IV SA/WA 2249/05

IV SA/Wa 2249/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Krystyna Napiórkowska /przewodniczący/
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Sygn. powiązane
II OSK 1097/06 - Wyrok NSA z 2006-11-09
Skarżony organ
Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia indywidualnej referencyjnej ilości dostaw 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz skarżącego M. B. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
IV SA/Wa 2249/05
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. mocą, której Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. cofnął M. B. indywidualną ilość referencyjną dostaw mleka w ilości 32228 kg.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II – ej instancji wskazał, iż skarżący na dzień 1 kwietnia 2004 r. posiadał indywidualną ilość referencyjną w wysokości 32228 kg. W dniu [..] kwietnia 2004 r. zawarł on umową dzierżawy tejże ilości referencyjnej. Konsekwencją tej umowy była decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. w sprawie stwierdzenia wielkości indywidualnej ilości referencyjnej przysługującej każdej ze stron umowy.
Na mocy tej decyzji stwierdzono, iż M. B. w okresie od dnia 28 kwietnia 2004 r. do dnia 31 marca 2005 r. nie przysługuje indywidualna ilość referencyjna.
W związku z powyższym M. B. nie wprowadził do obrotu rynkowego mleka i przetworów mlecznych.
Okoliczności o których mowa spowodowały, że zastosowany został przepis art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93 poz. 897) zgodnie z którym w przypadku gdy producent nie wprowadził do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ramach przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji cofa w drodze decyzji przyznaną indywidualną ilość referencyjną. Z kolei Rozporządzenie Rady Nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające opłatę w sektorze mleka i przetworów mlecznych ( OJL 270 21 października 2003 r.) zawiera definicje indywidualnej ilości referencyjnej, oraz wylicza sytuacje kiedy zmniejszenie takie nie nastąpi (art. 15 ust. 3). Są to przypadki siły wyższej oraz należycie uzasadnione przypadki mające tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego. Przykładowe przypadki siły wyższej zostały wyliczone w art. 40 Rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (OJL 270 21 października 2003 r.). W przedmiotowej sprawie przypadki takie nie wystąpiły. Jest jednak niewątpliwe, że skarżący nie wprowadził do obrotu rynkowego mleka i przetworów mlecznych, albowiem całą posiadaną na dzień 1 kwietnia 2004 r. indywidualną ilość wydzierżawił.
Wprawdzie przepisy obowiązującego prawa nie wprowadzają zakazu wydzierżawienia indywidualnej ilości referencyjnej w ilości większej niż 30% posiadanej na dzień 1 kwietnia 2004 r., to jednak producent powinien liczyć się z faktem, że jeżeli nie wprowadzi do obrotu co najmniej 70 % przyznanej mu ilości referencyjnej, bądź nie wprowadzi jej w ogóle zostanie mu ona odpowiednio zmniejszona lub cofnięta.
Decyzję organu II – ej instancji zaskarżył w całości M. B. zarzucając jej naruszenie art. 32 ust. 2 w zw. z art. 22 a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93 z 2004 r. poz. 897), a także przepisów Kodeksu cywilnego o dzierżawie.
Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, merytoryczne rozstrzygniecie sprawy, oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że nie zgadza się z interpretacją ustawy dokonaną przez organy obu instancji. Jego zdaniem w przedmiotowym stanie faktycznym nie znajduje zastosowania art. 32 ust. 2 w/w ustawy, albowiem jej art. 22 a jako przepis specjalny wyłącza jego zastosowanie.
Z chwilą zatwierdzenia umowy dzierżawy indywidualnej ilości referencyjnej prawo do dostarczania mleka i przetworów mlecznych przeszło tylko czasowo na dzierżawcę (do końca roku kwotowego). Poza tym art. 22 a ust. 8 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych stanowił, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do umowy o której mowa w ust 1 stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy dzierżawy. Organ nie może z uwagi na wydzierżawienie całej indywidualnej ilości referencyjnej pozbawić wydzierżawiającego przysługującego mu prawa, tym bardziej że według wiedzy skarżącego dzierżawca wykorzystał wydzierżawioną mu ilość referencyjną w całości. Ilość ta została zatem odprowadzona. Skarżący powołał się także na art. 22 a ust. 6 w/w ustawy, który wskazuje, że indywidualną ilość referencyjną można w całości oddawać w używanie (wydzierżawiać) przez trzy kolejne lata kwotowe.
W ocenie skarżącego nie bez znaczenia jest również fakt, że umowa dzierżawy została zawarta w dniu [..] kwietnia 2004 r. kiedy obowiązywała wcześniejsza ustawa z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129 poz. 1446 ze zm.).
Przepisy tej ostatniej ustawy w części dotyczącej dzierżawy indywidualnej ilości referencyjnej nie budziły wątpliwości interpretacyjnych, a powszechną praktyką było wydzierżawienie całości indywidualnych kwot referencyjnych w kolejnych latach bez skutków w postaci utraty prawa do nich. Poza tym absurdalne byłoby przyznanie uprawnienia do wydzierżawienia prawa obciążonego rygorem jego utraty.
W odpowiedzi na skargę organu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Punktem wyjścia do rozważań w przedmiotowej sprawie jest właściwe rozumienie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129/2001 poz. 1446 z późń. zm.), oraz ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93/2004 poz. 897 z późń. zm.), jak również ocena która z w/w ustaw ma zastosowanie w sprawie.
Jest niewątpliwe, że skarżący uzyskał indywidualną ilość referencyjną zwaną wcześniej kwotą mleczną pod rządem pierwszej z wymienionych ustaw. Decyzja przyznająca wydana została bowiem w dniu [...] lutego 2004 r., podczas gdy druga z w/w ustaw weszła w życie z dniem uzyskania przez RP członkostwa w Unii Europejskiej z wyjątkami przewidzianymi w art. 65 pkt 1 i 2 tej ustawy t.j. z dniem 1 maja 2004 r. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych stanowiła w art. 11 ust 1, 2 i 4 że prawo do indywidualnej kwoty mlecznej lub jej części może być zbywane lub wydzierżawione w drodze umowy wyłącznie posiadaczowi gospodarstwa rolnego, przy czym dla swej ważności wymaga zarejestrowania przez dyrektora oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce położenia gospodarstwa. Oprócz tego warunkiem skuteczności umowy dzierżawy na dany rok kwotowy było jej zawarcie nie później niż do dnia 31 stycznia tego roku kwotowego. Pierwszym rokiem kwotowym w rozumieniu ustawy był okres od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 31 marca 2005 r.
Z akt sprawy wynika, iż skarżący zawarł umowę dzierżawy indywidualnej kwoty mlecznej w dniu [...] kwietnia 2004 r. Według "starej" ustawy z dnia 6 września 2001 r. dla swej ważności wymagała ona jedynie zarejestrowania przez dyrektora oddziału terenowego i taka rejestracja mająca jedynie charakter formalny powinna zdaniem Sądu nastąpić.
Problem jednak w tym, że w dniu 1 maja 2004 r. weszła w życie "nowa" ustawa o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, która w art. 22 a stanowiącym odpowiednik art. 11 ustawy "starej" stanowiła, że część bądź całość indywidualnej ilości referencyjnej (nie zaś także i kwoty mlecznej przyznawanej na podstawie wcześniejszej ustawy) może zostać oddana w używana wyłącznie producentowi w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, która dla swojej skuteczności wymaga zatwierdzenia w drodze właściwego miejscowo dyrektora oddziału terenowego Agencji.
Cytowany przepis nie mówi więc o wymogu zarejestrowania umowy tak jak to przewidywał art. 11 ust. 1 ustawy "starej". W takim oto stanie faktyczno – prawym organy stanęły na stanowisku, iż od dnia wejścia w życie ustawy "nowej" winna mieć w sprawie zastosowanie właśnie ta ustawa.
W ocenie Sądu dokonana subsumcja prawna jest błędna. Nie jest bowiem trafna teza organu II – ej instancji jakoby w sprawie po części mogły mieć zastosowanie przepisy ustawy "starej", po części zaś "nowej".
Oznacza to, iż w roku kwotowym o który chodzi w przypadku skarżącego należało zastosować art. 14 ust. 1 ustawy "starej", który wyłączał możliwość cofnięcia bądź zmniejszenia indywidualnej kwoty mlecznej w przypadku gdy prawo do niej zostało wydzierżawione.
Gdyby nawet jednak przyjąć – tak jak chcą tego organy obu instancji, iż w przypadku skarżącego ma zastosowanie ustawa "nowa" to nie sposób uznać, iż ustawodawca zastrzegł w każdym przypadku możliwość zastosowania przepisu art. 32 ust. 1 o ile producent wprowadził do obrotu mniej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej i to niezależnie od tego czy sam tą ilością dysponował, czy też ją wydzierżawił.
Zastosowanie przepisu art. 32 ust. 1 także w stosunku do wydzierżawiających poddawałoby w wątpliwość nie tylko sens takiej dzierżawy ale i zasadność oraz potrzebę istnienia art. 22 a pkt 6 ustawy, który stanowi że indywidualna ilość referencyjna lub jej część może zostać oddana w używanie nie dłużej niż przez trzy kolejne lata kwotowe. Rozumowanie zaprezentowane przez organy prowadzi bowiem do wniosku, że wydzierżawienie całej ilości referencyjnej innemu podmiotowi, a co za tym idzie nie wprowadzenie do obrotu przez wydzierżawiającego żadnej ilości mleka bądź przetworów mlecznych pociąga za sobą cofnięcie niejako z mocy prawa (z mocy art. 32 ust. 1) przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej i to już w pierwszym roku kwotowym. Akceptacja takiego rozumowania uzasadniałaby tezę, iż przepis art. 22 a pkt. 6 nie miałby zastosowania w praktyce pozostając de iure przepisem martwym.
Zdaniem Sądu analiza wszystkich przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93 z 2004 r. poz. 897) prowadzi do wniosku, iż przepis art. 22 a jest lex specialis w stosunku do art. 32 ust. 1 w tym znaczeniu, że wyklucza on możliwość cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej przyznanej podmiotowi, który wydzierżawił ją innemu producentowi. Jest bowiem oczywistym, że w następstwie dzierżawy tylko dzierżawca mógł wprowadzić do obrotu mleko bądź przetwory mleczne w ilości przyznanej wydzierżawiającemu.
Za słusznością stanowiska Sądu zdaje się przemawiać także wykładnia literalna powoływanych wyżej przepisów ustaw.
Artykuł 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. ma bowiem zastosowanie do przyznanych na jej podstawie indywidualnych ilości referencyjnych, nie zaś do kwot mlecznych które tak jak w przypadku skarżącego były przyznane na podstawie wcześniejszej ustawy z dnia 6 września 2001 r.
Mając na względzie powyższe uwagi, które mają w przedmiotowej sprawie charakter wiążący (art. 153 ppsa) należy jedynie ustalić czy dzierżawca wywiązał się z umowy którą zawarł ze skarżącym tzn. czy wprowadził do obrotu mleko, a jeżeli tak to w jakiej ilości. Ta okoliczność nie jest bowiem w sprawie obojętna.
Poczynione rozważania pociągają za sobą konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I – ej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.
Podstawą rozstrzygnięcia w punkcie drugim wyrokiem jest przepis art. 152 ppsa.