IV SA/Wa 2504/16

IV SA/Wa 2504/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik
Kaja Angerman /przewodniczący/
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 1573/17 - Wyrok NSA z 2019-05-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 388
art. 29, art. 33, art. 24 ust.2 pkt 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi małoletniego L. K. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego R. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego L. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].08.2016 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...].05.2016 r., orzekającą o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania małoletniego L. K., s. S. K. i R. G., ur.[...] r. w [...], pod adresem pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...], gm. L., woj. [...].
Stan niniejszej sprawy, ustalony przez Organy obu instancji przedstawia się następująco.
Z wnioskiem o anulowanie tej czynności zwrócił się M. G., właściciel wskazanej nieruchomości. Wystąpił też o wymeldowanie z tego miejsca pobytu stałego swojej siostry – R. G. c. M. i A. z d. J., ur. [...] r. w O., a matki małoletniego L. K..
Powołał się na fakt, że R. G. w 2005 r. wyprowadziła się z domu dobrowolnie, wyjeżdżając do pracy w [...], bez wymeldowania. Wyprowadzając się zabrała ze sobą swoje rzeczy osobiste. Obecnie przebywa na terenie [...] (adres korespondencyjny [...]).
Nadto, od lat 6-7, nie była w domu rodzinnym ani razu. R. G. nie posiada kluczy do domu w [...]. Nie utrzymuje również kontaktu telefonicznego. W roku 2012 R. G. urodziła w [...] syna L. K. i on również uzyskał zameldowanie stałe w miejscowości [...], gm. L., woj. [...]. Zaistnienie wskazanych okoliczności potwierdziły Organy obu instancji, rozpatrujące tę sprawę.
Organy ustaliły, że od chwili wyprowadzenia się, R. G. nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych i nie czyniła żadnych starań umożliwiających jej powrót do domu, aby mogła w nim ponownie zamieszkać wraz ze swym niepełnoletnim synem L.. Swoje sprawy życiowe związała z nowym miejscem pobytu.
M. G. oświadczył też, że małoletni syn siostry – L. K., nigdy nie przebywał w miejscu jego stałego zameldowania. Nie posiada tu żadnej swojej rzeczy osobistej. Nikt z rodziny nigdy go nie widział. L. K. urodził się w [...] w czasie kiedy R. G. już od kilku lat nie przebywała w miejscu stałego zameldowania. Wezwani na przesłuchanie ojciec i matka R. G. (A. G. i M. G.) również oświadczyli, że małoletni syn ich córki – L. K. - nigdy nie był w miejscu jego stałego zameldowania. Nie widzieli na oczy swojego wnuka. Nie posiada on w ich domu żadnej swojej rzeczy osobistej. Został zameldowany na ich adres, bez ich wiedzy. W dniu zameldowania, tj. [...] marca 2012 r., nie mieszkał w budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. L.. Potwierdziły to też oględziny przedmiotowego mieszkania.
Po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym Wójt Gminy [...] postanowił anulować czynność materialno-techniczną zameldowania małoletniego syna R. G.- L. K. pod adresem stałego zameldowania.
Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, decyzje tę utrzymał w mocy Wojewoda [...]. Ustalono, że matka małoletniego – R. G., dokonując zgłoszenia urodzenia syna w Urzędzie Stanu Cywilnego nie poinformowała Organu o fakcie niezamieszkiwania swoim oraz dziecka w miejscu jej stałego zameldowania. Ustalono, że małoletni L. K. w lokalu, w którym został zameldowany nigdy nie zamieszkiwał, a warunkiem bezwzględnym zameldowania, stosownie do art. 29 ustawy o ewidencji ludności, jest fakt rzeczywistego zamieszkiwania w tym lokalu. Zatem Organy obu instancji przyjęły, że czynność zameldowania dokonana została z naruszeniem tego przepisu i należało ją uchylić.
We wniesionej skardze zarzucono
1/. naruszenie prawa materialnego
art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388) poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie przez Organ I. instancji, iż Skarżąca w sposób dobrowolny i trwały opuściła przedmiotowy lokal, w sytuacji gdy na gruncie niniejszej sprawy nie nastąpiło opuszczenie lokalu spełniające powyższe warunki,
2/. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego o istotnym wpływie na wynik postępowania tj.
art. 7 i 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz błędną ocenę materiału dowodowego, co w rezultacie skutkowało uznaniem przez organ administracyjny, iż skarżąca w sposób dobrowolny i trwały opuściła przedmiotowy lokal, w sytuacji gdy na gruncie niniejszej sprawy nie nastąpiło opuszczenie lokalu spełniające powyższe warunki, jak również poprzez uznanie, iż małoletni w momencie zameldowania nie mieszkał w przedmiotowym lokalu.
Jednocześnie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Wójta Gminy [...] i o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniesiono, że Organy administracji na gruncie niniejszej sprawy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności i błędnie ustaliły, iż Skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu - w rozumieniu art. 33 i 35 ustawy o ewidencji ludności. Wskazano, że nie towarzyszył temu zamiar zerwania więzi z tymże miejscem pobytu. Opuszczeniem jest bowiem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Za dobrowolne opuszczenie lokalu nie można uznać sytuacji, gdy strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu (por. K. Biernat, M Dobek-Rak, P. Mierzejewski, D. Trzcińska, Ustawa o ewidencji ludności - Komentarz, System Informacji Prawnej LEX nr 8755). Na gruncie niniejszej sprawy nie została zrealizowana przesłanka stałego i dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu przez odwołującego się, a błędne ustalenia dokonane w tym zakresie przez Organy administracji naruszają art. 7 i 77 i 107 § 3 k.p.a. Skarżąca wraz z małoletnim, jak podkreślono w skardze nie wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny. Czasowe opuszczenie lokalu miało związek z nasileniem gróźb kierowanych przez ojca i brata Skarżącej, zamieszkujących w przedmiotowym lokalu. Z uwagi na nękanie przez brata i ojca uciekła z budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. L.. W miejscu zameldowania na pobyt stały zostawiła cały dorobek życia. Skarżąca wskazała również, że zamierza powrócić razem z dzieckiem do rodzinnego domu, gdy zakończą się sprawy w sądzie.
Na podstawie umowy darowizny z dnia [...].03.2003 r. M. G. zobowiązał się bowiem podarować jej działkę gruntu o powierzchni około 0,5 ha, powstałą z podziału nieruchomości o powierzchni 2,65 ha, położonej w obrębie wsi [...], oznaczonej numerem [...], w okresie najpóźniej 10 lat od daty sporządzenia umowy darowizny. Jak podał pełnomocnik, na podstawie tej umowy darowizny przysługiwało jej roszczenie o przeniesienie własności części przedmiotowej nieruchomości. Traktowała przedmiotową nieruchomość jako swoją współwłasność i stałe miejsce zamieszkania wraz z małoletnim.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niniejsza skarga została oparta na uzasadnionych podstawach, z uwagi na naruszenie przez Organy obu instancji przepisu prawa materialnego - art. 29 ustawy o ewidencji ludności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, iż o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym uprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., V SA 1496/00, LEX nr 54454). Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania.
W rozpatrywanej sprawie skarga oparta została na argumentacji zmierzającej do tego, że w ocenie pełnomocnika, Skarżąca nie opuściła dobrowolnie swego miejsca zamieszkania, bo uczyniła to na skutek konfliktów rodzinnych i niechętnego stosunku do niej ojca i brata, stąd nadal winna być traktowana jako zameldowana w swym dotychczasowym miejscu zameldowania na pobyt stały, a wraz z nią jej małoletni syn. Stąd upatrywano naruszenia art. 35 cyt. ustawy.
Taka argumentacja jednak nie jest trafna w rozpatrywanej sprawie.
Organy wydały w niej bowiem rozstrzygniecie wadliwe z tej przyczyny, że uznały, iż nie było podstaw do zameldowania małoletniego L. K. w miejscu zameldowania jego matki, a mianowicie w miejscowości [...], gm. L., woj. [...], a więc zaszły przesłanki do anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania małoletniego L. K. pod tym adresem.
Takie stanowisko nie zasługuje na akceptację.
Ocena Organów obu instancji jest wadliwa zważywszy, że w dacie urodzenia L. K. – [...].03.2012 r., matka małoletniego posiadała meldunek na pobyt stały pod tym adresem.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest przy tym istotne, czy zasadnie była pod wskazanym adresem zameldowana. Z punktu widzenia poprawności zameldowania małoletniego podkreślenia wymaga, że - w myśl art. 29 cyt. ustawy – zameldowania dzieci obywateli polskich, urodzonych na terenie RP, dokonuje z urzędu kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka, z dniem sporządzenia aktu urodzenia, w miejscu stałego albo czasowego pobytu rodziców albo tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie przebywa.
Z dokumentacji zgromadzonej w niniejszym postępowaniu wynika, że małoletni od początku przebywał ze swą matką – R. G.. W dacie urodzin małoletniego, miejscem stałego pobytu jego matki, wynikającym z faktu zameldowania (art. 24 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy) był [...], gm. L., woj. [...]. Na takie miejsce zameldowania matki małoletniego wskazywał ówczesny wpis w jej dokumentach.
Dopiero obecnie (równolegle) toczy się postępowanie w przedmiocie wymeldowania matki małoletniego spod tego adresu. Brat R. G. wniósł o jej wymeldowanie [...].09.2015 r., a więc kilka lat po urodzeniu się L. K..
Wobec tego stwierdzić należy, że w dacie urodzin L. K., R. G. zameldowana była pod wskazanym adresem, co pozwoliło kierownikowi urzędu stanu cywilnego – po powzięciu informacji o jego narodzinach – na automatyczne zameldowanie go w miejscu stałego pobytu jego matki, wynikającym z jej ówczesnego i niekwestionowanego wówczas meldunku.
Podkreślenia wymaga, że ustalenie miejsca zameldowania dziecka – co do zasady – następuje na podstawie pisemnego zgłoszenia jego narodzin, wystawionego przez lekarza, położną lub zakład opieki zdrowotnej (art. 40 ustawy prawo aktów stanu cywilnego). Jak stanowi art. 40 ust. 3 tej ustawy, w treści pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka podaje się m. in. miejsce stałego zameldowania jego matki.
Do dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania dziecka nie była więc wymagana jakakolwiek aktywność ze strony rodziców dziecka - w postaci jego zgłoszenia, czy innej formy wniosku o jego zameldowanie. Dokonany z urzędu meldunek z kolei pozwolił zaś na nadanie noworodkowi – L. K. nr PESEL.
W czasie rejestracji Skarżącego jako noworodka, niewątpliwie istniało domniemanie, że jego matka zamieszkuje pod przedmiotowym adresem, z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy), skoro jest pod nim zameldowana na pobyt stały.
W tym stanie rzeczy, nie było podstaw do anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania w dniu [...].03.2012 r. małoletniego L. K., s. S. K. i R. G., ur. [...].03.2012 r. w [...], pod adresem pobytu stałego, w lokalu położonym w miejscowości [...], gm. L., woj. [...], skoro taki meldunek posiadała w tym czasie jego matka, a jedynie do rozważenia obecnie zasadności jego wymeldowania spod tego adresu.
Z przytoczonych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania, w punkcie 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 cyt. ustawy.
Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku należy zastosować się do wskazań oraz oceny prawnej Sądu, wyrażonych w uzasadnieniu tego wyroku