IV SA/WA 2399/22

IV SA/Wa 2399/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska
Katarzyna Golat /przewodniczący/
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1792
art. 26 pkt 3
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska- Litwiniec (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant starszy referent Katarzyna Matecka - Caban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr DTPO-NPOP.400.105.2022.1.JS w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 30 sierpnia 2022 r. nr DTPO-NPOP.400.105.2022. l.JS Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, Organ) utrzymał w mocy własna decyzję z [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] nakładającą na odbiorcę odpadu M. K. (dalej: Skarżąca, Strona), obowiązek zagospodarowania odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przemieszczonego z terytorium [...] na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.
Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.
W wyniku kontroli zgłoszenia celnego towaru w postaci uszkodzonego pojazdu marki: [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego [...] w [...], ujawniono nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów z terytorium [...] do Polski. W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] pismem z dnia 20 czerwca 2018 r., zawiadomił GIOŚ o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz przekazał całą zebraną w tej sprawie dokumentację.
GIOŚ w dniu 25 lipca 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] przez M. K., będącą odbiorcą odpadu, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski. W dniu 30 sierpnia 2018 r. do GIOŚ wpłynęły wyjaśnienia Strony.
GIOŚ w dniu [...] marca 2019 r., postanowieniem znak: [...], wezwał M. K. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Strona złożyła w ustawowym terminie zażalenie na ww. postanowienie. GIOŚ podtrzymał swoje stanowisko postanowieniem znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. Postanowienie to, zgodnie z art. 44 § 4 Kpa, zostało uznane za doręczone w dniu 20 września 2019 r. Strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przedmiotowe postanowienie.
W toku postępowania GIOŚ powziął informację, że Skarżąca nie odebrała odpadu z [...] Urzędu Celno- Skarbowego w celu wykonania obowiązku zagospodarowania odpadu zgodnie z postanowieniem i odpad niezmiennie znajduje się na terenie ww. placówki.
Biorąc pod uwagę powyższe, GIOŚ, po analizie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...]:
I. nałożył na odbiorcę odpadu M. K. obowiązek zagospodarowania odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przemieszczonego z terytorium [...] na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.;
II. nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności;
Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że jedynym wiarygodnym dokumentem znajdującym się w aktach sprawy jest opinia nr: [...], sporządzona przez rzeczoznawcę samochodowego F. D. w dniu [...] czerwca 2018 r., z której wynika, że sporny pojazd nie stanowi odpadu oraz nie narusza prawa europejskiego.
Strona poinformowała, że jest w posiadaniu drugiej opinii sporządzonej przez innego biegłego, w której rzeczoznawca analogicznie stwierdził, że pojazd nie stanowi opadu i nadaje się do odbudowy.
Badając sprawę w drugiej instancji, GIOŚ podkreślił, że w przypadku spornego pojazdu podstawą klasyfikacji do kategorii odpadu jest stan techniczny pojazdu określony przede wszystkim w opinii nr [...], sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego F. D. w dniu [...] czerwca 2018 r.
Rzeczoznawca w ww. opinii stwierdził, że uszkodzone części pojazdu, to m.in. "przedni lewy błotnik - zdeformowany, przednie lewe drzwi - zdeformowane, tylne lewe drzwi - przestawione, lewy próg - zdeformowany, podłoga- zdeformowana, słupek środkowy lewy - zdeformowany, szyba czołowa - pęknięta, dach - zagięty, przód pojazdu - przestawiony". Dalej wskazano takie uszkodzone części jak, "reflektory - zerwane uchwyty mocujące, przedni zderzak - zerwane uchwyty mocujące prawej strony, krata wlotu powietrza zderzaka - wyrwana, pęknięta, lewa lampa przeciw mgielna - rozbita, poduszka silnika prawa - wyrwana, wspornik skrzyni biegów - pęknięty, szyba drzwi przednich lewych - rozbita".
Rzeczoznawca samochodowy wskazał, że cały przód pojazdu uległ przemieszczeniu. Ponadto określił części konieczne do naprawy, tj. m.in.: wzmocnienie boczne z podłużnicą i dach, słupek środkowy, próg, płytę podłogową. Naprawy obejmują przemieszczony przód pojazdu oraz uszkodzoną m.in. płytę podłogową, słupek środkowy lewy oraz dach, co pozwala stwierdzić, że ww. naprawy obejmują elementy, mające wpływ na trwałość całej konstrukcji pojazdu.
Dokumentacja zdjęciowa załączona do ww. opinii potwierdza, w ocenie Organu, że sporny pojazd, w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia, był poważnie uszkodzony.
Na podstawie ww. opinii technicznej inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] dokonał oceny towaru w postaci ww. pojazdu, stwierdzając, że pojazd posiada uszkodzenia o charakterze pokolizyjnym lewej bocznej części pojazdu i jego przodu. Uszkodzenia pojazdu określone przez inspektora to m.in. lewy próg, słupek lewej strony pojazdu, fragment dachu lewej strony pojazdu, podłoga lewej strony pojazdu, jak również przestawiony przód pojazdu.
Ponadto w zgłoszeniu celnym [...] oraz wniosku o przeprowadzenie oceny towaru sporny pojazd został opisany jako "Samochód osobowy używany [...] uszkodzony - reflektory przednie, mocowanie silnika, skrzynia biegów, błotnik przedni lewy, lewy próg, drzwi przednie lewe, szyba czołowa, tylny zderzak, drzwi tylne lewe, koło przednie lewe, słupek środkowy, lusterko lewe".
Organ podtrzymał ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji, że uszkodzenia pojazdu wykraczają poza uszkodzenia drobne, bowiem obejmują elementy mające wpływ na trwałość całej konstrukcji pojazdu. Zdaniem GIOŚ pojazd spełnia przesłanki, by zakwalifikować go do typu 4, o którym mowa w Wytycznych Korespondentów nr 9 do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, tj. odpad w postaci wraku pojazdu - nieoczyszczony - odpad niebezpieczny, bowiem uszkodzenia, jakie posiada sporny pojazd, nie kwalifikują się do drobnych napraw.
W ocenie Organu stan faktyczny rozpatrywanej sprawy jednoznacznie wskazuje, że sporny pojazd nie był zdatny do użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i w takim stanie technicznym został przemieszczony ze [...] na terytorium RP, co przekłada się wprost na zaistnienie przesłanki pozbycia się i zakwalifikowanie spornego pojazdu jako odpadu. Okoliczność, że dotychczasowy posiadacz ww. pojazdu odstąpił od jego naprawienia celem dalszego użytkowania w połączeniu z opisanym stanem technicznym w chwili sprowadzenia pojazdu do Polski potwierdza, że wolą pierwotnego posiadacza było pozbycie się pojazdu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach.
GIOŚ wyjaśnił, że nie kwestionuje zakresu uszkodzeń wskazanych przez rzeczoznawcę samochodowego, a jedynie dokonał analizy znajdującej się w materiale dowodowym opinii rzeczoznawcy. Okoliczność istnienia technicznej możliwości naprawy spornego pojazdu, czy też ekonomicznej opłacalności tej naprawy, pozostają bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie, bowiem dla klasyfikacji pojazdu jako odpadu, istotny jest stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jego międzynarodowego przemieszczania.
Odnosząc się do kwestii woli poprzedniego posiadacza w pierwszej kolejności organ powołując się na orzecznictwo NSA i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że przedmiot staje się odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz. Na zaistnienie przesłanki pozbycia się mogą wskazywać obiektywne okoliczności umożliwiające odtworzenie zamiaru "pozbycia się" przez dotychczasowego posiadacza, tj. status prawny lub stan techniczny pojazdu w momencie sprzedaży.
W omawianej sprawie Organ dokonał analizy dokumentów przedstawionych dla ww. pojazdu, tj. umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] maja 2018 r. oraz [...] dowodu rejestracyjnego, z których nie wynika bezpośrednio, że sporny pojazd został wycofany z eksploatacji, nie może podlegać ponownej rejestracji, bądź został przeznaczony na części.
GIOŚ stwierdził, że w niniejszej sprawie to stan techniczny pojazdu stanowi kluczową przesłankę do uznania, że w przypadku sprzedaży przedmiotowego pojazdu na rzecz Strony nastąpiła przesłanka "pozbycia się", bowiem z uwagi na szeroki zakres uszkodzeń pojazdu powstałych w wyniku wypadku drogowego, poprzedni właściciel, tj. M. Z., [...], [...], [...], nie dokonując w pojeździe stosownych napraw oraz nie widząc możliwości dalszego użytkowania spornego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, pozbył się go na rzecz M.K.
W ocenie Organu całokształt okoliczności niniejszej sprawy wskazuje, że badany pojazd w sposób niepozostawiający wątpliwości wypełnia definicję odpadu w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Strony, że stwierdzenie przez rzeczoznawcę samochodowego, iż pojazd nie stanowi odpadu jest wiążące dla GIOŚ.
F. D. w opinii nr [...] sporządzonej w dniu [...] czerwca 2018 r. stwierdził: "Pojazd, w rozumieniu zawartych w przywołanych regulacjach prawnych, nie jest odpadem. Podstawa: "Wskazówki metodyczne" z dnia 2008.04.[...] z późniejszymi korektami, wydane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, ustawa z dnia 2012.12.14 o odpadach art. 3 ust. 1 pkt 6 (D.U. z 2013 poz. 2) oraz Wytyczne Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006".
GIOŚ wyjaśnił, że rzeczoznawca samochodowy posiada uprawnienia nadane przez jednostkę akredytowaną w polskim systemie akredytacji i mogą one obejmować uprawnienia do oceny stanu technicznego pojazdów, rekonstrukcji przebiegu wypadków drogowych oraz szacowania wartości pojazdów. Rzeczoznawca samochodowy nie przeprowadza zatem analizy prawnej dokumentacji towarzyszącej zakupowi pojazdów pod kątem przepisów o ochronie środowiska, a także nie analizuje okoliczności mogących wskazywać na wystąpienie przesłanki "pozbycia się". W ocenie GIOŚ rzeczoznawca samochodowy nie posiada kompetencji do rozstrzygnięcia kwestii czy pojazd stanowi odpad czy nie. To Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, na mocy art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 995), zostali powołani do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, a których ustawową kompetencją jest m.in. realizacja zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Organ I instancji dokonując oceny pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] pod względem kwalifikacji do kategorii odpadu dokonał analizy wszystkich przesłanek istotnych w tym zakresie tj. status prawny pojazdu, jego stan techniczny oraz wola poprzedniego posiadacza. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazuje, że przedmiot postępowania był kompletny w dniu przemieszczenia, nie był osuszony i zawierał płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy. Wobec powyższego zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10) należy go zaklasyfikować do odpadu o kodzie 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.
Przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b iii) ww. rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
Organ stwierdził, że Skarżąca już na terenie [...], stała się właścicielem ww. uszkodzonego pojazdu, a tym samym - stała się odbiorcą odpadu sprowadzonego na terytorium Polski z naruszeniem zasad określonych w tytule II rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, co na podstawie art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia stanowiło nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów
GIOŚ stwierdził także, że nie można przypisać odpowiedzialności za przemieszczenie odpadu podmiotowi pozbywającemu się pojazdu na rzecz Strony, ponieważ dokonał on pozbycia się tego pojazdu na rzecz Strony na terytorium [...], a Strona świadoma stanu technicznego, sprowadziła pojazd do Polski.
Organ stwierdził, że skoro Skarżąca nie dokonała zagospodarowania przedmiotowego odpadu, zgodnie z obowiązkiem nałożonym na nią orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., GIOŚ, stosownie do przepisu art. 26 pkt 3 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, określa sposób gospodarowania odpadem objętym niniejszym postępowaniem przez M. K..
Artykuł 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji mówi, że właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. W oparciu o powyższe, odpad o kodzie 16 01 04* winien być przekazany do odbiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdów lub punkt zbierania pojazdów.
W myśl art. 28 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów decyzjom, o których mowa w art. 24 ust. 1, art. 26 oraz art. 27 ust. 3, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
W ocenie Organu zaskarżona decyzja została wydana w sposób nienaruszający prawa, a postępowanie dowodowe, jak i ocena dowodów oraz zaistniałych w przedmiotowej sprawie okoliczności, zostały przeprowadzone właściwie. Wobec powyższego GIOŚ stwierdził brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się M. K., zaskarżając je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła GIOŚ, że:
a) prowadził omawiane postępowanie w sposób nie obiektywny, poprzez przedłużanie postępowania, nie podejmując jednocześnie czynności, mających na celu m.in. wyjaśnienie okoliczności "pozbycia się" ww. pojazdu, bezpośrednio z poprzednim właścicielem spornego pojazdu, M. Z.;
b) błędnie stwierdził, że sporny pojazd należy uznać za odpad, w sytuacji gdy:
- służby [...] oraz [...] nie zgłosiły zastrzeżeń co do przemieszczanego pojazdu, podczas zgłoszenia ww. pojazdu do przemieszczenia na granicy [...];
- w dokumentach przedstawionych dla ww. pojazdu, tj. kopii umowy kupna- sprzedaży z dnia [...] maja 2018 r., [...] dowodzie rejestracyjnym, jak i opinii technicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego P F. D. brak jest zapisów o tym stanowiących;
c) przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie oparł się wyłącznie na wybranych zapisach z opinii technicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego F. D.;
d) nie przeprowadził dowodu z innej opinii technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę, która według deklaracji pełnomocnika znajduje się w posiadaniu Strony, a którą mógł przesłać do organu.
Do ww. skargi skarżąca dołączyła oświadczenie M. Z. z [...] października 2022 r., kopię umowy kupna sprzedaży z dnia [...] maja 2018 r., kopię [...] dowodu rejestracyjnego wraz z tłumaczeniem, kopię dokumentu MRN nr [...] oraz kopię opinii technicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego F. D..
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz przedstawił argumentację wykazującą na bezzasadność zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022, poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę decyzji Głównego Inspektora Środowiska stanowiły przepisy art. 26 pkt 3, art. 28 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1792) w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 r. z późn. zm.), art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2020 r. poz. 2056 ze zm.).
Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Według art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzony nielegalnie.
Natomiast stosownie do art. 26 pkt 3 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu, o którym mowa w art. 25 ust. 1, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, w drodze decyzji, określa sposób gospodarowania odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie na teren kraju.
Zgodnie zaś z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji do Strony zastosowano procedurę określoną w art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżąca nie dokonała zagospodarowania ww. odpadu, zgodnie z obowiązkiem nałożonym na nią postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. (I instancja) oraz z dnia [...] sierpnia 2019 r., utrzymującym w mocy postanowienie I instancji, W tej sytuacji GIOŚ zobowiązany był, stosownie do treści powołanego przepisu art. 26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, określić sposób gospodarowania odpadem objętym niniejszym postępowaniem przez Skarżącą, co uczynił decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. oraz zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. Sąd w całości podziela ustalenia faktyczne organu i przyjmuje je za własne, co czyni zbędnym ich ponowne szczegółowe przytaczanie.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy w sposób prawidłowy zakwalifikowały przedmiotowy pojazd jako odpad.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 poz. 1587), przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
Z powołanych przepisów wynika, że niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się jego lub zamierzał się wyzbyć. Zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie definiują pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). Niemniej jednak, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny prawniczej, "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (tak m.in. wyrok NSA z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, publ. cbosa, wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., II OSK 2132/11, publ. Lex nr 1340195). Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania (por. W. Radecki: Ustawa o odpadach. Komentarz. Warszawa 2008 r., s. 81). Z kolei WSA w Warszawie w wyroku z 26 maja 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 174/08 stwierdził, że: "w kontekście kwalifikacji przedmiotu jako odpadu chodzi raczej o brak użyteczności zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, co - jak wskazuje doświadczenie życiowe - może mieć charakter względny/subiektywny (rzecz nieużyteczna dla jednej osoby może pozostać przydatna dla innej osoby)". Możliwość odzysku odpadu nie wpływa na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy, nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania go przez odzysk (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2015 r., IV SA/Wa 1384/15, publ. cbosa).
Należy w tym miejscu podkreślić, że problematykę definicji odpadów poruszają także liczne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 22 marca 1990 r. (C-359/88) Trybunał orzekł, że substancje i przedmioty zdolne do powtórnego wykorzystania mogą być odpadem. Z kolei w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok ETS z 15 czerwca 2000 r. Lex nr 82853). W wyroku z 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02 (ECR 2004/1B/I-01005) TSUE stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Zdaniem Trybunału odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet wówczas, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym, mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok z 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach: C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95 - publ. ECR 1997/6/I-03561). Możliwość odzysku odpadu nie wpływa na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy, nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania odpadu przez odzysk. W konsekwencji przydatność określonego towaru do dalszego wykorzystania po jego naprawie, czy też jego wartość rynkowa nie pozbawia go charakteru odpadu, skoro kwalifikacja do kategorii odpadów jest następstwem woli lub konieczności wyzbycia się przez pierwotnego posiadacza (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r., IV SA/Wa 447/15). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., II OSK 2874/13, wyraźnie stanął na stanowisku, że nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest od ewentualnej możliwości przywrócenia jego przydatności gospodarczej, w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku naprawy, bowiem dla zakwalifikowania przedmiotu (pojazdu) jako odpadu miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś stan przyszły, hipotetyczny.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo uznały, mając na uwadze całokształt materiału dowodowego (w tym: umowę kupna sprzedaży, opinię rzeczoznawcy samochodowego z [...] czerwca 2018 r., zgłoszenie celne), że sporny pojazd nie był zdatny do użytkowania zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem i w takim stanie technicznym został przemieszczony ze [...] na terytorium Polski, co przekłada się wprost na zaistnienie przesłanki pozbycia się i zakwalifikowania spornego pojazdu jako odpadu.
W skardze Strona zarzuciła, że organ w toku prowadzonego postępowania nie zwrócił się do poprzedniego właściciela pojazdu, M. Z., o wyjaśnienie okoliczności sprzedaży ww. pojazdu. W ocenie Skarżącej bezzasadne było zatem stwierdzenie w skarżonej decyzji, że poprzedni właściciel pojazdu pozbył się go na rzecz Strony.
W ocenie Sądu, kierowanie zapytania do poprzedniego właściciela na okoliczność ustalenia przesłanki "pozbycia się" pojazdu było zbędne, bowiem GIOŚ prawidłowo ustalił wolę poprzedniego posiadacza, na podstawie innych dokumentów sprawy, tj. umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] maja 2018 r., [...] dowodu rejestracyjnego, jak i opinii technicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego F. D. (wraz z dokumentacją fotograficzną). Należy podkreślić, mając na uwadze ugruntowane już orzecznictwo, że nawet w przypadku zapewnień sprzedającego o możliwości naprawy pojazdu i użytkowania go zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, może dojść do "pozbycia się" pojazdu. Na zaistnienie przesłanki pozbycia się mogą także wskazywać obiektywne okoliczności umożliwiające odtworzenie zamiaru "pozbycia się" przez dotychczasowego posiadacza. Na takie okoliczności może wskazywać status prawny lub stan techniczny pojazdu w momencie sprzedaży. W rozpatrywanej sprawie przesłankę do uznania, że w przypadku sprzedaży na rzecz Skarżącej przedmiotowego pojazdu nastąpiła przesłanka "pozbycia się" przez poprzedniego właściciela, stanowi stan techniczny pojazdu. Z opinii rzeczoznawcy wynika, że pojazd był poważnie uszkodzony, naprawy obejmowałyby elementy mające wpływ na trwałość całej konstrukcji pojazdu.
Zdaniem Sądu, organy inspekcji środowiska prawidłowo stwierdziły i uzasadniły, że pojazd spełnia przesłanki, by zakwalifikować go do typu 4 Wytycznych Korespondentów nr 9 do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów(https://www.gios.gov.pl/images/dokumenty/gospodarka_odpadami/mpo/wytyczne_ korenspondentow.pdf), tj. odpad w postaci wraku pojazdu - nieoczyszczony - odpad niebezpieczny, bowiem uszkodzenia, jakie posiada sporny pojazd, nie kwalifikują się do drobnych napraw. Stwierdzony stan faktyczny nakazywał zatem zaklasyfikowanie omawianego pojazdu do pojazdu typu 4: odpad w postaci wraku pojazdu - odpad niebezpieczny, zgodnie z ww. Wytycznymi Korespondentów nr 9.
Sąd podziela stanowisko GIOŚ, że jakkolwiek Wytyczne Korespondentów nr 9, na które powołał się GIOŚ oceniając zakres uszkodzeń pojazdu nie są prawnie wiążące, to jednak należy je uwzględniać przy takiej ocenie. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 13 grudnia 1989 r. w sprawie C-322/88 podkreślił mianowicie, że - w świetle akapitu piątego art. 189 Traktatu EWG, sądy krajowe są zobowiązane do uwzględnienia zaleceń (w tym wypadku - tych Wytycznych), w celu rozstrzygania wniesionych do nich sporów, zwłaszcza gdy rzucają one światło na interpretację środków krajowych przyjętych w celu ich wdrożenia lub gdy są one przeznaczone do uzupełnienia wiążących przepisów wspólnotowych (tak też NSA w wyroku z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK. 4565/21, cbosa).
Sporny pojazd - w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia - nie mógł być użytkowany i wymagał przeprowadzenia napraw zdecydowanie wykraczających poza zakres drobnych napraw, a jego stan techniczny nie mógł być zaliczony do kategorii - ogólnie dobry stan pojazdu.
Ponadto Skarżąca zarzuciła GIOŚ, że przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie oparł się wyłącznie na wybranych zapisach z opinii technicznej nr [...]z dnia [...] czerwca 2018 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego F. D. oraz nie przeprowadził dowodu z innej opinii technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę, która według deklaracji pełnomocnika znajduje się w posiadaniu Strony, a którą mógł przesłać do organu.
Odnosząc się do tego zarzutu, Sąd wskazuje, że rzeczoznawca samochodowy nie jest uprawniony do oceny, czy sprowadzony do Polski uszkodzony pojazd stanowi odpad czy nie. Tego rodzaju kwestię ustalają wyspecjalizowane organy administracji publicznej, biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego. Z uwagi na fakt przywozu uszkodzonego pojazdu ze [...] do Polski to organy Inspekcji Ochrony Środowiska dokonują oceny ww. pojazdu w zakresie czy stanowi on odpad i są w tym zakresie organami właściwymi, uprawnionymi i wyspecjalizowanymi. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2920/13, zgodnie z którym "Uprawnienia rzeczoznawcy sporządzającego załączoną przez skarżącego opinię obejmują kwestie związane ze stanem technicznym pojazdu, z szacowaniem jego wartości oraz kosztów ewentualnej naprawy, nie wyczerpuje to jednak całości zagadnienia i ma znikomy wpływ na uznanie go za odpad w rozumieniu przepisów wspólnotowych. W ocenie Sądu opinia rzeczoznawcy, jak trafnie podkreślił organ, odnosi się tylko do jednego z elementów, których ocena może mieć wpływ na to, czy dany pojazd stanowi odpad, czy też nie. Nie jest on bowiem uprawniony do formułowania opinii, czy pojazd stanowi odpad w międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że to właśnie organy Inspekcji Ochrony Środowiska są organami wyspecjalizowanymi w zakresie swoich ustawowych kompetencji, a ich pracownicy posiadają niezbędny do realizacji ich ustawowych zadań (także tych, wynikających z ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów) zakres wiedzy specjalistycznej".
Odnośnie nieprzeprowadzenia dowodu z innej opinii technicznej pojazdu wskazać należy, że Skarżąca miała możliwość złożenia jej do akt sprawy, jednak tego nie uczyniła. Zatem organ wydając skarżoną decyzję nie mógł się odnieść do dowodu, który ostatecznie nie został przedstawiony przez Skarżącą. Przy czym, w ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Wbrew twierdzeniu Skarżącej, nie jest przesłanką świadczącą, że sporny pojazd nie stanowi odpadu fakt, iż pojazd nie został zatrzymany przez służby [...] oraz [...], podczas zgłoszenia tego. pojazdu do przemieszczenia. Służby te dokonały kontroli i nie zgłosiły zastrzeżeń co do przemieszczanego pojazdu.
Odnosząc się do tego zarzutu w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 28 ust 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 ze zm.): zgodnie z którym jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania przedmiotu przemieszczenia jako odpadów lub nie, traktuje się go tak, jakby stanowił odpady. Przepis ten nie narusza uprawnień państwa przeznaczenia po jego dotarciu na miejsce zgodnie z przepisami krajowymi, pod warunkiem ich zgodności z prawem wspólnotowym i międzynarodowym.". Zatem należy stwierdzić, iż w warunkach niniejszej sprawy polski organ stanowi organ kraju przeznaczenia na terytorium UE. Tym samym niezależnie od stanowiska [...] i [...] organu to stanowisko polskiego organu, że sporny pojazd winien być uznany za odpad, w niniejszej sprawie w zakresie kwalifikacji ww. pojazdu jako odpadu, jest decydujące.
Podsumowując Sąd stwierdza, że Organ podjął czynności niezbędne do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także do załatwienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowy dowodowego w zakresie niezbędnym do ustalenia, że zaszły przesłanki do zobowiązania Skarżącej do zagospodarowania tego odpadu. W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, ponadto z urzędu nie dopatrzył się takich uchybień, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw
podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.