IV SA/Wa 2275/23

IV SA/Wa 2275/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska /przewodniczący/
Jarosław Łuczaj
Kaja Angerman /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
657
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 221
34
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1467
584(2) § 1 i 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 699
41 ust. 1,  42 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1,
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2556
180 pkt 3, 184, 181 ust. 1 pkt 4, 193
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant ref. Jagoda Słowik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia interpretacji indywidualnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz skarżącej E.S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
IV SA/Wa 2275/23
UZASADNIENIE
Minister Klimatu i Środowiska decyzją z [...] lipca 2023r. znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania E. S., prowadzącej działalność pod firmą Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] w [...], utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2023 r. nr [...] znak: [...] udzielającą interpretacji indywidualnej na
Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.
Pismem z 2 marca 2023 r. E. S., prowadząca działalność pod firmą Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...], zwróciła się na podstawie art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r. poz. 162, z późn. zm.) do Ministra Klimatu i Środowiska o interpretację prawną przepisów:
1. art. 5842 § 1 i 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467 z późn. zm.) (dalej "KSH") w zw. z art. 45 ust. 6 i 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm.),
2. art. 5842 § 2 KSH w zw. z art. 5841 KSH,
3. art. 5842 § 2 KSH w zw. z art. 189 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 z późn. zm.), zwanej dalej: "Poś", w zw. z art. 45 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699),
w związku z przyszłym przekształceniem formy działalności w kontekście możliwości dokonania zmiany adresata decyzji pozwolenia na wytwarzanie odpadów zawierającego zezwolenie na przetwarzanie i zbieranie odpadów wydanego przez Marszałka Województwa [...].
Wniosek został przekazany do organu właściwego - Marszałka.
Marszałek udzielił interpretacji indywidualnej decyzją z [...] maja 2023 r., nr [...] nie podzielając stanowiska Strony przedstawionego we wniosku i orzekając, iż w związku z przekształceniem przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 5841 i nast. KSH nie dochodzi do przejścia w ramach sukcesji generalnej jego zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów.
Strona wniosła odwołanie.
Minister w uzasadnieniu wydanej decyzji wyjaśnił, że wnioskodawczyni planuje przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, w trybie art. 5841 i nast. KSH, która będzie kontynuowała działalność gospodarczą pod firmą [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Wnioskodawczyni po przekształceniu planuje złożyć w imieniu powstałej spółki wniosek o zmianę Decyzji [...] w trybie art. 155 Kpa co do aktualizacji danych przedsiębiorcy prowadzącego na jej podstawie gospodarkę odpadami. Mając na uwadze opisane zdarzenie przyszłe wnioskodawczyni zwróciła się z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, która będzie zawierała odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy zakres i sposób stosowania art. 5842 § 1 i 2 KSH w sytuacji przekształcenia jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę kapitałową będzie taki, że pozwolenie na wytwarzanie odpadów uwzględniające zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, o którym mowa w art. 45 ust. 6 i 8 ustawy o odpadach, wydane dla jednoosobowego przedsiębiorcy przejdzie z mocy prawa na spółkę powstałą w wyniku takiego przekształcenia i ta spółka będzie mogła prowadzić w oparciu o nie działalność w zakresie wytwarzania, zbierania i przetwarzania odpadów?
2. Czy momentem przejścia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia w zakresie wytwarzania, zbierania i przetwarzania odpadów po zastosowaniu art. 5842§ 2 KSH będzie zgodnie z art. 5841 § 2 KSH moment wpisu do rejestru spółki powstałej w wyniku przekształcenia (dzień przekształcenia)?
3. Czy w wyniku przekształcenia jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę kapitałową dochodzi do zmiany prowadzącego instalację i spółka, powstała w wyniku przekształcenia będzie musiała wystąpić z wnioskiem o zmianę pozwolenia w zakresie oznaczenia prowadzącego instalację zgodnie z art. 189 ust. 2 Poś czy wystarczający będzie wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 Kpa w zakresie aktualizacji danych przedsiębiorcy jako prowadzącego instalację?
Organ zauważył, iż istotą i źródłem odpowiedzi na postawione przez Stronę zagadnienie jest kwestia czy w świetle regulacji przepisu art 5842 § 1 i 2 Ksh w przypadku przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową prawa handlowego — spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością - nowo powstała spółka przekształcona będzie zobowiązana do uzyskania na nowo decyzji pozwolenia na wytwarzanie odpadów zawierającego elementy zezwolenia na przetwarzanie i/lub zbieranie odpadów. Rozstrzygnięcie tej kwestii determinuje odpowiedzi na pozostałe pytania.
Organ podzielił ocenę Marszałka w zakresie wskazania, iż przekształcenie jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę kapitałową nie spowoduje przejścia z mocy prawa na spółkę powstałą, w wyniku takiego przekształcenia, pozwolenia na wytwarzanie odpadów, uwzględniającego zezwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów, o którym mowa w art. 45 ust. 6 i 8 ustawy o odpadach, wydanego dla jednoosobowego przedsiębiorcy.
W ocenie organu odwoławczego spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy powinna zwrócić się do właściwego organu z wnioskiem o udzielenie nowego pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zezwolenie na przetwarzanie odpadów i/lub zezwolenie na zbieranie odpadów. W przypadku przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową dojdzie do powstania nowego podmiotu gospodarczego.
Organ zwrócił uwagę, na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 226/22, który uznając skargę kasacyjną w analogicznej sprawie rozstrzygnął, iż "Na gruncie przedmiotowej sprawy nie zachodzi tożsamość podmiotowa. W rozważanym przypadku, w wyniku procedury przekształcenia, doszło bowiem do wykreowania nowego podmiotu prawa, który będzie istnieć obok przedsiębiorcy przekształcanego, a jedynie utraci przymiot przedsiębiorcy. W postanowieniu z 29 stycznia 2016 r. sygn. II CZ 94/15 (LEX nr 1982402) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skutkiem przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, przekształceniu ulega nie sam podmiot, tylko przedmiot jego działalności, tj. prowadzone przez niego przedsiębiorstwo. Po przekształceniu przestaje istnieć jedynie jako przedsiębiorca, lecz istnieje nadal jako podmiot prawa. Nie staje się też nowym - przekształconym podmiotem, lecz jest jedynym wspólnikiem spółki. Nie mamy tu, więc do czynienia z sukcesją generalną, czy pełną kontynuacją podmiotu przekształcanego w inną postać prawną, które sytuowałyby spółkę przekształconą w sytuacji następcy prawnego jednoosobowego przedsiębiorcy. Ograniczony zakres kontynuacji wynikający z art. 5841 § 1 K.s.h. oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, które nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym, a ma jedynie charakter sukcesji szczególnej (successio singularis ) w rozumieniu art. 192 pkt 3 K.p.c. W świetle powyższego, należy więc uznać, że przekształcenie przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 5841 k.s.h. prowadzi do utworzenia spółki prawa handlowego, która wcześniej nie istniała. Co za tym idzie, byt prawny osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą nie ustaje w momencie przekształcenia (por. postanowienie SN z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt II UZ 89/16, LEX nr 2281261). Nie można więc przyjąć, że na gruncie niniejszej sprawy zachowana została ciągłość podmiotowa i przedsiębiorstwo J. K. prowadzącego Gospodarstwo Rolne [...] J. K. na terenie [...] w R. to ten sam podmiot co [...] Sp. z o.o. Wobec tego nie można w niniejszej sprawie zastosować art. 155 K.p.a. i uznać wniosku [...] Sp. z o.o. za zgodę strony - przedsiębiorstwa J. K. prowadzącego Gospodarstwo Rolne [...] J. K. na terenie [...] w R., na zmianę decyzji Marszałka [...] z dnia [...] lipca 2020 r. uznającej odciek podestylacyjny za produkt uboczny. Zatem zarówno Marszałek jak i Minister Klimatu i Środowiska zasadnie uznali, że w niniejszej sprawie, z uwagi na brak właściwości rzeczowej do podejmowania decyzji we wnioskowanym przez skarżącą zakresie, należy odmówić wszczęcia postępowania."
Organ odwoławczy stwierdził, że podziela powyższe stanowisko, co z kolei przemawia za poprawnością przyjętej przez organ I instancji interpretacji wskazującej, iż w przedmiotowej sprawie spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy powinna zwrócić się do właściwego organu z wnioskiem o udzielenie nowego pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zezwolenie na przetwarzanie odpadów i/lub zezwolenie na zbieranie odpadów.
Minister wskazał, że w konsekwencji odpowiedzi na pytanie pierwsze data wpisu do rejestru spółki powstałej w wyniku przekształcenia (dzień przekształcenia) jednoosobowej działalności gospodarczej nie jest momentem przejścia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia w zakresie wytwarzania odpadów zawierającego zezwolenie na zbieranie i/lub przetwarzania odpadów.
Organ odwoławczy w całości uznał za prawidłowe stanowisko organu I instancji odnośnie przeniesienia pozwolenia na wytwarzanie zgodnie, z którym w przypadku pozwolenia na wytwarzanie odpadów wydawanego na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska możliwe jest przeniesienie w trybie art. 189 ww. ustawy samego pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Organ przytoczył fragmenty uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 774/17, w którym wyjaśniono, że "Z powołanej regulacji bezspornie wynika, że wskazany w tym przepisie podmiot przejmuje prawa i obowiązki wyłącznie z pozwoleń, czyli decyzji emisyjnych. Zamknięty katalog pozwoleń, które uprawniony podmiot może uzyskać na gruncie tej ustawy, został przez ustawodawcę określony w art. 181 ust. 1 u.p.o.ś. Stosownie do postanowień tego artykułu są to: pozwolenie zintegrowane, pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz pozwolenie na wytwarzanie odpadów. Podkreślić przy tym należy, że w art. 3 pkt 29 u.p.o.ś. zawarto definicję pozwolenia, w świetle której przez pozwolenie, bez podania jego rodzaju, należy rozumieć pozwolenie na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii, o którym mowa w wyżej przywołanym art. 181 ust. 1 u.p.o.ś.
Wychodząc z tych przesłanek stwierdzić należy, że podmiot, który gospodaruje odpadami (oczywiście przy założeniu, iż w uprawniony sposób stał się prowadzącym instalację), może przejąć prawa i obowiązki wynikające wyłącznie z decyzji (pozwolenia) na wytwarzanie odpadów, które udzielane jest w oparciu o przepisy wyżej powołanej ustawy Prawo ochrony środowiska. Podkreślić przy tym z całą mocą należy, jak zresztą trafnie podnoszą organy administracji orzekające w sprawie, że zezwolenia na przetwarzanie odpadów i zbieranie odpadów nie są pozwoleniami emisyjnymi i podstawę ich wydania statuują przepisy ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2016 r., poz. 1987 ze zm.). Ustawa o odpadach nie przewiduje możliwości przenoszenia praw i obowiązków z decyzji zezwalającej na przetwarzanie i/lub zbieranie odpadów na inny podmiot, co niewątpliwie stanowi argument przemawiający za słusznością stanowiska zajętego przez organy orzekające w niniejszej sprawie. Dodać przy tym należy, że ustawodawca na gruncie ustawy o odpadach w przepisach określających zbieranie i przetwarzanie odpadów posługuje się pojęciem "zezwolenie", co tym samym powoduje konieczność odróżnienia "pozwolenia" od "zezwolenia", którym operuje ustawodawca na gruncie tej ustawy." Organ wyjaśnił, że sąd wskazał także na brak możliwości przeniesienia tylko pozwolenia na wytwarzanie tych odpadów na wnioskodawcę, z uwagi na fakt, iż wytwarzanie odpadów może odbywać się jedynie w związku z przetwarzaniem i zbieraniem odpadów. Minister wskazał, że podziela to stanowisko.
E. S. złożyła skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na:
1. błędnej wykładni przepisów art. 5842§ 1 i 2 ustawy z dnia 15.09.2000 r. kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1467 z późn. zm.; dalej "k.s.h.") w zw. z przepisami ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm.; dalej "UO") poprzez uznanie, że na ich podstawie nie dochodzi do przejścia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia na wytwarzanie odpadów określającego warunki zbierania i przetwarzania odpadów z uwagi na dopuszczalność przejścia praw i obowiązków wynikających z zezwoleń odpadowych wyłącznie w wyniku sukcesji generalnej, podczas gdy przepis art. 5842§ 2 k.s.h. wyraźnie wskazuje na zastosowanie określonej w tym przepisie instytucji prawa w przypadku przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową zawsze wtedy, kiedy inne przepisy nie wyłączają literalnie takiej możliwości,
2. niezastosowanie przy wykładni przepisów art. 27 ust. 8 UO i pominięcie faktu, że zezwolenie na zbieranie lub wytwarzanie odpadów jest ściśle związane ze statusem przedsiębiorcy, a nie z formą w jakiej prowadzona jest działalność gospodarcza, w wyniku czego organ odwoławczy wywiódł ograniczenia dla przejścia praw i obowiązków związanych z zezwoleniem na zbieraniu lub przetwarzanie odpadów z rodzaju sukcesji jaka występuje w przekształceniu na podstawie art. 5841 w zw. z art. 5842§ 1 i 2 k.s.h.,
3. błędnej wykładni przepisów art. 189 § 1 POŚ w zw. z art. 45 ust. 6 UO poprzez uznanie, że pozwolenie uwzględniające wymagania przewidziane dla zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów nie jest pozwoleniem, o którym mowa w art. 189 § 1 POŚ i przejście na podstawie art. 5842 § 1 i 2 k.s.h. wynikających z niego praw i obowiązków w zakresie zbierania lub przetwarzania odpadów będzie odbywało się inaczej niż w przypadku praw i obowiązków w zakresie wytwarzania odpadów.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu, ponieważ zdaniem sądu organ wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów prawa materialnego, dokonując ich nieprawidłowej wykładni.
Istotą problemu w przedmiotowej sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przewidzianej w art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221 ze zm. – dalej "P.p."), było ustalenie, czy w związku z treścią art. 5842 § 1 i § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467 ze zm. – dalej "K.s.h."), w przypadku przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową prawa handlowego - spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością - nowopowstała spółka przekształcona będzie zobowiązana do uzyskania zezwolenia na zbieranie lub/i przetwarzanie odpadów na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm. – dalej "ustawa o odpadach") lub pozwolenia na wytwarzanie odpadów na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm. – dalej "P.o.ś.").
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Zezwolenie na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów wydaje się na wniosek posiadacza odpadów (art. 42 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach). Wniosek powinien zawierać m.in. numer identyfikacji podatkowej (NIP) posiadacza odpadów (art. 42 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach). Działalność wymagająca uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów i zezwolenia na przetwarzanie odpadów może być, na wniosek posiadacza odpadów, objęta jednym zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów (art. 41 ust. 5 ustawy o odpadach). Do wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów oraz do wniosku o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów dołącza się m.in. zaświadczenia o niekaralności, o których mowa w art. 42 ust. 3a pkt 1 i pkt 2 ustawy o odpadach, a także oświadczenia, o których mowa w art. 42 ust. 3a pkt 3-5 tej ustawy, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 42 ust. 3b ustawy o odpadach). W zezwoleniu na zbieranie odpadów oraz w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów określa się m.in. NIP posiadacza odpadów (art. 43 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach). Zezwolenie na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów wygasa m.in., jeżeli podmiot objęty zezwoleniem zaprzestał działalności objętej zezwoleniem lub z innych powodów zezwolenie stało się bezprzedmiotowe (art. 48 pkt 2 ustawy o odpadach).
Według art. 180 pkt 3 P.o.ś., eksploatacja instalacji powodująca wytwarzanie odpadów jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Organ ochrony środowiska może udzielić pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Pozwolenie wydaje w drodze decyzji (art. 184 ust. 1 pkt 4 P.o.ś. i art. 183 ust. 1 P.o.ś.). Pozwolenie, co do zasady, wydaje się na wniosek prowadzącego instalację (art. 184 ust. 1 P.o.ś.). Wniosek o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów, o którym mowa w art. 181 ust. 1 pkt 4, zawiera m.in. numer identyfikacji podatkowej (NIP) oraz numer REGON posiadacza odpadów, o ile został nadany (art. 184 ust. 2b pkt 1 P.o.ś.). Do wniosku o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów dołącza się m.in. zaświadczenia o niekaralności, o których mowa w art. 184 ust. 4 pkt 7 P.o.ś. Pozwolenie na wytwarzanie odpadów określa m.in. numer identyfikacji podatkowej (NIP) oraz numer REGON posiadacza odpadów, o ile został nadany (art. 188 ust. 2b pkt 1 P.o.ś.). Pozwolenie wygasa m.in., jeżeli podmiot przestał być prowadzącym instalację w rozumieniu ustawy, lub z innych powodów pozwolenie stało się bezprzedmiotowe (art. 193 pkt 2 P.o.ś.).
Tak określone warunki uzyskania zezwoleń na zbieranie i/lub przetwarzanie odpadów, a także pozwoleń na wytwarzanie odpadów, wskazują niewątpliwie na ścisły związek z podmiotem, któremu zostały udzielone. Wydawane przez organy administracji publicznej decyzje są źródłem uzyskania uprawnień w sferze stosunków publicznoprawnych. Dlatego rację ma organ, że co do zasady nie stanowią przedmiotu obrotu, w szczególności dokonywanego w drodze czynności cywilnoprawnych. Dopuszczalność przejścia na inną osobę prawa i obowiązku administracyjnego musi zostać wprost przewidziana w przepisie szczególnym. Przykładem tego typu rozwiązania jest art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), z którego wynika dopuszczalność przeniesienia w drodze decyzji pozwolenia na budowę. Przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwoleń przewidziano również w art. 189 ust. 1 P.o.ś. Zgodnie z treścią tego przepisu podmiot, który staje się prowadzącym instalację lub jej oznaczoną część, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń dotyczących tej instalacji lub jej oznaczonej części. W takiej sytuacji podmiot występuje niezwłocznie z wnioskiem o zmianę pozwoleń w zakresie oznaczenia prowadzącego instalację (art. 189 ust. 2 P.o.ś.). Mimo więc, że podmiot, na którego rzecz udzielono pozwolenia, przestał być prowadzącym instalację w rozumieniu ustawy, udzielone pozwolenie nie wygasa (art. 193 ust. 5 P.o.ś.).
Należy wskazać, że zmiany dotyczące sfery podmiotowej stosunków administracyjnoprawnych przewidziano w przepisach tytułu IV K.s.h. - Łączenie, podział i przekształcanie spółek. W dziale III dotyczącym przekształcania spółek, zawarto rozdział 6 zawierający przepisy dotyczące przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową (art. 5841 – 58413).
Stosownie do treści art. 5841 K.s.h., przedsiębiorca przekształcany staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu do rejestru (dzień przekształcenia).
Zgodnie z art. 5842 § 1 K.s.h., spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego.
Z kolei według art. 5842 § 2 K.s.h., spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej.
Z art. 5842 § 3 K.s.h. wynika, że osoba fizyczna, o której mowa w art. 551 § 5, staje się z dniem przekształcenia wspólnikiem albo akcjonariuszem spółki przekształconej.
Osoba fizyczna, o której mowa w art. 551 § 5 K.s.h., to przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24 i 974). To właśnie ten podmiot (przedsiębiorca przekształcany), może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą).
Konieczne jest przypomnienie, że powyższy przepis oraz przepisy rozdziału 6 działu III tytułu IV zostały dodane do K.s.h. przez art. 26 ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 106, poz. 622 ze zm.). Celem wprowadzonych zmian było w szczególności ograniczenie występujących barier administracyjnych dla przedsiębiorców. W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że zasadniczym jej celem było ograniczenie reglamentacji w zakresie podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej (str. 6-7). W odniesieniu do zmian przewidzianych w K.s.h. dotyczących przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w jednoosobową spółkę kapitałową (str. 39-40) wskazano, że spółka przekształcona pozostanie podmiotem zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały udzielone przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi będzie stanowiła inaczej. Stwierdzono też , że "[...] przedmiotowa regulacja zapobiegnie utracie przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną posiadanych przez niego koncesji czy ulg, o które już jako spółka przekształcona nie będzie musiał się ponownie ubiegać, gdyż przejdą one automatycznie na nowo powstałą formę prawną (spółkę akcyjną lub spółkę z. o.o.). Ponadto spowoduje to powstanie oszczędności, gdyż wyeliminuje dodatkowe koszty, na jakie narażona byłaby spółka w sytuacji ponownego ubiegania się o koncesję czy zezwolenie. Skutkiem przedmiotowego przekształcenia jest również to, iż z dniem przekształcenia przedsiębiorca przekształcany staje się wspólnikiem spółki przekształconej [...]".
W konsekwencji zmian wprowadzonych do K.s.h., zmianie uległa także ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Wprowadzono obowiązek wpisywania do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej informacji o przekształceniu przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w jednoosobową spółkę kapitałową (art. 25 pkt 15a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), a także obowiązkowe wykreślenie z urzędu przedsiębiorcy z CEIDG w przypadku wpisania do rejestru przedsiębiorców jednoosobowej spółki kapitałowej powstałej wskutek przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 34 ust. 2 pkt 1a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).
Aktualnie podobne zasady wynikają z ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2022 r. poz. 541).
Tak więc opisane zmiany legislacyjne, których celem było ograniczenie barier administracyjnych dla przedsiębiorców, w zakresie podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, miały charakter systemowy. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą miał uzyskać możliwość przekształcenia formy prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową i co do zasady nie utracić w wyniku tego przekształcenia posiadanych przez niego zezwoleń, koncesji, czy ulg.
Z treści art. 5842 § 2 K.s.h. wynika wprost, że spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem. Skutek taki nie następuje wyłącznie wtedy, gdy inaczej stanowi ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi. Przepisy ustawy o odpadach i ustawy Prawo ochrony środowiska nie zawierają takiego wyłączenia. Organ nie twierdzi też, że skutek w postaci kontynuacji praw z decyzji wyklucza sama decyzja udzielająca zezwolenia lub pozwolenia.
Za przyjęciem stanowiska wyrażonego w zaskarżonej i utrzymanej nią z mocy decyzji nie przemawia wykładnia art. 5842 § 2 K.s.h. dokonana w ujęciu językowym, celowościowym i systemowym.
Minister powołał się na pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 226/22 i przywołany w nim pogląd Sądu Najwyższego (postanowienie z 21 marca 2017 r., sygn. akt II UZ 89/16), że skutkiem przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, przekształceniu ulega nie sam podmiot, tylko przedmiot jego działalności, tj. prowadzone przez niego przedsiębiorstwo. Po przekształceniu przestaje istnieć jedynie jako przedsiębiorca, lecz istnieje nadal jako podmiot prawa. Nie staje się też nowym - przekształconym podmiotem, lecz jest jedynym wspólnikiem spółki. Nie mamy tu, więc do czynienia z sukcesją generalną, czy pełną kontynuacją podmiotu przekształcanego w inną postać prawną, które sytuowałyby spółkę przekształconą w sytuacji następcy prawnego jednoosobowego przedsiębiorcy.
Oczywiście zrozumiałe jest, że na skutek przekształcenia, o którym mowa w art. 5841 K.s.h. przekształceniu ulega nie tyle sam podmiot, co przedmiot jego działalności, tj. prowadzone przez niego przedsiębiorstwo. Osoba fizyczna, która przekształciła prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą w spółkę prawa handlowego nadal istnieje. Jednak w odniesieniu do praw i obowiązków administracyjnoprawnych zakres ich kontynuacji przez spółkę przekształconą determinowany jest treścią art. 5842 § 2 K.s.h. Jak już wskazano w ustawie o odpadach, jak też w P.o.ś. nie ma przepisów, które stanowiłby inaczej, a więc jako wyjątek od wprowadzonej zasady, wykluczałyby kontynuowanie przez spółkę przekształconą praw i obowiązków z zezwoleń na zbieranie lub/i przetwarzanie odpadów lub pozwoleń na wytwarzanie odpadów.
Warto zauważyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieją rozbieżne stanowiska co do charakteru przedmiotowego przekształcenia. W postanowieniach z 26 stycznia 2016 r., II CZ 94/15 oraz z 21 marca 2017 r., II UZ 89/16 prezentowane było stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednak w uchwale Sądu Najwyższego z 26 lutego 2015 r., III CZP 106/14, OSNC 2016/1/1 wyrażone zostało stanowisko odmienne, a mianowicie, że przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową oparte jest na sukcesji generalnej praw i obowiązków związanych dotychczas z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę przekształcanego.
W uchwale Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową dochodzi do powstania nowego podmiotu (spółki przekształconej) przy zachowaniu jednak bytu prawnego przedsiębiorcy przekształcanego jako osoby fizycznej. Z dniem przekształcenia powstała w jego następstwie spółka przekształcona staje się podmiotem praw i obowiązków, których podmiotem był dotychczasowy przedsiębiorca przekształcany i które związane są z jego dotychczasową działalnością gospodarczą. Jednocześnie przedsiębiorca przekształcany przestaje być podmiotem tych praw i obowiązków. Między przedsiębiorcą przekształcanym, będącym wcześniej podmiotem tych praw i obowiązków, a spółką przekształconą, która staje się ich podmiotem, nie zachodzi tożsamość podmiotowa. Następstwo prawne, o którym mowa, to odmiana sukcesji uniwersalnej, która ma ograniczony zakres przedmiotowy i realizuje się wskutek jednego zdarzenia prawnego inter vivos, a nie mortis causa.
Sąd aprobuje pogląd wyrażony w ww. uchwale SN, ponieważ zdaniem sądu z treści art. 584 2 § 2 K.s.h. wynika, że między przedsiębiorcą przekształcanym a spółką przekształconą dochodzi do częściowej sukcesji uniwersalnej, obejmującej tylko te prawa i obowiązki osoby fizycznej, które związane były z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wymienione w przepisie uprawnienia wskazane zostały przykładowo, na co wskazuje sformułowanie "w szczególności". Ponieważ chodzi o zezwolenia, koncesje oraz ulgi i inne uprawnienia, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, niewątpliwie mają związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wobec otwartego katalogu uprawnień nie mają znaczenia rozważania organu dotyczące rozróżnienia jakościowego pomiędzy wydanym przez organ pozwoleniem lub zezwoleniem. Zarówno pozwolenie, jak też zezwolenie kształtuje prawa i obowiązki podmiotu.
Mając na uwadze powyższe w ocenie sądu wykładnia art. 5842 § 2 K.s.h. dokonywana z uwzględnieniem nie tylko wykładni językowej, ale też dyrektyw celowościowej i systemowej, skutkuje uznaniem, że spółka przekształcona (w tym jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) pozostaje podmiotem zezwoleń na zbieranie lub/i przetwarzanie odpadów oraz pozwoleń na wytwarzanie odpadów udzielonych przedsiębiorcy przed jego przekształceniem. Tym samym spółka przekształcona nie musi występować o udzielenie nowych zezwoleń/pozwoleń.
Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając uiszczony wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł) ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).