IV SA/WA 2477/23

IV SA/Wa 2477/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aleksandra Westra /sprawozdawca/
Anna Sidorowska-Ciesielska /przewodniczący/
Wojciech Białogłowski
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Reforma rolna
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7,77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
artr. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2003 nr 64 poz 592
art. 2b ust. 1-3
Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Westra (spr.) Asesor WSA Wojciech Białogłowski po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 października 2023 r. znak DNI.sp.616.32.2023 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 października 2023 r. (znak sprawy DNI.sp.616.32.2023) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 21 czerwca 2023 r., znak CEN.DKUR.WP.581.62.2023.MRD, w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej, przed upływem 5 lat od jej nabycia.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
K. S. , wystąpił do Dyrektora Generalnego KOWR z wnioskiem o zgodę na oddanie w posiadanie, przed upływem 5 lat od nabycia, nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka nr [...] pow. [...] ha, położonej w obrębie P. , gmina B. , objętej KW nr [...] .
Wnioskodawca swój wniosek umotywował m.in. problemami w spłacie kredytu.
Po wszczęciu postępowania w sprawie organ I instancji wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia, w jaki sposób obecnie użytkowana jest przedmiotowa nieruchomość; przedstawienie i udokumentowanie pogorszenia swojej sytuacji finansowej po dacie nabycia opisanej nieruchomości rolnej, oraz faktu, iż wnioskodawca nie jest w stanie spłacać kredytów (np. monity i inne dokumenty na tą okoliczność); przedstawienie swoich zobowiązań kredytowych w skali miesiąca - np. poprzez potwierdzenie przelewów; informację z gminy o przeznaczeniu działki objętej wnioskiem w planie zagospodarowania przestrzennego gminy/braku planu; wyjaśnienie czy sytuacja finansowa oraz wysokość zaciągniętych kredytów były wnioskodawcy znane w momencie nabycia opisanej nieruchomości; wyjaśnienie czy wnioskodawca jest właścicielem innych nieruchomości (ze wskazaniem ich oznaczeń wg wypisu z rejestru gruntów i nr ksiąg wieczystych), a jeżeli tak to dlaczego zamierza wydzierżawić właśnie tą nieruchomość objętą wnioskiem; udokumentowanie planów wydzierżawienia działki (np. poprzez umowę przedwstępną); dokumenty świadczące o swojej sytuacji życiowej i materialnej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (tj. przykładowo: zaświadczenia o zarobkach; zaświadczenia o uzyskiwanych świadczeniach z ZUS-u, KRUS-u lub pomocy społecznej; kopii rachunków; kopii umów kredytowych lub umów pożyczek; wydruku z rachunku bankowego; kopii zeznań podatkowych) lub oświadczenia, którego przykładowa treść wskazana została w załączniku do pisma.
W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył dokumenty w postaci: podsumowanie produktów bankowych z banku [...] z dnia 26.04.2023 r.; zaświadczenie z dnia 24.04.2023 r. wydane z up. Wójta Gminy B. o przeznaczeniu działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wnioskodawca wyjaśnił również, że zaczyna mieć problemy ze spłatą kredytu z uwagi na inflację.
Pismem z dnia 10.05.2023 r. organ zawiadomił wnioskodawcę o zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz o potrzebie wykazania przesłanki "ważnego interesu nabywcy nieruchomości rolnej". W treści powyższej korespondencji zostało również zawarte pouczenie o treści art. 79a k.p.a. i informacja, że w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanki "ważnego interesu nabywcy". Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe pismo.
Decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r. Dyrektor Generalny KOWR, działając na podstawie art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U z 2022 r., poz. 2569 z późn. zm.; dalej jako "ukur"), nie wyraził zgody na oddanie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości przed upływem 5 lat od jej nabycia. Organ uznał, że wnioskodawca nie wykazał przesłanki "ważnego interesu nabywcy", ani przesłanki "interesu publicznego".
W złożonym odwołaniu skarżący zakwestionował ocenę organu I instancji wskazując, że przesłanki warunkujące wyrażenie zgody na wcześniejsze oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej zostały spełnione - a mianowicie doszło do pogorszenia się jego sytuacji materialnej oraz zdrowotnej, a także wskazał na interes publiczny.
Powołaną na wstępie zaskarżoną decyzją, wydaną podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Minister powołał się na brzmienie art. 2b ust. 3 u.k.u.r. oraz wskazał, że w omawianej sprawie, obowiązek wynikający z art. 2b ust. 2 u.k.u.r. powstał w wyniku nabycia przez wnioskodawcę działki nr [...] o pow. [...] ha, w następstwie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] września 2021 r. rep. A nr [...]. Z tym też dniem powstał 5 letni obowiązek wynikający z art. 2b ust. 2 u.k.u.r. Organ ustalił, że działka nr [...] stanowi łąki (ŁIV) opow. 0,3616 ha, pastwiska (PslV) o pow. 0,2130 ha oraz grunty orne (RIVb, RV) o pow. 2,2553 ha. Grunt nie posiada aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Organ odwoławczy stwierdził, że przesłanka warunkująca wydanie zgody na oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej przed upływem 5 lat od dnia jej nabycia, z uwagi na ważny interes nabywcy, nie została w sprawie spełniona.
Organ powołał, że w uzasadnieniu wniosku wskazano, że ważny interes przemawiający za wcześniejszym zbyciem nieruchomości rolnej, wynika z ekonomicznej kondycji gospodarstwa i jego sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy. Organ ocenił, że skarżący nie wykazał spełnienia po swojej stronie przesłanki ważnego interesu w zakresie finansowym. Organ ustalił, że umowę kredytu hipotecznego z dnia 22 lipca 2021 r. na kwotę 220 000 zł skarżący podpisał właśnie w celu nabycia działki nr [...] . Przedstawione dokumenty, dotyczące okresu po nabyciu działki nr [...] (we wrześniu 2021 r.), nie wykazują istotnego pogorszenia się sytuacji ekonomicznej. Z nadesłanych materiałów nie wynika ponadto, aby istniały jakiekolwiek zaległości w spłacie zarówno kredytu hipotecznego jak i obrotowego. Skarżący zaniechał również (na wezwanie DG KOWR) przedstawienia informacji o osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie oraz wypełnienia przesłanego przez DG KOWR oświadczenia o sytuacji finansowej. Organ stwierdził dodatkowo, że skarżący wskazując na przychody, ograniczył się do faktur sprzedaży płodów rolnych - bez ujawnienia chociażby wysokości otrzymywanej renty (przyznanej decyzją Prezesa KRUS). Ponadto organ wskazał, że skarżący posiada także inne nieruchomości rolne, których zbycie, czy oddanie w posiadanie nie wymagałoby zgody DG KOWR a środki uzyskane z ich sprzedaży lub wydzierżawienia mogłyby być przeznaczone na spłatę rat kredytów.
W odniesieniu do ważnego interesu wiązanego ze stanem zdrowia skarżącego organ uznał, że przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna nie wskazuje z kolei na pogorszenie się jego sytuacji zdrowotnej. Powołano, że zarówno decyzja Prezesa KRUS z dnia 7 maja 2021 r., jak i przedstawiona karta leczenia szpitalnego z 2014 r., dotyczą okresu sprzed nabycia działki nr [...] w dniu [...] września 2021 r.
Organ wskazał również, że pojęcie "interesu publicznego" to klauzula generalna, która w kontekście indywidualnej sprawy winna być poddana stosownej wykładni. Wymagania interesu publicznego muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą uzyskać zindywidualizowaną treść wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, np. bezpieczeństwa i sprawiedliwości (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 71/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Organ ustalił, że jak wynika z informacji wskazanych w odwołaniu, skarżący zamierza wydzierżawić działkę nr [...] pod budowę dwóch instalacji farm wiatrowych (skarżący nie posiada przedwstępnej umowy ani audytu gruntu pod budowę farmy). Organ stwierdził, że niewątpliwie wybudowanie farmy wiatrowej niesie ze sobą pozytywne aspekty dla dobra społeczeństwa poprzez dywersyfikację źródeł energii ale wartości te należy jednak zestawić ze stratami, jakie spowoduje wykorzystywanie ziemi ornej do celów pozarolniczych, któremu przeciwdziałają przepisy u.k.u.r. Organ podkreślił, że objęte wnioskiem gleby są glebami średnimi (klasa IV) o powierzchni 2,5795 ha, na których można uprawiać pszenicę, czy buraki cukrowe i słabe (klasa V) o powierzchni 0,2504 ha, na których można uprawiać żyto czy ziemniaki. Organ uznał, że ograniczenie areału dostępnej ziemi ornej wspomnianych klas nie jest więc w interesie publicznym i na tego rodzaju działalność powinny być wykorzystywane gleby najsłabsze (klasa VI). Organ nie podzielił więc zaprezentowanego przez wnioskodawcę stanowiska, że zgoda na oddanie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości powinna być w tym przypadku wydana z uwagi na interes publiczny.
Zaskarżając ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił organowi:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- naruszenie art. 2 b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez brak uznania, że zachodzi uzasadniony ważny interes nabywcy nieruchomości rolnej lub interes publiczny, podczas gdy przedłożone przez skarżącego dokumenty wykazują obie przesłanki,
naruszenie przepisów postępowania:
naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez pominięcie w rozpatrywaniu przez organ II instancji dowodu z oświadczenia złożonego przez syna skarżącego, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów polegającej w szczególności na uznaniu, że sytuacja ekonomiczna, zdrowotna skarżącego oraz interes publiczny nie przemawiają za wyrażeniem zgody, podczas gdy wszystkie przedłożone dowody oceniane łącznie w oparciu o zasady logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego wskazują na wykazanie przez skarżącego przesłanek uzasadniających wyrażenie zgody.
naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wydać decyzję zgodną z żądaniem skarżącego.
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji KRUS na okoliczność złego stanu zdrowia skarżącego, dalszego pozostawania na rencie z tytułu niezdolności do pracy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w sprawie na rzecz skarżącego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedłożone w toku postepowania dokumenty w sposób rzetelny wskazują na rzeczywiste dochody osiągane przez skarżącego z prowadzenie gospodarstwa rolnego, które oscylują w przełożeniu miesięcznym na kwotę 2.106,00 PLN. Powołano, że skarżący podpisując umowę kredytu na nabycie nieruchomości rolnej działki o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości P. , nie mógł przewidywać spadku cen skupu zboża oraz dużego wzrostu cen nawozów, przez co w oczywisty sposób spadł dochód osiągany z tytułu upraw. Strona wskazała, że celem uzyskania niniejszej zgody, jest uniknięcie stanu niewypłacalności, który może nastąpić niebawem. Powołano, że skarżący pozostaje sam w gospodarstwie domowym, utrzymuje się głównie z renty, której wysokość obecnie wynosi 1.015,09 PLN. Zarzucono, że organ pominął, że strona nie może spożytkować wszystkich środków, bowiem duża ich część musi zostać zabezpieczona na zakup zasiewów, nawozów, paliwa na przyszły rok a niska renta ledwo wystarcza na zaspokojenie potrzeb życia codziennego. Absurdalny, jest zdaniem skarżącego, argument dotyczący sprzedaży innych posiadanych gruntów w celu uzyskania środków na spłatę kredytów, bowiem zaciągnięte kredyty zabezpieczone są hipotekę na innych nieruchomościach a ponadto skarżący nie chce i nie zamierza sprzedawać dorobku swojego życia. Wskazano również, że potencjalna sprzedaż nieruchomości obciążonych hipoteką wpływa na ich wartość przy sprzedaży, po zaniżonych cenach a dodatkowo znacząca część dochodu z działalności rolniczej skarżącego pochodzi właśnie z uprawy tych gruntów. Zarzucono, że organ pominął dowód przedłożony przez skarżącego, że w prowadzeniu gospodarstwa rolnego skarżącemu pomaga nieodpłatnie syn G. S. . Strona wskazała, że czynsz dzierżawny w regionie skarżącego bardzo często ustalany, jest jako nieodpłatny lub na poziomie 300,00-400,00 PLN rocznie za hektar. W odniesieniu do kwestii stanu zdrowia skarżący wskazał, że sam fakt pozostawania na rencie z tytułu niezdolności do pracy wskazuje, że stan zdrowia nie uległ polepszeniu a w lipcu została wydana nowa decyzja KRUS o przyznaniu renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy do dnia 30 czerwca 2025 r. Powołano, że dokumentacja szpitalna z 2014 r. stanowi ważny dowód w sprawie, bowiem skarżący przeszedł bardzo poważną operację, która w głównym zakresie powoduje z roku na rok coraz mniejsze zdolności do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Natomiast pogorszenie stanu zdrowia spowodowało, że skarżący od 2022 r. korzysta z bezpłatnej pomocy swojego syna przy uprawie gruntów w miejscowościach K.. Powołano, że wydzierżawienie gruntu pod dwie farmy wiatrowe zabezpieczy i uchroni skarżącego przed ryzykiem popadnięcia w stan niewypłacalności, który może nieść ze sobą daleko idące konsekwencje, utraty dobytku życia w postaci nieruchomości zabezpieczonych hipoteką. W ocenie skarżącego Minister wyprowadza nieuprawnione, niepoparte w akcie prawnym, ani orzecznictwie, uściślenie ważnego interesu, jako zdarzenia wyjątkowego, nadzwyczajnego. W u.k.u.r. brak, jest w tym przedmiocie wyjaśnienia, natomiast autorzy komentarza do u.k.u.r., jak też ugruntowane orzecznictwo Sądów Administracyjnych, znacząco rozszerza pojęcie ważnego interesu, m.in. utożsamiając taką okoliczność ze zwykłym zdarzeniem spowodowanym sytuacją ekonomiczną, zdrowotną. Zarzucono również, że organ pominął, że skarżący nie ma wpływu na wybór gruntów pod farmę wiatrową przez inwestora. Skarżący wskazał również, że podpisanie nawet umowy przedwstępnej w obecnym stanie - bez uzyskania zgody, prowadzi do nieważności takiej umowy i może skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą skarżącego. Ponadto Minister w uzasadnieniu pominął fakt, że w celu wybudowania i posadowienia dwóch turbin wiatrowych potrzebny jest wyłącznie areał w wysokości po 30 arów na każdą turbinę, łącznie 60 arów i zdecydowana większość gruntu działki o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości P. , będzie dalej wykorzystywana do celów rolnych. Po wygaśnięciu lub rozwiązaniu umowy grunt zostanie poddany rekultywacji, co przywróci zdolności rolne.
Ponadto skarżący zarzucił, że Minister dokonał również daleko idącej nieuprawnionej czynności porównawczej, że czasowe wyłącznie gleby IV klasy stanowi większy interes publiczny niż budowa dwóch turbin wiatrowych. Wskazano, że pod budowę dwóch turbin potrzebne, jest ok. 60 arów, a ich czasowe wyłącznie z produkcji rolnej spowoduje niewyprodukowanie ok. 3 ton pszenicy, podczas gdy dwie nowoczesne turbiny wiatrowe są w stanie zasilić w energię elektryczną ponad 3 tysiące gospodarstw domowych. Ponadto wskazano, że inwestycja polegająca na budowie farm wiatrowych może być uznana jako inwestycja o charakterze publicznym. W szczególności planowana inwestycja niesie ze sobą pozytywne aspekty dla dobra społeczeństwa biorąc pod uwagę obecną sytuacją geopolityczną i dążenie polityki państwa do dywersyfikacji źródeł energii.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tak rozumianej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano normy prawa materialnego. Uchylenie zaskarżonego aktu w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z brzmieniem art. 2b ust. 1-3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, a w przypadku osoby fizycznej prowadzić to gospodarstwo osobiście (ust. 1). W okresie, o którym mowa w ust. 1, nabyta nieruchomość nie może być zbyta ani oddana w posiadanie innym podmiotom (ust. 2). Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka, na wniosek nabywcy nieruchomości rolnej, wyraża zgodę, w drodze decyzji administracyjnej, na dokonanie czynności, o których mowa w ust. 2, przed upływem okresu 5 lat od dnia przeniesienia własności tej nieruchomości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem nabywcy nieruchomości rolnej lub interesem publicznym (ust. 3).
W doktrynie wskazuje się, że m.in. celem komentowanego przepisu jest zapewnienie, aby nabywane nieruchomości rolne w Polsce były – co do zasady – aktywnie wykorzystywane w działalności rolniczej. Nieruchomości te powinny być właściwie zagospodarowane, zwiększając tym samym bezpieczeństwo żywnościowe obywateli w naszym kraju. Omawiany przepis ma przede wszystkim przeciwdziałać nabywaniu takich nieruchomości w charakterze inwestycji kapitałowych, na potrzeby korzystania z rolniczego ubezpieczenia społecznego lub w celu spekulacyjnym, co m.in. pośrednio podważałoby strukturę ustroju rolnego w Polsce opartą na gospodarstwach rodzinnych (Komentarz Lex, Czech Tomasz, Kształtowanie ustroju rolnego, Opublikowano: WKP 2020).
Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił do Dyrektora Generalnego KOWR o wyrażenie zgodny na oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej przed upływem 5 lat z uwagi na wystąpienie ważnego interesu właściciela nieruchomości rolnej. Skarżący powołał problemy finansowe i zdrowotne. W toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji skarżący został wezwany pismem z dnia 14 kwietnia 2023 r. do złożenia wyjaśnień i m.in. przedstawienia i udokumentowania pogorszenia swojej sytuacji finansowej po dacie nabycia nieruchomości i faktu, że nie jest w stanie spłacać zaciągniętych kredytów, przedstawienie swoich zobowiązań kredytowych w skali miesiąca, złożenia dokumentów świadczących o swojej sytuacji życiowej i materialnej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Organ, kierując przedmiotowe wezwanie do skarżącego szczegółowo wskazał m.in. jakie dokumenty winny zostać złożone przez skarżącego na wykazanie jego sytuacji życiowej i materialnej. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył jedynie dokument w postaci podsumowania produktów bankowych z banku [...] z dnia 26 kwietnia 2023 r., zaświadczenia o przeznaczeniu działki w mpzp i wyjaśnił, że zaczyna mieć problemy ze spłatą kredytu z uwagi na inflację. Również w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji skarżący został zawiadomiony w trybie art. 79a k.p.a. i poinformowany, że nie wykazał spełnienia przesłanki "ważnego interesu nabywcy", o której mowa w art. 2b ust. 3 u.k.u.r. W toku postępowania odwoławczego skarżący złożył kopię decyzji KRUS z dnia [...] maja 2021r. w przedmiocie ustalenia prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności od dnia [...] lutego 2021 r. do [...] kwietnia 2023 r., kartę leczenia szpitalnego z [...] grudnia 2014 r., historię rachunku bankowego z miesiąca maja 2023 r., faktury na okoliczność przychodów i wydatków jak i pisemne oświadczenie swojego syna w przedmiocie udzielania nieodpłatnej pomocy ojcu przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego.
Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceny, czy spełniono przesłanki określone w art. 2b ust. 3 u.k.u.r., Dyrektor Generalny KOWR dokonuje w granicach uznania administracyjnego. Organem wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach, o których mowa w ust. 3, jest minister właściwy do spraw rozwoju wsi (ust 3a).
Zdaniem Sądu – mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – zasadnie przyjął Minister, że skarżący nie uzasadnił w sposób przekonywujący potrzeby wcześniejszego oddania w posiadanie nieruchomości rolnej.
W ocenie Sądu, Minister prawidłowo w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na kwestię pojęcia "ważnego interesu nabywcy", do którego odnosi się ww. przepis. Wyrażenie zgody na zbycie/oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej przed wskazanym okresem jest sytuacją bardzo wyjątkową. Uzasadnieniem wykorzystania tej możliwości będą okoliczności niezależne od wnioskodawcy, nadzwyczajne sytuacje, zdarzenia uniemożliwiające prowadzenie gospodarstwa rolnego (np. choroba uniemożliwiająca prowadzenie gospodarstwa rolnego, klęska żywiołowa). Zdaniem Sądu może to być również bardzo trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy, przy czym trzeba mieć na względzie, że nie każda taka sytuacja będzie miała charakter nadzwyczajny, uzasadniający ważny interes nabywcy w rozumieniu art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Będzie to zatem sytuacja wyjątkowa, która w pierwszej kolejności uniemożliwia dalsze funkcjonowanie. Poza tym powinna zostać wykazana i to po stronie wnioskodawcy leży ciężar przedłożenia w tym zakresie niezbędnych dowodów.
Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy wskazać, że skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji finansowej i prawnej, pomimo że DG KOWR wystosował do niego wezwanie, w którym szczegółowo wskazał jakie oświadczenia i dokumenty wnioskodawca może przedstawić w celu wykazania okoliczności przemawiających za wyrażeniem zgody na zbycie nieruchomości rolnej. Należy zaznaczyć, że organ I instancji poinformował skarżącego o tym, że nieprzedstawienie odpowiednich dokumentów i niezłożenie oświadczeń może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z oczekiwaniami strony. W interesie skarżącego było przedstawienie dokumentów, przemawiających za udzieleniem mu wnioskowanego zezwolenia ze względu na jego ważny interes w oddaniu w posiadanie nieruchomości rolnej przed upływem przepisanego 5-letniego terminu.
Zdaniem Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji zdrowotnej i finansowej nie stanowią o zaistnieniu ważnego interesu nabywcy nieruchomości rolnej.
Organy w sposób szczegółowy przeanalizowały dokumenty złożone przez skarżącego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego jak i odwoławczego. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił na podstawie złożonego wyciągu bankowego, że skarżący posiada na koncie środki w wysokości prawie 38 000 zł oraz zobowiązania wynikające z zaciągniętych kredytów na łączną kwotę 295 000 zł, przy miesięcznej racie 2107 zł., jednocześnie skarżący podał, że według jego wyliczeń średni miesięczny dochód gospodarstwa wynosi 2106 zł. Z załączonej do odwołania decyzji o ustaleniu prawa od renty okresowej wynika, że skarżący otrzymuje również rentę w wysokości 725,51 zł. Organ przeanalizował również załączoną kartę leczenia szpitalnego z 2014 r. (zabieg rekonstrukcji nerwu łokciowego lewego).
Słusznie organy administracji zauważyły że od nabycia nieruchomości we wrześniu 2021 r., w życiu skarżącego nie nastąpiła żadna, nadzwyczajna zmiana okoliczności. Prawidłowe jest stanowisko organu, że za ważnym interesem nabywcy powinny przemawiać w szczególności okoliczności nieistniejące w dacie nabycia nieruchomości, jak i okoliczności niemożliwe do przewidzenia. Niewątpliwie przedstawione przez skarżącego dokumenty nie wykazują istotnego pogorszenia się jego sytuacji ekonomicznej, nie wynika z nich, aby skarżący posiadał jakiekolwiek zaległości w spłacie zobowiązań kredytowych wynikających z kredytu hipotecznego jak i obrotowego. Umowa kredytu hipotecznego została podpisana w celu nabycia przedmiotowej nieruchomości, dochody z gospodarstwa umożliwiają regulowanie miesięcznych rat kredytu hipotecznego, a dodatkowo skarżący otrzymuje rentę. Ponadto jak słusznie zauważył organ odwoławczy, skarżący zaniechał na wezwanie organu I instancji przedstawienia informacji o osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie oraz oświadczenia o stanie finansowych. Ponadto skarżący posiada również majątek w postaci innych nieruchomości rolnych, który może spieniężyć. Zauważyć również należy, że okoliczności dotyczące spadku cen skupu produktów rolnych czy wahania wskaźnika inflacji, nie są jakimiś nadzwyczajnymi okolicznościami i z ryzykiem ich wystąpienia należy się liczyć, w szczególności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Oceny sprawy nie zmienia okoliczność, że przy prowadzeniu gospodarstwa skarżącemu pomaga jego syn.
Prawidłowe było stanowisko organu w zakresie niewykazania ważnego interesu skarżącego w kontekście jego sytuacji zdrowotnej. Niewątpliwie załączona do akt sprawy dokumentacja medyczna nie wskazuje z kolei na pogorszenie się jego sytuacji zdrowotnej. Decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] maja 2021 r. jak i przedstawiona karta leczenia szpitalnego z 2014 r. dotyczą okresu sprzed nabycia działki nr [...] w dniu [...] września 2021 r. Natomiast przedłożona przy skardze decyzja KRUS potwierdza przyznanie renty okresowej na dalszy okres od [...] maja 2023 r. do [...] czerwca 2025 r. i nie stanowi dowodu na pogorszenie się stanu zdrowia skarżącego po dacie nabycia nieruchomości.
Sąd podziela również wywody organu, który wskazał, że pojęcie "interesu publicznego" to klauzula generalna, która w kontekście indywidualnej sprawy winna być poddana stosownej wykładni. Wymagania interesu publicznego muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą uzyskać zindywidualizowaną treść wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, np. bezpieczeństwa i sprawiedliwości (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 71/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Niewątpliwie wybudowanie farmy wiatrowej niesie ze sobą pozytywne aspekty dla dobra społeczeństwa poprzez dywersyfikację źródeł energii, ale jak wynika z akt sprawy, objęte wnioskiem gleby są glebami średnimi (klasa IV) o powierzchni 2,5795 ha, na których można uprawiać pszenicę, czy buraki cukrowe i słabe (klasa V) o powierzchni 0,2504 ha, na których można uprawiać żyto czy ziemniaki. Tym samym biorąc pod uwagę, że zamiarem skarżącego jest wykorzystywanie ziemi ornej do celów pozarolniczych, któremu właśnie mają przeciwdziałać przepisy u.k.u.r., zasadna była ocena organu, że ograniczenie areału dostępnej ziemi ornej wspomnianych klas nie jest w interesie publicznym i na tego rodzaju działalność powinny być wykorzystywane gleby najsłabsze (klasa VI). Tym samym prawidłowe było stanowisko organu, że w sprawie nie zaistniał interes publiczny uzasadniający wyrażenie zgody na oddanie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości.
Sąd nie podziela zarzutów skarżącego, jakoby organy naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5191/21; LEX nr 3368378). Wbrew zarzutom skargi organy w sposób wyczerpując zebrały materiał dowodowy, a wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena sprawy nie była oceną dowolną, ale opartą o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uwzględniała wszystkie istotne okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Fakt nieodniesienia się przez organ odwoławczy do pisemnego oświadczenia syna skarżącego nie stanowi uchybienia mogącego mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Sama okoliczność, że ocena organu dotycząca sytuacji finansowej i zdrowotnej nie spełnia oczekiwań skarżącego, nie świadczy o tym, że jest ona nieprawidłowa.
Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do podważania stanowiska Ministra, wyrażonego w zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.