IV SA/Wa 2498/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną pod ulicę działkę, uznając, że spółka skutecznie zrzekła się tego odszkodowania.
Spółka domagała się odszkodowania za działkę wydzieloną pod ulicę, za którą wcześniej zrzekła się odszkodowania w akcie notarialnym. Organ odwoławczy uchylił decyzję odmawiającą odszkodowania i umorzył postępowanie, uznając, że kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta cywilnoprawnie przez zrzeczenie się go. Spółka zaskarżyła tę decyzję, argumentując m.in. niedopuszczalność zrzeczenia się prawa do odszkodowania w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że zrzeczenie się odszkodowania było skuteczne i nie podlegało badaniu w postępowaniu administracyjnym, a kwestia ewentualnego uchylenia się od skutków tego oświadczenia należy do drogi sądów powszechnych.
Sprawa dotyczyła skargi spółki [...] Sp. z o.o. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą ustalenia odszkodowania za działkę wydzieloną pod ulicę. Spółka domagała się odszkodowania za działkę nr [...] z obrębu [...], wydzieloną pod ulicę Opalową decyzją podziałową z 1996 r. W 1996 r. spółka złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania za tę działkę. Następnie, w 2005 r., spółka uchyliła się od skutków prawnych tego oświadczenia. Prezydent m.st. Warszawy odmówił ustalenia odszkodowania, uznając oświadczenie o zrzeczeniu się za skuteczne. Wojewoda Mazowiecki, rozpatrując odwołanie, uchylił decyzję Prezydenta i umorzył postępowanie, stwierdzając, że kwestia zrzeczenia się odszkodowania leży w sferze cywilnoprawnej i nie może być badana w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny oddalił skargę spółki, uznając, że zrzeczenie się odszkodowania było skuteczne i definitywnie rozstrzygnęło sprawę. Sąd podkreślił, że badanie skuteczności uchylenia się od skutków oświadczenia woli o zrzeczeniu się odszkodowania należy do kompetencji sądów powszechnych, a nie organów administracji czy sądów administracyjnych. W związku z tym, postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe, a decyzja o umorzeniu była prawidłowa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, zrzeczenie się prawa do odszkodowania jest skuteczne i wyklucza możliwość dochodzenia go w postępowaniu administracyjnym, a kwestia ewentualnego uchylenia się od skutków tego oświadczenia należy do drogi sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zrzeczenie się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest prawnie dopuszczalne i skuteczne, nawet jeśli dotyczyło działki wydzielonej pod ulicę. Sąd podkreślił, że badanie skuteczności uchylenia się od skutków takiego oświadczenia woli należy do kompetencji sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych czy organów administracji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.g.n. art. 98 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi, jednakże prawo do odszkodowania może być zbyte przez właściciela.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten stanowi podstawę do oddalenia skargi, jeśli nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kognicji sądu administracyjnego, który rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten nakazuje umorzenie postępowania, gdy stanie się ono bezprzedmiotowe.
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 10 § ust. 5
Przepis obowiązujący w dacie wydania decyzji podziałowej, regulujący przejście gruntów wydzielonych pod ulice na własność Państwa z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, za odszkodowaniem.
k.c. art. 87
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący uchylenia się od skutków oświadczenia woli.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ochrony prawa własności i zasad wywłaszczenia.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ochrony prawa własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne zrzeczenie się przez spółkę prawa do odszkodowania za wywłaszczoną działkę. Kwestia skuteczności uchylenia się od skutków oświadczenia woli o zrzeczeniu się odszkodowania należy do drogi sądów powszechnych, a nie administracyjnych. Postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania stało się bezprzedmiotowe z uwagi na zrzeczenie się tego prawa.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez organ odwoławczy. Zarzut bezpodstawnego przyjęcia, że spółka zrzekła się odszkodowania. Zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP dotyczących ochrony prawa własności i odszkodowania. Argumentacja spółki oparta na wyrokach sądów powszechnych dotyczących nieskuteczności oświadczeń woli, które nie miały zastosowania w tej sprawie.
Godne uwagi sformułowania
kwestia ta – jako pozostająca w sferze cywilnoprawnej - nie może być badana w postępowaniu administracyjnym dopóki skarżąca nie przedstawi dowodu, że skutecznie, przed sądem powszechnym, uchyliła się od w/w oświadczenia woli, należy przyjąć, że ono jest wiążące ustalenie, że postępowanie jest bezprzedmiotowe stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie zrzeczenie się samego roszczenia o odszkodowanie, co jest możliwe pod rządami u.g.n., jak i było możliwe w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości badanie tych okoliczności nie leży w kognicji sądu administracyjnego, gdyż są to typowe czynności cywilnoprawne, zastrzeżone – zgodnie z właściwością – dla sądów powszechnych.
Skład orzekający
Anita Wielopolska
przewodniczący
Joanna Borkowska
sprawozdawca
Elżbieta Granatowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności zrzeczenia się prawa do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oraz rozgraniczenie kompetencji sądów administracyjnych i powszechnych w zakresie badania skuteczności oświadczeń woli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o gospodarce nieruchomościami obowiązującymi w określonym czasie oraz zrzeczeniem się odszkodowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie oświadczeń woli i jak rozgraniczone są kompetencje sądów administracyjnych i cywilnych. Pokazuje też, że zrzeczenie się prawa, nawet do odszkodowania, może mieć trwałe skutki prawne.
“Zrzekłeś się odszkodowania? Sąd administracyjny nie pomoże, idź do sądu cywilnego!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 2498/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-01-30 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-11-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anita Wielopolska /przewodniczący/ Elżbieta Granatowska Joanna Borkowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 344 art. 98 ust. 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), asesor WSA Elżbieta Granatowska, Protokolant st. sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 września 2023 r. nr 3797/2023 w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 18 września 2023 r. nr 3797/2023 Wojewoda Mazowiecki (dalej jako: organ, Wojewoda), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako skarżąca), od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy Nr 324/BM/WWO/DW/2020 z dnia 28.09.2020 r. orzekającej o odmowie ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...], oznaczony jako działka ewidencyjna o numerze [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, - uchylił ostatnio wymienioną decyzję i umarzył postępowanie organu I instancji w całości. San sprawy przedstawiał się następująco: Pismem z dnia 29.12.2005 r. [...] Sp. z o.o. zwrócił się do Prezydenta m. st. Warszawy o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] z obrębu [...] , wydzieloną pod ulicę Opalową ostateczną decyzją podziałową Nr [...] z dnia 01.06.1996 r. Organ I instancji ustalił, że ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...].06.1996r., znak: [...] Burmistrz Miasta [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w [...], położonej w [...] przy ul. [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] , [...] w obrębie [...] . W wyniku podziału została wydzielona m.in. działka nr [...] przeznaczona pod ulicę. Zgodnie z art. 10 ust. 5 obowiązującej w dniu wydania tej decyzji ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127)., grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, pomniejszonym o należność z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej i leśnej. W przedmiotowej sprawie do dnia 01.01.1998 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie wydano decyzji ustalającej wielkość odszkodowania. Art. 233 ugn wprowadzono zasadę działania nowej ustawy do spraw będących w toku, a wszczętych pod rządami starej ustawy. Wobec powyższego, organ I instancji rozpoznał sprawę m.in. w oparciu o art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym gruntu a właściwym organem. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ujawnił, iż w dniu 7.06.1996 r. Zarząd skarżącej Spółki złożył oświadczenie woli w formie aktu notarialnego (Rep. A-3116/96) o zrzeczeniu się odszkodowania dotyczącego dz. ew. nr [...] z obrębu [...] , o powierzchni [...] m2, stanowiącej część ulicy [...] , wynikającego z prawa powstałego z decyzji podziałowej wydanej przez Burmistrza Miasta [...] nr [...] znak: [...] z dnia [...].06.1996 r. Po czym w dniu 29.12.2005r. członkowie zarządu skarżącej spółki złożyli kolejne oświadczenie – także w formie aktu notarialnego (Rep. A-11146/2005), że na podstawie art. 87 Kodeksu cywilnego uchylają się od skutków prawnych oświadczeń woli, m. in. oświadczenia woli o zrzeczeniu się odszkodowania za działkę nr [...] z obrębu [...]. Decyzją Nr 324/BM/WWO/DW/2020 z dnia 28.09.2019 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...] , oznaczony jako działka ewidencyjna o numerze [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2. Organ uznał za nie mające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oświadczenia[...] sp. z o.o. z dnia 29 grudnia 2005 r. o uchyleniu się od skutków prawnych złożonych wcześniej oświadczeń woli, m. in. dot. zrzeczenia się odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, jednocześnie zaznaczając, że oświadczenie dot. zrzeczenia odszkodowania było skuteczne. Od powyższej decyzji odwołanie złożył [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], wnosząc o uchylenie jej w całości oraz o wyłączenie Prezydenta m. st. Warszawy od udziału w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów polegające m.in. na bezpodstawnym kwestionowaniu uprawnienia skarżącej do otrzymania odszkodowania za działkę stanowiącą jej własność, a następnie przejętą z mocy prawa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Zaskarżoną decyzją z 18 września 2023 r. nr 3797/2023 wydaną po rozpatrzeniu w/w odwołania Wojewoda Mazowiecki uchylił decyzję Prezydenta m. st. Warszawy i umarzył postępowanie organu I instancji w całości. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie w pierwszej kolejności przeanalizował kwestię dopuszczalności dokonania przez organy administracji publicznej oceny oświadczenia woli o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia złożonego w dniu 7.06.1996 r. Uznając, że kwestia ta – jako pozostająca w sferze cywilnoprawnej - nie może być badana w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji, dopóki skarżąca nie przedstawi dowodu, że skutecznie, przed sądem powszechnym, uchyliła się od w/w oświadczenia woli, należy przyjąć, że ono jest wiążące. Organ powołał się na treść art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym ustalenie, że postępowanie jest bezprzedmiotowe stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ nie będzie wtedy podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie właściciel nieruchomości zrzekł się odszkodowania za nią należało uznać, że kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej i nie było podstaw do orzekania o odszkodowaniu w drodze postępowania administracyjnego. W związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania organu I instancji w całości, organ uznał wniosek o wyłączenie Prezydenta m. st. Warszawy od udziału w niniejszym postępowaniu administracyjnym za bezprzedmiotowy. Skargę na powyższą decyzję wniósł [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu: 1) rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na nieuprawnionym zastosowaniu art. 105 § 1 KPA i błędnym uznaniu, że brak jest przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy; 2) rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 KPA polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że Skarżący zrzekł się odszkodowania; 3) rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 KPA polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej w związku z czym postępowanie administracyjne miałoby być bezprzedmiotowe; 4) rażące naruszenie przepisów- postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 § 1 pkt 1 i 4 KPA przez ich niezastosowanie i niewyznaczenie innego organu niż Prezydent m.st. Warszawy do załatwienia niniejszej sprawy; 5) rażące naruszenie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami polegające na wydaniu decyzji umarzającej postępowanie, podczas gdy w sprawie spełnione są wszystkie przesłanki do ustalenia odszkodowania; 6) rażące naruszenie art. 21 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez pozbawienie Skarżącego należnego mu prawa do odszkodowania oraz naruszenie jego praw majątkowych. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła m.in., że orzeczenie organu zostało oparte na niezgodnym z faktami twierdzeniu, ocierającym się o manipulację, że zrzekła się odszkodowania za tę nieruchomość, a kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej, co ma z kolei uzasadniać brak podstaw do orzekania o odszkodowaniu w drodze postępowania administracyjnego. Tymczasem z treści oświadczenia z 7.06.1996 r. jednoznacznie wynika, że osoby, które złożyły to oświadczenie "odstąpiły od wystąpienia o odszkodowanie określone w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami", co zresztą i tak nie wywołało skutku, ponieważ zrzeczenie się prawa podmiotowego jakim jest uprawnienie do zainicjowania i uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym jest na gruncie polskiego systemu prawnego niedopuszczalne. Powołując się na treść dołączonych do skargi uzasadnień wyroków: Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] września 2021 r. sygn. akt [...]oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia [...] maja 2022 r. sygn. akt [...], wydanych w postępowaniu o ustalenie nieskuteczności oświadczeń woli o treści tożsamej jak złożone w niniejszym postępowaniu, skarżąca wskazała, że ustalenie prawa do odszkodowania należy do drogi procesu administracyjnego, a tym samym że wyniku toczącego się postępowania przed właściwym organem administracyjnym powód nie może wyprzedzić ani zastąpić wyrokiem wy danym na podstawie art. 189 k.p.c., zwłaszcza dotyczącym prawnej skuteczności oświadczeń składanych przez Skarżącego. . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W ocenie Sądu brak było podstaw do ustalenia na rzecz skarżącej, w drodze decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 98 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj.D.U.z 2923r, poz.344) ponieważ skarżąca skutecznie zrzekła się roszczeń odszkodowawczych z tytułu podziału nieruchomości, dokonanego decyzją Nr [...] z dnia [...].06.1996 r., znak: [...] , którą Burmistrz Miasta [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w [...], położonej w [...] przy ul. [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] , [...] w obrębie [...] . Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, powyższe oświadczenie jest precyzyjne, zawiera oznaczenie jego autora i z imienia i nazwiska osób go reprezentujących, numer i powierzchnię działki, osnowę oświadczenia oraz datę i własnoręczne podpisy reprezentantów właściciela. W tych okolicznościach nie sposób interpretować treść w/w oświadczenia – jak to starała się wykazać skarżąca - że to nie dotyczyło ono zrzeczenia się odszkodowania. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r., I OSK 2058/20, że chociaż strona postępowania administracyjnego nie może zrzec się swoich uprawnień procesowych, a takim niewątpliwie jest możliwość wniesienia do organu administracji określonego przez prawo żądania, to czym innym jednak jest zrzeczenie się samego roszczenia o odszkodowanie, co jest możliwe pod rządami u.g.n., jak i było możliwe w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wbrew stanowisku skarżącej kwestia zrzeczenia się prawa podmiotowego jakim jest uprawnienie do zainicjowania i uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym (co jest na gruncie polskiego systemu prawnego niedopuszczalne) a kwestia możliwości zrzeczenia się odszkodowania (prawnie dopuszczalne) nie jest tożsame. W tym kontekście należało przyjąć treść oświadczenia skarżącej z dnia 7.06.1996 r., w którym zrzekła się samego prawa do odszkodowania (roszczenia o nie), literalnie oświadczając, iż odstępuje od wystąpienia o odszkodowanie określone w art. 98 ust. 3 u.g.n. Nie można nadać innego sensu temu oświadczeniu, bowiem będzie on sprzeczny nie tylko z zasadami każdej przyjętej wykładni jak i zasadami logiki. Poza tym, zwrócić należy uwagę, że sama skarżąca także traktowała oświadczenie z dnia 7.06.1996 r. jako oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania, skoro w dniu 29 grudnia 2005 r. uchyliła się od jego skutków prawnych. Skoro więc skarżąca nie mogła zrzec się uprawnienia do żądania odszkodowania i złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o zrzeczeniu się tego odszkodowania, to sama nie różnicowała swego zamiaru składając oświadczenia o "odstąpieniu od występowania o odszkodowanie" i o "zrzeczeniu się odszkodowania". Przyjęcie aktualnie proponowanej przez skarżącą interpretacji jej oświadczenia z dnia 7.06.1996 r. nie daje się obronić żadną prawną ani logiczną argumentacją. Potraktowanie przez organy oświadczenia o "odstąpieniu od wystąpienia o odszkodowanie" jako oświadczenia o "zrzeczeniu się odszkodowania" było więc w pełni uzasadnione i nie naruszało art. 7, art. 77 § 1, ani art. 107 § 1 k.p.a. Odnosząc się do treści dołączonych do skargi uzasadnień: - Sądu Okręgowego w Warszawie, wyrok z dnia[...] września 2021 r., sygn. akt [...] - Sądu Apelacyjnego w Warszawie, wyrok z dnia [...] maja 2022 r., sygn. akt [...]., - należy przede wszystkim wskazać, że w/w orzeczenia nie dotyczyły nieruchomości objętej postępowaniem administracyjnym w niniejszej sprawie, a rozważania sądów powszechnych zostały poczynione ubocznie. Przesłanką oddalenia powództwa Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta m.st. Warszawy, o ustalenie nieskuteczności złożonego w dniu 29 grudnia 2005 r. w formie aktu notarialnego oświadczenia woli w imieniu i na rzecz skarżącej, a dotyczącego uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli o odstąpieniu od występowania o odszkodowanie za wskazaną nieruchomość – był bowiem brak po stronie powoda interesu prawnego, w rozumieniu art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Instrumentalne i wybiórcze wykorzystanie przez skarżącą wywodów sądów poczynionych w zupełnie różnych okolicznościach jest nietrafione i nie wpływa na ocenę dokonaną w kontrolowanej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że okolicznością, która nakazywałaby rozważenie braku skutków złożonego oświadczenia woli o zrzeczeniu się roszczenia o odszkodowanie byłoby udokumentowane powołanie się przez skarżącego na skuteczne prawnie oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli. Jednakże wbrew oczekiwaniom skarżącej, badanie tych okoliczności nie leży w kognicji sądu administracyjnego, gdyż są to typowe czynności cywilnoprawne, zastrzeżone – zgodnie z właściwością – dla sądów powszechnych. Organy administracji publicznej, ani też sąd administracyjny nie są uprawnione do badania istnienia przesłanek czy zachowania terminu do skutecznego uchylenia się od skutków oświadczenia woli. Należy w pełni podzielić pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r., I OSK 2366/20, że poza zakresem oceny organów administracji publicznej oraz sądów administracyjnych leżą zagadnienia dotyczące ściśle kwestii cywilistycznych, wynikających z prywatnoprawnego charakteru czynności prawnej, takiej jak uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które należą do spraw cywilnych rozpoznawanych przez sądy powszechne. Reasumując: skarżąca nie legitymuje się stosownym orzeczeniem sądu powszechnego, potwierdzającym skuteczność uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli z dnia 7.06.1996 r., zatem chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przez organ powołanych w skardze przepisów postępowania, a w konsekwencji prawa materialnego. Skoro bowiem skarżąca zrzekła się prawa do odszkodowania, to słusznie organ przyjął, że ta kwestia została rozstrzygnięta przed wszczęciem postępowania w tej sprawie. Już tylko informacyjnie - jako że postępowanie było bezprzedmiotowe z uwagi na definitywne załatwienie sprawy odszkodowania na drodze cywilnoprawnego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania - Sąd wskazuje, że nie znalazł uzasadnienia dla stanowiska skarżącej dotyczącego nie wyłączenia Prezydenta i nie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy. Podobne kwestie – wyłączenia organu m.in. prezydenta miasta – w sprawach, w których stroną jest gmina były wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2022r. II OSK 2193/19. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. ustalenie, że postępowanie jest bezprzedmiotowe stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ nie ma wtedy podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy i nie kształtuje się stosunek materialnoprawny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2012 r., II GSK 1096/12, LEX nr 1218383). Stąd też wbrew zarzutowi skargi organ nie dopuścił się naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. Nie jest również trafny zarzut naruszenia powołanych w skardze przepisów rangi konstytucyjnej, odnoszących się do ochrony prawa własności oraz dopuszczalności wywłaszczenia i związanego z nim słusznego odszkodowania. Oczywistym jest, że jeśli na skutek wywłaszczenia określony podmiot zostaje pozbawiony swojej własności, to przysługuje mu z tego tytułu stosowna ochrona i przepisy ustawowe przewidywały i nadal przewidują instrumenty do dochodzenia należnych z tego tytułu uprawnień. Jednakże nie oznacza to, że podmiot taki nie może dysponować tymi uprawnieniami, np. zrzekając się ich, jak miało to miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Odmienna ocena okoliczności sprawy przez skarżącą nie mogła znaleźć uznania Sądu. W związku z tym stwierdzić należy, że po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ II instancji właściwie zastosował w sprawie prawo materialne, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada ustawowym wymogom. W konsekwencji Sąd nie podzielił wyrażonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, ani art. 24 k.p.a., jak też prawa materialnego, w szczególności art. 98 u.g.n., czy art. 21 lub art. 64 Konstytucji. Stąd też organ odwoławczy słusznie uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, czym prawidłowo zastosował art. 138 ust. 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie znalazł uzasadnienia dla zarzutów skargi, a także z urzędu nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie decyzji z obrotu. Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI