IV SA/Wa 2435/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2013-01-31
NSAnieruchomościŚredniawsa
ochrona gruntów rolnychzmiana przeznaczeniacele nierolniczeplanowanie przestrzennedecyzja administracyjnaWSAMinister Rolnictwabezpieczeństwo żywnościoweinteres lokalnyinteres ogólnospołeczny

WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w części dotyczącej zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze, uznając, że w przypadku działek o symbolu 3A (P.) doszło do naruszenia przepisów postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą zgody na przeznaczenie gruntów rolnych klas III na cele nierolnicze. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej gruntów oznaczonych symbolem 3A (P.), uznając, że w tym zakresie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Sąd wskazał, że w przypadku terenu 3A podział gruntu na małe działki i planowane inwestycje infrastrukturalne tworzą konflikt interesu ogólnospołecznego z lokalnym, a dalsze utrzymywanie tych gruntów w charakterze rolniczym jest iluzoryczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą zgody na przeznaczenie części gruntów rolnych klas III na cele nierolnicze. Gmina argumentowała, że tereny te są dobrze skomunikowane, graniczą z zabudową mieszkaniową, a ich przeznaczenie na cele nierolnicze stworzy korzystne warunki rozwoju. Minister odmówił zgody, wskazując na potrzebę ochrony zwartego obszaru gruntów rolnych o wysokiej wartości produkcyjnej i zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Sąd, analizując sprawę, uznał, że decyzja Ministra była prawidłowa w odniesieniu do gruntów oznaczonych symbolami 1B (M.) i 3C (S.), które stanowią zwarte kompleksy rolne. Jednakże w odniesieniu do gruntów oznaczonych symbolem 3A (P.), Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania. Wskazano, że teren 3A został podzielony na małe działki, z których część stanowi własność prywatną, a dla terenu planowane są inwestycje infrastrukturalne. Sąd uznał, że w tym przypadku ochrona gruntów rolnych byłaby iluzoryczna, a dalsze utrzymywanie ich w charakterze rolniczym nie służyłoby ani interesowi lokalnemu, ani ogólnospołecznemu. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej terenu 3A.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w odniesieniu do części gruntów (symbol 3A), Minister nie dokonał prawidłowej oceny okoliczności faktycznych, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w przypadku terenu 3A, podział na małe działki, planowane inwestycje infrastrukturalne oraz fakt, że grunty te nie będą faktycznie wykorzystywane rolniczo, sprawiają, że ochrona ich rolniczego charakteru jest iluzoryczna i sprzeczna z lokalnym interesem rozwoju.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze wymaga zgody Ministra, jeśli zwarty obszar przekracza 0,5 ha.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 3 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Ochrona gruntów rolnych polega m.in. na ograniczaniu ich przeznaczania na cele nierolnicze.

u.o.g.r.l. art. 6 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Na cele nierolnicze powinny być przeznaczane przede wszystkim nieużytki, a w razie ich braku grunty o najniższej przydatności produkcyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

W przypadku terenu 3A (P.), podział gruntu na małe działki, wydzielenie terenu pod drogi oraz planowane inwestycje infrastrukturalne sprawiają, że ochrona rolniczego charakteru tych gruntów jest iluzoryczna. Interes lokalny gminy i jej mieszkańców w zagospodarowaniu terenów pod zabudowę mieszkaniową powinien być uwzględniony, gdy ochrona rolnicza jest jedynie formalna.

Odrzucone argumenty

Argumenty Gminy dotyczące lokalizacji zabudowy, Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego oraz wydanych decyzji o warunkach zabudowy nie były wystarczające do uchylenia decyzji w całości. Opinia Izby Rolniczej nie była wiążąca dla Ministra.

Godne uwagi sformułowania

ochrona iluzoryczna stan zawieszenia i oczekiwania na przekwalifikowanie nie służy ani sytuacji lokalnej, ani ogólnospołecznej zachowanie zatem tych terenów pod produkcję rolną stwarza stan zawieszenia i oczekiwania na przekwalifikowanie, co nie służy zarówno sytuacji lokalnej, jak i ogólnospołecznej.

Skład orzekający

Wanda Zielińska-Baran

przewodniczący

Aneta Dąbrowska

członek

Anna Szymańska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o ochronie gruntów rolnych, zwłaszcza w kontekście konfliktu między interesem ogólnospołecznym a lokalnym, oraz ocena, kiedy ochrona rolnicza staje się iluzoryczna."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału gruntów rolnych na małe działki i planowanych inwestycji, a także specyfiki gminy położonej w sąsiedztwie dużej aglomeracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między ochroną cennych gruntów rolnych a potrzebami rozwojowymi lokalnych społeczności, co jest częstym problemem w Polsce.

Czy ochrona gruntów rolnych może być iluzoryczna? Sąd administracyjny analizuje konflikt interesów.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 2435/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Wanda Zielińska-Baran /przewodniczący/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 1250/13 - Wyrok NSA z 2014-12-11
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części i poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 16 poz 78
art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w zakresie odmowy wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze oznaczonych symbolem 3A ([...]) – na załącznikach graficznych w skali 1:2000, stanowiących integralną część wniosku; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w pkt 1 niniejszego wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy S. o ponowne rozpatrzenie sprawy w części zakończonej negatywnie decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 roku, mocą której wyrażono zgodę na przeznaczenie 13,0255 ha gruntów rolnych klas III, położonych w obrębie P., w granicach wydzieleń planistycznych ozn. symbolem: 1A i 2A, w obrębie M., w granicach wydzielenia planistycznego ozn. symbolem: 4B, w obrębie S., w granicach wydzieleń planistycznych ozn. symbolem: 2C, 4C-11C oraz nie wyrażono zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze 17,3451 ha gruntów rolnych klasy III, położonych w obrębie P., w granicach wydzielenia planistycznego ozn. symbolem 3A, w obrębie M., w granicach wydzieleń planistycznych ozn. symbolem: 1B-3B, w obrębie S., w granicach wydzieleń planistycznych ozn. symbolem: 1C i 3C - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu podniesiono, że Wójt Gminy S. działając na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.) wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o wyrażenie zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze 30,3706 ha gruntów rolnych klas III, położonych w obrębie P. M. i S., przewidzianych w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze.
Wójt Gminy S. przedstawił następujące argumenty, które według niego uzasadniają przeznaczenie wnioskowanych terenów na cele nierolnicze: tereny objęte opracowaniem projektu planu położone są w sąsiedztwie aglomeracji [...] i są dobrze skomunikowane,
tereny te graniczą z zabudową mieszkaniową jednorodzinną i zagrodową, kierunki polityki przestrzennej określone w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy oraz wnioski właścicieli gruntów spowodowały sporządzenie projektu miejscowego planu,
gmina w ostatnich pięciu latach nie występowała z wnioskami w sprawie przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze,
przeznaczenie wnioskowanych gruntów na cele nierolnicze stworzy korzystne warunki rozwoju obszarów wiejskich.
Marszałek Województwa [...] przekazując wystąpienie Wójta Gminy S. pozytywnie zaopiniował przeznaczenie na cele nierolnicze jedynie 13,0255 ha gruntów rolnych. W pozostałej części dotyczącej powierzchni 17,3451 ha gruntów rolnych klas III, Marszałek negatywnie zaopiniował ich przeznaczenie na cele nierolnicze. Do wystąpienia Wójta została także dołączona pozytywna opinia Prezesa [...] Izby Rolniczej odnośnie całości powierzchni gruntów wnioskowanych do zmiany przeznaczenia.
Rozpatrując ten wniosek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2012 roku, odmówił wyrażenia zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze w części dotyczącej 17,3451 ha gruntów rolnych klas III. Stwierdził mianowicie, że grunty te wraz z gruntami sąsiednimi, tworzą zwarte kompleksy glebowo-uprawowe, a ich przeznaczenie na cele nierolnicze naruszy tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej charakteryzujące śię dogodnymi warunkami do prowadzenia produkcji rolniczej.
Wójt Gminy S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając ten wniosek Minister stwierdził, że nie można przychylić się do argumentu, że przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze jest zasadne dlatego, że dla części z wnioskowanych gruntów wydano decyzje o warunkach zabudowy, a może i nawet pozwolenia na budowę. Takie dwutorowe postępowanie mające na celu przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze na podstawie decyzji o warunkach zabudowy i jednocześnie prowadzenie postępowania przeznaczającego te same grunty na cele nierolnicze w ramach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może prowadzić do wymuszenia decyzji na organie zajmującym się ochroną gruntów rolnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyraża zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych szczególnie chronionych, a nie jest organem sankcjonującym istniejący stan faktyczny.
Dalej Minister stwierdził, że nie jest związany przyjętą przez gminę koncepcją zagospodarowania terenu. Gdyby taka koncepcja była wiążąca dla organu właściwego w sprawach ochrony gruntów rolnych, wystąpienie do Ministra byłoby bezcelowe, gdyż organ rozpatrujący sprawę nie miałby możliwości zajęcia racjonalnego stanowiska.
W ocenie organu argumenty z zakresu lokalizacji zabudowy nie dotyczą zasad ochrony gruntów rolnych. Tymczasem organy właściwe w zakresie ochrony gruntów rolnych rozpatrują wnioski tylko z punktu widzenia zasadności ochrony gruntów rolnych najwyższej wartości produkcyjnej oraz zwartości przestrzeni rolniczej przed zai n westowa n iem.
Okoliczność, że wniosek o zmianę przeznaczenia został pozytywnie zaopiniowany m.in. przez [...] Izbę Rolniczą nie ma znaczenia, gdyż opinie są jedynie jednym z elementów postępowania wyjaśniającego i nie są wiążące dla Ministra przy podejmowaniu decyzji.
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych w dwóch zapisach odnosi się do kwestii przesłanek, jakimi winien kierować się organ przy zmianie przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze. Otóż art. 6 ust 1 ustawy stanowi, że na cele nierolnicze i nieleśne powinny być przeznaczane przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Ponadto art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iż ochrona gruntów rolnych polega m.in. na ograniczaniu ich przeznaczenia na cele nierolnicze.
Organ zwraca uwagę, że w granicach gminy położonych jest ok. 85% gruntów klas IV-VI, które w pierwszej kolejności powinny być wykorzystane na cele nierolnicze. W zakresie przeznaczenia gruntów rolnych, bardzo istotnym czynnikiem jest niewielki zasób gruntów rolnych klas I-III, które stanowią zaledwie ok. 25% powierzchni wszystkich gruntów rolnych w skali kraju. Natomiast w ostatnich latach obserwuje się niepokojące zjawisko, polegające na bardzo szybkim tempie wyłączeń z produkcji takich gruntów ze względu na rosnące zapotrzebowanie na nowe tereny inwestycyjne. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma za zadanie ograniczać proces rozprzestrzeniania się nowej zabudowy na najżyźniejsze gleby, a tym samym - spowalniać tempo wyłączeń takich gleb z produkcji rolniczej. Jest to o tyle istotne, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma również obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego kraju.
Skarga Gminy S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną decyzję dotyczy części kompleksów oznaczonych na rysunku planu symbolami 3A (P.), 1B (M.) oraz 3C (S.). Skarżąca Gmina zarzuca naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie dokumentów dołączonych do wniosku Wójta Gminy o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze gruntów rolnych i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie zapisów zawartych w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S. oraz wydanych decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedmiotowego terenu.
Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej kompleksów oznaczonych na rysunku planu symbolami: 3A (P.), 1B (M.), 3C (S.), położonych w gminie S. oraz o wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem Wójta Gminy S.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że po przeanalizowaniu materiałów w sprawie Wójt Gminy zmniejsza wnioskowany do zmiany przeznaczenia teren z 17,3451 ha na 9,6943 ha. Skarżąca Gmina wyjaśnia, że wnioskowane tereny są już częściowo zainwestowane. Dla terenów, które zostały wymienione w skardze zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy oraz decyzje ustalające lokalizację inwestycji celu publicznego. Dotyczy to w szczególności terenu oznaczonego symbolem 3A (P.). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podnosi kwestię użytkowania rolniczego przedmiotowych terenów oraz zwraca uwagę na fakt naruszenia terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej, charakteryzującej się dogodnymi warunkami do prowadzenia produkcji rolniczej. Tymczasem znaczna część terenu "1" to działki o średniej powierzchni ok. 1000-1100m2, które są terenem przewidzianym pod zabudowę, a ich parametry i metraż wykluczają użytkowanie rolnicze. Teren "osiedla" był własnością Gminy S., na dzień dzisiejszy 20 działek jest w posiadaniu właścicieli prywatnych, pozostało 9 działek, które również w przyszłości będą sprzedane. Na działkach o nr ew. [...] w miejscowości P. został wybudowany wodociąg oraz wydano decyzję o pozwoleniu na budowę dla linii energetycznej niskiego napięcia. W planach jest również gazyfikacja przedmiotowego terenu (2012-2014r.) w celu zabezpieczenia dostępu do infrastruktury dla przyszłych mieszkańców.
Wójt podkreśla, że coraz więcej użytkowników gospodarstw rolnych zajmuje się głównie świadczeniem różnego rodzaju usług, a produkcja rolna staje się zajęciem ubocznym, a bardzo często jest całkowicie zaniechana. Znaczny odsetek gospodarstw w gminie S. nie posiada żadnych zwierząt, a także znaczny odsetek użytków rolnych od wielu lat leży odłogiem. Zjawisko zabudowy jednorodzinnej, agroturystyki oraz usług jest powszechne. W ostatnich latach tereny te stały się szczególnie atrakcyjne dla mieszkańców aglomeracji [...].
Gmina S. znajduje się ha obszarze określonym w Planie zagospodarowania przestrzennego województwa [...] jako Obszar największych wpływów aglomeracji [...].
Projekt planu miejscowego uwzględnia zapisy studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego oraz wnioski mieszkańców, które jednoznacznie wskazują na potrzebę użytkowania przedmiotowych ziem w sposób inny niż rolniczy. Zmiana wytycznych zawartych w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S. z chwilą przystąpienia do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skutkowałaby koniecznością zmiany wspomnianego studium oraz byłaby sprzeczna z interesem społecznym.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Skarga w części zasługuje na uwzględnienie, mianowicie w zakresie kompleksu gruntów rolnych oznaczonym symbolem 3A (P.) na załącznikach graficznych do wniosku. W pozostałym zakresie w ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonał prawidłowej oceny przesłanek pozwalających na wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze i wywiódł trafny wniosek, że w zakresie zaskarżonym przez Gminę S. tj. kompleksu oznaczonego symbolem 1B (M.) i 3C (S.) zmiana na cele nierolnicze pozostaje w sprzeczności z interesem o charakterze ogólnonarodowym tj. koniecznością zachowania bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Nie oznacza to, że wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze natychmiast i bezspornie spowodowałoby zagrożenie dla tego bezpieczeństwa, nie mniej jednak w skali globalnej kraju każde takie wyłączenie może mieć znaczenie, bowiem zostaje zmniejszony areał gruntów, które potencjalnie mogą być wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego Wójt Gminy S. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z procedurą uchwalania planu miejscowego dla wsi S., S. i P. w gminie S.
Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2 tego artykułu, może być dokonane jedynie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2012r., poz.). Przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (art. 7 ust 2 pkt 1). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że wyrażenie na podstawie art. 7 ust. 2 cyt. ustawy zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne następuje w formie decyzji administracyjnej (por. NSA z dnia 24 listopada 1999 r., II SA 995/99, ONSA z 2000 r. Nr 4, poz. 173). Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy rozstrzyga kwestię dopuszczalności przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze i stanowi podstawę do wprowadzenia odpowiednich zapisów w projekcie planu miejscowego przedkładanym do uchwalenia radzie gminy.
Decyzja wydawana na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma charakter uznaniowy. Jak trafnie wskazał Minister ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych jedynie w dwóch zapisach odnosi się do przesłanek, jakimi winien kierować się organ przy zmianie przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze. Stanowi o tym art. 6 ust. 1 przewidujący, że na cele nierolnicze i nieleśne powinny być przeznaczane przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Dalej art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że ochrona gruntów rolnych polega m.in. na ograniczaniu ich przeznaczania na cele nierolnicze.
Taka konstrukcja przepisów oznacza, że właściwemu organowi pozostawiono ocenę każdej konkretnej sytuacji faktycznej przy zastosowaniu jego najlepszej merytorycznej wiedzy. Organ administracji publicznej, działając w granicach uznania administracyjnego, przed podjęciem rozstrzygnięcia, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a następnie rozpatrzeć go w odniesieniu do przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Decyzje uznaniowe wymagają również uzasadnienia odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Podnieść należy, że okoliczność, iż przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji. Nie może ono opierać się na ogólnych stwierdzeniach, lecz musi zawierać konkretne ustalenia faktyczne, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie organ dokonał ustaleń faktycznych odnośnie istotnych okoliczności dla podjęcia rozstrzygnięcia i w tym zakresie nie można mu czynić zarzutu. Ocena jednakże tych okoliczności - taka sama odnośnie terenu oznaczonego symbolem 3A oraz 3C, nie jest trafna. Minister bowiem nie zwrócił uwagi, że w sposób istotny różnią się uwarunkowania faktyczne obydwu tych terenów, począwszy od klasy bonitacyjnej gruntu, którą dla terenu 3C określono Rllla. Gruntów zaś o tej klasie na terenie gminy jest znikoma ilość.
Zadaniem Ministra jest ograniczanie przeznaczania gruntów na cele nierolnicze i przeciwdziałanie niekontrolowanym i masowym zmianom dotychczasowego charakteru tych gruntów, nie mniej jednak nie może pozostawać poza jego uwagą kwestia kierunków rozwoju danego terenu i współczesnych przemian gospodarczych, społecznych i ekonomicznych. Z punktu widzenia owych przemian niewątpliwie znaczenie ma - jak podniesiono w skardze - położenie geograficzne gminy, w której owe grunty znajdują się, w bezpośrednim sąsiedztwie aglomeracji [...]. Co prawda trafnie Minister wskazuje, że jego rolą nie jest ocena planowanych procesów urbanizacyjnych oraz polityka przestrzenna gminy. Nie mniej jednak to właśnie powyżej wskazane uwarunkowania spowodowały, że wniosek o zgodę na zmianę przeznaczenia trafił do tego organu.
Położenie w pobliżu W., która stanowi największy w skali kraju rynek pracy spowodowało, że nastąpiły zmiany społeczne wśród mieszkańców gminy powodujące niekorzystne dla rolnictwa przeprofilowania zawodowe. Wobec powyższego uległy zmianie również oczekiwania mieszkańców gminy co do możliwości korzystania z nieruchomości stanowiących ich własność. Innymi słowy w interesie lokalnym leży, aby dotychczasowe grunty rolne mogły zyskać status budowlany.
Jak już wskazano teren oznaczony symbolem 3A charakteryzuje się takimi uwarunkowaniami, których nie posiada kompleks oznaczony symbolem 3C. Mianowicie na terenie 3A doszło do podziału ewidencyjnego na działki o małej powierzchni z wydzielonym terenem pod drogi. Analizując załącznik graficzny do wniosku podział ów związany jest także z terenami, które nie wymagają uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, bowiem stanowią klasy bonitacyjne poniżej III klasy. Wydzielone działki posiadają powierzchnię ok. 1100 m2 każda i stanowią w większości własność różnych podmiotów. Prowadzenie zatem racjonalnej produkcji rolniczej na tak małej powierzchni jest niemożliwe. Wskutek tych podziałów teren stracił charakter zwartego kompleksu uprawnego. Grunty te jednak nie straciły swojego dotychczasowego charakteru rolniczego. Nadto dla terenu oznaczonego symbolem 3A planowane są inwestycje z zakresu infrastruktury w oparciu o wydane decyzje o ustaleniu inwestycji celu publicznego w celu obsługi ewentualnej zabudowy mieszkaniowej.
Nie można odmówić racji Ministrowi, który twierdzi, że podjęte przez Gminę S. działania prowadzą do wymuszenia na Ministrze zgody na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze. Z drugiej strony zmiany te powodują, że inny stan faktyczny dotyczy kompleksu 3A, a inny 3C. Tymczasem Minister nie różnicuje tych obydwu terenów. W przypadku terenu oznaczonego symbolem 3A występuje ewidentny konflikt interesu ogólnospołecznego jakim jest bezwzględna ochrona gruntów o lepszych klasach bonitacyjnych celem zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego kraju i interesu lokalnego gminy oraz jej obecnych i przyszłych mieszkańców. Interes ten polega na dążeniu do najbardziej efektywnego zagospodarowania terenów gminy poprzez lokalizowanie zabudowy mieszkaniowej i w ten sposób powiększanie zasobu mieszkańców gminy.
Wyważenie tych dwóch wartości powinno stanowić przedmiot rozważań Ministra. Przy czym z reguły priorytet winien być przyznany interesowi ogólnospołecznemu, o ile nie byłaby to ochrona iluzoryczna, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie. Odmowa wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów byłaby skuteczna gdyby przedmiotowe grunty były wykorzystywane nadal rolniczo. Wówczas zahamowanie przez Ministra procesów inwestycyjnych na owych gruntach byłoby racjonalne. Tymczasem, grunty oznaczone symbolem 3A po podziale nie będą wykorzystywane na cele rolnicze. Zachowanie zatem ich dotychczasowego przeznaczenia nie spowoduje, że grunty te będą wykorzystywane pod uprawy rolne. Minister natomiast nie ma instrumentu prawnego, aby przywrócić gospodarkę rolną na wydzielonych działkach. Zachowanie zatem tych terenów pod produkcję rolną stwarza stan zawieszenia i oczekiwania na przekwalifikowanie, co nie służy zarówno sytuacji lokalnej, jak i ogólnospołecznej.
Z tych względów Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie w zakresie terenu oznaczonego symbolem 3A naruszyło przepisy postępowania, mianowicie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Oznacza to, że w zakresie symbolu 3A winny ulec uchyleniu zarówno zaskarżona decyzja, jak również decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 roku.
Ponieważ opisane wyżej procesy podziału gruntu rolnego na małe działki oraz sprzedaż tych wydzielonych działek osobom trzecim nie wystąpiły w przypadku terenu o symbolu 1B oraz 3C, a także ze względu na klasę bonitacyjną terenu 3C decyzja w pozostałym zakresie nie narusza prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1c) P.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach nie orzeczono ze względu na brak stosownego wniosku skarżącego. Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do terenu oznaczonego symbolem 3A znajduje uzasadnienie w normie art. 152 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI