic jej możliwości. Nadto Skarżący zwrócił uwagę, że nawet gdyby przyjąć inne założenie, to całkowicie niezrozumiałym jest także dlaczego organ zakładając, że [...] będzie wykorzystywana do prędkości 140 km/h, godzi się na to, że ocena oddziaływania przeprowadzana jest w oparciu o dane i obliczenia dotyczące pociągów poruszających się prędkością do 130 km/h, w sytuacji gdy nawet przy tych prędkościach w perspektywie długoterminowej dojdzie do przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku.
Skarżący przypomniał, że kwestia prędkości poruszania się po torach (do 160 km/h) była przedmiotem pisma Skarżącego z 23 maja 2022 r. Organ jednak całkowicie pominął i nie rozpoznał postawionych zarzutów.
Trzeci podrozdział zatytułowano: "Zakazy na terenie [...] Parku Krajobrazowego i innych form ochrony przyrody".
Skarżący wyjaśnił, że organ nie przeanalizował możliwości realizacji inwestycji w kontekście przepisów uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2011 roku w sprawie [...] Parku Krajobrazowego. Organy obowiązane są do sprawdzenia czy realizacja inwestycji nie będzie naruszać zakazów obowiązujących na obszarach form przyrody. Nie uczyniono nic, aby sprawdzić czy tereny przez które przebiegać będzie inwestycja są nimi objęte. Skarżący przypomniał, że w przypadku parków krajobrazowych katalog zakazów został określony w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Wśród nich jest zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 1) i budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych (pkt 7 lit. a). Ich odpowiednikami są § 3 ust. 1 i 7 uchwały. Wyjątki od zakazów zostały ujęte w § 4 ust. 1 uchwały oraz art. 17 ust. 2 i 3 UOP. Zdaniem Skarżącego, nie ulega wątpliwości, że inwestycja nie wpisuje się w wyjątki ujęte w § 4 uchwały, ani art. 17 ust. 3 UOP, gdyż sporządzenie raportu było obowiązkowe, a ocena wykazała istnienie niekorzystnego wpływu na przyrodę i krajobraz parku krajobrazowego - choć GDOŚ nie uznał, że wpływ jest istotny, to jego występowanie jest bezsporne). Odnośnie do wyjątków ujętych w art. 17 ust. 2 UOP, to sporna inwestycja nie wpisuje się w działania określone w pkt. 1-3. Może istnieć wątpliwość czy inwestycja mieści się w wyjątku z art. 17 ust. 2 pkt 4 UOP, tj. realizacji inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednak zdaniem Skarżącego skoro spora cześć inwestycji nie może być kwalifikowana jako budowa linii kolejowej, to co najmniej część inwestycji nie stanowi realizacji celu publicznego.
Czwarty podrozdział dotyczy nietoperzy i inwentaryzacji przyrodniczej. Skarżący wskazał, że prawidłowe przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko wymaga ustalenia stanu wyjściowego, względem którego prognozowane będą oddziaływania, będące przedmiotem analizy organów. Wadliwość tego etapu powoduje, że nie da się prawidłowo ustalić i ocenić oddziaływań, a także efektywnie prowadzić monitoringu realizacji inwestycji. Takim dokumentem jest inwentaryzacja przyrodnicza, która powinna być sporządzona przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną. W rozpoznanej sprawie nie da się określić kto jest autorem inwentaryzacji, gdyż nie tylko nie został on wskazany, lecz udostępniony stronom dokument nie został nawet podpisany. Nie wiadomo zatem czy jego autor w ogóle posiadał jakiekolwiek doświadczenie i wiedzę na temat tworzenia tego typu opracowań. Skarżący zaznaczył, że skarga opisuje wady inwentaryzacji w odniesieniu do nietoperzy, ale analogiczne wady zawiera ona w odniesieniu do innych gatunków niż nietoperze. Opisanie wszystkich wymagałoby zwielokrotnienia objętości skargi.
Wśród wad wymieniono: 1) niewłaściwy obszar monitoringu – monitorowano bufor do 150 m po obu stronach torowiska linii [...], [...], [...] oraz projektowane łącznice. Tymczasem w zleconej przez [...] ekspertyzie dotyczącej wpływu linii kolejowych na nietoperze, Instytut Biologii Środowiskowej Wydział Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego (Wrocław 2016, s. 102) wskazuje się, że monitoring dla potrzeb inwentaryzacji przyrodniczej i raportów ooś w zakresie wykorzystania obiektów inżynierskich i kubaturowych powinien być wykonywany w buforze do 300 m od linii kolejowej. 2) miejsce prowadzenia monitoringu – wbrew twierdzeniom zawartym w inwentaryzacji monitoringu nietoperzy nie prowadzono w buforze 150 m od linii kolejowej [...], [...] i [...], a jedynie przy liniach [...] i [...]. Przy linii [...] nie przeprowadzono żadnych czynności. Przy linii [...] badano tylko jeden odcinek linii kolejowej. Nadto punkty i transekty nasłuchowe zostały wyznaczone tylko przy torach, co wskazuje, że rzeczywistemu badaniu poddano tylko obszar 15 m od torów. 3) zbyt mała ilość miejsc pomiarów – z inwentaryzacji wynika, że wyznaczono tylko 7 transektów (6 przy [...], 1 przy [...]), a w innych lokalizacjach nie prowadzono monitoringu. Zdaniem Skarżącego już z samej charakterystyki przedsięwzięcia wynika, że powinno być ich więcej. 4) nieznany czas nasłuchu z poszczególnych transektów – inwentaryzacja nie zawiera informacji jaki był czas nasłuchu w poszczególnych punktach. 5) niereprezentatywne miejsca położenia transektów i sprzeczność z raportem ooś. 6) niereprezentatywne dane na temat ilości nietoperzy w obiektach. 7) brak wystarczających informacji na temat warunków i metod prowadzenia kontroli. 8) niewystarczająca liczba kontroli w ramach inwentaryzacji. 9) niewłaściwy sposób i termin prowadzenia czynności inwentaryzacyjnych. W dalszej części Skarżący omówił wpływ ww. wad na wadliwość raportu ooś, a w konsekwencji na postanowienia decyzji środowiskowej w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Skarżący stwierdził, że ocena oddziaływania inwestycji na nietoperze została źle przeprowadzona, a tym samym działania minimalizujące oddziaływanie i kompensacyjne są nieadekwatne i niewystarczające.
Piąty podrozdział dotyczy naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. poz. 1311). Skarżący wyjaśnił, że decyzja GDOŚ przewiduje wymagania w zakresie poziomów stężeń zawiesiny ogólnej i węglowodorów ropopochodnych (punkt 6 zd. ostatnie, s. 4). Stanowi to powielenie wymagań określonych w § 17 ust. 1 ww. rozporządzenia. Decyzje administracyjne zaś nie mogą powielać, ani modyfikować przepisów.
Drugiego naruszenia w tym zakresie Skarżący (3) upatruje w tym, że decyzja GDOŚ określając obowiązki w zakresie przeglądów eksploatacyjnych urządzeń oczyszczających wody opadowe (pkt 30 ppkt 2, s. 14) nakazuje, aby pierwszy przegląd nastąpił w terminie 6-12 miesięcy od oddania do użytkowania, a kolejne nie rzadziej niż raz na 2 lata przez 9 lat. Nakaz, zdaniem Skarżącego, wprost narusza § 17 ust. 5 i 7 ww. rozporządzenia. GDOŚ złagodził obowiązek ustanowiony ww. rozporządzeniem. Działanie GDOŚ pozbawione jest podstaw prawnych, narusza przepisy i szkodzi środowisku.
Szósty podrozdział dotyczy naruszenie art. 32 i 33 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a dotyczy zapisu zawartego w pkt 18, na str. 10 decyzji GDOŚ. Skarżący po przypomnieniu treści przepisów ustawy o ochronie zabytków, wyjaśnił że w trakcie każdego procesu inwestycyjnego prowadzone jest bardzo dużo czynności o zróżnicowanym charakterze. Zdarza się, że roboty budowlane nie stanowią większości czynności procesu inwestycyjnego. Zatem, obowiązki znalazcy potencjalnego zabytku archeologicznego nie mogą się sprowadzać wyłącznie do ściśle definiowanych robót budowlanych. Zdaniem Skarżącego, zapisy zawarte w decyzji GDOŚ mają zwolnić [...] z części obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Siódmy podrozdział dotyczy przekroczenia granic art. 136 k.p.a. Zdaniem Skarżącego skoro GDOŚ jednoznacznie stwierdził, iż decyzja RDOŚ została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz że kwestie istotne dla rozstrzygnięcia w ogóle nie były badane przez RDOŚ albo badano je w niewystarczającym zakresie, to organ obowiązany był do postępowania w ramach wyznaczonych przez art. 136 § 2 k.p.a. Z kolei, z uwagi na brak zgodnego wniosku stron w przedmiocie wyjaśniania sprawy, decyzję należało uchylić do ponownego rozpoznania. Tylko taka interpretacja, zdaniem Skarżącego (3) pozwala działać zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania. Wadą decyzji GDOŚ jest to, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające z urzędu i z naruszeniem praw stron postępowania. Powyższe narusza także art. 138 § 2 k.p.a. Niezależnie Skarżący podniósł, że GDOŚ nie prowadził postępowania celem uzupełnienia dowodów i materiałów, ale zastąpił jedne dowody innymi. W wyniku działań GDOŚ w sprawie doszło w zasadzie do całkowitej podmiany treści raportu w zakresach, które były kluczowe dla rozpoznania sprawy przed RDOŚ i GDOŚ. Powyższe decyduje, że GDOŚ przekroczył granice postępowania uzupełniającego w rozumieniu art. 136 § 1 k.p.a. Równocześnie wydał decyzję środowiskową w oparciu o raport ooś, który (w kształcie będącym przedmiotem orzekania przez GDOŚ) nie został poddany uzgodnieniom i opiniowaniu. Nie można przekonująco twierdzić, że wymogi art. 77 ust. 1 ooś zostały spełnione, jeśli po pierwotnym uzgodnieniu/opiniowaniu treść raportu została znacząco i wielokrotnie zmieniona. W takim przypadku nie można również mówić o tym, że przy wydawaniu DŚU wzięto pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii art. 80 ust. 1 pkt 1 ooś. Skarżący zwrócił także uwagę, że w wyniku uchylenia części decyzji RDOŚ przez GDOŚ, DŚU nie spełnia wymogu z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b tiret 2 ooś.
Ósmy podrozdział dotyczy rozpoznania zarzutów, a nie sprawy. Skarżący zwrócił uwagę, że orzekając reformatoryjnie organ odwoławczy zobowiązany jest do merytorycznego zbadania całości sprawy od początku do końca. Oznacza to, że musi on samodzielnie sprawdzić każdą przesłankę oraz okoliczność jaka wynika z przepisów. GDOŚ temu obowiązkowi nie sprostał. Uzasadnienie decyzji zawiera wyliczenie poszczególnych pism i zarzutów, a następnie stanowisko GDOŚ w tej materii. Uzasadnienie decyzji w zasadzie nie zawiera innych elementów. Tym samym GDOŚ rozpoznał zarzuty, a nie sprawę.
Dalej Skarżący (3) zarzucił brak określenia, analizy i oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu inwestycji na ludność, tj. naruszenie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a ooś Przepis ten wymaga aby w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dokonywać analizy i ocen bezpośredniego i pośredniego wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi. Zdaniem Skarżącego GDOŚ tego nie dokonał, nie przeprowadził bowiem analizy, ani oceny wpływu na ludność. Nie przewidział także działań minimalizujących oddziaływanie.
Dziewiąty podrozdział dotyczy braku dokonania oceny wpływu inwestycji na zabytki, w szczególności względem zabytkowego wiaduktu drogowego w okolicy km 153+800 [...] (s. 97 decyzji GDOŚ), gdzie organ oświadcza, iż fakt, że obiekt stał się zabytkiem w trakcie postępowania (więc został pominięty przez [...] w raporcie). Skarżący podnosi, że to zagadnienie jest o tyle istotne, że w planach [...] jest całkowita rozbiórka wspomnianego obiektu.
Dziesiąty podrozdział zatytułowany jest: Wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia, które posiada już decyzję środowiskową. Skarżący podniósł, że [...] posiada już ostateczną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] listopada 2017 r. znak [...] dla bliźniaczej inwestycji pod nazwą "II etap rewitalizacji i modernizacji [...] wraz z modernizacją urządzeń srk oraz elektryfikacją odcinka linii kolejowych nr [...], [...], [...] i linii [...], planowanego do realizacji w granicach województwa [...], na terenie następujących gmin:
linia [...] [...] - [...]: gmina miejska [...], gmina wiejska [...], gmina [...], gmina [...], gmina [...], gmina [...], miasto [...], miasto [...],
linia [...] [...] - [...]: gmina [...], gmina [...],
linia [...] [...]- [...]: gmina [...], gmina [...],
łącznica pomiędzy linią [...], a linią [...] - gmina [...]."
Decyzja środowiskowa dla zamierzenia pn. "Prace na alternatywnym ciągu komunikacyjnym ..." została wydana dla takiego samego zamierzenia, ale pod inną nazwą. Przyczyną ubiegania się o nową decyzję był fakt nieuzyskania przez [...] dofinansowania. RDOŚ i GDOŚ wiedziały o tym fakcie, gdyż to one wydały obie decyzje. Wydanie drugiej decyzji przedmiocie w tym samym przedmiocie stanowi o istnieniu wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Jedenasty podrozdział dotyczy ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Skarżący podniósł, że wraz z innymi odwołującymi przedstawili do akt sprawy kilkanaście opinii i ekspertyz różnych ekspertów. Ich cechą wspólną jest konkluzja, że dokumentacja środowiskowa jest wadliwa. Stanowią one niezbity dowód, że w sprawie istnieją co najmniej wątpliwości odnośnie do prawdziwego charakteru i zasięgu oddziaływań. Zdaniem Skarżącego organy nie odniosły się do tych twierdzeń prawidłowo. Nadto podniósł, że GDOŚ nie przeanalizował czy istnieje potrzeba nałożenia analizowanego obowiązku w kontekście przesłanek zawartych w art. 82 ust. 2 pkt 2 i 3 ooś.
Dwunasty podrozdział dotyczy nieskutecznej kompensacji wycinki drzew i konkluzji, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. a ooś. Z zapisu zawartego w pkt 1.2.18 lit. c decyzji GDOŚ wynika, że nasadzenia mają towarzyszyć realizacji parkingów i peronów (po kilka drzew i krzewów na każdy). Charakterystyka przedsięwzięcia nie określa ilości parkingów jakie mają zostać zrealizowane w ramach inwestycji, ani ich lokalizacji. Oznacza to, że nie da się obiektywnie policzyć ilości nasadzeń jakie mają być dokonane. Należy przyjąć, że łącznie nie przekroczą one kilkuset drzew i krzewów. Ta ilość ma się nijak do 610 000 m2 skupisk drzew i obszarów leśnych oraz 204 000 m2 krzewów i zakrzaczeń z podrostu drzew oraz 1200 drzew na obszarze zabudowanym, które mają podlegać zniszczeniu przez [...] przy realizacji inwestycji. Posiłkując się danymi pochodzącymi z lasów państwowych Skarżący stwierdził, że obsadzenie jednego hektara wymaga posadzenia między 4 000 a 10 000 sadzonek, z których nie wszystkie przetrwają. Oznacza to, że GDOŚ mając świadomość, że [...] planuje wyciąć dziesiątki, jeśli nie setki tysięcy zdrowych drzew, przyjmuje w ramach czynności kompensacyjnych wystarczy posadzenie kilkuset drzew. Takie zachowanie nie tylko nie ma sensu pod względem ilościowym, lecz objętościowym. Skarżący zwrócił także uwagę, że zakres planowanej wycinki zniszczy siedliska znaczącej ilości innych zwierząt i roślin. To, że nie zostały zakwalifikowane do kategorii gatunków i siedlisk chronionych nie oznacza, że nie są one elementami przyrody i środowiska. Prawidłowo przeprowadzona ocena oddziaływania powinna brać pod uwagę także ich dobrostan. Organ powinien był nałożyć na [...] odpowiednie działania minimalizujące i kompensacyjne także względem tych zwierząt i roślin.
W odpowiedzi na skargi GDOŚ wniósł o ich oddalenie.
Postanowieniem z 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2587/22 Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 2587/22, IV SA/Wa 2588/22 oraz IV SA/Wa 2589/22 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt IV SA/Wa 2587/22.
Skarga pana S. została następnie uzupełniona pismami z 12 i 27 kwietnia 2023 r. W pismach tych złożono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, który został rozpoznany postanowieniem z 6 lipca 2023 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2587/22).
W uzupełnieniu skargi Skarżący (3), przywołując obszernie postanowienia zaskarżonej decyzji, innych decyzji ooś, a także pism, postanowień i uzgodnień skompletowanych w toku postępowania oraz innych uzyskanych przez skarżącego opracowań, instrukcji, ogłoszeń o przetargu, informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty, specyfikacji istotnych warunków zamówienia, publikacji internetowych, materiałów szkoleniowych, wskazał na błędną ocenę i ustalenia w zakresie oddziaływań wibracyjnych i hałasu z uwagi na:
- przyjęcie do obliczeń zaniżonych prędkości w oparciu o dane przedłożone przez PKP, ale z pominięciem możliwych do uzyskiwania prędkości na torach montowanych w ramach realizacji inwestycji;
- przeprowadzoną przez Skarżącego na str. 5 – 8 pisma z 27 kwietnia 2023 r. analizę wadliwości dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania;
- błędne przyjęcie przez GDOŚ, że prognoza oddziaływań wibracyjnych nie jest możliwa na etapie wydania decyzji ooś, ale jest możliwa na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę;
- postanowienia wprowadzone przez organ odwoławczy (uchylenie pkt I.1.28, I.4 i umorzenie postępowania oraz nadanie nowego brzmienia pkt I.1.29, I.2.36, I.4, I.5), których konsekwencją jest to, że decyzja środowiskowa nie zawiera postanowień nakazujących kontrolę drgań i wibracji oraz określających jak to robić;
- brak nakazu bezstykowego połączenia szyn.
Od strony 55 pisma z 27 kwietnia 2023 r. Skarżący zawiera argumentację, która stanowi polemikę z raportem, opierając swoją argumentację na opracowaniach: mgr inż. Łukasza Bielasiewicza, dr inż. Ryszarda Ingielewicza, czyniąc je zarzutami do skargi. Zarzuty te dotyczą:
1. naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów w związku z brakiem poddania w wątpliwość założeń obliczeniowych dokonanych przez [...];
2. niedoszacowania potencjalnych oddziaływań w zakresie hałasu poprzez przyjęcie uśrednionych a nie najbardziej niekorzystnych danych natężenia ruchu;
3. błąd obliczeń poprzez zastosowanie modelu komputerowego a nie wyników uzyskanych w pomiarach rzeczywistych;
4. rozbieżność pomiędzy liczbą pociągów wskazaną przez RDOŚ (66 szt./doba) a liczbą przyjętą w raporcie (32-51 szt./doba), co wpływa na wynik prognoz akustycznych dla pory dnia i nocy;
5. błędne, zaniżające wyniki obliczeń akustycznych dla pory dnia jak i nocy, uwzględnienie poprawki 3 dB dla składów towarowych przejeżdżających przy prędkości 100 km/h;
6. błędne przekonanie, że dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku muszą być spełnione wyłącznie 2 m od elewacji budynku mieszkalnego;
7. błędne przekonanie o braku regulacji prawnych dla wibracji i drgań w środowisku, zagadnienie to regulują stosowne normy;
8. nieprawidłowe zaliczenie tłumików akustycznych na szynach kolejowych do skutecznych rozwiązań ograniczających ponadnormawtywny hałas;
9. oddziaływania hałasu na budynki mieszkalne.
W piśmie z dnia 24 lipca 2023 r. pełnomocnik pana A. S. wniósł o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 25 sierpnia 2023 r. Wniosek ten został ponowiony w piśmie z 9 sierpnia 2023 r. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2023 r. pełnomocnik pana A. S. wniósł o dopuszczenie dowodów z załączonych do pisma ekspertyz naukowych oraz wskazał, że treści z nich wynikające należy traktować jako twierdzenia i zarzuty skargi.
Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy, jak również oddalił wnioski dowodowe, czemu dał wyraz w protokole z rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skargi podlegały oddaleniu.
Rolą sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Sąd dokonując kontroli decyzji w powyższym zakresie uznał, że skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a sąd nie dopatrzył się także w niej wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności.
Wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji rozstrzygając niniejszą sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami ustawy 14 czerwca 2023 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie jt. Dz. U. z 2023, poz. 775, dalej w skrócie "k.p.a.") oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. W ocenie Sądu, organy obu instancji poczyniły wszelkie starania celem wszechstronnego i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie prowadzonego postępowania dotyczącego określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Postępowanie wyjaśniające zostało zatem przeprowadzone zgodnie z wymogami wynikającymi z dyspozycji art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a.
Kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje stanowią decyzje ustalające środowiskowe uwarunkowania zgody dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Prace na alternatywnym ciągu transportowym [...]-[...], etap I" która to inwestycja polega na modernizacji i przebudowie istniejących linii kolejowych [...], [...] i [...] oraz budowie dwóch nowych odcinków stanowiących łącznice. W ramach planowanego przedsięwzięcia wykonane mają być prace szczegółowo wskazane na str. 4 – 7 decyzji organu I instancji.
Obydwie kontrolowane decyzje wydane zostały po przeprowadzeniu postępowania w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 283, w dacie wydania decyzji organu I instancji oraz Dz.U z 2022 r., poz. 1029 w dacie wydania decyzji organu II instancji, dalej w skrócie "u.o.o.ś.") w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Stosownie bowiem do postanowień art. 59 ust. 1 oraz 71 ust. 2 u.o.o.ś realizacja przedsięwzięć mogących zawsze bądź potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko oraz uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji takiego przedsięwzięcia. Inwestycja której dotyczy zaskarżona decyzja należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 pkt 29 oraz § 3 ust. 1 pkt 58 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z brzmieniem § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839). Inwestor musiał zatem uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji.
W tym miejscu sąd stwierdza, że kwestię zakwalifikowania przedmiotowej inwestycji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz właściwości organów orzekających w sprawie, wyjaśnił szczegółowo organ odwoławczy na str. 39 i 40 zaskarżonej decyzji GDOŚ, zaś sąd te ustalenia uznał za prawidłowe.
Zdaniem sądu postępowanie dotyczące oceny oddziaływania na środowisko w rozpoznanej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodny z wymaganiami, które nakłada ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Zarzuty sformułowane w złożonych skargach tym względzie nie zostały należycie uargumentowane. Sąd zaś dokonując kontroli postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, nie dopatrzył się uchybień, które uzasadniałyby wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 8 u.o.o.ś. przez ocenę oddziaływania na przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:
a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,
c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu;
W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 u.o.o.ś.).
Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.o.ś., jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji wymagane jest uzyskanie wskazanych w tym przepisie uzgodnień i opinii. W niniejszej sprawie na str. 23 – 28 RDOŚ szczegółowo omówił uzyskane uzgodnienia i opinie.
Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 u.o.o.ś.). Kwestie udziału społeczeństwa, w tym uwag składanych w postępowaniu, zostały omówione na str. 28 – 89 decyzji RDOŚ.
Na mocy art. 80 ust. 1 u.o.o.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 zd. 1 u.o.o.ś. Zaznaczenia jednak w tym miejscu wymaga, że ten sam przepis w zdaniu drugim (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) wyłączył obowiązek badania zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z mpzp w przypadku gdy chodzi m. in. o linie kolejowe.
Z powyższych regulacji jak również z dyspozycji przepisów art. 81 u.o.o.ś. wynika, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie:
1. niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2),
2. odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa a art. 77 ust. 1 u.o.o.ś.,
3. braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływani na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 u.o.o.ś.),
4. gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 u.o.o.ś.),
5. jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 u.o.o.ś.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, ze w kontekście przytoczonych regulacji organy słusznie uznały, iż nie zaistniały warunki do odmowy zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.
Organ pierwszej instancji ustalił na rzecz inwestora środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.:"Prace na alternatywnym ciągu transportowym [...]-[...], etap I". Ustalono rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji i likwidacji. Dodatkowo organ ustalił, że planowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie: nie jest zaliczane do stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii przemysłowych, nie będzie transgranicznie oddziaływać na środowisko, nie wymaga utworzenia strefy ograniczonego użytkowania, aczkolwiek nie wykluczono takiej ewentualności po wykonaniu analizy porealizacyjnej. Ponadto, na inwestora nałożono obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej i stwierdzono brak konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wskazując że nie wyklucza się jednak takiego działania w określonych w decyzji przypadkach.
Powyższe ustalenia, w tym przede wszystkim ustalenie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odmowę ustalenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia, sąd uznał za prawidłowe.
Przechodząc do zarzutów skargi, na wstępie sąd wyjaśnia że analiza zarzutów skarg oraz uzupełnień do skargi prowadzi do wniosku, że ich autorzy zmierzają do zakwestionowania prawidłowości ustaleń raportu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a pośrednio wywodzą że planowane przedsięwzięcie jako mogące oddziaływać na środowisko nie powinno być w ogóle realizowane.
W pierwszej zatem kolejności Sąd pragnie wyjaśnić, że istotą decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest ustalenie wymagań, warunków, jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Wolą ustawodawcy bowiem przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja przedsięwzięć wymienionych w art. 59 ust. 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku a są to: przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko zawsze lub potencjalnie, przy czym dla tych mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, przeprowadzenie oceny jest wymagane jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony przez właściwy organ w oparciu o weryfikację dokonaną zgodnie z kryteriami określonymi w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś.
Nadto ustawodawca wprowadził także wymóg (art. 59 ust. 2 u.o.o.ś) przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 dla innych przedsięwzięć niż wspomniane powyżej. o ile przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony bądź o ile obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 97 ust. 1.
Zatem, z woli ustawodawcy, postępowaniem w zakresie oceny oddziaływania na środowisko objęte są przedsięwzięcia które z samej istoty taki wpływ na środowisko mają. Powyższe oznacza zatem, że negatywne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko stanowi typową i nieodłączną cechę przedsięwzięć, co do których wydawana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. I ani sama w sobie okoliczność negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ani sama nieodwracalność, ani też trwałość negatywnego oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, nie jest okolicznością, która uzasadnia wydanie decyzji odmownej. Stąd też istotą i celem decyzji środowiskowej jest takie ukształtowanie planowanego przedsięwzięcia, aby przedsięwzięcie w możliwie najmniejszym stopniu pogorszyło lub wpłynęło na stan otoczenia. Celem oceny oddziaływania na środowisko nie jest zatem wyeliminowanie możliwości realizacji przedsięwzięcia które oddziałuje na środowisko, ale zminimalizowanie negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z tych też powód wszystkie zarzuty, które wskazują że organy nie wyeliminowały negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jakkolwiek bowiem optymalnym byłoby, aby określając warunki realizacji przedsięwzięcia w ogóle wyeliminować negatywny wpływ inwestycji na środowisko, to jednak jest to postulat trudny, czy wręcz niemożliwy do zrealizowania, z uwagi na charakter i naturę przedsięwzięć co do których ustawodawca przewidział obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Brzmienie ustawy o.o.ś. wskazuje natomiast, że prawodawca uwzględnił naturę tych przedsięwzięć, zakładając w art. 80 ust. 1 u.o.o.ś warunki wydania decyzji pozytywnej i ograniczając możliwość odmowy wydania takiej decyzji do wyraźnie w ustawie przewidzianych przypadków. Zarówno bowiem z regulacji zawartych w art. 80 ust. 1, jak i wymogu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami mpzp, jeżeli został ustalony (z wyjątkami przewidzianymi w ustawie – art. 80 ust. 2 u.o.o.ś.) oraz treści art. 81 u.o.o.ś. wynika, że wydania środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie wystąpienia sytuacji, o których była już mowa powyżej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, ze w kontekście przytoczonych regulacji organy słusznie uznały, iż nie zaistniały warunki do odmowy zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Rolą organów było natomiast, jak trafnie zauważył GDOŚ, rozpoznanie negatywnych oddziaływań, które mogą mieć miejsce w związku z budową, eksploatacją i likwidacją przedsięwzięcia na środowisko i określenie takich warunków jej realizacji, które zminimalizują ten wpływ, spowodują że realizacja przedsięwzięcia w możliwie najmniejszym stopniu wpłynie lub pogorszy stan otoczenia, a w skrajnie optymistycznym wypadku (chociaż jak wynika z doświadczenia niemalże nierealnym) go wykluczy.
Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pod względem opisanej na wstępie zasady zgodności z prawem, sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z wymogami nałożonymi ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku, w tym w szczególności zgodnie z art. 82 u.o.o.ś., a postępowanie przeprowadzone przez organy odpowiada normom zawartym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stąd też za niezasadne uznał Sąd zarzuty skarg dotyczące niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niedokonania prawidłowej i rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko. Analiza zarówno decyzji organów obydwu instancji jak i akt postępowania, w tym raportu oddziaływania na środowisko i jego uzupełnień, doprowadziła sąd do całkowicie odmiennych ocen.
Zdaniem sądu, zarzuty procesowe sformułowane przez Skarżących, poza zarzutem dotyczącym naruszenia art. 15 k.p.a, jak i zarzuty w zakresie prawa materialnego, sprowadzają się w zasadzie do polemiki z merytoryczną treścią raportu oddziaływania na środowisko i jego uzupełnień. Tymczasem sąd bardzo wyraźnie pragnie wyartykułować i dobitnie podkreślić, że w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko stanowi podstawowy dowód w sprawie, ponieważ w postępowaniu tym wymagana jest wiedza specjalistyczna. Ustawodawca określił więc jego cel, zakres oraz wskazał kto może być autorem raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. I tak stosownie do art. 66 ust. 1 u.o.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1, tj. 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi,
b) dobra materialne, c) zabytki, ca) krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-ca, e) dostępność do złóż kopalin; 1a) ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu.
Szczegółowy zakres raportu oraz jego obligatoryjne elementy zawarte są w art. 66 ust. 1 pkt 1 – 20a, oraz ust. 1a – 7. Natomiast w art. 74a wskazano podmioty uprawnione do sporządzenia raportu. W myśl ust. 2 autorem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a w przypadku zespołu autorów - kierującym tym zespołem powinna być osoba, która:
1) ukończyła, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce, co najmniej studia pierwszego stopnia lub studia drugiego stopnia, lub jednolite studia magisterskie na kierunkach związanych z kształceniem w zakresie:
a) nauk ścisłych z dziedzin nauk chemicznych,
b) nauk przyrodniczych z dziedzin nauk biologicznych oraz nauk o Ziemi,
c) nauk technicznych z dziedzin nauk technicznych z dyscyplin: biotechnologia, górnictwo i geologia inżynierska, inżynieria środowiska,
d) nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych z dziedzin nauk rolniczych, nauk leśnych lub
2) ukończyła, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce, studia pierwszego stopnia lub drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, i posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie w pracach w zespołach autorów przygotowujących raporty o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub prognozy oddziaływania na środowisko lub była co najmniej pięciokrotnie członkiem zespołów autorów przygotowujących raporty o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub prognozy oddziaływania na środowisko.
Cel i zakres oraz warunki sporządzenia raportu (tj. umożliwienie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i podmioty uprawnione do jego przygotowania) wskazują, że z woli ustawodawcy raport oddziaływania na środowisko ma charakter specjalistycznego opracowania uwzględniającego aktualny stan prawny w zakresie jego wymagań formalnych, którego autorzy muszą posiadać wiedzę specjalistyczną (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 1514/21, z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 3037/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Nie ulega wątpliwości, że raport jest dokumentem prywatnym. Raport nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., lecz jest to dokument, który posiada szczególną moc dowodową, która wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia. Ten szczególny charakter raportu wynika z jednej strony z jego celu, jakim – co jeszcze raz należy podkreślić – jest określenie oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko oraz podmiotów uprawnionych do sporządzenia raportu. Z drugiej strony wynika on ze specyfiki postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, które jest postępowaniem z udziałem społeczeństwa, tzn. z udziałem podmiotów, które nie muszą dysponować w tego rodzaju sprawach interesem prawnym ani nawet interesem faktycznym, ale ustawodawca zapewnia im dostęp do informacji o wpływie danego przedsięwzięcia na środowisko. Raport jako dowód podlega ocenie na zasadach określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 i art. 81 k.p.a. Właściwy organ jest zobowiązany do sprawdzenia treści raportu w kontekście spełnienia przez niego warunków, o jakich stanowi art. 66 ustawy środowiskowej oraz jego aktualności i rzetelności sporządzenia. Przy tym organ nie jest związany treścią raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co powoduje, że dokonując jego oceny powinien dążyć do wydania orzeczenia odpowiadającego wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest zatem w pierwszej kolejności sprawdzenie raportu pod względem spełnienia wymogów formalnych oraz materialnych. Obowiązkiem organu jest również weryfikacja materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu. Ponadto, chociaż organ nie jest związany treścią raportu, to ustalenia w nim zawarte mogą kształtować treść osnowy decyzji środowiskowej, jeżeli raport jest rzetelny, spójny, wolny od niejasności i nieścisłości. Organ ocenia zatem raport pod kątem jego zupełności, rzetelności i spójności.
W rozpoznanej sprawie zdaniem sądu organ dokonał takiej oceny przedłożonego raportu, czemu dał wyraz w szczegółowym i wyczerpującym uzasadnieniu decyzji. Zarówno RDOŚ w [...], jak i GDOŚ, w sposób wnikliwy analizowały raport, uwagi społeczeństwa do niego, jak również odniosły się do przedłożonych przez strony w toku postępowania specjalistycznych opinii i analiz. Przy czym, w tym miejscu trzeba wskazać, że wielość przedłożonych w toku postępowania adminsitracyjnego I i II instancji przez strony dokumentów oraz – jak słusznie podkreślił organ – nierzadko powtarzająca się w nich argumentacja, spowodowało że organy odnosiły się do tych dokumentów całościowo, a nie odrębnie do każdego indywidualnego argumentu. Zdaniem sądu takie działanie było racjonalne i zarzuty w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie. Jednocześnie, sąd wyjaśnia, że twierdzenia Skarżących sprowadzające się w istocie do kwestionowania dokonanej przez organy oceny raportu, uwag i dokumentów przedstawianych przez strony nie mogą zostać uwzględnione przez sąd. Wojewódzki sąd administracyjny nie ma bowiem kognicji do merytorycznej kontroli treści raportu, jak i oczywiście ustalenia zakresu przedmiotowego tego rodzaju merytorycznej treści raportu, jako dowodu, będącego dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd administracyjny tylko kontroluje ustalenia faktyczne dokonane w tym zakresie przez właściwe organy na podstawie kryterium legalności oraz biorąc pod uwagę normy odnośnych przepisów ustawy środowiskowej, w tym przypadku jej art. 66. Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. Stąd ocena raportu dotyczy tego, czy jest on wyczerpujący (kompletny) i spójny, czyli spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości (treści) w rozumieniu dyspozycji art. 52 u.o.o.ś.. Nie może to być natomiast ocena merytoryczna (vide: wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 795/16 - Lex nr 2136682 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 1076/15 - Lex nr 2118230 i II OSK 2661/14 - Lex nr 2118244, 11 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2313/13 - Lex nr 1754669, 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 495/13 - Lex nr 1572744, 20 marca 2014 r. sygn., akt II OSK 2564/12 - Lex nr 1511156, 11 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 639/13 - Lex nr 1369033, 1 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2105/11 - Lex nr 1340187).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko może być kwestionowany przez strony, jak i również przez przedstawicieli społeczeństwa. Jednak, co wymaga dobitnie podkreślenia, kwestionowanie merytorycznej treści raportu przez strony postępowania możliwe jest wyłącznie na podstawie dokumentu posiadającego taką samą moc dowodową, a więc tzw. kontrraportu, czyli opinii sporządzonej również przez osobę posiadającą wiadomości specjalne, a przy tym oceniającej planowane do realizacji przedsięwzięcie w sposób również kompleksowy co raport. Nie jest natomiast możliwe zakwestionowanie raportu przez gołosłowne twierdzenia lub odesłanie do ogólnych ustaleń publikacji naukowych. Nie jest także możliwe, zdaniem sądu kwestionowanie ustaleń raportu, w powołaniu na opinie specjalistów z danej dziedziny, wyrażające krytykę metodologii przyjętej przez autorów raportu, szczególnie w sytuacji, gdy uprawnienia autorów raportu do jego sporządzenia nie zostały w jakikolwiek sposób podważone. Innymi słowy, w ocenie sądu, skuteczne zakwestionowanie merytorycznej zawartości raportu mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora i odnoszącej się do oceny tego konkretnego przedsięwzięcia przy uwzględnieniu parametrów wskazanych przez inwestora. (tak w wyrokach NSA i WSA: III OSK 3037/21 z 13 czerwca 2023 r., III OSK 1514/21 z 10 stycznia 2023 r., II OSK 844/16 z 28 października 2016 r.; II SA/Kr 795/16 z 19 września 2016 r., II SA/Sz 1496/15 27 kwietnia 2016 r. – dostępne w CBOSA). Kontrdowody przeciwko specjalistycznemu raportowi powinny bowiem reprezentować wartość merytoryczną na co najmniej równym poziomie kompleksowości (vide wyrok II SA/Bd 750/14 z 11 lutego 2015 r., CBOSA).
Skoro w niniejszej sprawie takiego kontrraportu nie przedłożono, a orzekające organy uznały, że przedłożony przez inwestora raport spełnia zarówno wymogi formalne (ustawowe) oraz sporządzony został w sposób rzetelny, a jego wnioski są logiczną konsekwencją wywodów w nim zawartych, to raport ten musiał zostać przyjęty jako podstawowy dowód w postępowaniu w sprawie o wydanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.
Z tych też względów sąd za niezasadne uznał zarzuty skarg w zakresie ogólnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, elementy przyrody, zdrowie i życie ludzi, kompensacji przyrodniczej, ochrony gatunków chronionych, drgań, prędkości, wibracji, a sprowadzające się do naruszenia art. 7, 77, 80, 107 k.p.a. w świetle kwestionowania prawidłowości merytorycznej wartości raportu. W zaskarżonych decyzjach organy wyczerpująco i szczegółowo przeanalizowały raport i jego uzupełnienia, organ II instancji dokonał w decyzji koniecznych uzupełnień lub poprawek, odniósł się do zarzutów i wyjaśnił swoje stanowisko. Również analizy i ekspertyzy przedłożone na etapie postępowania administracyjnego przed organem I, jak i II instancji, były przedmiotem wypowiedzi organów orzekających w niniejszej sprawie, na co bezspornie wskazuje uzasadnienie decyzji RDOŚ (decyzja 338 strony, z czego uzasadnienie zawarte jest na str. 22 – 214, reszta to wykaz działek ewidencyjnych) oraz uzasadnienie decyzji GDOŚ (decyzja 184 str., z czego uzasadnienie zawarte jest na str. 19 – 184). Sąd w składzie tu orzekającym w całości podziela ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ i ocenę wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i przyjmuje je za własne. Z uwagi na obszerność ustaleń zawartych w decyzjach oraz obszerność uzasadnień sformułowanych przez organy, sąd uznał jednak za zbędne ich całościowe przytaczanie.
Jednocześnie sąd wyjaśnia, że z uwagi na zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny nowe opracowania, analizy i ekspertyzy, które albo zostały przedłożone na etapie postępowania sądowoadministracyjnego obok tych przedłożonych w toku postępowania administracyjnego, albo zostały sporządzone już po wydaniu zaskarżonej decyzji i na etapie postępowania sądowadministracyjengo zostały przedstawione jako nowe dokumenty, nie mogły być przedmiotem ocen sądu. Sąd nie bada bowiem merytorycznej wartości raportu. Stąd też sąd w dalszej części uzasadnienia nie odnosi się bardziej szczegółowo do stanowisk Skarżących powołujących się na specjalistyczne opracowania ani tych zawartych w skargach, ani tych zawartych w kolejnych pismach procesowych Skarżącego (3), w tym również tych które jako własne kazały uznać opinie, opracowania i ekspertyzy objęte wnioskami dowodowymi. Stanowią one bowiem nieuzasadnioną polemikę z raportem.
W tym miejscu dodać należy, że podobnie jak zarzuty dotyczące wartości merytorycznej raportu, nie może odnieść skutku zarzut nieprawidłowego sporządzenia inwentaryzacji przyrodniczej. Dokument ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 2a u.o.o.ś. stanowił element raportu, co oznacza, że po pierwsze sporządzany był przez osoby sporządzające raport, a ponadto jego skuteczne podważenie może nastąpić jedynie wskutek przedłożenia równoznacznego dokumentu sporządzonego kompleksowo dla danego przedsięwzięcia. W braku przedstawienia takiego dokumentu, zarzuty co do poprawności dokumentu przedłożonego w ramach sporządzenia raportu, jak również wątpliwości co do osób go sporządzających są całkowicie bezpodstawne.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, zmierzające do wykazania wadliwości raportu oraz inwentaryzacji przyrodniczej, są bezzasadne.
Podobnie za pozbawione zasadności sąd uznał także zarzuty dotyczące naruszenia art. 136 k.p.a., 138 § 2 k.p.a, art.15 k.p.a. oraz art. 84 i 89 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia trzech pierwszych ze wskazanych powyżej przepisów przypomnieć należy, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, który miał istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Natomiast w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a., to braki dowodowe nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Zastosowanie normy z art. 138 § 2 k.p.a. ma zatem charakter wyjątkowy, a co do zasady organ odwoławczy powinien rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty. Stąd uwypuklany w skargach fakt, że organ odwoławczy wielokrotnie uzupełniał materiał dowodowy sprawy, a w konsekwencji w wielu punktach zmienił decyzję organu I instancji, wcale nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 136, a w konsekwencji 138 § 2 i 15 k.p.a. Norma zawarta w art. 136 § 1 k.p.a. uprawnia organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem sądu, w warunkach rozpatrzonej sprawy, zakres postępowania wyjaśniającego podjętego przez organ II instancji, jak również zakres zmian wprowadzonych w decyzji RDOŚ w [...], nie doprowadził do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. Skarżący nie wykazali, a sąd z urzędu nie dostrzegł tej zasadniczej kwestii, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniałoby zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. Sąd także wyjaśnia, że nie stanowi przeszkody do przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego sformułowanie przepisu art. 136 § 1 k.p.a. przy zastosowaniu alternatywy łącznej (spójnik "lub"). Wręcz przeciwnie, w orzecznictwie podkreśla się, że pożądane jest korzystanie z tej możliwości (tj. z prowadzenia postępowania wyjaśniającego, o ile nie sprzeciwia się temu zakres tych wyjaśnień) przez organ odwoławczy, a orzekanie kasatoryjnie powinno stanowić absolutny wyjątek. W konsekwencji sąd uznał, że GDOŚ bazując na dokumentach zebranych przez RDOŚ w [...] uzupełnionych w trakcie postępowania odwoławczego oraz będąc wyposażony w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia, prawidłowo przyjął, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.
Sąd w tym kontekście nie dopatrzył się także naruszenia art 15 k.p.a. Wyrażona w tym przepisie zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga, aby postępowanie administracyjne było przeprowadzone przez organy obu instancji w odniesieniu do całokształtu sprawy, a zatem na podstawie materiału dowodowego (czy szerzej - procesowego) uzyskanego w postępowaniu odwoławczym, również przy zastosowaniu instytucji z art. 136 k.p.a. Dopiero przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części naruszałoby zawartą w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Samo jednak uzupełnienie materiału dowodowego oraz zmiana postanowień zawartych w decyzji organu I instancji, nie świadczy automatycznie o naruszeniu tej zasady. Jak wyżej zaś podniesiono, Skarżący nie wykazali takiego naruszenia i sąd się z urzędu go nie dopatrzył. Sąd wyjaśnia bowiem, że dla stwierdzenia legalności postępowania administracyjnego przeprowadzanego w obydwu instancjach nie ma znaczenia ewentualna odmienna materialnoprawna ocena dokonana przez organy obu instancji tych samych okoliczności sprawy. Omawiana zasada wymaga, aby to sprawa administracyjna była rozpatrzona w dwóch instancjach, nie zaś aby wszystkie dowody przeprowadzono i oceniono na etapie postępowania prowadzonego przed organem I instancji. Sąd także zwraca uwagę, że zarzucane przeprowadzenie w zbyt szerokim zakresie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy i zbyt obszerna zmiana decyzji organu I instancji, stoi z kolei w sprzeczności z zarzutem naruszenia zasady dwuinstancyjności w powiązaniu z podnoszonym przez Skarżącego (3) rozpatrzeniem zarzutów a nie sprawy. Skoro organ odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające i orzekł merytorycznie w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., to oczywiste jest że nie ograniczył rozpatrzenia sprawy do rozprawienia się z zarzutami odwołania, ale rozpatrzy ją właśnie merytorycznie. Wbrew twierdzeniom podniesionym przez Skarżącego (1) GDOŚ nie ograniczył się także do powielenia twierdzeń oraz wniosków z raportu. Analiza decyzji organu odwoławczego wyraźnie wskazuje, że GDOŚ odnosząc się do uwag merytorycznych przedstawianych w toku całego postępowania odwoławczego i uzasadniając motywy swoich działań posługiwał się fragmentami raportu dla wzmocnienia swojej argumentacji, a nie bezrefleksyjnie je przepisywał do decyzji.
Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty podnoszące naruszenie art. 84 wobec nie powołania biegłego. Jak wyżej była mowa, w sprawie ooś kluczowy dowód stanowi raport oddziaływania na środowisko, sporządzony przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę. Decyzja wydawana jest zaś przez organy wyspecjalizowane w ochronie środowiska, zatem słusznie organy uznały że brak było podstaw do powoływania biegłego. Stosownie bowiem do treści art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Jakkolwiek niewątpliwie w rozpoznanej sprawie wymagane były wiadomości specjalne, to jednak skoro sporządzony przez specjalistów w danej dziedzinie raport nie został skutecznie podważony, brak jest podstaw do twierdzenia, że wydanie decyzji ooś, oprócz dokumentacji zgromadzonej w sprawie wymagało dodatkowych ustaleń biegłych.
Jeśli chodzi o brak przeprowadzenia rozprawy, to wskazać trzeba, że przepisy k.p.a. pozostawiają do uznania organu czy w danej sprawie zachodzi taka konieczność, stanowiąc w art. 89 § 1, że organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. § 2 art. 89 k.p.a. przewiduje zaś, że organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. GDOŚ zarówno w odpowiedzi na skargę jak i w decyzji odniósł się do wniosku dotyczącego przeprowadzenia rozprawy i wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przeprowadzenia rozprawy. Sąd uznaje powody odstąpienia od przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie za trafne. Dodać także należy, że poza ogólnymi twierdzeniami Skarżący nie wykazali na czym polegałaby potrzeba przeprowadzenia rozprawy, ani jakie cele kodeksowe uzasadniały jej przeprowadzenie.
Poniżej sąd odniesie się do zarzutów skarg, które nie dotyczą wadliwości raportu ani omówionych powyżej zarzutów dot. naruszenia przepisów postępowania.
I tak:
• zarzuty zawarte w pkt 3 skargi Wójta Gminy [...] dotyczące braku przedstawienia dotyczący kompleksowej oceny przedsięwzięcia na środowisko, w kontekście przeładowni były co do zasady przedmiotem rozważań organu odwoławczego zawartych w zaskarżonej decyzji i sąd w rozważania organu w tym zakresie uznał za prawidłowe. Fakt, że w ocenie skarżącego ustalenia zawarte w raporcie nie są wystarczające, nie podważa skutecznie wartości raportu jako dokumentu o specjalnym charakterze, badającego kompleksowo oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Przy tym wskazać trzeba, że zarówno z analizy zgromadzonej w aktach dokumentacji, jak i analizy treści zaskarżonej decyzji, wynika że poruszone w skardze tematy były przedmiotem postępowania wyjaśniającego i zostały ujęte w kluczowych dokumentach. Fakt natomiast, że organ złożonych uwag czy propozycji (jak propozycja realizacji inwestycji w zamkniętym tunelu) nie przyjął, nie oznacza wadliwości rozstrzygnięcia organu. Fakt bowiem, że lokalna społeczność nie zgadza się na realizację przedsięwzięcia w ogóle, czy w wariancie wybranym do realizacji, nie powoduje wadliwość decyzji ooś, ani tym bardziej nie jest powodem do odmowy wydania takiej decyzji.
• nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut, że nie dokonano oceny wpływu przedsięwzięcia na działalność agroturystyczną i wypoczynkową, prowadzoną w bliskim i bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowej oraz brak oceny wpływu przedsięwzięcia na atrakcyjność całej gminy [...]. Po pierwsze, co było już podkreślane w niniejszym uzasadnieniu i co także trafnie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, w toku postępowania o ocenie oddziaływania na środowisko, przedmiotem oceny są elementy wskazane w art. 3 ust. 1 pkt 8 oraz 62 ust. 1 u.o.o.ś. Do elementów tych nie należy opłacalność agroturystycznych i wypoczynkowych działalności zarobkowych ani kwestie dotyczące wpływu przedsięwzięcia na ekonomiczny byt podmiotów prowadzących działalność zarobkową. Jakkolwiek trudno sobie wyobrazić, aby unowocześniona infrastruktura kolejowa, poprawiająca jakość (komfort, punktualność, skrócenie czasu podróżowania, bezpieczeństwo), zwiększająca ilość powiązań a przez to poprawiająca dostępność oraz możliwości skomunikowania z pociągami pasażerskim oraz komunikacją drogową (przede wszystkim szeroko pojętą autobusową), miała negatywny wpływ na działalność wypoczynkową czy turystyczną regionu. Niemniej GDOŚ ocenił wpływ przedsięwzięcia na środowisko, w tym pośrednio także na atrakcyjność turystyczną w ramach oceny wpływu przedsięwzięcia m.in. na krajobraz, zwierzęta, rośliny i na ludzi. Nałożone przez GDOŚ warunki realizacji przedsięwzięcia, w połączeniu z obowiązkami wynikającymi wprost z przepisów prawa (np. konieczność uzyskania odstępstwa od zniszczenia siedlisk chronionych zwierząt), w sposób optymalny ograniczają wpływ przedsięwzięcia na środowisko. Jeśli więc, jak również już podkreślano i jak wskazał GDOŚ w odpowiedzi na skargi, w odniesieniu do wariantu proponowanego przez inwestora nie zaszła okoliczność wykluczająca możliwość wydania pozytywnej decyzji, określona m.in. w art. 80 ust. 2 i art. 81 u.o.o.ś., to obowiązkiem organu było określenie środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia w wariancie wskazanym we wniosku. Stąd też zarzut braku uwzględnienia wariantu realizacji przedsięwzięcia w tunelu, propagowany przez Skarżącego (2) nie mógł zostać uwzględniony.
• zarzut Skarżącego (2) w zakresie nie wyjaśnienia zmiany pkt I.2.39 decyzji, dotyczącego nałożenia obowiązku wykonania środków minimalizujących ponadnormatywny hałas w lokalizacjach wskazanych w decyzji administracyjnej, jest niezasadny. GDOŚ w decyzji na str. 116 wyjaśnił przyczyny jakimi kierował się wyznaczając lokalizacje miejsc, w których należy zastosować środki minimalizujące i wskazał, że podstawowe kryterium to wystąpienie prognozowanego poziomu hałasu w środowisku w pierwszym roku po oddaniu przedsięwzięcia do eksploatacji lub rezerwa terenowa pod ekrany akustyczne dla prognozowanego poziomu hałasu w środowisku w dziesiątym roku po oddaniu przedsięwzięcia do eksploatacji. Czynnikiem determinującym konieczność zastosowania środków minimalizujących hałas jest natomiast zagwarantowanie nieprzekraczania dopuszczalnych norm hałasu. Raport wskazuje miejsca, w których ryzyko przekroczenia poziomów dopuszczalnych hałasu w środowisku nie występuje. Organ określając warunki realizacji przedsięwzięcia uznał zatem, że nakładanie obowiązku zabezpieczeń akustycznych w takich miejscach nie jest uzasadnione. Zdaniem sądu GDOŚ w pełni wywiązał się z obowiązku wyjaśnienia stronom powodów, które przyczyniły się do wyznaczenia takich a nie innych miejsc zastosowania środków minimalizujących hałas, wyjaśniając że każdorazowe zastosowanie środków minimalizujących hałas ma na celu jego zmniejszenie do wartości nieprzekraczających określonych prawem poziomów dopuszczalnych hałasu.
• zarzut braku ujęcia w analizie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko budynków mieszkalnych zlokalizowane przy ul. [...] oraz [...] w [...] jest o tyle niezasadny, że Skarżący (2) utożsamia go z brakiem zgody na przebieg inwestycji w planowanym wariancie oraz związane z tym niedogodności (uzas. skargi str. 6). Kwestia ta natomiast została przeanalizowana. W decyzji GDOŚ odniósł się do konieczności zastosowania środków minimalizujących hałas, uzależniając je od wyników analizy porealizacyjnej (str. 79 decyzji, tiret 3). Skarżący nie wskazuje innych przyczyn dla uzasadnienia tego zarzutu.
• zarzut pominięcia kolejowego ruchu towarowego – niezasadny. GDOŚ dokonał analizy wpływu ruchu kolejowego, w tym ruchu towarowego, na środowisko, o czym świadczy m. in. tabela nr 1 na str. 63 decyzji GDOŚ, a także odpowiedź na zarzut nr 28 (str. 71 decyzji GDOŚ). Fakt, że Skarżący (2) nie uważa tych wyjaśnień za wystarczające, nie oznacza ich wadliwości.
• niezasadny jest zarzut pominięcia oceny wpływu przedsięwzięcia na jezioro [...] i jezioro [...]. W raporcie ooś uwzględniono bowiem fakt, iż w odległości ok. 40 m od linii kolejowej nr [...] znajduje się Jezioro [...] (str. 82, 107-109 i 171 raportu ooś). Jak zasadnie wyjaśnił GDOŚ w odpowiedzi na skargę, informacje podane na str. 82 i 107-109 i 171 raportu ooś świadczą o tym, że oddziaływanie na ww. jezioro było przedmiotem stosownych analiz oraz, że zbadano czy przedmiotowe przedsięwzięcie będzie widoczne od strony tego jeziora a także, że objęto ten akwen inwentaryzacją przyrodniczą. Zgodnie z wynikami tej inwentaryzacji Jezioro [...] stanowi siedlisko przyrodnicze o kodzie 3150 - starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskiem Nympheion, Potamion. W trakcie postępowania obu instancji analizowano wpływ na to jezioro, o czym świadczą wnioski znajdujące się w treści uzasadnienia decyzji RDOŚ w [...] (str. 61, 62, 64, 66 i 165) oraz decyzji odwoławczej (str. 98, 99, 123, 124 i 134). W wyniku powyższych analiz wprowadzono do decyzji warunek w pkt I.2.1 (zmieniony decyzją GDOŚ), w którym wykluczono możliwość lokalizowania terenów przeznaczonych na zaplecza budowlane, bazy materiałowo-sprzętowe i miejsca gromadzenia odpadów w pasie o szerokości do 50 m wokół zbiorników wodnych, w tym jezior (jeziora [...], [...] i [...]). Warunek ten w ocenie GDOŚ ograniczy możliwość oddziaływania planowanej inwestycji nie tylko na Jezioro [...], ale i na wszystkie zbiorniki wodne położone w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Nadto GDOŚ wyjaśnił, że Jezioro [...] znajduje się w odległości ponad 1 km od modernizowanej linii kolejowej nr [...], a pomiędzy tą linią, a jeziorem położony jest rozległy kompleks leśny. Z tego względu wykluczono jakiekolwiek oddziaływania na ten zbiornik wodny.
Zdaniem sądu fakt, że ww. ustalenia i wyjaśnienia organu, Skarżący (2) uważa za niesatysfakcjonujące, nie stanowi o ich nieprawidłowości. Ponadto sąd uznaje za trafną konstatację organu, że jednotorowa linia kolejowa funkcjonuje od wielu lat w tym miejscu i brak jest powodów by twierdzić, że stanowi zagrożenia dla tych jezior. Dodatkowo sąd podkreśla, że istotą decyzji ooś nie jest wyeliminowania oddziaływania inwestycji na konkretne elementy szeroko rozumianego środowiska, ale określenie warunków minimalizujących to oddziaływanie. Cel ten został osiągnięty w przypadku ww. elementów środowiska.
• nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut wydania decyzji bez uwzględnienia, że przebudowa infrastruktury nie została nadal uzgodniona pomiędzy inwestorem a Gminą [...], bowiem jak trafnie wskazał GDOŚ w odpowiedzi na skargę, kwestia "uzgodnień" pomiędzy wnioskodawcą a innymi podmiotami jest poza zakresem postępowania dotyczącego oceny oddziaływania na środowisko.
• odnosząc się do zarzutu Skarżącego (2), że etap realizacji przedsięwzięcia będzie powodować hałas, pylenie, utrudnienia ruchu, sąd wyjaśnia, że nie mógł on odnieść zamierzonego skutku. Sąd jeszcze raz podkreśla, że każda inwestycja, a w szczególności taka która potencjalnie oddziałuje na środowisko, powoduje utrudnienia i często budzi sprzeciw lokalnej społeczności. Nie może jednak stanowić przeszkody do wydania decyzji ooś, bowiem jak wyżej było to podkreślane, ustawodawca wyraźnie określił przypadki odmowy wydania takiej decyzji, i przedstawione tu utrudnienia do nich nie należą.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez M. i M. S. [Skarżący (1)] sąd wskazuje, że kwestie dotyczące naruszenia art. 15, 84, 89, 136, 138 § 2 k.p.a. zostały już omówione powyżej. Pozostałe zarzuty w zasadzie dążą do wykazania błędów, nieścisłości, niekompletności raportu, co także zostało omówione. Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że okoliczność braku zgody strony z ustaleniami zawartymi w raporcie bądź uznanie przez stronę, że odniesienie się przez organ do ekspertyz, opinii czy opracowań jest niewystarczające, nie czyni ani ustaleń raportu, ani stanowiska organu nieprawidłowym. Istotne bowiem jest, aby problemy poruszone przez skarżących były przez organ przeanalizowane.
Sąd w zakresie zarzutu:
• braku uwzględnienia przedmiotów ochrony obszarów Natura 2000 – uznał go za niezasadny, bowiem na str. 121-182 decyzji GDOŚ tematyka ta była szeroko omówiona,
• częściowej likwidacji siedlisk przyrodniczych – uznał go za niezasadny, bowiem problem tez został poddany analizie (str. 102 decyzji),
• braku wskazania składu gatunkowego drzew planowanych do wycinki – uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie wyjaśniła jaki wpływ na wynik sprawy ma ww. brak. Niemniej GDOŚ wyjaśnił, że kwestia składu gatunkowego drzew została pośrednio uwzględniona przez GDOŚ przy okazji odniesienia się do cennych siedlisk przyrodniczych, które charakteryzują się typowym dla siebie składem gatunkowym roślin, w tym drzew (np. str. 8, 12-13, str. 45-46, str. 49-52).
• braku analizy wpływu przedsięwzięcia na krajobraz – uznał za niezasadny, bowiem temat ten był szeroko analizowany (np. str. 94-95, str. 104, str. 106-107 decyzji GDOŚ). Przy tym GDOŚ wyjaśnił, że oddziaływania przedmiotowej inwestycji na obszary utworzone w celu ochrony terenów o wysokich walorach krajobrazowych, np. Obszaru Chronionego Krajobrazu ], czy [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, były wnikliwie rozważane w trakcie postępowań obu instancji, o czym świadczą fragmenty uzasadnienia decyzji RDOŚ w [...] (str. 70, 84, 147) oraz decyzji GDOŚ (str. 47 i 48).
• nieścisłego sformułowania obowiązku w zakresie analizy (badań) porealizacyjnej – uznał za niezasadny, gdyż kwestie te były przedmiotem wypowiedzi GDOŚ (str. 14-15, str. 104-105 decyzji). Nadto sąd wyjaśnia, że z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 82 ust. 1 pkt 5 u .o.o.ś., organ ustalający środowiskowe uwarunkowania realizacji inwestycji może w decyzji ooś nałożyć obowiązek analizy porealizacyjnej określając jej zakres i termin przedstawienia oraz wskazując inne organy, którym także należy ją przedstawić. Taki obowiązek został nałożony w pkt II.2 decyzji RDOŚ, zaś GDOŚ punkt ten uchylił i orzekł znacznie go rozszerzając. W zasadzie sąd nie rozumie czego dotyczą wątpliwości Skarżącego (1), w szczególności dotyczące pojęcia "docelowe parametry techniczno-eksploatacyjne". Docelowy, to taki jaki ma być osiągnięty końcowo. Parametr techniczno – eksploatacyjny, to warunek wynikających z technicznych i eksploatacyjnych możliwości. W przypadku takich inwestycji jak objęta skarżoną decyzją, określenie momentu początkowego wymagania przeprowadzenia analizy porealizacyjnej od osiągnięcia "docelowych parametrów techniczno-eksploatacyjnych, jest w ocenie sądu, oczywiste i ze wszech miar uzasadnione. Niemniej sąd podkreśla, że w odpowiedzi na skargę GDOŚ wyjaśnił, że sformułowanie "docelowe parametry techniczno-eksploatacyjne" należy rozumieć bezpośrednio. Oddanie przedsięwzięcia do eksploatacji nie oznacza, że z dnia na dzień liniami kolejowymi zaczną jeździć pociągi. Skoro ruch pociągów ma ustabilizować się w okresie ok. 1 roku po oddaniu przedsięwzięcia do użytkowania, GDOŚ uzależnił termin wykonania analizy porealizacyjnej od spełnienia parametrów techniczno-eksploatacyjnych, a nie od dnia oddania przedsięwzięcia do użytkowania. Zdaniem Sądu jest to wyjaśnienie ze wszech miar trafne.
Niezależenie sąd zwraca uwagę że ustawodawca w art. 83 ust. 1 u.o.o.ś ustalił zakres prac jaki winna objąć analiza porealizacyjna, wskazując że w analizie porealizacyjnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 5, dokonuje się porównania ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności ustaleń dotyczących przewidywanego charakteru i zakresu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowanych działań zapobiegawczych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi dla jego ograniczenia. Zdaniem sądu w niniejszej sprawie warunki te zostały spełnione.
• nieupoważnionego scedowania na nadzór przyrodniczy zbyt wielu kwestii środowiskowych – uznał za niezasadny. GDOŚ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nałożył możliwie jak najbardziej szczegółowe warunki korzystania ze środowiska. Mając jednak na uwadze, że sytuacja w środowisku jest dynamiczna konieczne było narzucenie na nadzór przyrodniczy obowiązków opisanych w decyzji. Powyższe działalnie, zdaniem organu pozwoli lepiej zabezpieczyć środowisko szczególnie w sytuacji, w której w środowisku zajdą zmiany, których nie można było dokładnie zaprognozować na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (np. nowe gniazda czy letnie siedliska nietoperzy). Sąd uznaje takie uzasadnienia za w pełni wystarczające.
• zbagatelizowania konieczności monitoringu kolizji zwierząt z pociągami – uznał za niezasadny, kwestie omówione na str. 60-61, 104-105, 119 decyzji GDOŚ,
• braku nałożenia obowiązku szczególnej ochrony pomników przyrody – uznał za niezasadny. Wbrew twierdzeniom skargi kwestia oddziaływania na pomniki przyrody zlokalizowane w sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji była wnikliwie analizowana w trakcie postępowań obu instancji, o czym świadczy m. in. treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji (str. 44 ,45, 94, 113). Zgodnie z pkt. I.2.23 w brzmieniu nadanym przez GDOŚ (pkt 13 zaskarżonej decyzji) na etapie budowy wszystkie prace mają być prowadzone pod nadzorem przyrodniczym, składającym się z wykwalifikowanych specjalistów (w szczególności herpetologa, ichtiologa, ornitologa, teriologa, chiropterologa, mykologa oraz botanika). Nadzór przyrodniczy ma się zatem składać z kompetentnych osób, mających nie tylko odpowiednie wykształcenie, ale i doświadczenie praktyczne, zdobyte w trakcie pracy przy tego typu inwestycjach, w tym wiedzę w zakresie ochrony drzew w trakcie realizacji inwestycji, którą niewątpliwie posiada wyspecjalizowany botanik. Na wspomnianych powyżej stronach decyzji GDOŚ, w szczególności str. 94, przedstawiona została także argumentacja, która dowodzi, że niezasadne są uwagi skarżących dotyczące pomnika przyrody, tj. dębu szypułkowego Quercus robur, rosnącego w bliskiej odległości od linii kolejowej [...].
• braku odniesienia się GDOŚ do kwestii drenaży czy zmiany stosunków wodnych – uznał za niezasadny. Kwestie te zostały omówione na str. 123, 125, 128 decyzji GDOŚ, gdzie nie stwierdzono aby realizacja inwestycji wpływała na zmianę stosunków wodnych. Nie jest zatem prawdą, że organ się do tych spraw nie odniósł. Strona skarżąca nie wykazała nieprawidłowości tego odniesienia, a jej gołosłowne twierdzenia w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
• zbagatelizowania warunków geologicznych przy ocenie wpływu inwestycji na warunki gruntowo-wodne – uznał za niezasadny, kwestie te omówione zostały na str. 45-46, 83, 91-92 decyzji. Nadto sąd wskazuje, że zarzut ten służy zakwestionowaniu ustaleń wynikających z raportu, co – jak było już wyjaśniane, w sytuacji braku przedstawienia adekwatnego przeciwdowodu – nie może odnieść zamierzonego skutku.
• braku analizy pośredniego wpływu planowanego przedsięwzięcia na gatunki chronione występujące w zasięgu oddziaływania inwestycji – uznał za niezasadny kwestie omówione na str. 45-46 decyzji GDOŚ.
• zarzutu dotyczącego dokumentu "Rezultaty Studium Wykonalności" (RSW), Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia oraz wariantu inwestycyjnego, powiązanego z uciążliwością akustyczną planowanego przedsięwzięcia, wynikającą z ilości pociągów użytkujących inwestycję – uznał za niezasadny. GDOŚ wyjaśnił (w odpowiedzi na skargę), że RSW było aktualizowane na przestrzeni lat i przedstawiona do GDOŚ elektroniczna i papierowa wersja tego dokumentu datowana na 4 kwietnia 2022 r. była wersją nr 9. Z treści ww. Studium (np. na str. 189), można wydedukować, że analiza ekonomiczno-środowiskowa miała swoje początki przed złożeniem prze inwestora wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i z czasem była aktualizowana. W Studium prognozy ruchu zostały opisane i wyliczone w rozdziale 7.4. pn. "Transport pasażerski" oraz w rozdziale 7.5. pn. "Transport towarowy". GDOŚ wydając decyzję bazował na liczbie pociągów wskazanych w raporcie ooś, bo to ten dokument a nie Studium jest wolą ustawodawcy dokumentem bazowym w postępowaniu w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań. Na stronach 63-65 decyzji GDOŚ wyjaśnił skąd wzięły się rozbieżności pomiędzy liczbą pociągów oraz ich prędkościami wskazanymi w RSW a raportem ooś i szczegółowo wyłożył przyczyny oparcia ustaleń na danych wynikających z raportu, w tym wziął pod uwagę, że podana przez wnioskodawcę ilość pociągów została urealniona tzw. prognozą ruchu (której ideę również opisał), stąd zasadne było przyjęcia do dalszych analiz właśnie tej liczby różnych typów pociągów. Wątpliwości Skarżącego zatem co do tego skąd wzięły się rozbieżności i która liczba jest właściwa, wynikają prawdopodobnie ze zbyt pobieżnego zapoznania się z wyjaśnieniami organu. GDOŚ odnosząc się do zapisów Studium (str. 65-66 decyzji) ocenił, że prognozy liczby różnych typów pociągów na analizowanych odcinkach wskazanych w raporcie ooś zostały urealnione. Nadto GDOŚ wyjaśnił, i zasadność tego wyjaśnienia zdaniem sądu wynika wprost z całokształtu zgromadzonej dokumentacji, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dopuszczono do realizacji jeden ze wskazanych we wniosku o wydanie decyzji wariant, a nie wariant wskazany w RSW. Tabela na str. 64 decyzji GDOŚ, co do której Skarżący (1) wyrażał wątpliwości, odnosi się do wnioskowanego wariantu inwestycyjnego o czym świadczy również jej nazwa.
• zarzutu, że przedstawione wariantowanie przedsięwzięcia było pozorne – uznał za niezasadny. Rozważane warianty mimo, że lokalizacja ich w przeważającej części jest taka sama, posiadają cechy (przede wszystkim na płaszczyźnie technologicznej), pozwalające na ich wyraźne rozróżnienie w szczególności w kwestii zakresu, rodzaju i intensywności oddziaływania na środowisko. Sąd się z tą oceną przedstawioną przez organ w pełni się zgadza.
• pominięcia w raporcie ooś kwestii drgań na środowisko i braku uzasadnienia przez GDOŚ zmiany pkt I.2.29. decyzji – uznał za niezasadny. Kwestia drgań została opisana m.in. w odpowiedzi na zarzut nr 31 i 32. GDOŚ na str. 75 decyzji wyjaśnił, w których miejscach w raporcie omówione zostało oddziaływanie związane z emisją drgań (rozdz. 5.1.5 i 5.2.4), omówił także opracowania, prognozy i sprawozdania z badania tego czynnika przedłożone w toku postępowania rzez wnioskodawcę oraz na str. 75 i 76 omówił wpływ emisji drgań na faunę i florę. Wskazał także jak i dlaczego realizacja przedsięwzięcia wg. planowanych parametrów korzystnie wpłynie na zmniejszenie emisji drgań. Na str. 115 decyzji uzasadnił natomiast powód zmiany pkt I.2.29. Zarzut co do bezpodstawnego twierdzenia przez GDOŚ, że drgania w środowisku będą nieodczuwalne lub mało odczuwalne, zbagatelizowania wpływu drgań na budynki, które znajdują się w podobnej odległości od torów co budynek biurowy, co do którego inwestor wykazał, że jest konieczne zastosowanie środków minimalizujących drgania oraz zbagatelizowania wpływu drgań na stateczność skarpy, po pierwsze sąd uznaje za gołosłowną polemikę z raportem i argumentacją GDOŚ, a po drugie wskazuje, że jak wyjaśnił GDOŚ poziom odczuwalności drgań jest kwestią osobniczą człowieka. Nie wszystkie drgania wpływają na środowisko i człowieka negatywnie czego przykładem mogą być wstrząsy trzęsień ziemi, które mogą być nieodczuwalne przez człowieka lub odczuwalne i nieszkodliwe. GDOŚ odniósł się do kwestii wpływu drgań na skarpę na str. 91-92 decyzji oraz rozpatrzył kwestie wpływu drgań na środowisko, przy czym pominął ocenę wpływu drgań na budowle czy ludzi w budynkach, gdyż kompetencje w tej kwestii posiada organ architektoniczno-budowalny a nie organ ochrony środowiska, co wykazano w decyzji (m.in. na str. 74-75 decyzji). Sąd to stanowisku organu w pełni podziela.
• odnosząc się do zarzutu, że GDOŚ mija się z prawdą w twierdzeniu, że przedsięwzięcie obejmuje w większości przebudowę i modernizację funkcjonujących linii kolejowych, z wyjątkiem krótkich odcinków łącznic, które mają być dobudowane oraz że stwierdzenie GDOŚ dot. zasymilowania środowiska z oddziaływaniami drgań jest niedorzeczne, wskazać trzeba, że zakres przedsięwzięcia został określony w decyzji RDOŚ i już sama lektura tej części decyzji wystarczy dla oceny tego zarzutu. Niemniej sąd wyjaśnia, iż wskazanie, że w przedsięwzięcie "w większości" obejmie przebudowę i modernizację funkcjonujących linii kolejowych, jest zgodne z prawdą. Użycie określenia "w większości" wskazuje że nie "wyłącznie", nie "tylko", ale w przeważającej mierze coś czegoś dotyczy. Tak też jest w niniejszej sprawie. Przedsięwzięcie obejmuje "w większości" przebudowę i modernizację linii kolejowych, ale nie tylko. Gdyby jednak nawet ujęcie takie uznać za nietrafione, to zdaniem sądu uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Niemniej jak zaznaczył GDOŚ w odpowiedzi na skargę, organ wielokrotnie wskazywał, że w ramach przedsięwzięcia będzie dobudowany dodatkowy tor czy nowe łącznice, co ewidentnie wskazuje na sposób rozumienia pojęcia "w większości". Kwestia "niedorzeczności" twierdzeń organu odnośnie zasymilowania się istniejących inwestycji z elementami środowiska, pozostanie natomiast poza komentarzem sądu, albowiem w ocenie sądu nie poddaje się ona kontroli sądowej.
• braku uzasadnienia dla ograniczenia miejsc nałożenia środków minimalizujących hałas na całej długości przedsięwzięcia - sąd uznał za niezasadny. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań sądu w odniesieniu do zarzutów Wójta Gminy [...] i rozważania te pozostają nadal aktualne.
• nie wyjaśnienia przez GDOŚ przyczyny zmiany pkt I.2.27 decyzji – uznał za niezasadny. Wbrew twierdzeniom Skarżącego (1) GDOŚ wyjaśnił przyczyny zmiany pkt I.2.27 na str. 80-81, 92-93 oraz 116 zaskarżonej decyzji. Z brzmienia tego warunku wynika, że GDOŚ zawęził a nie wydłużył czas prowadzenia robót budowlanych, a także wskazał dodatkowe warunki jakie należy spełnić, aby zachować optymalny komfort akustyczny w sąsiedztwie terenów chronionych akustycznie. W kontekście uwagi dot. agregatów prądotwórczych, GDOŚ wyjaśnił, że niektóre prace np. odwodnieniowe, wymagają ciągłości prac agregatów, niezależnie czy znajdują się one w sąsiedztwie czy z dala od terenów chronionych akustycznie. GDOŚ dopuścił do pracy agregaty w przedziale powyżej 150 m (bez żadnych obwarowań), w przedziale od 15 do 150 m (po zastosowaniu środków minimalizujących hałas). GDOŚ zakazał jednocześnie lokalizowania agregatów w odległości mniejszej niż 15 m od elewacji budynków. W ocenie GDOŚ zmieniony warunek jest zrozumiały i uzasadniony, a sąd się z tą oceną zgadza.
• braku analizy hałasu generowanego przez mijające się pociągi – sąd uznał za niezasadny. GDOŚ kwestię tę opisał na str. 92-93.
• braku przeanalizowania przez organ I instancji oddziaływań akustycznych na etapie budowy – sąd uznał za niezasadny. RDOŚ w [...] w zmienionym warunku I.2.27 określił ograniczenia akustyczne dla etapu budowy, wobec czego nie może być mowy o całkowitym zbagatelizowaniu problemu. GDOŚ natomiast na str. 80-81 decyzji opisał naruszenie prawa przez organ I instancji, odnoszące się do jego błędnego stwierdzenia, że "dla źródła w postaci prac budowlanych czy remontowych ustawodawca nie określił dopuszczalnego poziomu hałasu". Wbrew twierdzeniom skarżących, GDOŚ nie zbagatelizował problemu oddziaływań na etapie budowy co szczegółowo opisał w decyzji. Mimo, że inwestor nie przedstawił charakterystyk technicznych drgań poszczególnych źródeł, w ocenie GDOŚ nie miało to wpływu na ocenę wpływu drgań na środowisko, co organ II instancji opisał na str. 74-75 decyzji.
• GDOŚ odniósł się do założeń obliczeniowych i modelowania propagacji hałasu na etapie budowy (m.in. str. 80-81 decyzji), stąd zarzut w tym zakresie sąd uznał za niezasadny.
• przyjęcia przez inwestora w raporcie ooś zbyt krótkich długości pociągów oraz zbyt małą częstotliwość ich kursowania – sąd uznał za niezasadny. GDOŚ odniósł się do tej kwestii na str. 86 decyzji. GDOŚ wbrew twierdzeniom Skarżącego nie "zgodził się na ewentualne przekroczenia poziomów hałasu". Organ II instancji poza wyznaczeniem miejsc wybudowania środków minimalizujących hałas, w miejscach w których możliwe jest przekroczenie poziomów dopuszczalnych hałasu, nałożył obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej zarówno w miejscach zastosowania środków minimalizujących, w miejscach z których z prognozy długoterminowej wynikają przekroczenia poziomów dopuszczalnych hałasu oraz w miejscach w których w żadnej perspektywie czasu nie prognozuje się przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu i wartość prognozowanego poziomu dźwięku w porze dnia lub nocy będzie mniejsza o maksymalnie 0,3 dB od dopuszczalnego poziomu hałasu (str. 16- 19, str. 79-80 decyzji oraz str. 87 decyzji).
• walidacji programu obliczeniowego w raporcie ooś, przyjęcia błędnie przeprowadzonych pomiarów hałasu, zastosowania poprawki obliczeniowej zmniejszającej hałas źródła o 3 dB – uznał za niezasadny, szczególnie w kontekście powyżej zamieszczonych rozważań dotyczących możliwości kwestionowania raportu. Niezależnie jednak sąd wyjaśnia, że GDOŚ na str. 70-71 odniósł się do kwestii walidacji programu obliczeniowego i wyraźnie wskazał, że metodyka polegająca na porównaniu wyników poziomów hałasu na istniejącej linii kolejowej nr [...] z wynikami modelu obliczeniowego była błędna. GDOŚ na str. 71-73 decyzji odniósł się do lokalizacji receptorów i wyjaśnił, że miał pełną wiedzę na temat poziomów hałasu przy elewacji budynków jak i na granicy terenów chronionych akustycznie. Dalej GDOŚ na str. 67-69 oraz 87-88 decyzji uzasadnił powód zastosowania poprawki obliczeniowej w obliczeniach propagacji hasłu. Nadto GDOŚ na str. 77 decyzji wskazał zaś, że hałas wewnątrz budynku nie ma znaczenia w kontekście postępowania środowiskowego.
Do rozważenia zostały zarzuty skargi pana A. S. Z uwagi na obszerność zarzutów, szczególnie rozwijanych bogato w pismach procesowych w toku postępowania sądowoadministracyjnego, sąd wyjaśnia, że odnośnie wszystkich zarzutów, które nie zostaną omówione poniżej, aktualność zachowują rozważania przedstawione powyżej bądź to w odniesieniu do przepisów prawa procesowego, tj. art. 15, 136 i 138 § 2 k.p.a., bądź w odniesieniu do zarzutów powiązanych z kwestionowaniem ustaleń zawartych w raporcie. Sąd jeszcze raz podkreśla, że stoi na stanowisku, iż skutecznie zakwestionowanie raportu wymaga posłużenia się dokumentem sporządzonym przez osoby spełniające wymagania z art. 74a ust. 2 u.o.o.ś. i zawierający równie kompleksową analizę oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko co raport. W braku przedstawienia takiego dokumentu, kwestionowanie ustaleń raportu przedstawionego przez wnioskodawcę nie może odnieść zamierzonego skutku.
Przechodząc do rozpatrzenia zarzutów Skarżącego (3) z uwzględnieniem uwag poczynionych w akapicie poprzednim, Sąd wyjaśnia co następuje:
• nie jest zasadny zarzut braku oceny zgodności planowanego przedsięwzięcia z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego.
Stosownie do postanowień art. 80 ust. 2 u.o.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wydawana po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Jednocześnie zdanie 2 tegoż przepisu przewiduje, że wymóg zgodność z zapisami mpzp nie dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej m. in. dla linii kolejowej. Zakres przedmiotowy przedsięwzięcie objętego zaskarżoną decyzją obejmuje realizację: prac na liniach kolejowych, w tym budowę nowych odcinków linii kolejowych, budowę łącznic. W ramach wykonywanych prac planuje się przebudowę i modernizację wskazanych linii kolejowej, wymienionych stacji, budowę posterunku odgałęźnego nowego odcinka łącznicy, dowiązanie projektowanego układu torowego do istniejących linii kolejowych budowę mijanki, budowę przystanku osobowego na linii kolejowej, budowę nastawni oraz Lokalnego Centrum Sterowania, budowę budynków kontenerowych dla urządzeń sterowania ruchem kolejowym, budowę ścian oporowych, przebudowę istniejącego odwodnienia i budowę nowego, likwidację i przebudowę peronów, likwidację przystanku, rozbiórkę zbędnej infrastruktury, budowę, przebudowę rozbiórkę lub likwidację obiektów inżynieryjnych (wiaduktów, mostów i przepustów, a także prace z zakresu branży drogowej. W ocenie sądu zakres prac wykonywanych w związku z realizacją przedsięwzięcia jak najbardziej spełnia warunki dla uznania, że zaskarżona decyzja wydana została dla linii kolejowej i jako taka nie wymagała badania zgodności z mpzp. Zgodnie bowiem z definicją linii kolejowej, zawartą w art. 4 pkt 2 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1984, ze zm., dalej w skrócie "u.t.k."), linia kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa przystosowana do prowadzenia ruchu pociągów. Z kolei droga kolejowa, zgodnie z art. 4 pkt 1b u.t.k. to tor kolejowy albo tory kolejowe wraz z elementami wymienionymi w pkt 2-12 załącznika nr 1 do ustawy, o ile są z nimi funkcjonalnie połączone, niezależnie od tego, czy zarządza nimi ten sam podmiot. W załączniku nr 1 do ustawy wymienione są zaś elementy infrastruktury kolejowej, które są nieodłącznym elementem każdej linii kolejowej i należą do nich:
✓ obrotnice i przesuwnice;
✓ podtorze, w szczególności nasypy i przekopy, systemy kanałów i rowów odwadniających, rowy murowane, ściany osłonowe, roślinność posadzona w celu ochrony skarp;
✓ obiekty inżynieryjne: mosty, wiadukty, przepusty i inne konstrukcje mostowe, tunele, przejścia nad i pod torami, mury oporowe i umocnienia skarp;
✓ nastawnie, urządzenia sterowania ruchem kolejowym, w tym urządzenia zabezpieczające, sygnalizacyjne i łącznościowe na szlaku, w stacjach i stacjach rozrządowych, urządzenia służące do wytwarzania, przetwarzania i dystrybucji prądu elektrycznego do celów sygnalizacji i łączności; budynki, w których takie urządzenia lub instalacje się znajdują; przytorowe urządzenia kontroli bezpiecznej jazdy pociągów i wykrywania stanów awaryjnych w przejeżdżającym taborze; hamulce torowe; urządzenia do ogrzewania rozjazdów;
✓ perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą dotarcie do nich pasażerom, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego;
✓ rampy towarowe, w tym w terminalach towarowych, wraz z drogami dowozu i odwozu towarów do dróg publicznych;
✓ drogi technologiczne i przejścia wzdłuż torów, mury ogradzające, żywopłoty, ogrodzenia, pasy przeciwpożarowe, zasłony odśnieżne;
✓ przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia w poziomie szyn, w tym urządzenia i systemy służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszego;
✓ systemy oświetleniowe do celów ruchu kolejowego i bezpieczeństwa;
✓ urządzenia przetwarzania i rozdziału energii elektrycznej na potrzeby zasilania trakcyjnego: podstacje, kable zasilające pomiędzy podstacjami i przewodami jezdnymi, sieć trakcyjna wraz z konstrukcjami wsporczymi, trzecia szyna z konstrukcjami wsporczymi;
✓ grunty, oznaczone jako działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy wymienione w pkt 1-11.
W ocenie sądu, biorąc pod uwagę ww. definicje oraz wyszczególnione elementy infrastruktury kolejowej, które składają się na pojęcie drogi kolejowej, nie może ulegać wątpliwości, że obiekty wchodzące w zakres objętego decyzją przedsięwzięcia stanowią linię kolejową i jako takie zgodnie z art. 80 ust. 2 u.o.o.ś., są wyjęte spod obowiązku badania zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
• nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia dla prędkości 130 km/h, skoro deklarowana w raporcie ooś prędkość przejazdu wynosiła 140 km/h, zaś tory zostały zaprojektowane na prędkość 160 km/h (pośrednio nawet na 200 km/h).
Wyjaśnić trzeba, że Inwestor wskazał we wniosku, że maksymalna prędkość będzie nie większa niż 140 km/h. GDOŚ miał świadomość, że modelowanie propagacji hałasu zostało wykonane dla prędkości 130 km/h, co zostało wykazane w decyzji. Z tego względu GDOŚ nałożył obowiązek wykonania środków minimalizujących hałas nawet w przypadkach, jeżeli wartość prognozowanych w pierwszym roku po oddaniu przedsięwzięcia przekroczeń mieściła się w granicach błędu statystycznego. Powyższe działanie oraz nałożenie obowiązku wykonania analizy porealizacyjnej na terenach chronionych akustycznie, na których w pierwszym roku po oddaniu przedsięwzięcia do użytkowania, nie zaprognozowano wystąpienia przekroczeń, jak trafnie wskazał organ, w wystarczającym stopniu rekompensuje wyniki modelowania propagacji hałasu wykonane dla 130 km/h a nie 140 km/h. Fakt natomiast, że zastosowania technologia pozwala na rozwijanie prędkości znacznie wyższych, nie oznacza że przewoźnicy będą takie prędkości rozwijać oraz że w takim wypadku należy założyć, że wykorzystywane będą maksymalne możliwe do osiągnięcia prędkości, niezależnie od decyzji uzyskanej dla konkretnie wskazanych parametrów Jak wyjaśnił bowiem na rozprawie pełnomocnik inwestora, dla rozwijania większych prędkości, muszą być zrealizowane odpowiednie warunki techniczne wynikające z rozporządzania, a nadto maszyniści podlegają wewnętrznym regulacjom określającym dopuszczalne prędkości na danych odcinkach, zaś podejmowane przez nich czynności przekraczających ich uprawnienia podlegają kontroli inwestora. Nadto samo przekonanie Skarżącego (3), że skoro modernizowana w ramach planowanego przedsięwzięcia infrastruktura, umożliwia poruszanie taboru kolejowego z prędkością nawet do 200 km/h, to przewoźnicy będą korzystać z takiej możliwości, nie może stanowić o wadliwości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji środowiskowej. Decyzja ooś bowiem wydawana jest dla konkretnego przedsięwzięcia, którego zakres determinuje wniosek inwestora. Organy prowadzące postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji uwzględniają zatem parametry inwestycji wskazane przez wnioskodawcę i w konsekwencji wydana decyzja dotyczy inwestycji o parametrach w niej wskazanych. Wykorzystanie zatem na etapie eksploatacji infrastruktury niezgodnie z wydaną decyzją, będzie stanowić łamanie prawa i jako takie będzie podlegać odpowiednim sankcjom. Nie ma natomiast powodu, aby na etapie wydania decyzji w kształcie przedstawionym przez wnioskodawcę, obligować go do przedkładania pomiarów i badań uwzględniających sytuację hipotetyczną, nieobjętą zakresem wniosku, tj. badanie uciążliwości przy rozwijaniu prędkości nie przewidzianej przez inwestora.
• zarzut nie przeanalizowania czy realizacja przedmiotowej inwestycji jest możliwa w kontekście zapisów uchwały Sejmiku Województwa [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie [...] Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...] poz. [...]) nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do tego zarzutu należy w pierwszej kolejności wskazać, że obszerna analiza wpływu przebudowy istniejących linii kolejowych [...], [...] i [...] oraz budowy dwóch łącznic [...] i [...] na krajobraz znajduje się na str. 46-49 zaskarżonej decyzji. Wykazano tam, że sporne przedsięwzięcie nie będzie negatywnie wpływać na przyrodę i krajobraz [...] Parku Krajobrazowego.
Niezależnie jednak, wskazać także trzeba, że wbrew przekonaniu Skarżącego (3) sporne przedsięwzięcie można zaliczyć do katalogu wyjątków, o których mowa w art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916, ze zm., dalej w skrócie "u.o.p."). Art. 17 u.o.p. ustanawia zakazy jakie mogą być wprowadzone na terenie parku krajobrazowego. Z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wynika, że na terenie parku krajobrazowego może być wprowadzony zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jak z kolei wynika z § 3 pkt 1 wskazanej uchwały, zakaz taki został wprowadzony na terenie [...] Parku Krajobrazowego. Jednakże zaznaczyć trzeba, że stosownie do brzmienia art. 17 ust. 2 pkt 4 u.o.p. zakazy, o których mowa w ust. 1-1b, a więc także zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu u.o.o.ś., nie dotyczą realizacji inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skarżący (3) utrzymuje, że objęte zaskarżoną decyzją przedsięwzięcie nie stanowi cel publicznego, a więc nie jest objęte ww. wyłączeniem, bowiem przedsięwzięcie to nie stanowi jako całość linii kolejowej. Sąd stanowiło Skarżącego (3) uważa za błędne. Nie stanowi przedmiotu sporu okoliczność, że budowa linii kolejowej, stanowi inwestycję celu publicznego. W myśl definicji zawartej w art. 5 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym pod pojęciem "inwestycji celu publicznego" należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344). Z kolei stosownie do art. 6 pkt 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym jest wydzielenie gruntów pod linie kolejowe, ich budowa i utrzymanie. W ramach budowy należy zdaniem Sądu uwzględnić również przebudowę i modernizację. Jednocześnie w ramach rozpatrzenia pierwszego z zarzutów skargi Skarżącego (3) sąd wyjaśnił swoje stanowisko co do przyjęcia, że całość planowanego przedsięwzięcia stanowi linię kolejową. Skoro zatem objęte zaskarżoną decyzją przedsięwzięcie stanowi realizację inwestycji w ramach linii kolejowej, to jako realizacja celu publicznego, nie podlega zakazowi wskazanemu w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.o.p. Tym samym zakazy wymienione w uchwale nr [...] w sprawie [...] Parku Krajobrazowego w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia nie znajdują zastosowania, a realizacja kwestionowanej inwestycji jest dopuszczalna w kontekście obowiązujących przepisów prawa.
• zarzut dotyczący inwentaryzacji przyrodniczej i jej autorów został już omówiony powyżej, sąd wyjaśnił że nie jest on zasadny.
• nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. poz. 1311).
Skarżący twierdzi, że GDOŚ naruszył § 17 ust. 1 ww. rozporządzenia, bowiem powielił w decyzji wymagania tam określone, a także że GDOŚ naruszył § 17 ust. 5 i 7 tego rozporządzenia poprzez ich nieuprawnioną modyfikację.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, wyjaśnić trzeba, że zdaniem sądu co do zasady dosłowne odwzorowanie przepisów rozporządzenia w decyzji, jakkolwiek stanowi działanie niepożądane, w ogóle nie powinno być postrzegane w kategorii naruszenia prawa. Wszak ani wpisanie postanowień rozporządzenia do decyzji, ani ich pominięcie, nie może wywołać jakiegokolwiek skutku w postaci stosowania lub nie postanowień zawartych w akcie prawnym, jakim jest rozporządzenie. Zatem w razie dosłownego powtórzenia postanowień rozporządzenia w decyzji znajdą one zastosowanie, tak samo jak w razie przemilczenia tej kwestii.
Inaczej sytuacja wygląda, gdy dochodzi do modyfikacji brzmienia obowiązku czy uprawnienia wynikającego z rozporządzenia. W takim wypadku wbrew stanowisku GDOŚ wyrażonym w odpowiedzi na skargę, dochodzi do naruszenia prawa, które może mieć wpływ na wynik sprawy.
Niemniej w warunkach niniejszej sprawy z taką sytuacją nie mamy do czynienia, bowiem w ocenie sądu, objęty skargą zapis decyzji w ogóle nie dotyczył zakazów i nakazów zawartych we wskazanym przez Skarżącego (3) rozporządzeniu.
Chodzi bowiem o zapis pkt II.1 decyzji RDOŚ, zawarty w pkt 30 decyzji GDOŚ. Organ odwoławczy zmienił pkt II.1 decyzji RDOŚ w ten sposób, że w pkt II.1.2 zobowiązał wnioskodawcę do wykonywania systematycznie przeglądów eksploatacyjnych urządzeń oczyszczających wody opadowe i uściślił, że pierwszy przegląd ma być wykonany w terminie od 6 do 12 miesięcy od oddania przedsięwzięcia do użytkowania, kolejne przeglądy nie rzadziej niż 1 raz na 2 lata przez 9 lat licząc od dnia wykonania pierwszego przeglądu.
Należy jednak mieć przywołany zapis decyzji ooś odnosi się do obowiązków wnioskodawcy w zakresie zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania na środowisko i dotyczy ogólnie urządzeń oczyszczających wody opadowe. § 17 wskazanego rozporządzenia dotyczy zaś warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do ziemi wód i ścieków wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń w bardzo konkretnej sytuacji, tj. dotyczy wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące dodatkowo z zanieczyszczonej powierzchni szczelnej terenów (lub obiektów) wymienionych w a § 17 ust. 1 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia. Ustęp 5 i 7 § 17 rozporządzenia, wskazując częstotliwości przeprowadzania przeglądów eksploatacyjnych urządzeń oczyszczających, odnoszą się także do tych konkretnych wód i ścieków omówionych w ust. 1 pkt 1 i 2 § 17, a nie wszystkich innych rodzajów wód i ścieków. Zdaniem zatem sądu zapis zawarty w pkt 30 pkt 2 decyzji GDOŚ, nie wyłącza stosowania przepisów ww. rozporządzenia w sytuacji dotyczącej wód i ścieków tam wymienionych. Są to bowiem przepisy prawa powszechnie obowiązującego, rangi rozporządzenia i zapisy decyzji nie mogą wyłączyć ich stosowania. Zapis zawarty w decyzji dotyczy zaś ogólnie wód i ścieków powstających na etapie realizacji przedsięwzięcia.
• nie jest zasadny zarzut naruszenia ustawy o ochronie zabytków poprzez zwolnienie inwestora z części obowiązków wynikających z powszechnie obowiązującego prawa.
Skarżący (3) utrzymuje, że w treści zmienionego przez GDOŚ pkt I.2.30. decyzji RDOŚ (zapis zawarty w pkt 18 sentencji decyzji GDOŚ) zmodyfikowano obowiązki wynikającej z art. 32 i 33 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a także że organ nie ocenił wpływu przedsięwzięcia na zabytki, szczególnie gdy idzie o zabytkowy wiadukt drogowy w okolicy km 153+800 [...].
Zdaniem Sądu w tej sytuacji podobnie jak to miało miejsce w kwestii powyżej omówionego rozporządzenia, zapisy decyzji nie wyłączają ogólnych regulacji i obowiązków wynikających z ustawy. Jakkolwiek wskazane w pkt I.2.30 zapisy odbiegają nieznacznie od zapisów ustawowych i mogą być mylące, jednak zdaniem sądu, zachowują podstawową intencję dotyczącą postępowania z zabytkami, tj. natychmiastowe przerwanie prac i dokonanie stosownych zawiadomień w razie odkrycia rzeczy, która może stanowić zabytek. Dalsze losy zabytku, warunki jego ochrony itp., znajdują się, jak trafnie wskazał GDOŚ, poza zakresem decyzji środowiskowej. Zatem naruszenie które tu stwierdzono, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Sąd jednak zwraca uwagę, że w jego ocenie bardziej odpowiednim byłoby po prostu odesłanie do stosownych przepisów ustawy, ewentualnie ich zacytowanie.
Rację ma natomiast GDOŚ wyjaśniając, że dla decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nieistotne jest czy dany obiekt (zabytek) będzie podlegał rozbiórce czy relokacji przed realizacją przedsięwzięcia. Pozwolenie w tym zakresie jest podejmowane przez organy ochrony zabytków, tj. w świetle art. 89 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840). W zakresie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania wystarczające jest natomiast stwierdzenie występowania zabytku, jeśli jego istnienie jest znane. Temu obowiązkowi organ natomiast zadośćuczynił, a na str. 97 wskazał, że okoliczność wpisania mostu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków w dniu 22 marca 2022 r., pozostaje bez wpływu dla kwestii oddziaływania na środowisko. Skarżący tego twierdzenia nie podważył w jakikolwiek sposób. To, że wydaje mu się ono nie wystarczające, nie stanowi ani podstawy ani uzasadnienia do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
• zarzut nie poddania analizie i nie oceniono bezpośredniego i pośredniego wpływu inwestycji na ludność, uznał sąd za całkowicie bezzasadny.
Całość przeprowadzonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmuje w niniejszej sprawie również badanie wpływu na ludność, warunki życia i zdrowia. Fakt, że organ nie zawarł konkretnie odrębnego zapisu w tym zakresie nie świadczy o braku zbadania tego czynnika. Skarżący (3) posługuje się ogólnikami, do których trudno się odnieść. Należy zatem ogólnie również powiedzieć, że dokonana w niniejszej sprawie ocena jest wystarczająca. Jeżeli natomiast jest znany Skarżącemu (3) jakiś konkretny czynnik, który nie został zbadany, to sąd wyjaśnia że Skarżący (3) go nie wskazał, a sąd z urzędu takiego braku nie dostrzegł. Stąd rację ma GDOŚ wyjaśniając w odpowiedzi na skargę, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest pierwszą decyzją administracyjną w całym procesie inwestycyjnym, nie kształtuje ona wszystkich praw i obowiązków, które w dalszym procesie będą musiały zostać spełnione przez inwestora celem zrealizowania przedsięwzięcia. Każdorazowo organ ochrony środowiska wyważa wpływ czynników bezpośrednich, pośrednich i wtórnych na środowisko, lecz ze względu na ich mnogość i często brak faktycznego znaczenia, nie jest ich wszystkich w stanie opisać. Z tego powodu w sytuacji, w której skarżący, zarzucają brak zbadania pośrednich oddziaływań, powinni jasno wskazać co i z jakiego ich zdaniem powodu, może powodować negatywny, znaczący wpływ dla środowiska. Brak uczynienia tego, czyni niemożliwym odniesienie się do powyższego.
• zarzut wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na przedsięwzięcie, które posiada już decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach - niezasadny.
RDOŚ w [...], decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...], określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "II etap rewitalizacji i modernizacji [...] wraz z modernizacją urządzeń srk oraz elektryfikacją odcinka linii kolejowych nr [...], [...], [...] i linii [...]".
RDOŚ w [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...], określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Prace na alternatywnym ciągu transportowym [...]-[...], etap I".
Jak słusznie wskazał GDOŚ nie zachodzi tożsamość ww. sprawy. Druga z ww. decyzji, w przeciwieństwie do pierwszej, obejmuje m.in. budowę trzeciego toru na odcinku [...]-[...]. W efekcie realizacji zapisów pierwszej decyzji cały odcinek linii kolejowej nr [...] ([...]-[...]) byłby dwutorowy. W efekcie drugiej decyzji możliwe będzie rozbudowanie linii kolejowej nr [...] o trzeci tor na odcinku [...]-[...]. Wobec powyższego, mimo wielu podobieństw pomiędzy ww. decyzjami nie można mówić o tożsamości spraw administracyjnych, chociażby ze względu na odmienny stan faktyczny.
• zarzut braku ponownej oceny oddziaływania na środowisko – niezasadny
Obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko może, ale nie musi zostać nałożony w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Mając na uwadze, że omawiane przedsięwzięcie zostanie zrealizowane w dużej mierze na istniejącym śladzie linii kolejowej, a inwestor wraz z innymi stronami postępowania przedłożyli wyczerpujący materiał dowodowy, było możliwe na jego podstawie przeprowadzenie miarodajnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W związku z tym GDOŚ podtrzymał stanowisko organu I instancji i nie nałożył obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Sąd takie stanowisko uznał za uzasadnione.
• zarzuty dotyczące wibracji i drgań – niezasadne.
Poza tym, że w przeważającej mierze dotyczą one domniemanej przez Skarżącego (3) wadliwości raportu, Sąd wyjaśnia, że kwestia wibracji i drgań była szeroko omawiana przez organy obydwu instancji (decyzja GDOŚ: str. 73-75, 115 – uzasadnienie zmiany warunków zawartych w pkt 1.2.28 i I.1.29 ). Twierdzenia Skarżącego (3), co do braku zbadania tego aspektu stoją w opozycji do treści decyzji oraz całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie i są całkowicie bezpodstawne.
Reasumując, w ocenie Sądu kwestionowana decyzja wraz z uzasadnieniem spełnia wymogi przewidziane w przepisach art. 82 ust. 1 u.o.o.ś., albowiem zawiera wszystkie elementy tam określone. Organ dał w uzasadnieniu wyraz dokonanej analizie informacji zawartych w raporcie, uwzględnił także stanowiska organów opiniujących, zapewnił udział społeczeństwa i odniósł się do uwag składanych w jego trakcie, a także odniósł się do przedkładanych ekpertyz, opinii, analiz i innych dokumentów (str. 85 i następne zaskarżonej decyzji).
W opisanych okolicznościach, nie stwierdzając naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.