IV SA/Wa 2333/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-12-30
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo wodnepozwolenie wodnoprawnejazwygaśnięcie pozwoleniausunięcie urządzenia wodnegokształtowanie zasobów wodnychpostępowanie administracyjneWSAbudownictwo wodne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wygaszeniu pozwolenia wodnoprawnego i nałożeniu obowiązku usunięcia jazu, wskazując na brak wystarczających ustaleń co do niezbędności usunięcia dla kształtowania zasobów wodnych.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o wygaszeniu pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody i pobór wody oraz o zobowiązaniu spółki do usunięcia jazu. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie ustaliły w sposób wystarczający, czy usunięcie jazu jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, co jest warunkiem koniecznym do nałożenia takiego obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Krajowej Spółki [...] S.A. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która utrzymała w mocy decyzję Starosty G. o wygaszeniu pozwolenia wodnoprawnego wydanego w 2002 r. na piętrzenie wody i pobór wody, a także zobowiązała spółkę do usunięcia jazu piętrzącego. Sąd uchylił obie decyzje, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Kluczowym zarzutem skargi było naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa wodnego poprzez zaniechanie ustalenia, czy usunięcie jazu jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych rzeki R. Sąd podzielił ten argument, wskazując, że obowiązek usunięcia urządzenia wodnego można nałożyć jedynie w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla kształtowania zasobów wodnych, a organy nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń, w tym nie skorzystały z opinii biegłego. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na znaczny upływ czasu od zakończenia korzystania z pozwolenia wodnoprawnego do wydania decyzji o jego wygaśnięciu i nałożeniu obowiązku usunięcia jazu, co również nie zostało przez organy należycie uwzględnione. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ ma obowiązek ustalić tę okoliczność, a nałożenie obowiązku usunięcia urządzenia wodnego jest możliwe tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przepis art. 139 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. stanowi, iż można zobowiązać podmiot do usunięcia urządzenia wodnego, jeżeli jest to niezbędne dla kształtowania zasobów wodnych. Organy nie poczyniły takich ustaleń, a jedynie błędnie zinterpretowały przepis, odwracając warunek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

Prawo wodne art. 139 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Obowiązek usunięcia urządzenia wodnego można nałożyć tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych. Organ ma obowiązek ustalić tę okoliczność.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

Prawo wodne art. 139 § 4

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

W decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego orzeka się o niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego do kształtowania zasobów wodnych.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uchylając decyzję, może orzec o utrzymanej w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstaw prawnych i faktycznych rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie dowodów, czy fakt został udowodniony.

Prawo wodne art. 545 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie ustaliły, czy usunięcie jazu jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych rzeki R. Obowiązek usunięcia urządzenia wodnego można nałożyć tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla kształtowania zasobów wodnych. Organy dokonały błędnej wykładni art. 139 ust. 1 Prawa wodnego. Znaczny upływ czasu od zakończenia korzystania z pozwolenia wodnoprawnego do wydania decyzji nie został uwzględniony. Organy zaniechały przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek usunięcia urządzeń wodnych można nałożyć tylko wtedy, kiedy jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych organ nie powinien przerzucać ciężaru ustalenia tych okoliczności na którąkolwiek ze stron doszło do "odwrócenia" okoliczności, w których koniecznym jest usunięcie urządzenia wodnego

Skład orzekający

Anita Wielopolska

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Borkowska

przewodniczący

Anna Sidorowska-Ciesielska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 139 Prawa wodnego dotyczącego obowiązku usunięcia urządzeń wodnych po wygaśnięciu pozwolenia, konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego przez organy administracji, znaczenie upływu czasu w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego Prawa wodnego z 2001 r., choć zasady interpretacji przepisów proceduralnych i materialnych mogą być nadal aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne postępowanie wyjaśniające organów administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet po wielu latach od pierwotnego zdarzenia.

Po 15 latach od wygaśnięcia pozwolenia, sąd uchyla decyzję o usunięciu jazu. Kluczowy błąd organów.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 2333/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant ref. staż. Natalia Berkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] 2. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego [...] S.A z siedzibą w [...] kwotę 780 zł (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 roku Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Krajową Spółkę [...] z siedzibą w T. ([...]), od decyzji Starosty G. z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w sprawie wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego wydanego decyzją Starosty G. z dnia [...] stycznia 2002 r. znak: [...] oraz w sprawie usunięcia urządzenia wodnego - jazu - utrzymał ww decyzję w mocy.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
Starosta G., na wniosek Zastępcy Burmistrza Miasta P. z dnia 26 sierpnia 2016 r., wszczął w dniu [...] października 2016 r. postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego [...] S.A. z siedzibą w P. przez Starostę G. decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. w związku z upływem terminu, na który było ono udzielone. Gmina Miejska P., oprócz stwierdzenia wygaśnięcia powyższej decyzji, wnioskowała również o zobowiązanie ww [...] S.A. do usunięcia urządzeń wodnych piętrzących w rzece R. w km 8+334.
W toku postępowania organ I instancji wezwał Krajową Spółkę [...] z siedzibą w T. (skarżącą) - następcę prawnego spółki [...] S.A., do udzielenia informacji w zakresie wykorzystania istniejących na rzece R. urządzeń wodnych. W odpowiedzi na powyższe skarżąca Spółka poinformowała, że z uwagi na zaprzestanie działalności produkcyjnej w P. nie zamierza w przyszłości wykorzystywać urządzeń wodnych piętrzących wodę na rzece R.
Starosta zwrócił się także do Pełnomocnika Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej o zajęcie stanowiska czy przedmiotowy jaz piętrzący powinien pozostać w korycie rzeki, czy jest on niezbędny do kształtowania zasobów wodnych oraz czy zostanie przejęty bez odszkodowania na własność właściciela wody, zgodnie z art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W odpowiedzi Pełnomocnik Prezesa stwierdził konieczność likwidacji jazu. Jednocześnie wskazał, iż rozbiórka winna być poprzedzona odpowiednią ekspertyzą.
Na tej podstawie organ I instancji, działając na mocy art. 138 ust. 1, art. 135 pkt. 1, art. 139 ust. 1 i art. 140 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, w dniu 6 grudnia 2017 r. wydał decyzję orzekając z urzędu wygaśnięcie powyższego pozwolenia wodnoprawnego udzielonego [...] S.A. z siedzibą w P. na piętrzenie wód rzeki R. w km 8+344 za pomocą jazu stałego, z dwoma skrajnymi przepustami zamykanymi stalowymi zastawkami, o rzędnej korony 4,89 m n.pm. Kr oraz na pobór wody z rzeki R. ujęciem brzegowym na cele technologiczne i pożarowe, z powodu upływu okresu, na który było ono wydane tj. obowiązujące do dnia 31 grudnia 2004 r., oraz zobowiązał Krajową Spółkę [...] z siedzibą w T. w terminie 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna, do usunięcia jazu stałego z dwoma skrajnymi przepustami zamykanymi stalowymi zastawkami, po wcześniejszym uzyskaniu odpowiednich pozwoleń.
W dniu 22 grudnia 2017 r. skarżąca Spółka złożyła od ww decyzji odwołanie, którego głównym zarzutem był brak ustalenia, który podmiot jest właścicielem przedmiotowego jazu i niezasadne, wg skarżącej, nałożenie na Spółkę obowiązku jego usunięcia. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, rozpoznając zarzuty odwołania zaznaczył, iż [...] wystąpiła w dniu 13 stycznia 2004 r. do Urzędu Miasta P. z wnioskiem o nieodpłatne przejęcie przedmiotowego jazu stałego wskazując, iż w związku z wygaszeniem produkcji, jaz dla [...] przestał być niezbędny. Natomiast w związku z restrukturyzacją Spółki, likwidacją i zbywaniem składników majątkowych na nieruchomości w P. skarżącą Spółka, jako już następca prawny [...], pismem z dnia 8 października 2008 roku, zwróciła się do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., czy jest zainteresowany nabyciem ww jazu, który z datą wygaszenia produkcji cukru, stał się dla [...] zbędny.
Ponownie dokonując analizy sprawy, organ odwoławczy uznał badaną decyzję Starosty za prawidłową. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, iż w przypadku wydawania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, organ powinien orzec o dalszym bycie urządzeń wodnych, które były wykonane lub użytkowane na podstawie tego pozwolenia. Jeżeli pozostawienie tych urządzeń jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, to - stosownie do art. 139 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2001 roku - o niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego orzeka w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie. Jeśli natomiast brak jest przesłanek do uznania tego urządzenia za niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, to zgodnie z art. 139 ust. 1 ww ustawy organ wydający decyzję stwierdzającą wygaśnięcie nakłada na zakład, który użytkował te urządzenie, obowiązek jego usunięcia. Z uwagi na fakt, iż skarżąca Spółka jest ostatnim podmiotem, który użytkował ten jaz zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przez S. w dniu 8 stycznia 2002 r., zdaniem organu, to ona winna być zobowiązana do jego usunięcia. Po tym bowiem okresie nie były wydane żadne inne pozwolenia wodnoprawne, na piętrzenie wód rzeki R. w km 8+344 za pomocą ww jazu stałego.
Skargę od powyższego rozstrzygnięcia wniosła Krajowa Spółka [...] z siedzibą w T. ([...]). Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
-art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w tym przede wszystkim zaniechanie ustalenia, czy usunięcie ww jazu stałego przez skarżącego jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych rzeki R., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło organ do błędnego (niepełnego) ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji;
- art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zebranych dowodów, polegające na uznaniu, że skoro Krajowa Spółka [...] z siedzibą w T. była ostatnim podmiotem, który użytkował przedmiotowy jaz to powinien zostać na nią nałożony obowiązek usunięcia jazu, podczas gdy jaz ten nie był użytkowany przez skarżącą przez znaczny okres czasu a wydanie decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego poprzednikowi prawnemu skarżącej nie miało jakiegokolwiek rzeczywistego wpływu na kształtowanie zasobów wodnych rzeki R. Powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło organ do błędnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy a w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji;
- art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268), poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu polegającej na przyjęciu, że w przypadku braku przesłanek do uznania urządzenia wodnego za niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, organ wydający decyzję stwierdzającą wygaśnięcie ma obowiązek nakazać podmiotowi, który użytkował to urządzenie, jego usunięcie, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 139 ust. 1 Prawa wodnego (w brzmieniu przyjętym ustawą z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne) prowadzi do wniosku, że obowiązek usunięcia urządzeń wodnych można nałożyć wtedy, gdy jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem organ zaniechał ustalenia, czy usunięcie jazu z rzeki R. jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zaś decyzji organu I instancji w części, tj. w zakresie punktu 2, w którym nałożono na skarżącą obowiązek usunięcia jazu stałego. Wniosła także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przypomniała przebieg sprawy i wskazała min., iż organy nie wzięły pod uwagę faktu, iż od czasu, gdy skarżąca korzystała z urządzenia wodnego w postaci jazu na rzece R., do chwili wydania decyzji przez organ I instancji upłynęło ponad 15 lat, a do czasu wydania decyzji przez organ II instancji, prawie 19 lat, jak i okoliczności, iż w dacie wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie, od prawie 13 lat [...] nie łączył żaden stosunek materialnoprawny z organami właściwymi do wydania pozwolenia wodnoprawlego, wynikający z decyzji z 2002 r. W ocenie skarżącej trudno zatem uznać, aby wyeliminowanie z obrotu prawnego pozwolenia wodnoprawnego udzielonego na rzecz [...] mogło spowodować zmianę w kształtowaniu stosunków wodnych.
W ocenie skarżącej, wbrew stanowisku organu odwoławczego, jeżeli zaprzestanie korzystania z jazu oraz wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego miały jakikolwiek wpływ na zmianę zasobów wodnych rzeki R., to zmiana ta nastąpiła już wiele lat temu, bezpośrednio po zakończeniu użytkowania jazu przez poprzednika prawnego skarżącej. Natomiast, jak dodatkowo podniosła, a co istotne, pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie wody w rzece R. dla potrzeb technologicznych [...] P. nie wiązało się z koniecznością wybudowania przedmiotowego jazu, a jedynie z wykorzystaniem już istniejącej budowli wodnej wybudowanej w 1919 roku. Po zakończeniu produkcji cukru [...] P. (poprzednik prawny skarżącej) zaniechała czynności polegających na piętrzeniu wody w rzece powyżej jazu, a stosunki wodne powróciły do stanu sprzed wydania pozwolenia wodnoprawnego i są w chwili obecnej takie same jak po wybudowaniu przedmiotowego jazu w 1919 r.
W ocenie skarżącej, wydanie w dniu [...] grudnia 2017 roku decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego [...], po 15 latach od wygaśnięcia tego pozwolenia, było niejako jedynie "pretekstem" do "przerzucenia" na skarżącą obowiązku usunięcia jazu. Wydanie decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącej nie miało jakiegokolwiek rzeczywistego wpływu na kształtowanie zasobów wodnych, a nawet jeżeli taki wpływ miało, to nastąpiło to wiele lat temu. Stąd też okoliczność, iż skarżąca [...] miała być ostatnim użytkownikiem jazu na rzece R. w P. nie ma żadnego znaczenia w kontekście nałożenia na nią obowiązku usunięcia ww jazu. Reasumując skarżąca podniosła, iż obowiązek usunięcia jazu mógł być nałożony na [...] jedynie w sytuacji, gdyby organ doszedł do przekonania, że jego usunięcie jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych. Tymczasem, zarówno Starosta G. jak i Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie takich ustaleń nie poczynili.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie min. wyjaśnił, że decyzja dotycząca rozbiórki przedmiotowego jazu była analizowana przez Gminę Miejską w P., Starostwo Powiatowe w G. oraz przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. i na tej podstawie Starosta G. wydał w dniu [...] grudnia 2017 r. kwestionowaną przez stronę decyzję. Natomiast zarówno kwestia długiego bo kilkunastoletniego okresu od momentu wydania w/w decyzji do chwili jej wygaszenia i nałożenia obowiązku usunięcia przez Spółkę jazu piętrzącego, jak również inne podniesione w skardze zarzuty były już przedmiotem analizy organu i zostały wyjaśnione w zaskarżonej decyzji Prezesa PGW Wody Polskie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W ocenie Sądu wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2018 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018r. poz. 2268). W myśl art. 545 ust. 4 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z zakresu pozwoleń wodnoprawnych, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 Prawo Wodne (tekst jednolity Dz.U. z 2017r. poz. 1121). Poddane kontroli legalności w postępowaniu przed sądem decyzje obu organów: Starosty G. jak i Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polski, zostały wydane w oparciu o ww przepisy ustawy - Prawo wodne z 2001 roku albowiem postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało w dniu [...] października 2016 r.
Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymał w mocy decyzję Starosty G. było nałożenie na skarżącą Spółkę - Krajową Spółkę [...] z siedzibą w T., obowiązku usunięcia urządzeń wodnych piętrzących w rzece [...] w km 8+334.
W świetle art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, w przypadku cofnięcia bądź wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego, możliwe jest m.in. orzeczenie o zobowiązaniu zakładu do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie pozwolenia, gdy jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych. Uznaniowy charakter tego rodzaju orzeczenia, podkreślany w skardze, należy odczytywać w ten sposób, że - orzekając w danym przedmiocie - organ stosownie rozważyć musi wymagania interesu publicznego (określanego uprzednio mianem "społecznego") oraz słusznego interesu stron, po oczywiście wnikliwej analizie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego – tak, mająca w istocie charakter normy materialnoprawnej, zasada stanowiona art. 7 in fine K.p.a.
W rozpatrywanej sprawie, nie budzić żadnych wątpliwości okoliczność, że zakres i niezbędność funkcjonowania przedmiotowego jazu na rzece R. nie zostały przez Starostę ustalone. Zatem w kwestionowanym zakresie nałożenie na skarżącą ww obowiązku, polegającego na usunięciu jazu stałego z dwoma skrajnymi przepustami zamykanymi stalowymi zastawkami, w ocenie Sądu, było zdecydowanie przedwczesne. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z ww art. 139 ustawy Prawo wodne z 2001 r., w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego "można" określić obowiązki zakładu niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności zobowiązać zakład do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia, co nie jest tożsame z bezwzględnym zobowiązaniem. Konieczność nałożenia na podmiot wykonania wskazanych w decyzji czynności musi być zatem poprzedzona wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem przez organy administracji całego wymaganego do podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego. Tymczasem, organy nie dokonały jakichkolwiek ustaleń, w tym także zaniechały ustalenia, czy usunięcie jazu jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych rzeki R.
W świetle przytoczonej regulacji prawnej o ile nie budzi wątpliwości, że ww decyzją wygaszającą można również nałożyć stosowny obowiązek, to jednak powyższe automatycznie nie oznacza, zgodnie z powyższym, iż organ jest "zobowiązany" do nałożenia na dany podmiot (skarżącą Spółkę) konkretnych warunków. Nie może bowiem budzić żadnych wątpliwości konieczność podjęcia stosownych działań, a w okolicznościach badanej sprawy, powyższe nie zostało wyjaśnione. Ustawodawca - wskazując na niezbędną przesłankę "obowiązku", którą jest faktyczny związek likwidacji urządzenia wodnego z kształtowaniem zasobów wodnych, tym samym nakazał jego ustalenie. Odmienna wykładnia zakresu normatywnego art. 139 ust. 1 ustawy - Prawo wodne nie znajduje uzasadnienia przy uwzględnieniu każdej z dostępnych wykładni (językowo-logicznej, celowościowej czy systemowej).
Rację ma również skarżąca podnosząc, iż organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni przepisu art. 139 ust. 1 ustawy Prawo wodne, obowiązującego w ww brzmieniu (ustawa z 2001r.). Zgodnie z jego treścią, można zobowiązać podmiot, który wykonał lub użytkował urządzenie wodne do jego usunięcia, "jeżeli jest to niezbędne dla kształtowania zasobów wodnych". Natomiast Prezes wskazał, iż o niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego należy orzec w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie "jeżeli pozostawienie tych urządzeń jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych". Doszło zatem do "odwrócenia" okoliczności, w których koniecznym jest usunięcie urządzenia wodnego.
Reasumując, w ocenie Sądu, organ I zaniechał podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym przede wszystkim zaniechał ustalenia, czy usunięcie jazu jest niezbędne do dalszego kształtowania zasobów wodnych rzeki R. w sytuacji kiedy obowiązek usunięcia urządzeń wodnych, w tym jazu, można nałożyć tylko wtedy, kiedy ta okoliczność zostanie bezspornie wykazana. Uznaniowy charakter nałożenia obowiązku usunięcia urządzenia wodnego nie może być rozumiany jako zasada dowolności orzekania w tym przedmiocie (por. K. Szuma, Komentarz do art. 139 Prawa Wodnego [w:] Prawo Wodne, Komentarz pod red. B. Rakoczego, Lex 2013). To na organie administracji publicznej, który wydaje decyzję w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, ciąży obowiązek ustalenia, czy po wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego zaistniały okoliczności powodujące konieczność usunięcia urządzenia wodnego. Organ nie powinien przerzucać ciężaru ustalenia tych okoliczności na którąkolwiek ze stron. Jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Tymczasem, organy administracji publicznej nie podjęły żadnych działań zmierzających do ustalenia ww okoliczności, w szczególności zaniechały przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w tym zakresie. Na pewno nie stanowi dowodu w sprawie stanowisko Regionalnego Zakładu Gospodarki Wodnej w G., zawarte w piśmie z dnia 28 września 2017 roku, nota bene, które nie zostało merytorycznie uzasadnione, a poprzestało jedynie na wskazaniu, że skarżąca winna zostać takim obowiązkiem, usunięcia ww jazu, obciążona.
Niezależnie, w okolicznościach niniejszej sprawy, należy mieć także na uwadze znaczny upływ czasu, ponad 15 lat, pomiędzy korzystaniem przez [...] z wód rzeki R. (31 grudnia 2004 r. - faktyczne wygaśniecie pozwolenia wodnoprawlego) a wydaniem decyzji stwierdzającej wygaśnięcie ww pozwolenia - 6 grudnia 2017 r. Skarżąca na etapie postępowania przed organem I instancji, w piśmie z dnia 12 kwietnia 2017 roku, skierowanym do Starosty G. wskazywała, że urządzenia wodne w postaci jazu i ujęcia wody na rzece R. w P., nie są przez nią użytkowane od 2002 roku, tj. od czasu zakończenia działalności produkcyjnej przez [...] S.A. (poprzednika prawnego skarżącej). A zatem, domniemywać można, iż przez powyższy okres nie doszło do zaburzeń stosunków wodnoprawnych, pomimo nie usunięcia z rzeki R. przedmiotowego jazu. Do powyższego organy także się nie odniosły.
Zatem, ustalenie wskazanych powyżej okoliczności, w tym ustalenie rzeczywiście występującego stanu faktycznego, jest niezbędne do wydania prawidłowej decyzji. Uzupełnienie materiału dowodowego, z uwagi na konieczny do wyjaśnienia zakres, w ramach zakreślonych w art. 136 k.p.a., w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest możliwy. Z tego też względu w ocenie Sądu zasadnym było uchylenie zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanej części. Wobec powyższego, przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowego wniosku Starosta G. weźmie pod uwagę wskazane wywody i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 tej ustawy zgodnie z punktem drugim wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI