IV SA/Wa 257/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-02
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona zwierzątdoświadczenia na zwierzętachkodeks postępowania administracyjnegouchwałanieważnośćpodpisyorgan kolegialnyskarżącyKKEWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach z powodu jej niepodpisania przez wszystkich członków organu, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Fundacja zaskarżyła uchwałę Krajowej Komisji Etycznej (KKE) utrzymującą w mocy zgodę na doświadczenie na zwierzętach. Głównym zarzutem skarżącej było rażące naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. przez niepodpisanie uchwały przez wszystkich członków KKE oraz niewskazanie ich imiennie. Sąd uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając nieważność uchwały z powodu tej wady konstrukcyjnej, która kwalifikuje się jako rażące naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji [...] na uchwałę Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach (KKE) z dnia 15 października 2021 r., która utrzymała w mocy decyzję lokalnej komisji zezwalającą na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach. Fundacja zarzuciła KKE rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez niepodpisanie uchwały przez wszystkich członków organu kolegialnego oraz niewskazanie ich imiennie. Sąd administracyjny, analizując sprawę, uznał ten zarzut za zasadny. Podkreślono, że w dacie wydawania uchwały przepisy nie upoważniały przewodniczącego KKE do jej jednoosobowego podpisania, a brak podpisów wszystkich członków organu kolegialnego oraz niewskazanie ich imiennie stanowi wadę konstrukcyjną uchwały, kwalifikującą się jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała organu kolegialnego, która nie została podpisana przez wszystkich członków organu biorących udział w jej wydaniu i nie wskazuje ich imiennie, jest dotknięta wadą kwalifikowaną powodującą jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak podpisów wszystkich członków organu kolegialnego oraz niewskazanie ich imiennie w uchwale stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., co jest podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja (uchwała organu kolegialnego) musi zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. W przypadku organów kolegialnych, wymóg ten powinien być spełniony przez podpisanie aktu przez wszystkich członków składu orzekającego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. W uchwale powinny być również wskazane imiona i nazwiska członków organu kolegialnego biorących udział w jej wydaniu.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji przysługuje w przypadku rażącego naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

u.o.z. art. 40a

Ustawa o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych

Przepis wprowadzony nowelizacją w 2022 r., stanowiący, że uchwały podjęte przez Komisję podpisuje przewodniczący, a w przypadku jego nieobecności – wiceprzewodniczący. Przepis ten nie miał zastosowania do uchwały wydanej przed jego wejściem w życie.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek udzielania informacji stronom postępowania.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 31 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczenie organizacji na prawach strony.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała KKE nie została podpisana przez wszystkich członków organu kolegialnego, co stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

uchwała [...] dotknięta jest kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. co powoduje konieczność stwierdzenia jej nieważności naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez niepodpisanie zaskarżonej Uchwały przez wszystkich członków organu biorących udział w jej wydaniu a także nie wskazanie takich członków z imienia i nazwiska żaden przepis ww ustawy, jak wyżej wskazano, nie przewiduje, aby uchwały Komisji - KKE, dla swojej ważności, wymagały podpisu jedynie przewodniczącego tego organu kolegialnego.

Skład orzekający

Anita Wielopolska

sprawozdawca

Katarzyna Golat

członek

Małgorzata Małaszewska-Litwiniec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność uchwał organów kolegialnych, wymogi formalne dotyczące podpisów i wskazania składu organu orzekającego w aktach administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki działania Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, ale zasady dotyczące podpisów i składu organów kolegialnych mają szersze zastosowanie w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, a konkretnie wymogów formalnych dotyczących uchwał organów kolegialnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Nieważna uchwała KKE: Sąd wskazuje na kluczowy błąd formalny w podpisie dokumentu.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 257/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /sprawozdawca/
Katarzyna Golat
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. pkt 2; art. 107 par. 1 pkt 8;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant st. ref. Natalia Berkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na uchwałę Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach z dnia 15 października 2021 r. nr 91/2021 w przedmiocie wyrażenia zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2021 r. Krajowa Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach (KKE) po rozpatrzeniu odwołania F. z siedzibą w M., utrzymała w mocy decyzję lokalnej komisji etycznej ds. doświadczeń na zwierzętach [...] (LKE) z dnia [...] lipca 2021 roku r [...] o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach pt. "[...]" zgodnie z wnioskiem uproszczonym nr [...] złożonym przez W. S.A. w L.
Uchwała została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 7 kwietnia 2021 r. użytkownik – W. S.A. Zakład w L. wniósł do lokalnej komisji etycznej ds. doświadczeń na zwierzętach [...] wniosek uproszczony o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach pt. "[...]". Wnioskowi został nadany nr [...].
W dniu 20 kwietnia 2021 r. Ww Fundacja złożyła wniosek o dopuszczenie jej na prawach strony do udziału w ww postępowaniu, który został, na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., przez LKE dopuszczony.
W piśmie z dnia 17 maja 2021 r użytkownik wskazał, że prowadzi wspólnie z inną firmą badania w zakresie opisanym we wniosku, w trakcie których podejmowano próby opracowania metody alternatywnej - oznaczenie związków kardenolidowych metodą HPLC -próby te jednak, jak wyjaśnił, były dotychczas nieskuteczne. Jednocześnie wskazano, iż także prowadzone badania są zgodne z Farmakopeą Polską IV, a posiadana aktualnie zgoda LKE pozwalała prowadzić je wyłącznie do dnia 31 lipca 2021 roku. To powoduje, iż po upływie powyższego terminu użytkownik nie będzie mógł produkować leków zawierających ww związki, co oznacza ograniczenie ich dostępności dla pacjentów.
W dniu 18 maja 2021 r. Fundacja przedstawiła swoje stanowisko wobec wniosku nr [...] wskazując w nim w szczególności, że uretan etylowy pod żadną ze stosowanych nazw (w tym pod nazwą karbaminian etylu) nie figuruje w rejestrze produktów leczniczych weterynaryjnych dopuszczonych do obrotu w Polsce, a tym samym preparaty ze wskazaną substancją czynną nie zostały dopuszczone do obrotu w Polsce. Ponadto zwrócono uwagę, że użytkownik nie opisał, w jaki sposób ustalił liczbę zwierząt planowanych w doświadczeniu, we wniosku brak jest też opisu przygotowania zwierząt do badań oraz opisu doświadczenia, jak również, że nie wskazano sposobu ważenia i unieruchamiania ptaków przed uśpieniem. Wątpliwości Fundacji budziły także kwalifikacje osoby planującej i czuwającej nad przebiegiem doświadczenia oraz osób wykonujących procedury z zastosowaniem narkozy uretanowej. Wskazano na brak uwzględnienia we wniosku osoby z wykształceniem weterynaryjnym, która czuwałaby nad poprawnością podania i przebiegu narkozy oraz stanem zwierząt. Ponadto w ocenie Fundacji w ramach doświadczenia powinny zostać przeprowadzone także badania post mortem w celu wykluczenia chorób lub wad serca. W swoim stanowisku Fundacja zakwestionowała także wybór zwierząt (gatunek i waga), a także sformułowała szereg pytań, w tym dotyczących wielkości stosowanej dawki i określenia parametrów NOAEL (No Obserwable Adverse Effect Level) i LOAEL (Lovest Observable Adverse Effects Level).
[...] Zakłady Zielarskie "[...]" S.A. w [...], (użytkownik) odniósł się do stanowiska Fundacji. Podniósł m.in., iż we wniosku uwzględniono wszystkie metody badawcze zarejestrowane w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, a wprowadzenie zmian wymaga wykonania walidacji nowoopracowywanych metod badawczych, co z kolei wiąże się także z wykorzystaniem dużej liczby zwierząt. Użytkownik wyjaśnił także, że prowadzi prace badawcze mające na celu opracowanie alternatywnej metody analitycznej pozwalającej na oznaczanie mocy biologicznej ziela konwalii i nalewki konwaliowej, która pozwoliłaby na wycofanie metody opartej na badaniu gołębi i zastąpieniu jej metodą chromatograficzną. Stosowana obecnie metoda biologiczna jest zarejestrowana w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych wraz z całością dokumentacji rejestracyjnej dla produktów leczniczych wytwarzanych przez wnioskodawcę, a dokonanie w niej jakiejkolwiek zmiany pociąga obowiązek zmiany dokumentacji rejestracyjnej. Ponadto, powyższe prace prowadzone są w uzgodnieniu z Grupą Ekspercką ds. Farmakognozji Komisji Farmakopei Polskiej. Podkreślono, że do czasu wypracowania nowej metody oznaczania mocy biologicznej ziela konwalii i nalewki z konwalii, produkcja leków z ich wykorzystaniem (np. Cardiol C) wymaga stosowania metod dotychczasowych. W odniesieniu natomiast do liczby zwierząt wykorzystywanych w doświadczeniu, wskazano, że wynika ona wprost z Farmakopei Polskiej IV tom II, przy czym ostateczna liczba wykorzystanych zwierząt będzie wiązać się z zapotrzebowania na produkty lecznicze zawierające związki kardenolidowe.
W dniu [...] lipca 2021 r. LKE podjęła uchwałę nr [...] o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach zgodnie z poprawionym wnioskiem. Pismem z dnia 29 sierpnia 2021 roku skarżąca Fundacja wniosła od ww uchwały LKE odwołanie zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych z uwagi na istnienie metod zapewniających osiągnięcie zakładanych celów bez wykorzystania zwierząt doświadczalnych (zasada zastąpienia) i art. 5 ust. 1 pkt 3 ww ustawy, z uwagi na niespełnienie zasady udoskonalenia. W tych okolicznościach wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i wydanie uchwały o odmowie udzielenia zgody na przeprowadzenie przedmiotowego doświadczenia na zwierzętach.
W uzasadnieniu odwołania Fundacja zakwestionowała w szczególności kwalifikacje osób wykonujących doświadczenie, w tym wskazała, że osoby planujące i wykonujące procedury posiadają jedynie tytuł zawodowy magistra oraz, że w zespole, który ma wykonywać narkozę brak jest lekarza weterynarii. Dodatkowo wskazała na brak wyznaczenia osoby do uśmiercania zwierząt. Fundacja podniosła również, że wnioskodawca prowadzi badania objęte wnioskiem od lat pięćdziesiątych XX wieku tj. od 70 lat i bezskutecznie pracuje nad metodą alternatywną. Zwróciła także uwagę na brak wyników analiz parametrów NOAEL oraz LOAEL i BMD (Banch Mark Dose) a także na konieczność powołania w niniejszej sprawie eksperta z Laboratorium Biologii Molekularnej Uniwersytetu Jagiellońskiego Centrum Innowacji.
Po rozpatrzeniu sprawy w dniu [...] października 2021 roku, KKE wydała zaskarżoną decyzję w postaci ww uchwały wskazując, iż kontrolowane rozstrzygnięcie podjęte przez LKE było prawidłowe i powinno zostać utrzymane w mocy. KKE stwierdziła brak naruszenia przepisów ww ustawy a także uchybień o charakterze proceduralnym związanych z naruszeniem art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a., art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy i przedstawienia wadliwego uzasadnienia faktycznego i prawnego uchwały LKE), które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie i uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji.
Nie zgadzając się z powyższym, Ww Fundacja wniosła do tut. Sądu skargę, w której zarzuciła naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., przez niepodpisanie uchwały przez wszystkich członków organu biorących udział w jej wydaniu, a także niewskazanie takich członków z imienia i nazwiska w uchwale;
- art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;
- art. 8 k.p.a., art. 11 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte, niepełne uzasadnienie decyzji, w tym pominięcie istotnych kwestii podnoszonych przez Fundację w odwołaniu;
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Fundacji czynnego udziału w postępowaniu, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem uchwały.
Skarżąca Fundacja wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały KKE, a na wypadek nieuwzględnienia zarzutu rażącego naruszenia prawa i tym swym niestwierdzenia jej nieważności - o uchylenie zaskarżonej uchwały KKE nr [...] z dnia [...] października 2021 r. oraz poprzedzającej ją uchwały LKE [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach zgodnie z wnioskiem nr [...] pt. "[...]".
W uzasadnieniu swojego stanowiska m.in. podniosła, iż organ zaskarżoną Uchwałę wydał z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., przez niepodpisanie Uchwały przez wszystkich członków organu, którzy brali udział w jej wydaniu i nie wskazania osób biorących udział w jej podjęciu.
Skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. do obligatoryjnych elementów decyzji należy podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. W doktrynie i w judykaturze panuje zgodny pogląd, że w przypadku organów kolegialnych — a takim organem niewątpliwie jest KKE, spełnienie wymogu podpisania decyzji administracyjnej (uchwały organu kolegialnego), powinno polegać na podpisaniu takiego aktu przez wszystkich członków składu orzekającego w danej sprawie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2022).
