IV SA/WA 2566/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii dotyczącą ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, uznając, że organy prawidłowo ustaliły wysokość odszkodowania bez uwzględniania wcześniej wypłaconej zaliczki.
Sprawa dotyczyła skargi Miasta na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną pod inwestycję drogową nieruchomość. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności brak uwzględnienia w ustalonym odszkodowaniu kwoty wcześniej wypłaconej zaliczki. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy specustawy drogowej i ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy uchylenie decyzji odszkodowawczej wynikało z błędów w jej wyliczeniu, a nie z nienależności odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Miasta na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod inwestycję drogową. Skarżące Miasto zarzucało organom administracji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz specustawy drogowej i ustawy o gospodarce nieruchomościami, argumentując, że przy ustalaniu odszkodowania nie uwzględniono kwoty wcześniej wypłaconej zaliczki. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd wyjaśnił, że przepis art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczący zwrotu odszkodowania po uchyleniu decyzji, ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy uchylenie decyzji skutkuje nienależnością wypłaconego odszkodowania, a nie gdy dotyczy błędów w jego wyliczeniu. W niniejszej sprawie uchylona decyzja dotyczyła jedynie wysokości odszkodowania, a nie prawa do niego. Sąd podkreślił również, że specustawa drogowa w art. 12 ust. 5b reguluje zwrot zaliczki w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, co nie miało miejsca. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia zasady zaufania do organów władzy publicznej, wskazując, że praktyka uwzględniania zaliczki w decyzji ustalającej odszkodowanie nie jest jednolita, a rozliczenie zaliczki może nastąpić w decyzji o waloryzacji odszkodowania. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania w sytuacji, gdy uchylenie decyzji odszkodowawczej wynika z naruszenia zasad jej wyliczenia, a nie z nienależności odszkodowania. Zwrot zaliczki następuje w ściśle określonych przypadkach przewidzianych w specustawie drogowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 132 ust. 3a u.g.n. dotyczy sytuacji, gdy uchylenie decyzji odszkodowawczej skutkuje tym, że odszkodowanie już nie przysługuje. W niniejszej sprawie uchylona decyzja dotyczyła jedynie wysokości odszkodowania, a nie prawa do niego. Ponadto, specustawa drogowa reguluje zwrot zaliczki w innych okolicznościach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a, 4f
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
u.g.n. art. 132 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 18
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 23
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
specustawa drogowa art. 12 § ust. 5b
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Zwrot zaliczki następuje z mocy prawa, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została zmieniona, uchylona lub stwierdzono jej nieważność.
u.g.n. art. 132 § ust. 3a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy uchylenie decyzji odszkodowawczej skutkuje nienależnością wypłaconego odszkodowania, a nie gdy spór dotyczy wysokości odszkodowania.
u.g.n. art. 134 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wycena w oparciu o ceny nieruchomości o przeznaczeniu usługowym, gdy cel publiczny nie zwiększa wartości nieruchomości.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 358¹ § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten stanowi lex generalis w stosunku do przepisów u.g.n. i specustawy drogowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo zastosowały przepisy specustawy drogowej i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 132 ust. 3a u.g.n. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy uchylenie decyzji odszkodowawczej wynika z błędów w jej wyliczeniu, a nie z nienależności odszkodowania. Zwrot zaliczki następuje w ściśle określonych przypadkach przewidzianych w specustawie drogowej. Nie stwierdzono jednolitej praktyki orzekania o zaliczeniu zaliczki w decyzji ustalającej odszkodowanie.
Odrzucone argumenty
Organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez nierozpoznanie istoty sprawy co do prawidłowego uwzględnienia uiszczonej zaliczki. Organy naruszyły art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zasadę zaufania i nierówne traktowanie stron. Organy naruszyły art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. Organy naruszyły art. 12 ust. 4, 4a, 5, 5a i 5b oraz art. 18 ust. 1 i 1b specustawy drogowej przez błąd w wykładni i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w braku uwzględnienia wypłaconej zaliczki.
Godne uwagi sformułowania
Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podziela. Nie dotyczy zaś sytuacji gdy spór odnosi się do wysokości odszkodowania, a uchylenie decyzji je ustalającej wynikało z naruszenie zasad jego wyliczenia. Zwrot ten dokonywany jest z mocy prawa. Sąd wcale takiej jednolitej praktyki się nie dopatrzył.
Skład orzekający
Monika Barszcz
przewodniczący
Marzena Milewska-Karczewska
członek
Anna Sękowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości pod inwestycje drogowe, w szczególności kwestii uwzględnienia wcześniej wypłaconej zaliczki oraz zastosowania art. 132 ust. 3a u.g.n."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji odszkodowawczej z powodu błędów w wyliczeniu, a nie nienależności odszkodowania. Interpretacja przepisów specustawy drogowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla właścicieli nieruchomości wywłaszczanych pod inwestycje drogowe – rozliczenia zaliczek. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem, pokazuje niuanse interpretacyjne przepisów.
“Czy zaliczka na odszkodowanie za wywłaszczenie musi być uwzględniona w nowej decyzji? WSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 57 689 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 2566/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-05-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Sękowska /sprawozdawca/ Marzena Milewska-Karczewska Monika Barszcz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Barszcz, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 października 2022 r. nr DLI-VII.7615.89.2021.ASw w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 7 października 2022 r. nr DLI-VII.7615.89.2021.ASw Minister Rozwoju i Technologii utrzymał mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Stan sprawy przedstawiał się następująco: Wojewoda [...] [...] listopada 2017 r. wydał decyzję nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa ul. [...] na odcinku od "ronda" z ul. [...] do węzła z planowaną trasą ekspresową [...], leżącą w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] w ramach zadania pn. Przebudowa ul. [...] na odc. od ronda z ul. [...] do węzła z planowaną trasą ekspresową [...]". Powyższej decyzji, z dniem jej wydania, został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Stała się ona ostateczna z chwilą wydania decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 31 października 2018 r. nr DLI.1.6621.2018.AN.23. Na realizację ww. inwestycji została przeznaczona nieruchomość obejmująca działkę nr [...], obręb ewidencyjny [...] W. dla której Sąd Rejonowy dla W. w, XV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zgodnie z treścią ww. księgi wieczystej przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność K. S. w udziale ½ i P. K. w udziale ½ części. Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości 58 588,00 złotych za przedmiotową nieruchomość na rzecz K. S. i P. K.. Następnie Minister Rozwoju decyzją z 3 kwietnia 2020 r. nr DLI-IV.7615.161.2019.MW, po rozpoznaniu odwołania Prezydenta W. od powyższej decyzji uchylił decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 57 689,00 złotych, w tym na rzecz K. S. (udział ½) w wysokości 28 844,50 złotych oraz P. K. (udział ½) w wysokości 28 844,50 złotych oraz zobowiązano Prezydenta. W. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja odszkodowawcza stanie się ostateczna. Po rozpoznaniu odwołania Prezydenta W. od powyższej decyzji Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 7 października 2022 r. nr DLI-VII.7615.89.2021.ASw utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister przywołał stosowne przepisy specustawy drogowej i przypomniał, że w myśl jej art. 12 ust. 5 do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. W sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości stanowił operat szacunkowy z 9 października 2020 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego – P. L.. Aktualność ww. operatu została potwierdzona klauzulą z dnia 31 października 2021 r. Autor operatu ustalił, że na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla nieruchomości nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie natomiast z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonym uchwałą Rady. W. nr [...] z [...] października 2014 r., przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie oznaczonym jako U - tereny usługowe. Analizą objęto transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod usługi na terenie W., dzielnicy [...], w okresie od dnia 9 października 2017 r. do dnia 9 października 2020 r. oraz nieruchomości o przeznaczeniu pod inwestycje drogowe na terenie W. w okresie od dnia 1 lipca 2016 r. do dnia 9 października 2020 r. Jednocześnie biegły wskazał, że rozszerzenie 2 letniego okresu badania wynikało z faktu, że w okresie 2 lat sprzed daty wykonania wyceny na terenie W. nie było wystarczającej liczby transakcji nieruchomościami o przeznaczeniu drogowym, która pozwoliłaby na rzetelne utworzenie bazy nieruchomości podobnych. Przeprowadzona analiza pozwoliła ustalić, że ceny nieruchomości usługowych są wyższe od cen nieruchomości przeznaczonych pod drogi, w związku z czym wartość przedmiotowej działki ustalono w oparciu o transakcje nieruchomościami usługowymi. Do wyceny gruntu przedmiotowej nieruchomości wybrano podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Spośród nieruchomości usługowych biegły utworzył zbiór kilku transakcji nieruchomości podobnych, opisanych szczegółowo w załączniku nr 1 do operatu szacunkowego, których ceny oscylowały od 584,11 zł/m² do 936,10 zł/m². Dla oszacowania wartości przedmiotowej działki biegły przyjął trzy transakcje opisane szczegółowo na str. 25-27 operatu szacunkowego. Rzeczoznawca majątkowy ustalił jednocześnie, że na ceny nieruchomości podobnych największy wpływ mają następujące atrybuty wraz z odpowiadającymi wagami: lokalizacja (waga 35%), rodzaj gruntów przyległych (waga 30%), wyposażenie w infrastrukturę techniczną (waga 20%) oraz powierzchnia (waga 15%). Na str. 26 operatu szacunkowego przedstawiono ocenę nieruchomości wycenianej jak również nieruchomości porównawczych w aspekcie ustalonych cech rynkowych. Pozwoliło to na obliczenie wartości 1 m² szacowanego gruntu na kwotę 812,52 zł/m², co pozwoliło na określenie wartości gruntu wycenianej działki na kwotę 57 689,00 złotych. Minister wskazał, że aby dokonać oceny ww. dowodu o wartości nieruchomości należy mieć na uwadze przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, ze zm.), dalej: u.g.n. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2021 r., poz. 555), dalej: rozporządzenie. Rozpatrując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności operat szacunkowy z dnia 9 października 2020 r., Minister wskazał, że nie zawiera on nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. Opinia biegłego spełnia bowiem wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu i opiera się na prawidłowych danych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym ustaleniu poprawek cen nieruchomości wybranych do porównania. W szczególności biegły prawidłowo, wobec stwierdzenia, że cel publiczny na jaki została przejęta nieruchomość nie zwiększa jej wartości, dokonał wyceny w oparciu o ceny nieruchomości o przeznaczeniu usługowym, co jest zgodne z treścią przepisu art. 134 ust. 3 u.g.n. Dokonał prawidłowego doboru nieruchomości do porównań. Wszystkie trzy nieruchomości przyjęte do porównań mają taki sam rodzaj gruntów przyległych, dwie z nich położone są w tak samo atrakcyjnej lokalizacji, a jedna ma tak samo dobrą powierzchnię. Przypomniano, że wycena nieruchomości nie polega na porównywaniu ze sobą nieruchomości o identycznych cechach, bowiem takie na rynku nie występują. Biegły zaś wyczerpująco wyjaśnił zasadność dokonanego wyboru nieruchomości do porównań. Biorąc pod uwagę powyższe, Minister uznał, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania zostało przeprowadzone prawidłowo w związku z czym utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (nr i data wskazane na wstępie) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto W., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając że organ dopuścił się naruszenia: I. przepisów postępowania tj.: 1. art. 7, 77, 80 w związku z art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 poz. 2000 ze zm.), dalej k.p.a. poprzez: a) uchylenie się od dokonania oceny, czy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 132 ust. 3a u.g.n. i w rezultacie nierozpoznanie istoty sprawy co do prawidłowego uwzględnienia uiszczonej wcześniej przez płatnika zaliczki na poczet odszkodowania, oraz przeniesienie ciężaru prawidłowego załatwienia sprawy w aspekcie wypłaty słusznego odszkodowania na płatnika odszkodowania, b) zebranie, rozpatrzenie oraz dokonanie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób sprzeczny z regułami wynikającymi z tych przepisów, w szczególności pominięcie okoliczności uiszczenia zaliczki na poczet odszkodowania na rzecz dawnego właściciela nieruchomości wynikającej ze zgromadzonego materiału i konieczności jej prawidłowego uwzględnienia przy orzekaniu o ustaleniu odszkodowania, c) brak uzasadniania zaskarżonej decyzji w zakresie przyczyn odejścia od praktyki uwzględniania wcześniej wypłacanych zaliczek na poczet odszkodowań w treści rozstrzygnięcia, 2. naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zasadę zaufania uczestników postępowania do organu władzy publicznej i nierówne traktowanie stron postępowań administracyjnych dotyczących ustalania odszkodowań za przejęcie nieruchomości oraz odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionej przyczyny, przejawiające się zignorowaniem okoliczności zapłaty zaliczki wbrew stanowiskom zajmowanym przez organy obu instancji w innych postępowaniach administracyjnych, jak również przez zaniechanie odniesienia się do powoływanych w odwołaniu argumentów, że w innych postępowaniach dotyczących ustalenia odszkodowania dokonywano zaliczenia kwoty zaliczki na poczet odszkodowania w rozstrzygnięciu, 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 12 ust. 4, 4a, 5, 5a i 5b oraz art. 18 ust. 1 i 1b specustawy drogowej przez błąd w wykładni i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w braku uwzględnienia w wydanej decyzji kwestii wypłaconej przez skarżącego zaliczki i brak zarachowania jej na poczet ustalonego w decyzji odszkodowania za wywłaszczenie, co prowadzi do sytuacji, gdy orzeczonego odszkodowania nie można nazwać odszkodowaniem słusznym w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji, gdyż w rozstrzygnięciu przyznano je w nadmiernej wysokości. W uzasadnieniu skargi wskazano, że kluczowym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy dotyczącej ustalenia słusznego odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę było ustalenie, czy w odniesieniu do uiszczonej zaliczki znajdzie zastosowanie art. 132 ust. 3a u.g.n., zgodnie z którym jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. Okoliczność, że uiszczona tytułem zaliczki kwota powinna zostać uwzględniona przez organy przy ponownym ustalaniu odszkodowania nie budzi żadnych wątpliwości. Kwestią, co do której istnieją różne poglądy jest natomiast to, jak należy ją uwzględnić w procesie orzekania, tj. czy przy uwzględnieniu zaliczki należy dokonywać waloryzacji wypłaconej jej tytułem kwoty pieniężnej, czy też nie. Powyższego natomiast organy obu instancji nie rozważyły, zaprzestając uwzględnienia zaliczki w ogóle, dążąc tym samym do przeniesienia ciężaru w tym zakresie na strony postępowania i narażając je na dalsze prowadzenie sporów. Dodatkowo powołano się na orzeczenia sądów administracyjnych w kwestii uwzględnienia zaliczki na poczet odszkodowania w rozstrzygnięciu dotyczącym jego ustalenia. Podniesiono, że organ właściwy do ustalenia na nowo odszkodowania winien w decyzji określić kwotę tego odszkodowania, uwzględniając kwotę już wypłaconą. Organ ma nie tylko uprawnienie, lecz obowiązek zaliczyć na poczet należnego odszkodowania wypłaconą już kwotę. Dalej wskazano, że ustalane ponownie odszkodowanie może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana, gdy zaś wypłacone wcześniej odszkodowanie stanowi równowartość szkody lub ją przewyższa, to o istnieniu szkody nie może być mowy i wobec tego nie może tym samym być także mowy o ponownym ustaleniu odszkodowania, które miałoby być wypłacone stronie. Zwrócono uwagę, że odszkodowanie ustalone bez uwzględnienia okoliczności wypłaty zaliczki nie wypełnia postulatu "słuszności" odszkodowania. Pogląd przyjęty przez Ministra prowadziłby do sytuacji, gdy wierzyciel uzyskałby nie tyle słuszne odszkodowanie, co w nieuzasadnionej, nadmiernej wysokości. Tymczasem nie może ono przekroczyć pewnej górnej granicy. Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko w sprawie wskazano na orzecznictwo NSA w tym przedmiocie. Wskazano, że w orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, że zarówno art. 132 ust. 3, jak i art. 132 ust. 3a u g n , stanowią lex specialis w stosunku do art. 3581 § 1 k.c. i w tym zakresie wyłączają jego stosowanie (wyrok NSA z: 1 marca 2011 r. I OSK 621/10; 6 czerwca 2012 r. I OSK 830/11; 28 lutego 2014 r. I OSK 428/13, aprobowane przez M. Wolanina - op. cit., s. 894-898, nb 13, 18-19). Zwrócono uwagę, że organ administracji publicznej rozstrzyga sprawę biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, a w przedmiotowej sprawie okoliczność zapłaty zaliczki, o której świadczy poinformowanie Ministra w maju 2022 r. przez Zarząd Miejskich Inwestycji Drogowych, będąca bardzo istotnym elementem stanu faktycznego, w nieuzasadniony sposób została pominięta. Biorąc pod uwagę powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przypomnieć bowiem należy, że sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że nie narusza ona prawa. Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Ministra Rozwoju i Technologii utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowią przepisy art. 12 ust. 4a, 4f oraz art. 18 i 23 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 132 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jt. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej w skrócie "u.g.n."). Skarżący nie kwestionuje wysokości ustalonego decyzją odszkodowania, jednak stoi na stanowisku, że decyzja ta powinna uwzględniać uiszczoną tytułem zaliczki kwotę. Przy czym z lektury skargi wynika, że podstawę prawną do takiego działania stanowi art. 132 ust. 3a u.g.n. Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podziela. Stosownie do brzmienia tego przepisu "jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu." W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten znajduje odniesienie do sytuacji, w której uchylenie decyzji odszkodowawczej skutkuje nienależnością wypłaconego odszkodowania. Innymi słowy, gdy uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji, skutkuje tym, że odszkodowanie już nie przysługuje. Nie dotyczy zaś sytuacji gdy spór odnosi się do wysokości odszkodowania, a uchylenie decyzji je ustalającej wynikało z naruszenie zasad jego wyliczenia. Niewątpliwie w rozpoznanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, co zresztą przyznaje sam skarżący. Uchylona w sprawie była bowiem decyzja Wojewody [...] ustalająca odszkodowania w łącznej wysokości 58 588,00 złotych za przedmiotową nieruchomość na rzecz K. S. i P. K., a przyczyną jej uchylenia była utrata aktualności operatu szacunkowego w oparciu o który odszkodowanie zostało ustalone. Zdaniem Sądu nie można zatem zasadnie mówić o naruszeniu przepisu art. 132 ust. 3a u.g.n. W konsekwencji nie jest zasady zarzut naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., bowiem zarzut naruszenia tych przepisów pozostaje w powiązaniu z naruszeniem art. 132 ust. 3a u.g.n., którego Sąd jednak nie stwierdził. Wyjaśnić bowiem trzeba, że w rozpoznanej sprawie nie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja w oparciu o którą przyznano odszkodowanie tj. decyzja odejmująca prawo własności, a jedynie decyzja ustalająca wysokość tego odszkodowania. Przy tym odszkodowanie zostało ustalone w nowej wysokości w oparciu o zaskarżoną obecnie do Sądu decyzję. Sąd zwraca także uwagę, że przywołana wyżej specustawa drogowa, w art. 12 ust. 5b odnosi się do kwestii wypłaconej zaliczki, wskazując że osoba, której wypłacono zaliczkę, lub jej spadkobiercy są obowiązani do zwrotu zaliczki po jej waloryzacji na dzień zwrotu, jeżeli decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została zmieniona, uchylona w całości lub w części dotyczącej tej osoby, lub stwierdzono jej nieważność. Z powyższego przepisu, stanowiącego lex specialis w stosunku do przepisów u.g.n. wynika zatem, że zwrotu zaliczki dokonuje się w przypadku gdy wyeliminowana z obrotu prawnego zostanie decyzja stanowiąca podstawę wydania decyzji o odszkodowaniu, tj. decyzja stwierdzająca odjęcie prawa własności. Przy tym przepis art. 12 ust. 5b specustawy nie wymaga wydania decyzji o zwrocie zaliczki. Zwrot ten dokonywany jest z mocy prawa. Sąd nie podziela także zarzutu dotyczącego naruszenia art. 8 k.p.a. Jak Sąd rozumie naruszenia tego przepisu skarżący upatruje w odstąpieniu przez organy od jednolitej praktyki orzekania w decyzji ustalającej odszkodowanie o zaliczeniu w jego poczet wypłaconych wcześniej zaliczek. Tymczasem Sąd wcale takiej jednolitej praktyki się nie dopatrzył. Obszernie cytowany przez skarżącego wyrok tutejszego Sądu o sygn. IV SA/Wa 1677/18 poddany został kontroli NSA, który wyrokiem z 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1266/19 uchylił zaskarżony wyrok w części i w tej części oddalił skargę, a w pozostałej części oddalił skargę kasacyjną. W wyroku tym jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "(...) W doktrynie trafnie wskazuje się, że rozliczenie kwoty zaliczki następuje przez potrącenie z wysokości ustalonego odszkodowania w chwili jego wypłaty (M. Wolanin - op. cit., s. 810, nb 4 do art. 132). Orzekanie decyzją o zaliczeniu zaliczki na poczet ustalonego odszkodowania spotyka się w praktyce orzekania decyzją, w której jednocześnie organ orzekał o waloryzacji wypłaconego uprzednio na podstawie wcześniejszej decyzji odszkodowania (...). Ponieważ ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość następuje w formie decyzji administracyjnej, to waloryzacja, która jest uaktualnieniem przyjętej wysokości odszkodowania, wymaga zachowania tej samej formy. Nie jest to wyłącznie czynność obrachunkowa (wyrok NSA z 9.7.2010 r. I OSK 1229/09, aprobowany przez M. Wolanina - op. cit., s. 814, nb 3)." Z zacytowanego fragmentu uzasadnienia wyroku NSA wynika zatem, że jeżeli w ogóle dochodzi do orzeczenia w formie decyzji o uwzględnieniu w ustalonym odszkodowaniu wcześniej wypłaconej kwoty zaliczki, to jest to dokonywane w decyzji o waloryzacji tego odszkodowania. Jakkolwiek Sąd rozumie, że podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, w sytuacji gdy została wypłacona zaliczka, a następnie odszkodowanie zostało ustalone w innej niż pierwotnie wysokości, zainteresowany jest aby rozliczenie tej zaliczki zostało zawarte w decyzji ustalającej nową wysokość odszkodowania, to jednak, brak ustaleń w tym zakresie, nie stanowi naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Wszak istotą sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania, jest ustalenie jego wysokości, a nie ustalenie zasad rozliczeń między stronami, w sytuacji gdy wypłacona była zaliczka. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI