IV SA/PO 705/24

IV SA/Po 705/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Jacek Rejman
Monika Świerczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145, art. 146, art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 listopada 2024 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 27 lipca 2016r., znak: [...] Burmistrz Gminy S. orzekł brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie kotłowni centralnego ogrzewania na terenie fermy drobiu w m. Z. , na działkach o nr ewid. [...] i [...] obręb Z.. W toku trwającego postępowania, organ uzyskał opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, jak i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, w których organy opiniujące nie stwierdziły potrzeby i konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
W dniu 26 lipca 2017r., do Burmistrza Gminy S. wpłynął wniosek E. W. o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania wyżej opisanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oparty na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tzn., że nie z własnej winy nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu i tym samym nie mogła korzystać ze wszystkich określonych prawem uprawnień przysługujących stronie, z prawem złożenia odwołania włącznie. Zdaniem skarżącej na podstawie art. 28 k.p.a. przysługiwał jej w sprawie dotyczącej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przymiot strony.
Burmistrz Gminy S. decyzją z 11.07.2018r. znak [...] wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) - dalej k.p.a po wznowieniu, na wniosek E. W. (dalej skarżąca) postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją wydaną dnia 27 lipca 2016 przez Burmistrza Gminy S. znak: [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 27 lipca 2016r., znak: [...] Burmistrza Gminy S. o środowiskowych uwarunkowaniach.
Organ wskazał, że E. W. jest właścicielką działek o nr ewid. [...] i [...] obręb Z., które nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji. Od miejsca planowanej kotłowni dzieli je odległość ok. 320 m. Z załączonego do wniosku o wydanie decyzji załącznika graficznego wynika, że nieruchomości należące do skarżącej nie znajdują się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Także z zapisów karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że realizacja inwestycji nie spowoduje ograniczeń w korzystaniu z sąsiednich nieruchomości, nie pogorszy warunków środowiskowych i nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń do powietrza, czy norm hałasu na terenie działek skarżącej. Planowana inwestycja nie spowoduje przekroczenia na nieruchomościach skarżącej standardów jakości środowiska. Wbrew przekonaniu skarżącej, położenie należącej do niej nieruchomości w strefie oddziaływania planowanej inwestycji nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania go za stronę postępowania.
Organ wskazał, że w wyniku czynności podjętych po wznowionym postępowaniu, organ ustalił, iż skarżącej nie przysługuje przymiot strony postępowania, gdyż projektowana kotłownia nie obejmuje obszarem negatywnego (ponadnormatywnego) oddziaływania tego obiektu działek nr [...] i [...] stanowiących jej własność.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11.01.2019r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie jest właścicielem, a także nie posiada ograniczonego prawa rzeczowego w stosunku do dz. nr [...] i [...], obręb Z., gmina S.. Nie posiada analogicznych uprawnień w stosunku do nieruchomości bezpośrednio przylegającej do terenów inwestycyjnych, tj. dz. nr [...], [...], [...], [...] i [...], obręb Z., gmina S..
Kolegium uznało, że planowane przedsięwzięcie ze względu na swój charakter i zakres nie będzie powodowało ponadnormatywnego oddziaływania poza teren realizacji inwestycji. Uznało też, że wiarygodne i znajdujące odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym jest stanowisko organu I instancji, który przyjął, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony postępowania, gdyż projektowana kotłownia nie obejmuje obszarem negatywnego (ponadnormatywnego) oddziaływania tego obiektu na pobliskie nieruchomości, w tym też na działki nr [...] i [...] stanowiące jej własność
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6.11.2019r., sygn. akt IV SA/Po 276/19 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy S. z 11 lipca 2018 roku znak [...].
Sąd wskazał, że organy ustaliły jedynie odległość inwestycji od nieruchomości skarżącej. Z map załączonych do akt sprawy nie można w sposób niepodważalny wywnioskować, że na nieruchomości skarżącej nie będzie oddziaływać planowana inwestycja. Organy wręcz wskazują, że inwestycja ta będzie oddziaływać na nieruchomość skarżącej, jednak brak ponadnormatywnego oddziaływania w ich ocenie wyklucza możliwość uznania za stronę postępowania. Zdaniem Sądu organy w tym zakresie nie mają racji i powinny prawidłowo ustalić zasięg całkowitego oddziaływania inwestycji i nawet w przypadku braku ponadnormatywnego oddziaływania na nieruchomości skarżącej, uznać ją za stronę (o ile faktycznie występuje jakiekolwiek oddziaływanie). Przy czym przy ocenie, czy skarżąca posiadana statusu strony organy powinny mieć na względzie charakter i rozmiar planowanego przedsięwzięcia.
Burmistrz Gminy S. decyzją z 28.12.2020r. znak [...] wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. po wznowieniu, na wniosek E. W. postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją wydaną dnia 27 lipca 2016 przez Burmistrza Gminy S. znak: [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 27 lipca 2016r., znak: [...] Burmistrza Gminy S. o środowiskowych uwarunkowaniach.
Organ wskazał, że działki należące do wnioskodawczyni nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji. Z akt sprawy wynika, że od miejsca planowanej kotłowni dzieli je odległości ok. 320 m. Ponadto, z załączonego do wniosku o wydanie decyzji załącznika graficznego wynika, że nieruchomości należące do E. W. nie znajdują się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, nawet potencjalnie. Również z zapisów karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że realizacja inwestycji nie spowoduje ograniczeń w korzystaniu z sąsiednich nieruchomości, a także nie pogorszy ich warunków środowiskowych. Organ poddał ponownej analizie jak daleko rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Z charakterystyki przedsięwzięcia wynika, że jego eksploatacja będzie oddziaływała w zakresie emisji do powietrza, nie będzie źródłem emisji hałasu, drgań czy wibracji. Zgodnie z obowiązującą metodyką analizy wpływu inwestycji na stan zanieczyszczenia powietrza przyjmuje się poziom tła w rejonie danej inwestycji na poziomie podanym przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (obecnie GiOS), a dla substancji nie podawanych przez WIOŚ - na poziomie 10% stężeń dopuszczalnych. Należy zauważyć, że poziom tła zanieczyszczeń stanowi wielkości charakteryzujące stan środowiska przed inwestycją. Z analizy wykonanej w karcie wynika, iż poziom obliczonych stężeń średniorocznych zanieczyszczeń w powietrzu, poza terenem inwestycji, w tym na terenie nieruchomości należących do Pani E. W. jest znacznie niższy od 10% wartości dopuszczalnych dla wszystkich substancji. Mając na uwadze powyższe organ ustalił, że nieruchomości należące do wnioskodawczym są poza zasięgiem jakiegokolwiek wpływu ze strony projektowanej inwestycji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. W., zarzucając naruszenie art. 28, art. 10 § 1, art. 77 § I, art. 80, art. 6, art, 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5, art. 31 ust. 3, art. 74 Konstytucji RP.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 lipca 2024 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium wskazało, że wbrew stanowisku odwołującej w wyroku z dnia 06 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie wskazywał na wadliwość określonych dowodów zgromadzonych w sprawie. Sąd stwierdził jedynie, że organy administracji publicznej błędnie poddały ocenie czy planowane przedsięwzięcie oddziałuje ponadnormatywnie na nieruchomość Odwołującej, podczas gdy powinno zostać poddane ocenie czy to oddziaływanie będzie jakiekolwiek. Sąd nie przesądził przy tym czy stronie faktycznie przysługiwał status strony w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jedynie wskazał że ocena dokonana w tym zakresie przez organy obu instancji była przedwczesna.
Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia organu I instancji. W karcie informacyjnej przedsięwzięcia nie przedstawiono danych, z których wynikałoby oddziaływanie inwestycji na działki Odwołującej w jakikolwiek sposób. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę poziom tła zanieczyszczeń (ustalony w oparciu o dane podane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska) nieruchomości odwołującej są poza zasięgiem jakiegokolwiek wpływu ze strony inwestycji.
Wskazano, że sama odwołująca zajmuje w tej kwestii niejednoznaczne stanowisko. Z jednej strony podnosi, że karta informacyjna przedsięwzięcia ,,nie uwzględnia rzeczywistego oddziaływania planowanej inwestycji", a jednocześnie twierdzi że "dokładne określenie czy dana nieruchomość znajduje się na obszarze negatywnego oddziaływania będzie możliwe dopiero po uruchomieniu kotłowni". W praktyce stanowisko odwołującej sprowadza się do żądania uznania jej za stronę postępowania, chociaż oddziaływanie inwestycji na jej nieruchomość nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materialne dowodowym, tj. karcie informacyjnej przedsięwzięcia i załącznikach do niej. Odwołująca wprawdzie kwestionuje ustalenia zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, ale w żaden sposób ich nie podważa i nie wykazuje w praktyce, że ustalenia te są błędne.
Odwołująca nie przedstawiła żadnych dowodów (w szczególności dokumentacji posiadającej cechy wskazane w wyżej przywołanym orzecznictwie), które wskazywałyby że zasięg oddziaływania inwestycji jest inny niż wynika to z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. Brak jest tym samym dowodów potwierdzających twierdzenia odwołującej, że także działki należące do niej znajdują się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia.
Pismem z dnia 21 sierpnia 2024 r. E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2024 r.
Skarżąca częściowo opisała stan faktyczny sprawy i podniosła, że powinna zostać uznana za stronę.
Pismem z dnia 10 października 2024 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu uczestnicy postępowania, S. T. oraz Z. T. wnieśli o nieuwzględnienie skargi. W swoim piśmie wskazali, że kotłownia istnieje i funkcjonuje od trzech lat na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie można zatem, w oparciu o powołane w piśmie przepisy prawa, stwierdzić jej nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki, jak też nie można wznowić postępowania z uwagi na fakt, że od dnia doręczenia decyzji środowiskowej upłynęło już 8 lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami, czy powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli była w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10.07.2024r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy S. z 28.12.2020r. znak [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia 27 lipca 2016r., znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że kontrolą sądową w analizowanej sprawie objęte zostały decyzje wydane w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, czyli w trybie wznowienia postępowania.
Postępowanie wznowieniowe zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej. W tym znaczeniu jest to postępowanie, które stanowi zaprzeczenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.
Istotą postępowania wznowieniowego jest zbadanie, czy postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 §1 pkt 2 k.p.a.). Ze względu na szczególny charakter tego trybu postępowania, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przesłanki warunkujące wznowienie postępowania administracyjnego nie mogą być interpretowane rozszerzająco.
Ponieważ wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji przyjmuje się, że wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. sygn. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wymienione zostały w art. 145 §1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Celem postępowania wznowieniowego jest zatem ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, a w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).
W wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania mogą zapaść następujące rozstrzygnięcia: decyzja odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.); decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i rozstrzygająca o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wskazująca okoliczności, z powodu których nie może ona zostać uchylona (art. 151 § 2 k.p.a.). Zgodnie z regulacją art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a.
Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji podejmuje czynności zmierzające do oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego: bada, czy decyzja jest ostateczna, czy wnioskodawca powołał jedną z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy zachowany został termin do złożenia podania o wznowienie postępowania (art. 148 k.p.a.). Dopiero w razie ustalenia, iż powyższe przesłanki zezwalają na wszczęcie postępowania wznowieniowego organ wznawia postępowanie postanowieniem, które stanowi podstawę do przeprowadzenia dalszego postępowania odnoszącego się do przyczyn wznowienia oraz do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Dopiero na tym etapie organ bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a w razie pozytywnego ustalenia powyższej okoliczności w dalszej kolejności bada, czy treść decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania odpowiadać będzie w swej treści decyzji ostatecznej.
Przesłanką wznowienia postępowania, na którą powołała się skarżąca stanowi art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. brak jej udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację wyżej opisanego przedsięwzięcia. Organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowiącego, że w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie przedmiotowego postępowania było zasadne, gdyż bezspornym jest, że skarżąca bez własnej winy nie brała w nim udziału, a to czy przysługuje jej status strony należało ocenić w toku wznowionego postępowania.
W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania oparto o przesłankę ujętą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem w takiej sytuacji przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji podejmuje czynności zmierzające do oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego: bada czy decyzja jest ostateczna, czy wnioskodawca powołał jedną z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy zachowany został termin do złożenia podania o wznowienie postępowania (art. 148 k.p.a.). W razie ustalenia, iż powyższe przesłanki zezwalają na wszczęcie postępowania wznowieniowego organ wznawia postępowanie postanowieniem, które stanowi podstawę do przeprowadzenia dalszego postępowania odnoszącego się do przyczyn wznowienia oraz do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Dopiero na tym etapie organ bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a w razie pozytywnego ustalenia powyższej okoliczności w dalszej kolejności bada, czy treść decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania odpowiadać będzie w swej treści decyzji ostatecznej.
W tym miejscu w odniesieniu do argumentów skarżącej wskazanych w skardze należy wyjaśnić, że skarżąca owszem została uznana za stronę nadzwyczajnego postępowania wznowieniowego, jednak nie została uznana za stronę w postępowaniu pierwotnym w zakresie środowiskowych uwarunkowań przedmiotowej inwestycji. Postępowania te nie są tożsame i bycie stroną w postępowaniu wznowieniowym w żadnym wypadku nie przesądza o posiadaniu tego statusu w postępowaniu pierwotnym. To właśnie na etapie postępowania wznowieniowego organ dokonuje ustaleń, czy status strony przysługiwał danemu podmiotowi w postępowaniu pierwotnym.
Powyżej scharakteryzowany etap wznowionego postępowania znajduje swe odbicie w działaniach organów administracji w niniejszej sprawie i nie nasuwa uwag krytycznych. Organ I instancji słusznie postanowieniem z 28 lipca 2017 r., wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Burmistrza Gminy S. z dnia 27 lipca 2016 r., znak: [...], w następstwie ustaleń, które nie budzą wątpliwości, co do ostateczności kwestionowanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, przywołania we wniosku o wznowienie jednej z podstaw wznowieniowych (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i wreszcie zachowania terminu do domagania się wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.). Tym samym zaistniała podstawa do przeprowadzenia przez właściwy organ dalszego postępowania odnoszącego się do przyczyn wznowienia.
Poza sporem pozostaje fakt, że postępowanie przed organem I instancji toczyło się na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 z późn. zm., dalej u.i.o.ś.), a kwestionowana decyzja Burmistrza S. została wydana w dniu 27 lipca 2016 r.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się na obecnym etapie postępowania do oceny, czy skarżącej przysługiwał status strony w przedmiotowym postępowaniu środowiskowym. A więc do zasad ustalania kręgu stron postępowania, którego przedmiotem jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie kotłowni centralnego ogrzewania na terenie fermy drobiu na działkach o nr ewid. [...] i [...] obręb Z. i wiąże się z oceną prawidłowości ustalenia obszaru oddziaływania tej inwestycji.
Bezspornym jest, że w przedmiotowej sprawie ustalenie kręgu stron postępowania zakończonego decyzją Burmistrza S. z dnia 27 lipca 2016 r. podlega art. 28 k.p.a. W myśl art. 28 k.p.a. "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." W praktyce przyjmowano, że dla ustalenia kręgu stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – poza samym wnioskodawcą (verba legis: "podmiotem planującym podjęcie realizacji przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 73 ust. 1 u.i.o.ś.) – konieczne jest prawidłowe ustalenie terenu objętego relewantnym prawnie oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Stroną był bowiem właściciel (inny podmiot dysponujący prawem rzeczowym do nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem. Tym samym za podstawowe kryterium decydujące o uznaniu za stronę postępowania właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji przyjmowano stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zwykle owo oddziaływanie dotyczyło nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji, aczkolwiek nie musiało to pozostawać regułą. Istotne znaczenie miał bowiem charakter, rozmiar planowanego przedsięwzięcia, a nadto inne czynniki, które mogły wpływać na zakres przestrzenny oddziaływania, w szczególności oddziaływania szkodliwego bądź uciążliwego. W tym sensie o interesie prawnym tego podmiotu świadczyć mogło także niekiedy prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 05.07.2018 r., IV SA/Po 393/18, wyrok WSA w Poznaniu z 06.12.2018r., sygn. IV SA/Po 855/18; por. też wyrok NSA z 15.05.2013 r., II OSK 108/12 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").
Mając na uwadze zakres podmiotowy tak wykładanego w sprawach środowiskowych przepisu art. 28 k.p.a. również w judykaturze przyjmuje się, że przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji środowiskowych mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu planowanego przedsięwzięcia, przy czym pojęcie oddziaływania musi być rozumiane jako wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie, w szerokim znaczeniu sąsiedztwa (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1476/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1932/11, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 842/07 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).
W niniejszej sprawie zapadł uprzednio wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 276/19 uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy S. z 11 lipca 2018 roku znak [...].
Sąd wskazał, że organy ustaliły jedynie odległość inwestycji od nieruchomości skarżącej. Z map załączonych do akt sprawy nie można w sposób niepodważalny wywnioskować, że na nieruchomość skarżącej nie będzie oddziaływać planowana inwestycja. Organy wręcz wskazują, że inwestycja ta będzie oddziaływać na nieruchomość skarżącej, jednak brak ponadnormatywnego oddziaływania w ich ocenie wyklucza możliwość uznania za stronę postępowania. Zdaniem Sądu organy w tym zakresie nie mają racji i powinny prawidłowo ustalić zasięg całkowitego oddziaływania inwestycji i nawet w przypadku braku ponadnormatywnego oddziaływania na nieruchomości skarżącej, uznać ją za stronę (o ile faktycznie występuje jakiekolwiek oddziaływanie). Przy czym przy ocenie, czy skarżąca posiada status strony organy powinny mieć na względzie charakter i rozmiar planowanego przedsięwzięcia.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd jest związany ww. wyrokiem na podstawie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Komentowany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
Oceniając więc realizację zaleceń ww. wyroku Sąd wskazuje, że zgodnie ze wskazaniem organy dokonały ponownej oceny, czy planowana inwestycja ma nie tyle ponadnormatywny wpływ, co jakikolwiek wpływ na nieruchomości skarżącej.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest właścicielem działek o nr ewid [...] i [...] obręb Z.. Działki te nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji. Znajdują się od planowanej inwestycji w odległości około 320m. Z załącznika graficznego wniosku o wydanie decyzji wynika, że nieruchomość skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia nawet potencjalnie.
Z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że inwestycja nie spowoduje ograniczeń w korzystaniu z sąsiednich nieruchomości, nie pogorszy warunków środowiskowych, nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń powietrza, czy norm hałasu na terenie działek skarżącej.
W karcie stwierdzono m.in., że "z uwagi na brak zabudowy mieszkaniowej w odległości 75m (10h) od emitorów powietrza zarówno istniejących jak i projektowanych nie wykonywano obliczeń stężeń zanieczyszczeń na poziomie innym niż poziom terenu" (str. 7 karty informacyjnej przedsięwzięcia). W karcie informacyjnej przedsięwzięcia nie przedstawiono danych, z których wynikałoby oddziaływanie inwestycji na działki skarżącej w jakikolwiek sposób. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę poziom tła zanieczyszczeń (ustalony w oparciu o dane podane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska) nieruchomości skarżącej są poza zasięgiem jakiegokolwiek wpływu ze strony inwestycji.
Z charakterystyki przedsięwzięcia wynika, że jego eksploatacja będzie oddziaływała w zakresie emisji do powietrza, nie będzie źródłem emisji hałasu, drgań, czy wibracji. Również w zakresie zanieczyszczeń powietrza organ ustalił, że nieruchomości wnioskodawczyni są poza zasięgiem jakiegokolwiek wpływu ze strony projektowanej inwestycji. Organ wskazał przy tym na metodykę analizy tła zanieczyszczeń oraz zabezpieczenia technologiczne w dziedzinie produkcji kotłów.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 czerwca 2023 r. (III OSK 2352/21) stwierdził, że karcie informacyjnej przedsięwzięcia przysługuje szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, przez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych (sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy karty informacyjnej przedsięwzięcia), z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej karty informacyjnej wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia karty informacyjnej przedsięwzięcia.
Skarżąca z kolei nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, dokumentów, żadnych danych, które podważyłyby prawidłowość wniosków wyprowadzonych przez organ po analizie materiału dowodowego sprawy (opinie RDOŚ, PPIS, karta informacyjna przedsięwzięcia).
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy zrealizowały zalecenia wyroku
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6.11.2019r., sygn. akt IV SA/Po 276/19 i prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalając, że planowana inwestycja nie oddziałuje na nieruchomości należące do skarżącej, co wyklucza uznanie jej za stronę postępowania dotyczącego decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia 27 lipca 2016r., znak: [...]
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.