A także, poza obowiązkiem podpisania rozstrzygnięcia przez wszystkich członków organu kolegialnego biorących udział w jego wydaniu, w Uchwale powinny być wskazane imiona, nazwiska oraz stanowiska takich osób (por. M. Dyl [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 7, warszawa 2021). Na tę okoliczność podała aprobujące stanowisko stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawarte w wyroku z dnia 3 października 2019 roku, sygn. akt: IV SA/Wa 848/19, powołującego się w tym zakresie również na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 10 października 2008 r., II GSK 508/07 patrz również: wyrok NSA z dnia 3 marca 2015 r. sygn. II GSK 2438/13; z dnia 22 sierpnia 2012 sygn. akt II GSK 1806/12; z dnia 11 lipca 2007 r. I OSK 1292/06).
Jednocześnie Fundacja podniosła, iż obowiązek podpisania Uchwały przez wszystkich członków KKE nie może zostać zniesiony za pomocą udzielenia Przewodniczącemu KKE upoważnienia do podpisywania uchwał przez członków tego gremium, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Dopuszczalność takiego rozwiązania nie została bowiem przewidziana przepisami prawa. A zatem rozwiązanie takie naruszałoby zasadę działania na podstawie i w graniach prawa, która wynika z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W żadnym razie możliwości udzielenia takiego upoważnienia przez członków organu kolegialnego na rzecz przewodniczącego tego organu nie sposób wyprowadzić z art. 268a k.p.a., bowiem kłóciłoby się to z wykładnią celowościową tego przepisu, który ma na celu ułatwienie realizacji kompetencji organów monokratycznych. Pogląd ten podzielany jest w judykaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2021 i powołane tam orzecznictwo).
W zakresie pozostałych zarzutów, Fundacja przede wszystkim podniosła, że KKE w sposób nienależyty przeprowadziła postępowanie wyjaśniające, w szczególności pomijając argumenty Fundacji i przedstawione przez Fundację materiały. Organ także w sposób wysoce lakoniczny odniósł się do podniesionych przez Fundację zarzutów formalnych, co ocenić należy ujemnie w kontekście zasady przekonywania oraz badania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach wniosła o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu swojego stanowiska przypomniała przebieg postępowania i ustosunkowała się do podniesionych zarzutów, w tym co do meritum rozstrzygnięcia, uznając, iż są one całkowicie niezasadne. W odniesieniu do zarzutu rażącego naruszenia prawa przez niepodpisanie uchwały KKE przez wszystkich członków organu kolegialnego wskazała, że w celu usprawnienia działania KKE i przyspieszenia sporządzania dokumentów, w dniu [...] kwietnia 2021 r. KKE podjęła uchwałę nr [...], w której upoważniła Przewodniczącego KKE do podpisywania uchwał podejmowanych przez KKE. Skarżona uchwała została podjęta w dniu [...] października 2021 r., a zatem już w okresie obowiązywania ww uchwały upoważniającej. Wskazać przy tym należy, że KKE jest organem kolegialnym, który ze względu na swoją specyfikę (zakres zadań, skład) obraduje na posiedzeniach (w trybie niestałym). W takich okolicznościach, wymaganie podpisywania wszystkich rozstrzygnięć KKE przez wszystkich członków biorących udział w ich wydaniu, istotnie utrudniałoby załatwianie spraw i doręczanie podjętych uchwał. Opóźnienia związane z koniecznością zebrania podpisów nawet 15 członków organu, zamieszkujących na terenie całego kraju, bez wątpienia działałyby na szkodę stron.
Jednocześnie KKE podniosła, że stanowisko o rażącym naruszeniu prawa przez KKE w wyniku niepodpisania aktu administracyjnego przez wszystkich członków zaaprobowane przez WSA w Warszawie w wyrokach z 9 listopada 2021 roku sygn. akt: IV Sa/Wa 790/21, IV Sa/Wa 791/21, zostało wypowiedziane w odmiennym stanie faktycznym. Mianowicie w obu wskazanych przez skarżącą sprawach uchwały KKE, których nieważność została stwierdzona, zostały podjęte jeszcze przed wydaniem przez KKE uchwały upoważniającej jej przewodniczącego do podpisywania uchwał. Odnosząc się natomiast do zarzutu rażącego naruszenia prawa poprzez niewskazanie w uchwale z imienia i nazwiska wszystkich członków KKE biorących udział w jej wydaniu, wyjaśniła, że stosowanie tego wymogu w odniesieniu do KKE wydaje się nadmiarowe i zbędne, a to z uwagi na okoliczność, że pełny skład KKE, ze wskazaniem imion i nazwisk członków oraz ewentualnie powierzonych im funkcji (przewodniczący, wiceprzewodniczący), jest powszechnie dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej (https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/krajowa-komisia-etyczna-do-spraw-doswiadczen- na-zwierzetach— lokalizacja-i-skład). Obecność takich informacji w przestrzeni publicznej pozwala więc w pełni na identyfikację, kto wchodzi w skład organu kolegialnego, który wydał przedmiotową decyzję. Z tej perspektywy zasadne wydaje się natomiast odnotowanie w decyzji ewentualnych informacji o wyłączeniu poszczególnych członków organu od procedowania danej sprawy, jednak wymaga podkreślenia, że okoliczność ta w przedmiotowym postępowaniu nie miała miejsca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, ponieważ uchwała Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach z dnia [...] października 2021 r. 2021 r. nr [...] dotknięta jest kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. co powoduje konieczność stwierdzenia jej nieważności.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) lub w innych przepisach.
Przeprowadzona przez Sąd w granicach sprawy kontrola legalności zaskarżonej uchwały, będącej decyzją wydaną na podstawie art. 33 ust. 3 i art. 40 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych i edukacyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1331 - dalej ustawa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wykazała, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez niepodpisanie zaskarżonej Uchwały przez wszystkich członków organu biorących udział w jej wydaniu a także nie wskazanie takich członków z imienia i nazwiska.
Należy podkreślić, że w dacie wydawania zaskarżonej uchwały ani przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) ani przepisy szczególne, nie upoważniały Przewodniczącego KKE do podpisania jednoosobowo uchwały KKE (przede wszystkim nie wynikało to z rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 maja 2015 r. w sprawie Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach oraz lokalnych komisji etycznych do spraw doświadczeń na zwierzętach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1019; dalej: rozporządzenie), ani z ustawy o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1331).
Analiza ww rozporządzenia wskazuje że przewodniczący KKE kieruje pracami Komisji, a w szczególności wyznacza terminy posiedzeń Komisji i im przewodniczy; zapewnia prawidłowe działanie Komisji oraz terminową realizację zadań Komisji; wyznacza członków Komisji lub zespoły złożone z członków Komisji do realizacji zadań Komisji oraz reprezentuje Komisję na zewnątrz (§ 9). Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie wyposażył więc Przewodniczącego KKE w możliwość podpisywania uchwał podjętych przez KKE. Możliwość taką ma za to przewodniczący lokalnej komisji, który, prócz analogicznych kompetencji, które ma Przewodniczący KKE, może także podpisywać uchwały podjęte przez lokalną komisję (§ 16 pkt 3).
Zgodnie natomiast z przywołanym powyżej przepisem art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. decyzja zawierać musi podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Tymczasem, co bezsporne, zaskarżoną uchwałę podpisał wyłącznie Przewodniczący Komisji, w oparciu o udzielone mu pełnomocnictwa pozostałych członków organu "podejmujących" tę uchwałę. Podkreślenia wymaga, iż żaden przepis ww ustawy, jak wyżej wskazano, nie przewiduje, aby uchwały Komisji - KKE, dla swojej ważności, wymagały podpisu jedynie przewodniczącego tego organu kolegialnego.
W zaskarżonej uchwale nie wymieniono także z imienia i nazwiska osób wchodzących w skład organu kolegialnego, który wydał decyzję. Z obowiązku dokładnego określenia organu, który wydał decyzję nie zwalnia nawet okoliczność, że niekiedy przepisy ustawy pozwalają na złożenie podpisu tylko przez przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego organu kolegialnego.
W sprawie niniejszej, na zasadność stanowiska organu nie ma również wpływu nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych. Ustawa z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw w art. 5 pkt 3 wprowadziła do ww ustawy art. 40a, który stanowi, że uchwały podjęte przez Komisję – podpisuje przewodniczący Komisji, a w przypadku jego nieobecności – wiceprzewodniczący Komisji (pkt 1). Niemniej przepis ten wszedł w życie w dniu 10 czerwca 2022 r., zaś zaskarżona uchwała podjęta została w dniu 15 października 2021 r. Przepis art. 8 przywołanej ustawy nowelizującej stanowi natomiast, iż do uchwał, o których mowa w art. 40a ustawy zmienianej w art. 5, pojętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem zmiana przepisów po podjęciu zaskarżonej uchwały nie mogła zostać uwzględniona w niniejszym postępowaniu, tym samym KKE winna była zastosować dotychczas obowiązującą regulację prawną.
Zaniechanie zamieszczenia w uchwale będącej decyzją organu kolegialnego wskazanych wcześniej elementów tj. imion i nazwisk wszystkich członków organu, którzy brali udział w wydaniu rozstrzygnięcia oraz podpisów tych osób stanowi wadę konstrukcyjną (materialną) decyzji, co powoduje, że naruszenie ww art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. kwalifikuje się jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Jednocześnie Sąd wskazuje, iż stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji sprawia, że przedwczesne stało się badanie prawidłowości uchwały w pozostałym zakresie, w tym rozważanie sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI