IV SA/WA 2158/19

IV SA/Wa 2158/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 2782/21 - Wyrok NSA z 2023-10-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant spec. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy T. B. ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego - kurnika do chowu kurcząt o liczbie stanowisk 30.000 szt. wraz z niezbędna infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości B., gm. R. na terenie działek nr [...] i [...].
Organ wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.) dalej u.i.o.ś. oraz z racji na charakter planowanego przedsięwzięcia - § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), zgodnie z którym inwestycja zakwalifikowana jest do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Organ zwrócił również uwagę, że po uzyskaniu stanowisk organów współdziałających inwestor załączył do akt raport o oddziaływaniu na środowisko wraz z waloryzacją przyrodniczą dla przedsięwzięcia.
Organ wyjaśnił powołując się na art. 80 ww. ustawy, że ustawodawca określił katalog bezwzględnych okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Mianowicie organ może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jedynie w razie:
1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [w aktach sprawy organ przedłożył informację o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego],
2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy [wydano pozytywne uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...] stycznia 2019 r., przy negatywnej opinii z dnia [...] października 2017 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., przy czym nawet pozytywne uzgodnienie RDOŚ nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji pozytywnej, a zatem decyzji ustalającej uwarunkowania środowiskowe co wskazane zostanie poniżej w niniejszej decyzji],
3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy) [przedłożony w raporcie wariant najkorzystniejszy dla środowiska był wariantem zaakceptowanym przez Inwestora],
4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy)[powyższego jak wynika z raportu nie stwierdzono],
5) gdy z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację tego przedsięwzięcia, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy (przesłanka wprowadzona z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne dz. u. z 2017 r., poz. 1566, a zatem już po złożeniu wniosku przez Inwestora z dnia 17 marca 2017 r.).
Kolegium zauważyło, iż wydanie odmownej decyzji środowiskowej możliwe jest w sytuacji, gdy przedłożony raport jest na tyle niekompletny i nie daje podstaw do rzetelnej oceny wpływu inwestycji na środowisko. W konsekwencji Kolegium nie podzieliło poglądu jakby spełnienie warunków formalnych do wydania decyzji środowiskowej wiązało organ administracji samorządowej, w ten sposób iż pozbawiałoby administrację samorządową prawa do samodzielnego zbadania raportu przez pryzmat jego rzetelności i prawidłowości i w konsekwencji pozbawiało prawa do negatywnego ukształtowania sytuacji Inwestora. Zdaniem Organu odwoławczego powyższe ma kluczowe znaczenie w kontekście pozytywnego uzgodnienia dokonanego przez RDOŚ w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Niemniej jednak rozumiejąc różnicę pomiędzy uzgodnieniem oraz opinią, w ramach których bezsporne jest uznanie, iż sama opinia nie ma charakteru wiążącego Kolegium akceptuje ten pogląd, iż nawet pozytywne uzgodnienie nie pozbawia organ administracji samorządowej prawa do dokonania samodzielnej i rzetelnej analizy materiału dowodowego, w tym głównie raportu. Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może przy spełnieniu określonych warunków wydać decyzję negatywną. W przeciwnej sytuacji ocena organu administracji samorządowej byłaby iluzoryczna i sprowadzałaby się jedynie do oczekiwania na dokonanie uzgodnienia a następnie jego powielenia w decyzji środowiskowej. W ocenie Kolegium przyjęcie tak formalistycznego zapatrywania na związanie organu uzgodnieniem RDOŚ pozostaje również w sprzeczności z treścią art. 85 ust. 1 pkt 1) lit. b) tiret drugi.
W ocenie Kolegium organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych wskazując, iż działki Inwestora położone są na terenie rolniczym (grunty rolne) z występującą zabudową zagrodową. Najbliższe zabudowania sąsiedzkie zlokalizowane są w odległości 100 m w kierunku południowowschodnim, 110 m w kierunku południowym i ok. 350 m w kierunku północnym. Południowa cześć inwestowanych działek zabudowana jest aktualnie siedliskiem, w którego skład wchodzi dom mieszkalny Inwestora oraz zespół budynków gospodarczych i magazynowych. Ogólna istniejąca zabudowa zajmuje powierzchnię około 1000 m2. Od strony północnej, wschodniej i zachodniej działki graniczą z niezabudowanymi i zabudowanymi terenami rolniczymi. Teren jest uzbrojony w sieć wodociągowa, natomiast brak jest kanalizacji sanitarnej i deszczowej. W ramach projektowanego przedsięwzięcia przewiduje się budowę kurnika o powierzchni około 1920 m2 i liczbie stanowisk 30000, (120 DJP) do chowu kurcząt brojlerów. W kurniku planowany jest ściółkowy chów kurcząt brojlerów w sześciu cyklach 6-cio tygodniowych w ciągu roku. Zaplanowano murowany, jednokondygnacyjny budynek kurnika o wysokości ok, 6,5 m, wykonany w nowoczesnej technologii. Ciepło do ogrzewania budynku wytwarzane będzie za pomocą kotłowni węglowej o mocy maksymie 250 KW. Planowany kurnik wyposażony zostanie maksymalnie w 12 wentylatorów dachowych z wylotami wolnymi o wskazanej w raporcie średnicy i wydajności ok, 12500 m3/h oraz 4 wentylatory szczytowe o wydajności 39600 m3/h, w szczytach północnych. Na wypadek przerw w dostawie elektrycznej, w budynku kurnika zostanie zainstalowany agregat prądotwórczy o mocy maksymalnej 25 kW.
Odnosząc się kwestii wariantów, organ wskazał, że wstępnie przedstawiony wariant alternatywny zakładał inne rozmieszczenie wentylatorów szczytowych w szczycie południowym zamiast szczytu północnego oraz odmienny sposób wentylacji budynku. W toku postępowania inwestor uzupełnił raport wskazując inny alternatywny wariant najkorzystniejszy dla środowiska, który następnie został zaakceptowany przez inwestora w uzupełnieniu dokonanym na wezwanie organu z dnia 22 listopada 2018 r. W wariancie rekomendowanym do realizacji wskazano, iż przy zachowaniu tego samego rodzaju przedsięwzięcia i jego skali, zgodnie z wnioskiem inwestora było przyjęcie innego rozwiązania technologicznego w zakresie chowu, polegającego na "ubiórce" kurcząt w piątym tygodniu chowu. Wariant alternatywny zakłada, podobnie jak wariant inwestorski tucz kurcząt w sześciu cyklach sześciotygodniowych (42 dniowych) w ciągu roku, ale z jedną ubiórką w wysokości 25% obsady początkowej w 32 dniu każdego cyklu chowu. Wskazano też, iż obornik, bezpośrednio po każdym cyklu chowu, będzie usuwamy z kurnika i bez przetrzymywania na terenie fermy zbywany jako nawóz naturalny innym rolnikom na podstawie umów cywilnoprawnych. Na terenie fermy obornik nie będzie magazynowany i przechowywany. Higienizacja i dezynfekcja po wyprzątaniu kurnika będzie prowadzona metodą zamgławiania specjalistycznymi środkami. Wskazano również, iż przedmiotowa inwestycja usytuowana jest na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu P. Najbliższy Obszar Specjalnej [...] "[...]" znajduje się w odległości około 11 km na północny wschód od przedsięwzięcia. Innym obszarem chronionym położonym w dalszym sąsiedztwie przedsięwzięcia jest Rezerwat O. (ok. 16 km. na północ), G. Park Krajobrazowy (ok. 20 km na północ), Zespół Przyrodniczo Krajobrazowy [...] (ok 7 km na północny zachód) oraz Specjalny Obszar Ochrony [...] "[...]" (ok 19 km na zachód).
Kolegium zwróciło uwagę, iż organ I instancji powołując się na zasadę przezorności uznał, iż realizacja przedsięwzięcia wnioskowanego przez Inwestora będzie negatywnie wpływać na środowisko oraz zdrowie ludzi. W konsekwencji – zdaniem organu odwoławczego - przy ocenie zasadności powołania się przez organ I instancji na wskazaną zasadę należy ocenić przedłożony raport pod kątem jego rzetelności oraz kompletności.
W ocenie Kolegium raport nie czyni zadość wymaganiom ustawowym stawianym w art. 66 ust. 1 ustawy. Pod względem formalnym Raport zawiera wszelkie niezbędne elementy, niemniej jednak ich ocena merytoryczna dokonywana w ramach oceny jego kompletności oraz wiarygodności podawanych informacji budzi uzasadnione zastrzeżenia czyniąc niemożliwym wydanie pozytywnej decyzji środowiskowej zgodnej z wnioskiem inwestora. Otóż należy mieć na uwadze, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy prawodawca przewidział, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem.
W Raporcie wyraźnie wskazano, iż " Na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze jego oddziaływania, nie występują inne realizowane lub zrealizowane przedsięwzięcia podobnego typu, z których oddziaływania mogłyby się kumulować z oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Planowany kurnik nie znajduje się również w obszarze oddziaływania innych instalacji inwentarskich." Na powyższym lakonicznym stwierdzeniu oparto zatem ocenę, która jest wymagana przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy. Co więcej w uzupełnieniu z dnia 5 września 2018 r. powyższe twierdzenie pomimo wezwania organu I instancji było nadal powielone jako wystarczające w ocenie inwestora. Również w uzupełnieniu z dnia 4 grudnia 2018 r. dokonywanym z inicjatywy RDOŚ inwestor podtrzymał swoje twierdzenia i zawarł krótką informację dlaczego, w jego ocenie znajdujący się w odległości około 300 m. od planowanego przedsięwzięcia na działce o nr ewid [...] obiekt inwentarski przeznaczony do chowu kurcząt brojlerów o liczbie stanowisk 30000 szt. nie wpływa na konieczność dokonywania szczegółowych obliczeń w zakresie skumulowanego oddziaływania. Otóż w ocenie inwestora w sytuacji, w której obszar oddziaływania stanowi obszar działek bezpośrednio przylegających do działek, na których planowane jest przedsięwzięcie, oraz działek bezpośrednio przylegających do działki, na której zlokalizowany jest już kurnik, to w sytuacji gdy obszary te nie pokrywają się ze sobą nie można mówić o skumulowanym oddziaływaniu. Inwestor powołał się w zakresie wskazanej oceny na treść art. 74 ust. 3a ustawy. W ocenie Kolegium poglądu tego nie można zaakceptować. Organ wyjaśnił, iż wskazywana przez inwestora podstawa prawna - art. 74 ust. 3a ustawy jest w realiach niniejszej sprawy błędna. Przepis ten z racji na wszczęcie niniejszego postępowania przed 1 stycznia 2018 r. nie znajdzie w sprawie zastosowania. Powyższe nie decyduje jednak o negatywnej ocenie stanowiska inwestora, który uchyla się od dokonywania oceny skumulowanego oddziaływania. W ocenie Kolegium pogląd, iż o skumulowanym oddziaływaniu można mówić jedynie w sytuacji, gdy obszary przedsięwzięć w kontekście działek bezpośrednio do nich przylegających przecinają się jest z gruntu zły. Przecież już nawet mylnie powoływany przez inwestora art. 74 ust. 3a ustawy wskazuje wiele przesłanek do określenia obszaru oddziaływania a nie jedynie te, które związane są z działkami bezpośrednio przylegającymi do działek inwentarskich.
W ocenie Kolegium obszar oddziaływania w zakresie badania skumulowanego oddziaływania należy interpretować szeroko, jako obszar, na który dane przedsięwzięcie wpływa bezpośrednio lub pośrednio. Analiza Raportu, jego uzupełniania w wariancie zaakceptowanym przez inwestora z ubiórką w wysokości 25% obsady początkowej w 32 dniu każdego cyklu wskazuje, iż rozprzestrzenianie się substancji szkodliwych zachodzi na siebie jeśli weźmie się pod uwagę porównywalne skale obu inwestycji projektowanej w ramach niniejszego postępowania oraz tej istniejącej na działce nr [...]. Już samo rozprzestrzenianie się siarkowodoru wskazuje na wpływ planowanej inwestycji na działkę o nr [...] stąd niemożliwe wydaje się być twierdzenia jakoby te dwie inwestycje wzajemnie na siebie nie oddziaływały. Podobnie rzecz się ma ze stężeniami środniorocznymi amoniaku, czy też pyłu zawieszonego.
W konsekwencji, w ocenie Kolegium w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom zawartym w Raporcie nie można wykluczyć skumulowanego oddziaływania, które wbrew wezwaniu organu I instancji nie zostało przez inwestora przeanalizowane. Brak uzupełnienia raportu dziwi tym bardziej, iż wezwaniem z dnia 15 listopada 2018 r. inwestor został zobligowany przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do uzupełnienia raportu w powyższym zakresie i pomimo tego wezwania inwestor Raportu nie uzupełnił. Powoduje to, iż również uzgodnienie dokonane przez ww. organ nie wydaje się być w pełni rzetelne, w szczególności w zakresie twierdzenia zawartego na k. 506 akt sprawy, zgodnie z którym organ ten nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 ustawy z uwagi na rodzaj i charakterystykę planowanego przedsięwzięcia oraz jego brak powiązania z innymi przedsięwzięciami. Bliskość inwestycji planowanej oraz tej już istniejącej na działce nr [...] wymagałaby zgodnie z zasadą przezorności dokonania oceny skumulowanych oddziaływań, tak aby mieć pewność co do jakości środowiska jaka będzie możliwa do utrzymania po realizacji przedsięwzięcia i stwierdzenia czy przypadkiem nie dochodzi do takich skumulowanych oddziaływań, które w sposób znaczny wpływają na jakość środowiska oraz zdrowie i życie ludzi.
Powyższe ma też istotne znaczenie w kontekście przedłożonego przez Stowarzyszenie E. pisma z dnia 10 kwietnia 2018 r. z załączoną mapką obrazującą liczbę planowanych i zrealizowanych inwestycji o podobnym charakterze. Fakt oddalenia działki inwestora od działki o nr [...], na której planowana jest budowa 4 chlewni nie może być uznany jako wyłączający konieczność dokonania analizy w zakresie skumulowanego oddziaływania, a wręcz przeciwnie analiza dla rzetelności Raportu winna zostać wykonana celem ewentualnego zaprzeczenia możliwości występowania skumulowanych oddziaływań na środowisko.
Poza tym Kolegium wskazało, że zagadnienie to ma niezwykle istotne znaczenie jeśli weźmie się pod uwagę specyfikę regionu, w którym planowane jest przedsięwzięcie, a które należy do tych obszarów o dość znacznym "nasyceniu" inwestycjami inwentarskimi. Raport zaś, który nie odpowiada rzetelnie na postawione wątpliwości, który pomija bliskie sąsiedztwo z inwestycją zlokalizowaną na działce o nr [...] nie może być uznany za kompletny i stanowiący podstawę do wydania decyzji środowiskowej. Zresztą brak oceny skumulowanego odziaływania poddaje również w wątpliwość analizy dotyczące uciążliwości odorowych. Inwestor co prawda uzupełnił Raport w zakresie wskazania podstaw do dokonanej analizy rozprzestrzeniania się odorów, niemniej brak oceny skumulowanego oddziaływania podważa w ocenie Kolegium kompletność Raportu i w tym zakresie, w szczególności jeśli weźmie się pod uwagę stężenie godzinowe rozprzestrzeniania się odorów zawarte na ilustracji graficznej stanowiącej załącznik do uzupełnienia Raportu z dnia 5 września 2018 r.
Powyższe braki wskazane w Raporcie i to pomimo wezwania do ich uzupełnienia stanowią wystarczającą podstawę do wydania decyzji odmownej i zastosowania jako uzasadnienia do odmowy wprost zasad wynikających z ochrony środowiska a mianowicie zasady przezorności.
Brak zatem rzetelnej informacji na temat wpływu inwestycji na środowisko przez pryzmat jego skumulowanego oddziaływania z innymi inwestycjami podobnego typu prowadzi do obowiązku rozstrzygnięcia ww. niejasności na korzyść środowiska odmawiając tym samym ustalenia uwarunkowań środowiskowych.
Jednocześnie w ocenie Kolegium, Raport nie spełnia warunków dotyczących wariantowania przedsięwzięcia. Kwestia ta aczkolwiek pominięta przez organ I instancji, jest w ocenie Kolegium niezwykle istotna, w kontekście możliwości wydania decyzji pozytywnej. W ocenie Kolegium, przedłożone warianty nie spełniają wymogów zakreślonych w art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 ustawy. Kolegium wskazuje bowiem, iż przedłożone dwa warianty są do siebie zbliżone (wręcz tożsame) pod względem skali oraz zaproponowanej technologii, jak również usytuowania, tak iż proponowany wariant alternatywny ma charakter całkowicie pozorny. Pierwotnie wariant alternatywny zakładał jedynie zmianę sposobu wentylacji oraz inne rozmieszczenie wentylatorów. Następnie w wyniku uzupełnienia do Raportu wariant alternatywny został zmieniony, ale jedynie poprzez wskazanie, iż zostanie dokonana "ubiorka" w wysokości 25% obsady początkowej w 32 dniu każdego cyklu chowu. Pozorność wariantu alternatywnego nie budzi wątpliwości Kolegium albowiem już proste porównanie wariantu proponowanego przez Inwestora z wariantem alternatywnym pozwala na zajęcie takiego stanowiska. Co więcej, w ocenie Kolegium wystarczające w niniejszej sprawie jest dokonanie zwykłej oceny przez organ administracji samorządowej bez potrzeby sięganie po opinię biegłego w postaci kontrraportu, który ewentualnie mógłby tę okoliczność potwierdzić. Kolegium stoi bowiem na stanowisku, iż tylko podważenie skomplikowanych ustaleń faktycznych wymaga dowodu w postaci wiedzy specjalistycznej, a przesądzenie pozorności raportu, w sytuacji gdy przemawiają za tym okoliczności faktycznych nie wymaga tak skomplikowanego i sformalizowanego dowodzenia.
Pozorność wariantów opisanych w raporcie wynika bowiem z powielenia propozycji wskazanych w wariancie alternatywnym z niewielką i w istocie pozorną modyfikacją tuczu kurcząt w sześciu cyklach sześciotygodniowych z zaproponowaniem "ubiorki" w 32 dniu każdego cyklu chowu. W ocenie Kolegium nie można również tracić z pola widzenia negatywnego wpływu ubiorki dokonywanej w piątym tygodniu chowu, który przejawia się w zachwianiu hierarchii w stadzie kurcząt, czyniąc tym samym proponowany wariant alternatywny jako bardziej niekorzystny dla środowiska w kontekście chowu kurcząt i to niezależnie od wskazywanego zmniejszenia emisji substancji szkodliwych dla środowiska. Wydaje się, iż dokonywanie ubiorki w 5 tygodniu chowu jest nienaturalne dla środowiska ptaków i co ważne wpływ ten nie został w ogóle przeanalizowany w Raporcie, a jedynie odniesiono się do emisji substancji szkodliwych.
Zdaniem Kolegium, wariant alternatywny jest zbyt zbliżony do wariantu inwestorskiego, aby mógł stanowić realną dla niego alternatywę. W niniejszej sprawie z racji na powyżej poczynione uwagi co do tożsamości wariantów w istocie brak jest wariantu innego aniżeli wariant alternatywny, skoro ten inwestorski pod względem skali, usytuowania, przyjętych rozwiązań technologicznych jest tożsamy. W konsekwencji, trudno jest mówić o wypełnieniu przez Inwestora warunków merytorycznych przedłożonego raportu.
W konsekwencji w oparciu o tak przedłożony jak w niniejszej sprawie raport niemożliwym było wydanie pozytywnej decyzji środowiskowej. Odnosząc powyższe do treści pozytywnego uzgodnienia RDOŚ Kolegium stwierdziło, iż organ uzgadniający podobnie jak inwestor oparł się jedynie na wariancie alternatywnym, rekomendowanym przez inwestora. W konsekwencji, pozytywne uzgodnienie organu nie może wpływać na ocenę rzetelności raportu pod kątem wariantowania. Z uzupełnień do raportu zdaje się wynikać mylna teza, iż wariantowanie nie może być niezgodne z wnioskiem Inwestora, a zatem ma realizować w całości jego postulaty dotyczące skali, usytuowania przedsięwzięcia oraz kosztów jego wybudowania i użytkowania, tak aby miało charakter rynkowy i tym samym było racjonalne. Takie podejście jest sprzeczne z logiką postępowania w sprawach środowiskowych, w ramach którego należy rozważyć wiele racji w tym przede wszystkim te dotyczące ochrony środowiska oraz życia i zdrowia mieszkańców a nie poprzestawać na zgodnej z oczekiwaniami Inwestora propozycji dotyczącej realizacji przedsięwzięcia.
W ocenie Kolegium raport nie zawiera także adekwatnej do sytuacji analizy możliwych konfliktów społecznych. W pkt 14 raportu wskazano, że w świetle korzystnych wyników przeprowadzonej analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym na najbliższą zabudowę, ocenia się, że nie ma uzasadnionych podstaw do protestów i konfliktów społecznych. Brak również przesłanek natury zdrowotnej do wystąpienia konfliktów społecznych. Tymczasem w sprawie występuje bardzo ostre i negatywne nastawienie okolicznych mieszkańców do planowanej na ich terenie inwestycji, przejawiający się w składaniu uwag w trakcie toczącego się postępowania. Również lokalna organizacja ekologiczna aktywnie uczestniczy w postępowaniu dostarczając argumentów merytorycznych. Raport nie zawiera odniesienia do możliwych konfliktów społecznych wynikłych na tle planowanej inwestycji, nie określa również ewentualnych sposobów ich rozwiązania. Zdaniem Kolegium inwestor w sposób pobieżny i ogólnikowy przedstawił analizę możliwych konfliktów społecznych, bagatelizując ich wystąpienie w sprawie, co nie spełnia wymogu art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy.
Reasumując powyższe przygotowany na potrzeby inwestycji Raport jest niepełny, a tym samym nie spełnia kryteriów, o jakich mowa w art. 66 ustawy. Przede wszystkim Raport nie zawiera szczegółowej i odpowiadającej realiom inwestycji analizy problemu skumulowanego oddziaływania co mogłoby się przełożyć na analizowane uciążliwości zapachowe (odorowe), a także w istocie nie zawiera realnych wariantów przedsięwzięcia racjonalnego wariantu alternatywnego. Z uwagi na te braki wnioski raportu przedłożonego w sprawie nie mogły zostać uwzględnione i nie mógł on stanowić podstawy ustalenia środowiskowych uwarunkowań planowanej inwestycji.
Kolegium poza tym podziela zapatrywania zawarte w opinii sanitarnej z dnia [...] października 2017 r. wydanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. w zakresie w jakim odnosi się do negatywnego wpływu inwestycji na zdrowie i życie mieszkańców wskazując na możliwe uciążliwości odorowe przy inwestycji realizowanej w pobliżu występowania zabudowań zagrodowo-mieszkalnych, co biorąc pod uwagę istniejącą już inwestycję zrealizowana na działce [...], jak również fakt występowania w okolicy wielu inwestycji o podobnym charakterze może wpływać negatywnie na zdrowie i życie mieszkańców. Zasadnie zatem organ I instancji odniósł się do ww. opinii, która co prawda nie ma charakteru wiążącego niemniej winna być w toku postępowania uwzględniana o czym świadczy treść art. 85 ust. 2 lit. b ustawy.
Kolegium aprobuje również sposób procedowania organu I instancji w zakresie uwzględniania uwag społeczeństwa w tym w szczególności organizacji ekologicznej występującej w sprawie. Aczkolwiek uwagi przez nią poczynione w trakcie prowadzonego postępowania były złożone i nie wszystkie zostały uwzględnione przez organ I instancji to jednak w zakresie skumulowanego oddziaływania i wskazania liczby podobnych inwestycji w pobliskiej okolicy miały one istotne znaczenie, a biorąc pod uwagę treść rozstrzygnięcia zasadnie organ I instancji pominął część wniosków dowodowych, skoro już zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie decyzji odmownej.
T. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do załatwienia sprawy;
2. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ust. 1 u.i.o.ś., poprzez wydanie decyzji z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy dowodów, w szczególności z pominięciem postanowienia RDOŚ w W. z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz z pominięciem ustaleń zawartych w przedłożonym przez Inwestora raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w konsekwencji czego doszło do dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów;
3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania kompletnej analizy przedłożonego przez Inwestora raportu ooś wraz z uzupełnieniami, a w konsekwencji tego poprzez zaniechanie dokonania wnikliwej weryfikacji tegoż raportu pod kątem ustalenia czy spełnia on wymogi określone w art. 66 ust. 1 u.i.o.ś., co z kolei doprowadziło do bezkrytycznej i dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
4. art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.i.o.ś., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co przyczyniło się do bezpodstawnego uznania, że załączony do wniosku o wydanie decyzji raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymogów w zakresie konieczności wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego, ponieważ - w ocenie organu II instancji - zaproponowany przez Inwestora w treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko racjonalny wariant alternatywny polegający na "ubiórce" kurcząt w piątym tygodniu chowu jest wariantem pozornym;
5. art. 66 ust. 1 pkt 3b u.i.o.ś. poprzez błędne przyjęcie, że przedłożony w niniejszej sprawie raport ooś nie czyni zadość wymaganiom ustawowym w zakresie konieczności wskazania informacji na temat możliwego kumulowania się oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, podczas gdy raport w sposób jasny i precyzyjny odnosi się do tychże kwestii;
6. art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez zaaprobowanie stanowiska organu I instancji co do wadliwości złożonego przez Skarżącego raportu
ooś, podczas gdy raport ten spełniał wszystkie uwarunkowania i wymogi przewidziane przepisami uioś;
7. art. 71 ust. 1 u.i.o.ś., poprzez bezpodstawne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające wydanie decyzji pozytywnej, uwzględniającej wniosek Inwestora;
8. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo tego, że w przedmiotowej sprawie - z uwagi na fakt wydania przez organ I instancji decyzji z naruszeniem powszechnie obowiązujących przepisów prawa - zachodziła konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2019 r.
Wobec powyższego Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2019 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zdaniem Inwestora raport zawiera wszystkie elementy, o których mowa art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści samego raportu, w treści postanowienia RDOŚ z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] oraz w treści uprzedniego postanowienia RDOŚ w W. z dnia [...] listopada 2017 r., [...].
Poza tym w treści raportu, z uwzględnieniem dokonywanych w tym zakresie w toku postępowania administracyjnego zmian, przedstawiono wariant alternatywny polegający na "ubiórce" kurcząt w piątym tygodniu chowu. W przedmiotowej sprawie uzupełnienie raportu planowanego przedsięwzięcia zawiera szczegółowy opis racjonalnego wariantu alternatywnego. Wariant alternatywny zaproponowany przez inwestora zakłada - podobnie jak wariant inwestorski - tucz kurcząt w sześciu cyklach sześciotygodniowych (42 dniowych") w ciągu roku, ale z jedną "ubiórką", tj. planowanym w procesie produkcji odłowieniem ptaków z kurnika w celu zachowania prawidłowej ilości drobiu, umożliwiającym otrzymanie założonych wielkości produkcyjnych, w wysokości 25 % obsady początkowej w 32 dniu każdego cyklu chowu. Przyjmuje się, że kurczaki w piątym tygodniu osiągają odpowiednią wagę i dlatego w tym właśnie okresie dokonuje się najczęściej tzw. rozluźnienia. Proponowany przez Inwestora wariant alternatywny posiada walor racjonalności, ponieważ spełnia wymagania dobrostanu, a taki stan prowadzenia chowu gwarantuje stan, w którym maksymalne zagęszczenie obsady nie przekroczy na żadnym etapie chowu nawet najniższej normatywnej wielkości 33 kg/m2 kurnika.
W ocenie Inwestora zawarty w uzupełnieniu raportu wariant alternatywny jest innym wariantem alternatywnym, jeszcze bardziej korzystnym dla środowiska niż wariant alternatywny zawarty w pierwotnej wersji raportu. Podnoszony przez SKO zarzut pozorności przedstawionego przez Inwestora wariantu alternatywnego nie zasługuje na uwzględnienie w kontekście treści pozytywnego postanowienia RDOŚ W. z dnia [...] stycznia 2019 r., który zaakceptował przedstawione warianty. Nie sposób również zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji jakoby opis wariantu alternatywnego nie został dokonany w sposób wyczerpujący, ponieważ powyższe zostało szczegółowo przedstawione w raporcie, z uwzględnieniem różnic pomiędzy wariantem alternatywnym, a wariantem podstawowym proponowanym przez Inwestora (w szczególności treść uzupełnienia do raportu w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji z dnia 21 sierpnia 2018 r.; str. 4-8). W raporcie wyraźnie wskazano, iż zapotrzebowanie na wodę na potrzeby chowu w wariancie alternatywnym będzie mniejsze niż w wariancie inwestorskim. Ponadto, wariant alternatywny jest bardziej korzystny niż inwestorski pod względem ilości wytwarzanego obornika i azotu, w kontekście czego mniejsza będzie emisja szkodliwych substancji do powietrza. Ubocznie Skarżący podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie został opracowany jakikolwiek operat, który podważałby ustalenia objęte treścią przedłożonego przez Inwestora raportu. Ewentualne wnioski SKO co do niekompletności raportu w zakresie dotyczącym konieczności wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego winny być poparte specjalistyczną wiedzą w tym zakresie. Bez przeprowadzenia takiej analizy zastrzeżenia w powyższym zakresie traktować należy co najmniej jako przedwczesne.
Zdaniem Inwestora wskazał wariant podstawowy i racjonalny wariant alternatywny, opisując różnice między nimi oraz obszernie odnosząc się do ich wpływu na poszczególne elementy środowiska. Ponadto, Inwestor obszernie wyjaśnił i opisał z jakiego powodu proponowany wariant alternatywny jest najkorzystniejszy dla środowiska.
Nieprawdziwe jest ponadto twierdzenie organu II instancji, iż Inwestor uchyla się od dokonania oceny kumulatywnego oddziaływania, ponieważ przedłożony przez Inwestora raport ooś w sposób precyzyjny odnosi się do kwestii ewentualnego kumulowania się oddziaływań (w szczególności uzupełnienia do raportu ooś). W raporcie wyraźnie wskazano, iż na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze jego oddziaływania, nie występują inne realizowane lub zrealizowane przedsięwzięcia tego typu, których oddziaływania mogłyby kumulować się z oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Planowany budynek inwentarski nie znajduje się również w obszarze oddziaływania innych instalacji inwentarskich. Skompensowane oddziaływanie z innymi źródłami (dalszymi) uwzględniono w przedłożonym raporcie w postaci "tła zanieczyszczeń", zgodnie z zasadami metodyki referencyjnej, określonymi przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Powyższa metodyka odpowiada dyspozycji przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu.
