IV SA/Wa 217/20

IV SA/Wa 217/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Barszcz
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 331/21 - Postanowienie NSA z 2022-10-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1397
art. 35 ust. 2
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2020 r. sprawy ze skarg M. M. i I. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2019 r. znak: [...], Wojewoda [...] (dalej: wojewoda/organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej: prezydent) z [...] lipca 2019 r., znak: [...] o wymeldowaniu I. G. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] lipca 2018 r. prezydent – po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu – orzekł o wymeldowaniu I. G. (dalej: skarżąca) z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Organ uznał że w sprawie zachodziły przesłanki określone w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397) – dalej jako u.e.l. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożyła skarżąca i jej matka. Po rozpatrzeniu wniesionych środków zaskarżenia organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda nakazał organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowych dowodów w sprawie m.in. przesłuchanie świadków, przeprowadzenie oględzin lokalu, przesłuchanie skarżącej. Po przeprowadzeniu dodatkowych czynności dowodowych decyzją z [...] lipca 2019 r. prezydent ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z ww. lokalu. W rozstrzygnięciu organ I instancji kolejny raz wskazał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wymeldowania skarżącej z jej miejsca stałego pobytu bowiem skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego (wyjechała za granicę) i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Z rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodziła się skarżąca jak również właścicielka przedmiotowego lokalu nr [...] – M. M. (matka skarżącej), które wniosły o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania.
Wojewoda [...], po rozpoznaniu wniesionych odwołań oraz po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym decyzją z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy decyzję prezydenta o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Organ II instancji podzielił stanowisko zawarte w decyzji organu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 u.e.l. Zdaniem wojewody, prezydent zasadnie orzekł o wymeldowaniu skarżącej, bowiem z akt sprawy jasno wynika, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła lokal nr [...] w którym była na stałe zameldowana. Podkreślono w rozstrzygnięciu, że skarżąca od co najmniej 2015 r. nie zamieszkuje ww. lokalu gdyż wyjechała za granicę i podjęła tam pracę zarobkową. Powyższe – jak wskazał organ odwoławczy - wynika z zebranego materiału dowodowego m.in., z wyjaśnień matki skarżącej, ustaleń Policji oraz zeznań świadków.
Osobne skargi na decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. złożyły: skarżąca – I. G. oraz jej matka – M. M. (dalej: druga skarżąca). I. G. zaskarżyła wydaną decyzję w całości i wniosła o jej uchylenie w całości. Decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019r. poz. 1397) poprzez utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta [...] o wymeldowaniu mnie z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], w sytuacji gdy niniejsza sprawa spełnia wszelkie przesłanki pozwalające na wydanie decyzji uchylającej decyzję Prezydenta [...] o moim wymeldowaniu,
2) art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019r. poz. 1397) poprzez nie spełnienie przeze mnie przesłanki trwałości opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] pomimo czasowego przebywania poza miejscem stałego zameldowania przy braku równoczesnego zerwania związków z lokalem dotychczasowym,
3) błędne przyjęcie przez Wojewodę [...], że opuściłam lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] w sposób trwały i dobrowolny,
4) nieuzasadnione przyjęcie przez Wojewodę [...], że uchybienia organu I instancji nie miały wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy pomimo naruszenia art. 35 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 36 § 1 K.p.a. poprzez niepoinformowanie stron niniejszego postępowania o terminie jego zakończenia, przyczynach zwłoki, nowym terminie załatwienia sprawy oraz braku pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia,
5) naruszenie art. 7 i art. 8, a także art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, w szczególności nierozważenia przedstawianych przeze mnie od samego początku o bezpodstawne nie danie wiary moim wyjaśnieniom z dnia [...] listopada 2017 r., iż miejsce pobytu stałego opuściłam tymczasowo i zamierzam do niego wrócić w każdej chwili, a pozostawione w tym mieszkaniu moje rzeczy osobiste świadczą o zamieszkiwaniu w nim i braku zerwania związków z tym lokalem dotychczasowym,
6) pominięcie utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska, iż nie każde opuszczenie dotychczasowego
miejsca pobytu stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu,
7) nie przeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania
dowodowego, a tym samym niewłaściwą ocenę sprawy.
W skardze zaś drugiej skarżącej zarzucono wydanej decyzji naruszenie:
1) prawa materialnego art. 35 ustawy z dnia 24 września 201 Or. o ewidencji ludności (Dz. U. 2019, poz. 1397) które miało wpływ na wynik sprawy poprzez bezpodstawne przyjęcie że czasowe opuszczenie przez I. G. dotychczasowego miejsca pobytu stanowiło podstawę do orzeczenia wymeldowania, w sytuacji gdy dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca,
2) prawa materialnego art. 35 ustawy z dnia 24 września 201 Or. o ewidencji ludności (Dz. U. 2019, poz. 1397) które miało wpływ na wynik sprawy poprzez nie spełnienie przez I. G. przesłanki trwałości opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] pomimo czasowego przebywania poza miejscem stałego zameldowania przy braku równoczesnego zerwania związków z tym lokalem, w sposób trwały i dobrowolny,
3) prawa materialnego art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. 2019, poz. 1397) które miało wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska, iż nie każde opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu,
4) przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 35 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 36 § 1 K.p.a. poprzez niepoinformowanie stron niniejszego postępowania o terminie jego zakończenia, przyczynach zwłoki, nowym terminie załatwienia sprawy oraz braku pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia, które to uchybienie zostało uznane przez Wojewodę [...] za niemające wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy,
5) przepisów postępowania art. 7 i art. 8, a także art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, w szczególności nierozważenia przedstawianych od samego początku przez I. G. i bezpodstawne nie danie wiary jej wyjaśnieniom z dnia [...] listopada 2017r., iż miejsce pobytu stałego opuściła tymczasowo i zamierza do niego wrócić w każdej chwili, a pozostawione w tym mieszkaniu jej rzeczy osobiste świadczą o zamieszkiwaniu w nim i braku zerwania związków z tym lokalem. W oparciu o tak sformułowane zarzuty druga skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania – Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] nie ustosunkował się do wniesionej skargi.
Na rozprawie w dniu 8 września 2020 r. Sąd postanowił – na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a. – połączyć sprawy o sygn. IV SA/Wa 217/20 i IV SA/Wa 218/20 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod sygn. IV SA/Wa 217/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skargi nie zasługują na uwzględnienie i podlegają oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej jako P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397) - dalej jako u.e.l. W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujący tytułem prawnym do lokalu) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu
w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa
w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny
w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Zatem organ przed wydaniem decyzji
w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu wojewoda słusznie uznał, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 u.e.l. przemawiające za wymeldowaniem skarżącej z miejsca stałego pobytu. Z ustaleń dokonanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego bezopornie wynika, że I. G. nie zamieszkuje na stałe w lokalu nr [...] przy ul. [...] i miejsce to nie stanowi jej centrum życiowego. Z zeznań matki skarżącej jasno wynika, że skarżąca w 2015 r. wyjechała za granicę w poszukiwaniu pracy, a ostatnio była w Polsce 31 grudnia 2016 r. (tj. na dzień przesłuchania prawie rok temu). Fakt niezamieszkiwania skarżącej potwierdzają zarówno ustalenia Policji jak i zeznania świadków - sąsiadów skarżącej z lokalu [...], którzy zeznawali że skarżąca nie jest widywana w przedmiotowym lokalu. Potwierdzają to również przeprowadzone przez organ w dniu [...] listopada 2018 r. oględziny lokalu. W świetle przedstawionych okoliczności nie mogą odnieść zamierzonego skutku twierdzenia skarżących zawarte w skargach, że opuszczenie skarżącej miejsca stałego zameldowania miało czasowy charakter, nie było trwałe. W ocenie Sądu tłumaczenia te są gołosłowne i stanowią jedynie polemikę z ustaleniami faktycznymi sprawy. Sąd nie ma wątpliwości w świetle zgromadzonych materiałów, że skarżąca trwale opuściła miejsce stałego pobytu, a opuszczenie to było dobrowolne. Podkreślić trzeba, że już z samej treści skargi wynika, że skarżąca nadal przebywa za granicą, nie wróciła do Polski co oznacza (że na dzień wydawania zaskarżonej decyzji) jej centrum spraw osobistych było właśnie tam skupione, a zatem trudno uznać, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, które trwa już ponad 5 lat ma charakter czasowy, mimo że skarżąca przyjeżdża do niego okazjonalnie (por. wyroki: NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. II OSK 210/19, WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. III SA/Gd 76/20). Podkreślić trzeba, że do wyjazdu skarżącej nie przyczyniły się osoby trzecie, tylko skarżąca sama o tym zdecydowała. Jak dwukrotnie wskazała matka skarżącej (zeznania z [...] października 2017 r., pismo z 6 marca 2019 r.) córka wyjechała za granicę w poszukiwaniu pracy i "za chlebem". Taką decyzję – jak wynika z doświadczenia życiowego – podejmuje się z własnej woli, z reguły poprzedzonej namysłem zwłaszcza jeżeli to dotyczy wyjazdu za granicę. Poczynione ustalenia – jak słusznie uznał organ II instancji są wystarczające do przyjęcia, że skarżąca opuściła trwale miejsce stałego zameldowania, a jej opuszczenie było jak najbardziej dobrowolne. Organy orzekające prawidłowo uznały, że samo oświadczenie skarżącej z [...] listopada 2017 r. jest niewystarczające aby uznać, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego. W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się że, ustalając "trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu" nie można wyłącznie poprzestawać na twierdzeniach (oświadczeniach) osoby zainteresowanej rozpatrzeniem sprawy. Trzeba zbadać, czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych (por. np. wyrok NSA z 26 lipca 2017 r., II OSK 2106/16, LEX nr 2358607 oraz wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., II OSK 3427/18, LEX nr 2825816).
W świetle powyższych rozważań w ocenie Sądu zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 35 u.e.l. należy uznać całkowicie za niezasadne.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarg skarżących dotyczące tego, że skarżąca nie opuściła na stałe miejsca zameldowania bo pozostawiła tam swoje rzeczy osobiste. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd – który Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, że fakt pozostawienia w przedmiotowym lokalu rzeczy stanowiących własność skarżącej nie świadczy przeciwko opuszczeniu przez nią miejsca zameldowania, gdyż opuszczenie lokalu nie musi być połączone z opróżnieniem zajmowanego mieszkania (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 1993 r., SA/Wr 1278/92; wyrok NSA z dnia 15 marca 1985 r., sygn. akt III SA 47/85, CBOSA). A zatem, to że skarżąca pozostawiła swoje rzeczy osobiste w lokalu, ma klucze do tego lokalu i cały czas jest z nim związana nie świadczy jeszcze o tym, że go trwale nie opuściła.
Analizując dalej, Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. i art. 77 K.p.a. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie w sposób należyty. Po zwrocie sprawy do ponownego rozpoznania uzupełnił wymagany materiał dowodowy i w sposób właściwy go ocenił. Wbrew twierdzeniem skargi organy prawidłowo uznały, że w świetle zgormadzonych innych dowodów (zeznań matki i sąsiadów, ustaleń Policji, oględzin lokalu) oraz braku ustosunkowania się skarżącej co do wyjazdu za granicę (pismo organu z dnia 4 lutego 2019 r.) wyjaśnienia skarżącej z pisma z dnia 9 listopada 2017 r. nie mogły zostać wzięte pod uwagę i stanowić o tym, że skarżąca nie opuściła trwale stałego miejsca pobytu. Oświadczenie skarżącej z ww. pisma – w ocenie Sądu - pozostaje wręcz w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi sprawy, a zatem słusznie organy nie dały wiary wyjaśnieniom skarżącej zawartym w tym piśmie.
Sąd co do zasady zgadza się ze stanowiskiem wskazanym w skargach, że nie każde opuszczenie lokalu w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych stanowi podstawę do wymeldowania, jednakże taka sytuacja w kontrolowanej sprawie nie zachodzi. Wyjaśnić trzeba, że dotyczy to m.in. takich sytuacji w których opuszczenie lokalu następuje w sposób przymusowy, bez własnej woli, na skutek bezprawnych działań osób trzecich. W niniejszej sprawie co zostało już wcześniej przedstawione opuszczenie lokalu przez skarżącą nastąpiło w sposób dobrowolny.
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia przez organ przepisów art. 35 § 1 i 3 i 36 § 1 K.p.a. należy uznać je – nawet jeżeli miały miejsce - za pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Sąd wyjaśnia, że jeżeli skarżąca miała poczucie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania mogła złożyć osobną skargę na bezczynność lub przewlekłość organu. Stwierdzić trzeba, badania powyższej kwestii w niniejszej sprawy wykraczałoby poza zakres skargi.
Reasumując, w ocenie Sądu stan faktyczny sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że skarżąca co najmniej od wielu lat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, a miejsce stałego zameldowania opuściła w sposób dobrowolny i trwały. Tym samym zostały spełnione przesłanki określone w art. 35 u.e.l. uzasadniające wymeldowanie skarżącej z miejsca pobytu stałego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.