IV SA/WA 2163/20

IV SA/Wa 2163/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marzena Milewska-Karczewska
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Tomasz Wykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
III OSK 7192/21 - Wyrok NSA z 2025-03-06
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
art. 1 ust 2 pkt 3
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 marca 2021 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
IVSA/Wa 2163/20
U Z A S A D N I E N I E
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej "Szef Urzędu" albo "Organ"), po ponownym rozpatrzeniu na wniosek T. S. (dalej "Skarżącego", "Wnioskodawcy" albo "Strony") sprawy rozstrzygniętej decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], orzekającą o odmowie zmiany decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 1991 r. nr [...] o przyznaniu Skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu służby w [...] w okresie od kwietnia 1943 r. do lipca 1944 r. (dalej "decyzja z 1991 r.") – utrzymał własną decyzję z 2019 r. w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Szefa Urzędu zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:
1. Decyzją z 1991 r., wydaną na podstawie art.1 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (wówczas Dz.U. z 1997 r. nr 142 poz.950 z późn. zm., natomiast w dacie wydania zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej Dz.U. z 2020 r., poz. 517), dalej "u.k.", Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w [...] w okresie od kwietnia 1943 r. do lipca 1944 r.
2. Pismem z dnia 11 października 2018 r. Skarżący wystąpił do Szefa Urzędu o uwzględnienie w zakresie przyznanych uprawnień kombatanckich faktu, iż Skarżący brał udział w Powstaniu [...] (dalej "Powstanie"). Wniosek ten został zakwalifikowany przez Organ jako żądanie zmiany ostatecznej decyzji z 1991 r. w trybie uregulowanym w art.155 k.p.a.
3. Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Organ odmówił dokonania żądanej zmiany decyzji z 1991 r., uznając, iż materiał dowodowy sprawy nie potwierdza, aby Skarżący brał udział w Powstaniu.
4. Pismem z dnia 5 marca 2019 r. Skarżący wniósł do Organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej w/w decyzją, podnosząc, iż w dniu wybuchu Powstania wykonał obowiązki, ciążące na nim jako zaprzysiężonym członku [...], tj. w związku z ogłoszeniem godziny "W" stawił się na miejscu zbiórki i uczestniczył w działaniach bojowych "w zakresie wynikającym z przebywania w obszarze prowadzonych działań w gotowości wykonywania rozkazów i poleceń moich dowódców".
5. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...] (dalej "pierwszą decyzją odwoławczą") Szef Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2019 r.
6. Prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1822/19, tut. Sąd uwzględnił skargę Skarżącego na w/w pierwszą decyzję odwoławczą Szefa Urzędu, uchylając tę decyzję. W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia wskazano w szczególności, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 u.k. za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny (...).
Trzeba mieć też na względzie, że u.k. jest wyrazem uznania i formą rekompensaty dla osób, które w sposób szczególny zasłużyły się w walce o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej. Nie dotyczy więc wszystkich osób, które w jakikolwiek sposób walczyły o te wartości, ale tylko tych, których walka przybrała określoną, przewidzianą w ustawie formę. Poza tym co do zasady kwestia uzyskania rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej, nie musi mieć wpływu na rozstrzygnięcie w zakresie przyznania uprawnień kombatanckich (por. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., II OSK 304/14, CBOSA).
Ujęte w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego sformułowanie "pełnienie służby" zakłada prowadzenie działalności przeciwko okupantowi w sposób stały, zorganizowany i po formalnym przyjęciu w skład podziemnej czy partyzanckiej organizacji, utworzonej na wzór wojskowy i stosującej dyscyplinę wojskową - ze wszystkimi konsekwencjami wobec osób ją naruszających. Wobec tego zasadne jest odróżnianie pojęcia "pełnienia służby" od działań na rzecz organizacji ruchu oporu i szeroko rozumianej współpracy z tymi organizacjami.
Dla możliwości precyzyjnego wskazania czy Skarżący pełnił służbę w oddziale partyzanckim, czy jedynie okazjonalnie go wspierał konieczne było przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego, którego w toku analizowanego postępowania administracyjnego zabrakło. Nie ulega wątpliwości, iż rozstrzygnięcie wydane przez organ w niniejszej sprawie winno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z poszanowaniem zasad ogólnych k.p.a.
Materiał dowodowy zgromadzony w aktach niniejszej sprawy, a w szczególności treść wydanych rozstrzygnięć uzasadnia natomiast stwierdzenie, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie poddanie ocenie pełnego materiału dowodowego. Brak w zaskarżonej decyzji nadto nie tylko oceny, ale nawet odniesienia się organu do zawartych w aktach administracyjnych sprawy dokumentów w postaci oświadczenia B. G. oraz zaświadczenia Zarządu Głównego Stowarzyszenia [...] z dnia [...] września 2018 r., które nie wykluczają pełnienia służby, czy zweryfikowania okoliczności powołanych przez Stronę przykładowo w piśmie z 17 grudnia 2017 r. (k. 55-54) dotyczące np. przyznania Skarżącemu Karty Członkowskiej Muzeum Powstania [...] nr [...].
Brak ustaleń co do wartości dowodowej dokumentów i okoliczności podniesionych przez Stronę, powoduje, że przedwczesne jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji odmawiające zmiany w trybie art. 155 k.p.a. poprzedniej decyzji wskazując, że Skarżący w okresie (...) nie pełnił służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich.
Powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie, wydaną w następstwie zapadnięcia w/w wyroku tut. Sądu, uchylającego pierwszą decyzję odwoławczą Organu, Szef Urzędu ponownie rozpatrzył sprawę rozstrzygniętą odmowną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia Organ wskazał w szczególności, co następuje:
W myśl art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zgodnie z art.1 ust. 2 pkt 3 u.k. działalnością kombatancką jest pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 - 1945.
W dniu 26 kwietnia 2019 r. Skarżący zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, poinformował wówczas, że jego relacja z przebiegu Powstania znajduje się w Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania [...].
W dniu 8 maja 2019 r. wpłynęło do Organu pismo strony wraz z dodatkowym oświadczeniem świadka K. P. z dnia [...] kwietnia 2019 r. W oświadczeniu tym pisemnym świadek wskazał, że w trakcie Powstania Skarżący został członkiem drużyny im. [...] i wykonywał zadania wcześniej uzgodnione z dowództwem.
Skonfrontowanie złożonych obecnie oświadczeń Skarżącego oraz oświadczeń świadków z oświadczeniami Strony, składanymi na przestrzeni lat, najpierw podczas ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich w 1991 r., gdzie w swym wniosku jako tytuł wskazała: "[...] od jesieni 1942 r. do Powstania [...]" oraz relacji własnej z dnia [...] lutego 2010 r. złożonej podczas rozmowy z M. R. do Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania [...], prowadzi do wniosku, że obecne twierdzenia Wnioskodawcy co do czynnego udziału w Powstaniu są niewiarygodne.
Podczas rozmowy przeprowadzonej w dniu 4 lutego 2010 r. Skarżący w sposób szczegółowy i jednoznaczny opisał warunki w jakich zastał go wybuch Powstania. Wówczas to na pytanie: "Jaki był pana aktywny udział w Powstaniu ? Czy mógł być? Odpowiedział: (...) aktywny niestety nie był, w związku z tym, że po prostu nie mogliśmy wyjść z domu (...). Z kolei na pytanie: "Czy w czasu Powstania nie zdarzyło się, że do państwa zachodzili Powstańcy ? Po jakieś jedzenie, po jakąś pomoc ze strony cywili ? Wnioskodawca zeznał: "Nie, to się w ciągu tych dwóch, trzech tygodni nie zdarzyło. My byliśmy w kwadracie ulic, w których byli sami Niemcy. Nie było Powstańców. (...).".
Ww. relacja stanowi uzupełnienie przesłanego przez stronę wspomnienia z dnia [...] grudnia 2013 r. wygłoszonego w Zespole Szkół w [...]." "(..) Brama 1 sierpnia 1944 r. już o godzinie 16.45 została zamknięta i ku zadowoleniu moich rodziców nie mogłem wyjść na ulicę, a tym samym nie mogłem się dostać na miejsce zbiórki mojego zgrupowania przy ul. [...] (...) Ponieważ nie przekonałem matki, że muszę wyjść na ulicę, musiałem zostać w domu. (...).
Pojęcie "pełnienie służby w formacjach podziemnych" w rozumieniu art.1 ust.2 pkt 3 u.k. wyjaśniono m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1993 r., sygn. akt SA/Wr 243/93. Stwierdzono tam mianowicie, iż pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności.
Oświadczenie Pani B. G. nie zawiera informacji, które pozwoliłyby na uznanie, że Skarżący spełnia przesłanki zawarte w art. 1 ust 2 pkt 3 u.k.
Zgodnie z wytycznymi Sądu Organ dopuścił dowód z przesłuchania K. P.. Ponieważ, z uwagi na trwający stan epidemii COVID-19, przeprowadzenie przez pracownika Urzędu osobistego przesłuchania świadka było niemożliwe, pracownik prowadzący postępowanie planował wykonać zobowiązanie Sądu za pośrednictwem kontaktu telefonicznego. Podczas rozmowy telefonicznej w dniu 25 czerwca 2020 r. Pan K. P. oświadczył, że nie złoży żadnych zeznań w przedmiocie potwierdzenia udziału Skarżącego w Powstaniu. Tym samym nie było możliwości uzyskania dodatkowych wyjaśnień dotyczących treści złożonego przez świadka oświadczenia.
W dniu 30 czerwca 2020 r. Strona została poinformowana o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i pouczona o możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania, jak również o możliwości przedłożenia dowodów, które mogą potwierdzić prawo strony do uzyskania uprawnień kombatanckich.
Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do jednoznacznego
wniosku, że Skarżący pełnił służbę w [...] do chwili wybuchu Powstania, podczas Powstania przebywał w W., jednak nie brał w nim bezpośredniego udziału.
W powyższych okolicznościach brak jest podstaw do zmiany decyzji własnej z 1991 r. w trybie art. 155 k.p.a.
IV. Pismem z dnia 30 sierpnia 2020 r. Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Organu z dnia [...] sierpnia 2020 r., wskazując w szczególności, co następuje:
(-) Składając na przestrzeni lat różnego rodzaju oświadczenia na temat swojej służby w [...], Skarżący nie wskazywał, iż służba ta trwała wyłącznie do lipca 1944 r. Skarżący wskazywał zawsze, iż obejmowała ona również sierpień 1944 r. do momentu aresztowania w trzynastym dniu Powstania;
(-) W pierwszych trzech, czterech dniach od wybuchu Powstania Skarżący istotnie przebywał w domu, niemniej w okresie tym brał udział w przebiciu w oficynie wyjścia na ulicę [...], działki warzywne oraz ogród pomologiczny, co umożliwiło komunikację z powstańcami. Odtąd aż do dnia aresztowania Skarżący wykonywał zadania jako członek Drużyny im. [...] tj. drużyny [...] (w której służył również K..P. tj. autor pisemnego oświadczenia z dnia [...] kwietnia 2019 r., przedłożonego Organowi i potwierdzającego twierdzenia Skarżącego). Zadania te polegały na doręczaniu powstańcom paczek z zaopatrzeniem (warzyw, owoców, lekarstw i środków opatrunkowych) oraz przekazywaniu informacji
(-) Okoliczność, iż obecnie K. P. odmówił złożenia zeznań w sprawie nie podważa wiarygodności jego wcześniejszego oświadczenia. Przyjąć bowiem należy, iż przyczyna obecnego zachowania autora oświadczenia leży wyłącznie w psychologicznie zrozumiałej niechęci powracania do zdarzeń, łączących się z osobistym dramatem (śmierć matki), jak i w stanie zdrowia (postępujące kłopoty ze słuchem);
(-) Organ błędnie zinterpretował, na niekorzyść Skarżącego, fragment rozmowy Skarżącego z M. R., zarejestrowanej w Archiwum Historii Mówionej w dniu 4 lutego 2010 r., mający sugerować, iż w okresie "dwóch, trzech tygodni", poprzedzających aresztowanie Skarżący nie podejmował żadnych działań, związanych ze służbą w zbrojnym podziemiu. Słowo "tygodni" zostało jednakże użyte we w/w rozmowie omyłkowo w miejsce słowa "dni", co jednoznacznie wynika z kontekstu rozmowy;
(-) W/w czynności członka [...] Skarżący podejmował łącznie z innymi osobami (Skarżący podał w tym kontekście dane trzech nieżyjących osób).
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 30 września 2020 r., Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
Zgodnie z art.15 zzs4 ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz.374) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji odwoławczej Organu prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, uregulowanego w art.155 k.p.a. w zw. z art.1 ust.2 pkt 3 u.k., było rozstrzygnięcie, czy zachodzą przesłanki do zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej z 1991 r., stwierdzającej nabycie przez Skarżącego uprawnień kombatanckich poprzez wskazanie, iż Skarżący brał udział w Powstaniu.
Trafnie uznał Organ, iż w/w przesłanki w sprawie nie wystąpiły, co obligowało Szefa Urzędu do rozpatrzenia wniosku Skarżącego odmownie. Zarzutów skargi nie można było w tej sytuacji uwzględnić.
2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:
2.1. W odniesieniu do przesłanek do uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art.155 k.p.a.:
Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio (art.155 k.p.a.).
Jak trafnie podnosi się w piśmiennictwie prawniczym (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt - Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany" LEX/el. 2020 - komentarz, stan prawny: 1 listopada 2020 r.) celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych.
Decyzja, o której mowa w art. 155, może być zmieniona lub uchylona w każdym czasie, a zatem nie stosuje się w tym postępowaniu ograniczeń czasowych przewidzianych w art. 146 i 156 § 2.
Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, 2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, 3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.
Wzruszanie decyzji w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 musi być podyktowane względami celowości mieszczącymi się w założeniach interesu strony i może dotyczyć zarówno decyzji wadliwych, jak i niewadliwych.
Jak z kolei podnosi się w komentarzu do k.p.a. pod redakcją Piotra Przybysza (LEX/el. 2021 - komentarz, stan prawny: 1 stycznia 2021 r.) w orzecznictwie i literaturze jest wypowiadany pogląd, że jest dopuszczalne uchylenie lub zmiana w trybie art. 154 i 155 k.p.a. również decyzji związanych. W przypadku decyzji związanej możliwość jej uchylenia w trybie art. 154 lub art. 155 k.p.a. miałaby otwierać się wtedy, jeśli ustawa w dacie wydania tej decyzji dawałaby organowi możliwość innego załatwienia sprawy, gdyby organ znał przesłanki podnoszone przez stronę we wniosku o uchylenie bądź zmianę tej decyzji na podstawie art. 154 lub art. 155 k.p.a (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 29 października 2014 r., II SA/Po 961/14, LEX nr 1571933; A. Wróbel, Komentarz do art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2014).
2.2. W odniesieniu do działalności kombatanckiej, o której mowa w art.1 ust.2 pkt 3 u.k., polegającej na pełnieniu służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945:
Stosownie do art.2 ust.2 pkt 3 u.k. za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 – 1945.
Pełnienie służby wymagałoby co do zasady potwierdzenia złożenia stosownej przysięgi, podporządkowania służbowego, wyznaczenia służbowego stanowiska i wykonywania określonych obowiązków wynikających z rozkazów przełożonych. Ponadto tego rodzaju służba wymagała także posiadania stosownego pseudonimu jak i stopnia wojskowego, ze stałym przydziałem mobilizacyjnym oraz poddaniem rozkazom i regułom odpowiedzialności dyscyplinarnej ukształtowanej na wzór wojskowy i stosujący dyscyplinę wojskową - ze wszystkimi konsekwencjami wobec osób naruszających tę dyscyplinę (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2344/12, publ. CBOSA).
3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy prowadzi do następujących wniosków:
Przedmiotem żądania Skarżącego była zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej z 1991 r., potwierdzającej kombatanckie uprawnienia Skarżącego, o których mowa w art.1 ust.2 pkt 3 u.k., w związku z wykazaniem, iż w okresie od kwietnia 1943 r. do lipca 1944 r. Skarżący pełnił służbę w [...]. Obecnie Skarżący domaga się zmiany tej decyzji w trybie art.155 k.p.a., wywodząc, iż dodatkowo pełnił tę służbę w sierpniu 1944 r. w trakcie Powstania, jako funkcjonariusz Poczty Polowej, dostarczający zaopatrzenie powstańcom.
Odnotować należy, iż zaskarżona obecnie decyzja z dnia 10 sierpnia 2020 r. jest drugą decyzją Organu, zapadłą w wyniku ponownego rozpatrzenia przez Organ sprawy rozstrzygniętej wcześniejszą decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Wynika to z faktu, iż pierwsza decyzja odwoławcza z dnia [...] maja 2019 r. została uchylona przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1822/19, czego konsekwencją była w/w konieczność ponownego rozpatrzenia przez Organ sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] lutego 2019 r.
Obowiązkiem Organu orzekającego obecnie było ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, stosownie do wytycznych zawartych we w/w poprzednim wyroku tut. Sądu, na okoliczność tego, czy twierdzenia Skarżącego o pełnieniu przez niego służby w Powstaniu w pierwszej połowie sierpnia 1944 r. znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Stwierdzić należy, iż obowiązek ten został wykonany przez organ prawidłowo, stosownie do art.153 p.p.s.a., art.7, art.15 w zw. z art.127 § 3, art.77 § 1 i art.80 k.p.a.
Organ przeprowadził dowód w szczególności z następujących dokumentów: 1) dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania zakończonego decyzją z 1991 r., 2) pisemnego oświadczenia świadka K. P. z dnia [...] kwietnia 2019 r., 3) oświadczenia B. G. z dnia 14 września 2018 r., 4) wspomnienia z dnia [...] grudnia 2013 r. wygłoszonego w Zespole Szkół w [...] 5) rozmowy Skarżącego z M. R., zarejestrowanej w Archiwum Historii Mówionej w dniu 4 lutego 2010 r. Trafnie przyjął Organ, iż dokumentacja ta nie pozwala na przyjęcie, iż udział Skarżącego w Powstaniu został udowodniony, czy też w dostatecznym stopniu uprawdopodobniony.
Nie można zatem podważyć oceny Organu, iż najwyższą wartość dowodową należy przypisać tym zarejestrowanym relacjom Skarżącego, odnoszącym się do jego działalności kombatanckiej, które zostały sporządzone w przeszłości, nie na użytek postępowania administracyjnego a wyłącznie w celu dania świadectwa wydarzeniom historycznym. Uznać należy, iż w sytuacji, w której relacje te zostały złożone nie w związku z ubieganiem się przez Skarżącego o uzyskanie uprawnień, mających uhonorować Jego działalność kombatancką, a w ramach uczestniczenia przez Skarżącego w publicznych przedsięwzięciach, służących wyłącznie gromadzeniu dokumentacji historycznej i edukacji społeczeństwa, to należy je traktować jako rzetelne i bezstronne źródło dowodowe. Powyższe przymioty należy zatem przypisać zapisowi obszernej wypowiedzi Skarżącego, udzielonej w 2010 r. dla Archiwum Historii Mówionej (transkrypt na str.127 – 123 v. akt administracyjnych), w trakcie której Skarżący szczegółowo opisał własny udział w konspiracji. Stosownie do powyższego:
i) Na pytanie "Gdzie Pana zastał wybuch Powstania ? Czy Pan widział, że ma Powstanie wybuchnąć ? (str.3/13, k.93 a.a.)" Skarżący udzielił następującej odpowiedzi: "Wiedziałem, że mam zgłosić się 1 sierpnia (....) na ulicy [...] przy Poczcie [niedaleko ulicy [...]]. I ja tam przyszedłem (...) i wróciłem do domu, to znaczy [w] Aleje [...]. Okazało się, że to była ulica niemiecka. Cała dzielnica w tym kwadracie była niemiecka. Rodzice mnie już nie puścili, niestety żebym wyszedł – to już była [godzina] piąta, bramę pozamykali, cześć! Ja, gówniarz – niestety – nie wypuścili mnie. Przesiedzieliśmy jakieś trzy tygodnie w tym domu w Alejach [...] (...);
ii) Na następne pytanie (str.4/13, k.93 a.a.): "Wspomina Pan, iż przez trzy tygodnie przebywał w domu z rodziną. Wobec taki, jaki był pana aktywny udział w Powstaniu ? Czy mógł być ?" Skarżący udzielił następującej odpowiedzi: "(...) A wracając do pytania o udział w Powstaniu – aktywny niestety nie był w związku z tym, że po prostu nie mogliśmy wyjść z domu. [Aleje [...] były pod stałym ostrzałem od Dworca [...] a z drugiej strony posesji był ostrzał od ulicy [...], gdzie były koszary niemieckie. Któregoś dnia] przebiliśmy dość spory otwór [w murze] do ulicy [...] [gdzie były ogrody w warzywami – tam wychodziliśmy po to, żeby warzyw trochę pozbierać i przynieść do domu. [I tym otworem] w pewnym [dniu zamiast oczekujących Powstańców] przyszli Niemcy i "Ukraińcy" i powiedzieli, że w ciągu godziny mamy się zwijać, bo będziemy ewakuowani;
iii) Na pytanie (str.4/13, k.93 a.a.): "Pamięta Pan datę ?" Skarżący udzielił następującej odpowiedzi: "To było około 20 sierpnia, może 19, może 18";
iv) Na pytanie (str.4/13, k.93 a.a.): "Czy zetknął się Pan z czynnymi żołnierzami [...], którzy walczyli? Jakieś barykady ..." Skarżący udzielił następującej odpowiedzi: "Nie, z tym się nie zetknąłem, zetknąłem się tylko w czasie drogi na [...], na [...]. (...)";
v) Na pytanie (str.8/13, k.89 a.a.): "Wrócę jeszcze do tego czasu, jak Pan mieszkał z rodzicami a Alejach. Czy w czasie Powstania nie zdarzało się, że do państwa zachodzili Powstańcy? Po jakieś jedzenie, po jakąś pomoc ze strony cywili ?" Skarżący udzielił następującej odpowiedzi: "Nie, to się w ciągu tych dwóch, trzech tygodni nie zdarzało. My byliśmy w kwadracie ulic, w którym byli sami Niemcy. Nie było Powstańców".
vi) Na pytanie (str.8/13, k.89 a.a.): "A gdzie była najbliższa barykada ?" Skarżący udzielił następującej odpowiedzi: "Najbliższa barykada była w Alejach [...], ale za [...] [i na ulicy [...]]. My w ogóle nie wychodziliśmy z domu, nie wolno było. Poza tym na [...], to jest za ogrodem [...], były koszary niemieckie. Tam była cała masa Niemców [bardzo dobrze uzbrojonych]. W tym kwadracie ... [...], [...], [...], [...] – tam jest teraz liceum, zresztą po wojnie chodziłem do tego liceum – były koszary niemieckie, [na których w górnej części budynku było napisane wielkimi literami] Frontleistelle. Było [to] widać [z dużej odległości – Niemcy] strzelali z tych domów, tak że jak szliśmy na te warzywa, to też w noc [w obawie przed ostrzałem snajperów].
Ze w/w wyczerpującej, czytelnej, spójnej i rzeczowej relacji Skarżącego wynika w sposób nie pozostawiający wątpliwości, iż w okresie od dnia wybuchu Powstania (1 sierpnia 1944 r.) do dnia wysiedlenia na "[...]" (Skarżący wskazał tutaj datę pomiędzy 18 a 20 sierpnia 1944 r.) nie brał On żadnego udziału w działalności konspiracyjnej, przebywając przez cały ten okres wraz z rodzicami w domu w Alejach [...] i chroniąc się w ten sposób przed ciągłym ostrzałem tej części miasta. Skarżący nie miał w tym okresie żadnego kontaktu z powstańcami, co w pierwszej kolejności wynikało z faktu, iż okolice miejsca zamieszkania Skarżącego stanowiły dzielnicę niemiecką, a dodatkowo w pobliżu znajdowały się koszary niemieckie. Z relacji tej wynika także, iż po wykonaniu w ścianie budynku, w którym Skarżący zamieszkiwał z rodzicami, otworu umożliwiającego dostęp do ulicy [...], Skarżący pod osłoną nocy opuszczał budynek po to, aby zebrać w pobliskim ogrodzie warzywa, czy też owoce, ale wyłącznie na potrzeby wyżywienia rodziny. Niezależnie od w/w samych walorów informacyjnych relacji Skarżącego, należy ponownie podkreślić jej wysoką wiarygodność, związaną już z samym momentem i okolicznościami jej powstania. Chodzi bowiem o taką wypowiedź Skarżącego o swoich losach wojennych, której udzielił On: (-) przed jedenastu laty, tj. na długo przed wszczęciem postępowania kontrolowanego obecnie (i tym samym w dacie bliższej relacjonowanym wydarzeniom niż relacje późniejsze), (-) w ramach rejestracji świadectwa historycznego, nie zaś na potrzeby jakiegokolwiek postępowania w przedmiocie przyznania Skarżącemu uprawnień z tytułu zasług wojennych. Ze wszystkich tych względów wypowiedzi Skarżącego z 2010 r., udzielonej Archiwum Historii Mówionej, należy przyznać zdecydowany priorytet w zestawieniu z późniejszymi wypowiedziami zarówno Skarżącego, jak i innych osób (K. P. i B. G., które to osoby wypowiedziały się na piśmie – k.100 i k.61, czy też Zarządu Głównego Stowarzyszenia [...] z dnia 26 września 2018 r. – k.63), sporządzonymi już na potrzeby postępowania kontrolowanego obecnie. Całkowicie trafnie przyjął zatem Organ, iż konkluzja tychże wypowiedzi, iż w pierwszej połowie sierpnia 1944 r. Skarżący miałby jednak czynnie wspomagać powstańców jako kurier z zaopatrzeniem i informacjami, stoi w jaskrawej sprzeczności z jednoznacznymi twierdzeniami Skarżącego z 2010 r., w związku z czym jest nieprzekonująca. Ponownie podkreślić należy, iż relacjonując w 2010 r. swoją postawę w sierpniu 1944 r., Skarżący przedstawił szczegółowy, spójny i logiczny opis warunków funkcjonowania Skarżącego i jego rodziny w owym czasie, które to warunki obiektywnie uniemożliwiały Skarżącemu czynne zaangażowanie w działalność konspiracyjną.
Stwierdzić również należy, iż co do zasady udziału Skarżącego w Powstaniu nie potwierdza w sposób wiążący dla postępowania w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, regulowanego przepisami u.k., sam fakt przyznania Skarżącemu Karty Członkowskiej Muzeum Powstania [...].
Tym samym nie było podstaw do zmiany decyzji z 1991 r. – w trybie uregulowanym w art.155 k.p.a. - zgodnie z żądaniem Skarżącego.
W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Z tej racji Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.