Nie sposób uznać w ocenie Inwestora, że raport ooś powinien zawierać szczegółową analizę potencjalnych zagrożeń związanych z wystąpieniem efektu skumulowanego oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia w sytuacji, gdy obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie pokrywa się z obszarem oddziaływania jakichkolwiek innych instalacji. W powyższym przypadku nie można bowiem mówić o możliwym kumulowaniu się oddziaływań. W ocenie autora raportu oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia mieścić się będzie w granicach nieruchomości, na której będzie zrealizowane przedsięwzięcie. Z przedłożonego raportu wynika, że na etapie eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia poziomy substancji szkodliwych takich jak amoniak, siarkowodór czy pył zawieszony, pochodzących z procesu technologicznego, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm w tym zakresie.
Nietrafne są zarzuty organu II instancji co do braku w treści złożonego raportu analizy możliwych konfliktów społecznych oraz informacji o proponowanych sposobach ich łagodzenia. Szczegółowa analiza w tym zakresie została zawarta na stronach 79-81 raportu. W przedmiotowej sprawie organy administracji pominęły fakt, że sprzeciw mieszkańców gminy nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Kolegium dodało, że obszar oddziaływania w zakresie badania skumulowanego oddziaływania należy interpretować szeroko, jako obszar, na który dane przedsięwzięcie wpływa bezpośrednio lub pośrednio. Analiza Raportu, jego uzupełniania w wariancie zaakceptowanym przez inwestora z ubiórką w wysokości 25% obsady początkowej w 32 dniu każdego cyklu wskazuje, iż rozprzestrzenianie się substancji szkodliwych zachodzi na siebie jeśli weźmie się pod uwagę porównywalne skale obu inwestycji projektowanej w ramach niniejszego postępowania oraz tej istniejącej na działce nr [...]. Już samo rozprzestrzenianie się siarkowodoru wskazuje na wpływ planowanej inwestycji na działkę o nr [...] stąd niemożliwe wydaje się być twierdzenia jakoby te dwie inwestycje wzajemnie na siebie nie oddziaływały. Podobnie rzecz się ma ze stężeniami środniorocznymi amoniaku czy też pyłu zawieszonego. W konsekwencji, w ocenie Kolegium w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom zawartym w Raporcie nie można wykluczyć skumulowanego oddziaływania, które wbrew wezwaniu organu I instancji nie zostało przez inwestora przeanalizowane.
Poza tym fakt, iż Skarżący powołuje się w skardze na dokonanie obliczeń w oparciu o metodykę referencyjną w postaci tła zanieczyszczeń jest niewystarczająca albowiem w art. 66 ust. 1 pkt 3b u.i.o.ś. mowa jest o skumulowanym oddziaływaniu i konieczności przesądzenia kwestii kumulowania się oddziaływań na danym obszarze. Natomiast metodyka referencyjna stosowana jest przede wszystkim wówczas, gdy jak stanowi art. 222 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w razie braku standardów emisyjnych i dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu ilości gazów lub pyłów dopuszczonych do wprowadzania do powietrza ustala się na poziomie niepowodującym przekroczeń a) wartości odniesienia substancji w powietrzu, b) wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu. Stosowanie metodyki referencyjnej właściwego inspektoratu ochrony środowiska (w sprawie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska) w zakresie uwzględniania tła zanieczyszczeń nie jest działaniem odnoszącym się do badania skumulowanego oddziaływania, lecz stanowi standardową procedurę obliczania wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. A zatem posłużenie się daną metodyką referencyjną nie może być równoznaczne z dokonaniem analizy (wymaganej przez ustawodawcę w raporcie) pod kątem skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia.
Wbrew również twierdzeniom skargi Kolegium wydając w niniejszej sprawie uprzednią decyzję kasatoryjną z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] wyraźnie sygnalizowało konieczność prawidłowego uwzględnienia skumulowanego oddziaływania jak również prawidłowego wariantowania przedsięwzięcia.
W dniu 26 listopada 2019 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek Stowarzyszenia "[...]" o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu.
Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. po dołączeniu niezbędnych dokumentów i przy braku sprzeciwu strony skarżącej, Sąd postanowił dopuścić ww. Stowarzyszenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.
Pełnomocnik skarżącego w toku rozprawy wskazał m.in., że inwestycja w postaci budowy 4 chlewni na działce nr [...] zlokalizowana jest ponad kilometr od planowanej inwestycji, a w niniejszej sprawie mamy do czynienia z jednym budynkiem.
Pełnomocnik Stowarzyszenia wskazał m.in., że planowana inwestycja rodzi konflikt społeczny, o czym świadczą protesty mieszkańców i udział Stowarzyszenia. Jest to inwestycja bardzo duża, obok innych planowanych lub już funkcjonujących na terenie Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzje obu instancji nie naruszają przepisów prawa, w stopniu, który uzasadniałby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] lipca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] kwietna 2019 r. odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgodny na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego – kurnika do chowu kurcząt o liczbie stanowisk 30.000 szt. wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości B. w Gminie R.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.) dalej u.i.o.ś.
Planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71) zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Dla planowanej inwestycji ocena oddziaływania na środowisko została określona na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.o.ś. Inwestor dołączył do akt sprawy raport oddziaływania na środowisko wraz z jego uzupełnieniem. Zatem w postępowaniu, ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowody i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a więc pozytywna decyzja wskazująca, iż planowane przez inwestora przedsięwzięcie może być realizowane na warunkach w niej określonych jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione wymogi określone w art. 80 ust. 1 ustawy u.o.i.ś.
Stosownie do treści art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Według wymagań określonych przez ustawodawcę organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach ma obowiązek wziąć pod uwagę m.in. ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Organ wydający decyzję środowiskową opiera więc swoje ustalenia i oceny w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1 ustawy właśnie na treści raportu. Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję, w szczególności pod kątem zawartości wyszczególnionej w art. 66 ustawy. Raport powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Raport powinien być wszechstronnie przeanalizowany przez organ decyzyjny, a pojawienie się wątpliwości co do jego kompletności czy rzetelności ocen w nim przedstawionych zobowiązuje organ prowadzący postępowanie w pierwszej kolejności do uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozważenia wszelkich niejasności w stanie faktycznym sprawy.
W przypadku zaś, który miał miejsce w przedmiotowej sprawie, a zatem nieuzupełnienia braków raportu przez wnioskodawcę (a w konsekwencji niekompletne ustalenia raportu, niepozwalające wyjaśnić charakteru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko), zachodzi samoistna przesłanka do odmowy wydania pozytywnej decyzji środowiskowej.
Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej organ odwoławczy dokonał więc prawidłowej oceny, że zachodziła podstawa do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właśnie ze względu na treść art. 80 ust. 1 pkt ustawy, w sytuacji gdy raport przedstawiony przez inwestora uniemożliwił analizę planowanego przedsięwzięcia pod kątem zagrożeń i uciążliwości dla środowiska.
Oceny tej nie zmienia, wyrażane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że organ ma obowiązek wydać pozytywną decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia właśnie wtedy, gdy spełnione są wymogi wniosku i nie zachodzą podstawy do odmowy jego uwzględnienia.
W ocenie Sądu określone wprost w ustawie podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej (art. 80 ust. 2, art. 81 ustawy) nie mają charakteru wyczerpującego, a dotyczą przypadków, gdy decyzja negatywna wydawana jest mimo tego, że nie ma wątpliwości co do kompletności wniosku i stanowiącego jego podstawę raportu oddziaływania na środowisko. Dlatego też nie jest słuszny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy, o czym szerzej wskazano poniżej.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że przedstawiony przez wnioskodawcę raport wraz z dokonanym uzupełnieniem nie spełnia wszystkich obowiązkowych wymogów określonych w art. 66 ustawy. Raport nie zawiera bowiem oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy).
Odnosząc się do tej kwestii, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w sprawie – wbrew twierdzeniom Strony skarżącej, jak i autora raportu – nie ma zastosowania art. 74 ust. 3a u.i.o.ś.
W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. krąg stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określony został art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. – dodanym przez ustawę z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566) – który stanowi, że: "Stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się:
1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;
2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem."
Przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż zgodnie z art. 509 pkt 8 w zw. z art. 545 ust. 1 ww. ustawy prawo wodne do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2018 r. zasadniczo stosuje się przepisy ustawy o udziale społeczeństwa obowiązujące przed tą datą. Co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Poza tym przepis ten odnosi się wprost jedynie do kwestii kręgu stron postępowania o wydanie decyzji środowiskowych uwarunkowaniach, a nie do zakresu obligatoryjnych elementów raportu, które zostały określone w art. 66 ustawy.
Wobec tych ustaleń stanowisko Skarżącego co do zastosowania w niniejszej sprawie art. 74 ust. 3a u.o.i.ś. nie znajduje zatem uzasadnienia. Z tych względów też należy uznać za prawidłowe stanowisko organów, które dążyły do uzupełnienia informacji na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami w zakresie w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem w myśl art. 66 ust. 1 pkt 3b u.o.i.ś.
W przedmiotowej sprawie w związku z istnieniem w pobliżu już funkcjonującego przedsięwzięcia związanego z hodowlą kurcząt o zbliżonej obsadzie usytułowanego na działce nr [...] w odległości mniej niż 1 km, jak też istnieniem na terenie gminy dużej liczby tego typu inwestycji, jak najbardziej uzasadniona była potrzeba oceny potencjalnie występującego zagrożenia dla środowiska, zdrowia i warunków życia ludzi w związku z możliwością wystąpienia kumulacji oddziaływań. Kumulacja ta mogła dotyczyć zarówno emisji amoniaku i siarkowodoru, hałasu (pochodzącego z wentylatorów i transportu), pyłu, czy uciążliwości zapachowej.
Nie sposób bowiem pominąć w aspekcie zweryfikowania kumulacji oddziaływań podnoszonych w toku postępowania uzasadnionych wątpliwości stron, organizacji społecznej oraz społeczeństwa – chociażby kwestii związanej z emisyjnym oddziaływaniem – wobec usytuowania w pobliżu przedsięwzięć o podobnym charakterze oddziaływania, czyli kurnika już istniejącego. Ubocznie należy także zauważyć, że planowane przedsięwzięcie jest inwestycją co do zasady długoletnią i fakt, że obecnie część mieszkańców (jak wskazał Skarżący na rozprawie) nie oponuje przed jej powstaniem, nie zwalnia organu od rzetelnego, zgodnego z przepisami u.o.i.ś. ustalenia oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji. Wiąże się to przede wszystkim z podnoszoną w zaskarżonej decyzji zasadą przezorności (art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska).
Przy tego rodzaju inwestycjach ferm hodowlanych istotne znaczenie ma kwestia ewentualnej uciążliwości m.in. w zakresie hałasu, pyłu, czy odoru tych obiektów. Zasięg takiej uciążliwości musi być zatem zbadany w każdej takiej sprawie. Dodatkowo wskazać należy odnosząc się do uciążliwości odorowej, że pomimo braku w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, Sąd przychyla się do tej linii orzeczniczej, która stoi na stanowisku, że taki stan normatywny nie zwalnia organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia uciążliwości odorowej wystąpi w danej sprawie i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec (wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2019 r., IV SA/Wa 3406/18 (dotyczący także budowy kurników i sporu w zakresie przeprowadzenia oceny oddziaływania odorów na zdrowie ludzi) i powołane tam orzecznictwo np. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r. II OSK 1238/11, publ. CBOSA).
Skarżący zatem nie ma racji wywodząc, że nie zachodzą przesłanki przemawiające za koniecznością zawarcia w raporcie oceny skumulowanego oddziaływania ze względu na istniejące już przedsięwzięcie. Zasadnie organ wzywał do uzupełnienia braków raportu także w tym zakresie, bowiem raport powinien zostać uzupełniony o ocenę występowania skumulowanych oddziaływań z przedsięwzięciami już istniejącymi w pobliżu. Poza tym należy zwrócić uwagę, że w wezwaniu Organu z 21 sierpnia 2018 r. do uzupełnienia raportu w zakresie analizy inwestycji pod względem jej powiązań z innymi przedsięwzięciami, nie wskazano, które inwestycje należy uwzględnić w raporcie, jednak z uwagi na wskazywany w toku postępowania kurnik usytułowany na działce [...] należało się do niego odnieść. Ponadto ustalenie w wezwaniu Organu analizy oddziaływania w promieniu 1 km od granicy działek, na których planowana jest inwestycja, nie wynika z konkretnego przepisu prawa, ale z uznania organu, który dąży do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, uwzględniając wielkość planowanej inwestycji, usytuowanie działek inwestora na terenie Gminy, w której istnieją bądź są planowane obiekty o podobnych charakterze, jak i ewentualne powiązanie z tymi przedsięwzięciami nowej inwestycji. Ustalenie zasięgu na 1 km jest jednak bez znaczenia, w sytuacji gdy autor raportu uznał w ogóle za zbędne spełnienie warunku określonego w art. 66 ust. 1 pkt 3a u.o.i.ś. i raport w tym zakresie nie uzupełnił.
Poza tym zgodnie z art. 66 ust. 1 u.o.i.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 u.o.i.ś. Trzeba podkreślić, że art. 62 pkt 1 lit. a u.o.i.ś. nie odwołuje się do obowiązujących dopuszczalnych norm - substancji szkodzących środowisku, lecz nakazuje ogólną ocenę wpływu inwestycji na zdrowie ludzi i warunki ich życia oraz ocenę środków zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu.
Przy tym podkreślić należy, że o ile funkcjonowanie każdego przedsięwzięcia oddzielnie może nie spowodować naruszenia standardów jakości środowiska, o tyle łączna eksploatacja dwóch lub kilku przedsięwzięć tego samego rodzaju, może wywołać skumulowany efekt.
Zatem stawiana przez autora raportu i inwestora teza o braku skumulowanego odziaływania planowanej inwestycji z innymi – poprzez powołanie się przede wszystkim na art. 74a ust. 3 u.o.i.ś. - jest nieuprawniona, nierzetelna, a brak danych i analizy w tym zakresie upoważnia jedynie do stwierdzenia, że raport wymaganej informacji na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami nie zawiera. Nie spełnia więc wymogu wynikającego z art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy, na co zasadnie zwróciły uwagę organy.
Odnosząc się do kolejnego kwestionowanego zagadnienia tj. wariantów wskazanych w raporcie i jego uzupełnieniu, które w ocenie Organu zostały przedstawione w sposób pozorny, to w pierwszej kolejności należy zauważyć, że warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko. Rolą ich jest bowiem wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym.
Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany.
"Racjonalność" wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Racjonalny wariant alternatywny nie może mieć więc charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że racjonalnym wariantem alternatywnym dla planowanego przedsięwzięcia autor raportu uznał wariant alternatywny polegający na zmianie obsady kurcząt poprzez ubiórkę w wysokości 25% obsady początkowej w 32 dniu każdego cyklu. W uzupełnieniu raportu przedstawiono szczegółową ocenę wpływu na środowisko dla wariantu alternatywnego. Zatem w wariancie "alternatywnym" zaproponowano realizację przedsięwzięcia w tym samym miejscu, ale ze zmianą rozmiaru obsady w toku każdego cyklu, inaczej jak w wariancie inwestorskim, co – w ocenie Sądu - spowodowało różnicę pod względem oddziaływania na środowisko. Analizując treść zaskarżonej decyzji, jak i uzupełnienia raportu w zakresie wariantów, to należy zauważyć, że Inwestor przedstawił dokładne parametry wariantów, do których organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rzetelnie się nie odniósł. W szczególności Organ nie wykazał, że różnica poszczególnych emisji w obu wariantach (przedstawiona w uzupełnieniu raportu) jest na tyle nie znaczna w zakresie oddziaływania na środowisko, że przesądza o pozorności wariantu alternatywnego. Ogólne stwierdzenie organu, że "proste porównanie wariantu proponowanego przez Inwestora z wariantem alternatywnym pozwala na zajęcie takiego stanowiska" jest niewystarczające i nie przekonywujące. Kolegium nie odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do konkretnych parametrów emisyjnych wskazanych przez Inwestora, istotnego bądź nie ich wpływu, różnicy na środowisko. Za przedwczesne należało zatem uznać przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko w tym zakresie. SKO nie ustaliło bowiem dostatecznie wnikliwie spełnienia wymogu art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.o.o.ś. Wadliwość ta nie miała jednak wpływu na wynik postępowania, który zdeterminowało nieusunięte innej wadliwości przedłożonego raportu, uniemożliwiające właściwe zdiagnozowanie potrzeb ochrony środowiska w kontekście planowanego przedsięwzięcia. W konsekwencji, w niniejszej sprawie organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny, że zachodziła podstawa do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właśnie ze względu na treść art. 80 ust. 1 pkt 1 zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3a u.i.o.ś., w sytuacji gdy raport przedstawiony przez inwestora uniemożliwił analizę planowanego przedsięwzięcia pod kątem zagrożeń i uciążliwości dla środowiska.
W ocenie Sądu raport jest również zbyt ogólny w odniesieniu do ustawowego wymogu analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, a więc został sporządzony z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 15 u.i.o.ś. Autor raportu w oderwaniu od sytuacji faktycznej, a więc – jak wskazano wcześniej – nie uwzględnił usytułowanego w pobliżu planowanego przedsięwzięcia już istniejącego przedsięwzięcia tego samego rodzaju oraz lokalizacji swojego przedsięwzięcia w niewielkim oddaleniu od zabudowy zagrodowej, założył, że nie przewiduje się "znaczących" konfliktów społecznych. Zasadnie Organ odwoławczy wskazał, że stanowisko Inwestora w tym zakresie było pobieżne.
W ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie dopuścił się naruszenia art. 84 § 1 kpa, bowiem do oceny czy raport spełnia określone w przepisach ustawy wymagania powołany jest organ nie zaś biegły. Organ odwoławczy nie oceniał sporządzonego raportu pod kątem prawidłowości jego merytorycznej zawartości, lecz dostrzeżonych braków, co nie wymaga wiedzy specjalistycznej, ani sporządzenia opinii.
Ponadto Sąd podziela stanowisko organu, że pozytywne stanowisko organów uzgadniającego nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie główne od samodzielnej oceny kompletności raportu, a także weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to organ główny odpowiada za wydanie rozstrzygnięcia. Jak wskazano wcześniej braki raportu mogą stanowić samoistną przesłankę do odmowy wydania pozytywnej decyzji środowiskowej.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa, gdyż nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie innego przepisu. Skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania jest tylko wówczas uzasadnione, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Takie okoliczności w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły, gdyż organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, wskazywany przez organy konieczny do uzupełnienia zakres sprawy nie wymagał dalszego wyjaśniania, bowiem wnioskodawca nie był zainteresowany uzupełnieniem braków raportu, z powodu których wniosek nie został uwzględniony.
Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1032 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.