IV SA/WA 2156/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, uznając, że błędnie wskazano Województwo Małopolskie jako stronę zobowiązaną do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod inwestycję przeciwpowodziową, zamiast Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
Województwo Małopolskie wniosło sprzeciw od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody o ustaleniu odszkodowania i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Województwo zarzuciło Ministrowi błędne wskazanie go jako strony zobowiązanej do wypłaty odszkodowania, argumentując, że obowiązek ten powinien spoczywać na Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie na mocy nowych przepisów Prawa wodnego. Sąd administracyjny uznał sprzeciw za zasadny, uchylając decyzję Ministra z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w kwestii właściwego podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu Województwa Małopolskiego od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2021 r. Decyzja Wojewody ustalała odszkodowanie za udział w nieruchomości położonej w K. i zobowiązywała Zarząd Województwa M. do jego wypłaty. Minister, działając na podstawie art. 138 § 2 Kpa, uchylił decyzję Wojewody, wskazując na nieaktualność operatu szacunkowego oraz przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kluczowym zarzutem Województwa było błędne wskazanie go jako strony zobowiązanej do wypłaty odszkodowania. Argumentowano, że zgodnie z nowym Prawem wodnym, obowiązki związane z inwestycjami przeciwpowodziowymi i odszkodowaniami przeszły na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Województwo podnosiło również, że nieruchomość została przekazana w darowiźnie Skarbowi Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał sprzeciw za zasadny. Sąd stwierdził, że Minister naruszył art. 138 § 2 Kpa, ponieważ nie zbadał w sposób wyczerpujący kwestii właściwego podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Sąd podzielił stanowisko Województwa, że obowiązek ten powinien spoczywać na Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie, co potwierdza aktualne orzecznictwo. W związku z tym, sąd uchylił decyzję Ministra i wskazał, że sprawa powinna być rozpatrzona od początku z udziałem prawidłowo wskazanego podmiotu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie powinno być stroną postępowania i podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, a nie Województwo Małopolskie.
Uzasadnienie
Zmiany w Prawie wodnym od 1 stycznia 2018 r. przeniosły kompetencje i obowiązki związane z gospodarką wodną, w tym inwestycjami przeciwpowodziowymi i odszkodowaniami, z samorządów województw na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
Kpa art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo wodne art. 526
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151a § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ugn art. 130 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 156 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 156 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 156 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
specustawa przeciwpowodziowa art. 21 § 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
specustawa przeciwpowodziowa art. 20 § 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
Prawo wodne art. 534 § 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 536 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 536 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 515
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 545 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jest właściwym podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje przeciwpowodziowe na mocy nowych przepisów Prawa wodnego. Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, nie rozpatrując wyczerpująco kwestii podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie brak precyzyjnego i przekonującego wykazania powyższych przesłanek oraz wydanie decyzji kasatoryjnej są równoznaczne z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. sprawa ta powinna być również w ww. zakresie przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Skład orzekający
Monika Barszcz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących przejścia obowiązków związanych z inwestycjami przeciwpowodziowymi i odszkodowaniami na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz stosowanie art. 138 § 2 Kpa w przypadku nierozstrzygnięcia kluczowych kwestii przez organ odwoławczy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmian prawnych w zakresie gospodarki wodnej i wywłaszczeń pod inwestycje przeciwpowodziowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii odpowiedzialności za odszkodowania w kontekście zmian prawnych, co jest istotne dla samorządów i podmiotów realizujących inwestycje publiczne.
“Kto płaci za wały przeciwpowodziowe? Sąd wskazuje na Wody Polskie, nie samorząd.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 2156/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-11-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-10-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Monika Barszcz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Wodne prawo Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151a par 1, art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Barszcz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze sprzeciwu Województwa Małopolskiego od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2022 r., nr DLI-IV.7618.4.2021.MK w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącego Województwa Małopolskiego kwotę 580,00 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych). Uzasadnienie Województwo M. reprezentowane przez Zarząd Województwa M. (dalej: Skarżący), zastępowany przez pełnomocnika radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2022 r. (nr DLI- IV.7618.4.2021.MK) uchylającej w całości decyzję Wojewody M. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. (znak. [...]) i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] Wojewoda M. orzekł w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości 959,54 zł, za udział wynoszący 1/24 części nieruchomości położonej w jedn. ewid. N.H. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0052 ha i nr [...] o pow. 0,0551 ha, w pkt 2 o przyznaniu odszkodowania w wysokości ustalonej w pkt 1 decyzji na rzecz A.M. oraz w pkt 3 o zobowiązaniu Zarządu Województwa M. w K., w imieniu Województwa M., do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1, w sposób określony w pkt 2, jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody M. złożył Zarząd Województwa M.- M. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. w likwidacji, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy poprzez zobowiązanie do wypłaty odszkodowania Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Wojewodę M. lub działającego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia 15 września 2022 r. (nr jak wyżej), powołując się na art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej Kpa), Minister Rozwoju i Technologii uchylił w całości decyzję Wojewody M. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, ze zm.), dalej ugn, z zastrzeżeniem art. 21 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1812; dalej specustawa przeciwpowodziowa). W myśl art. 21 ust. 1 specustawy przeciwpowodziowej wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 20 ust. 1, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji przez organ I instancji oraz według wartości tej nieruchomości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ugn, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, którą zgodnie z art. 156 ust. 1 stanowi operat szacunkowy. W niniejszej sprawie podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa M. prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0052 ha i nr [...] o pow. 0,0551 ha, stanowił operat szacunkowy z dnia [...] marca 2021 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego K.J.(uprawnienia nr [...]). Przepis art. 156 ust. 3 ugn stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do art. 156 ust. 4 ugn operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Minister zaznaczył, że sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy z dnia 4 marca 2021 r. utracił swoją aktualność z uwagi na upływ 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r. rzeczoznawca majątkowy poinformował, że nie jest możliwe potwierdzenie aktualności ww. operatu szacunkowego. Wobec powyższego organ odwoławczy nie miał możliwości przeprowadzenia jego analizy. Realizacja konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (art. 21 Konstytucji RP) wymaga wyjaśnienia kwestii prawidłowej wartości przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania przez organ I instancji. Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, iż podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, skarżony organ stwierdził, iż nie zasługuje ono na uznanie. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie powołane przepisy ustawy Prawo wodne nie znajdą zastosowania, ponieważ w swej treści odnoszą się one do mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną i jego reprezentacji przez Wody Polskie. W związku z tym, że decyzja o pozwoleniu realizację inwestycji przeciwpowodziowej została wydana na wniosek Województwa M., a także przedmiotowa nieruchomość z dniem 2 lutego 2015 r. stała się zaś własnością Województwa M., zobowiązanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie do wypłaty ustalonego odszkodowania nie byłoby zasadne. Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju i Technologii Skarżący wniósł srzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżając tę decyzję w całości zarzucono organowi: rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 7 w związku z art. 77 §1 i art. 107 § 1 pkt 6 i §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, które powinno polegać na ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych, co przejawiło się w szczególności w braku poprawnego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji, nieprzeprowadzenie dokładnego i wyczerpującego postępowania dowodowego odnośnie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości położonej w K., jedn. ewidencyjna [...] N.H., oznaczonej jako dz. [...]o pow. 0,0052 ha i nr [...] o pow. 0.0551 ha, a w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, iż realizacja przedmiotowej inwestycji przeciwpowodziowej przez Województwo M. była zadaniem zleconym samorządowi województwa, a w związku z zakończeniem tego zadania objęta decyzją powyższa nieruchomość została przekazana Skarbowi Państwa w formie darowizny jako, że stanowi nieruchomość pod urządzeniem wodnym będącym własnością Skarbu Państwa, naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 20 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2010 roku o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe ustalenie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania tj. Zarządu Województwa M. zamiast Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, b) art. 526, art. 534 ust. 5, art. 536 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (tj. Dz.U. z 202.1 r., poz. 2233 ze zm.) przez ich niezastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i w konsekwencji błędnie uznanie w uzasadnieniu decyzji, że to Województwo M. powinno być stroną postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za inwestycje przeciwpowodziowe, a w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, iż przedmiotowa inwestycja przeciwpowodziowa była realizowana przez Województwo M. na podstawie starej ustawy Prawo Wodne jako zadanie zlecone samorządowi województwa, a aktualnie województwa nie posiadają już zupełnie żadnych zadań w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2022 r. i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący podkreślił, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją Ministra Rozwoju i Technologii, bowiem stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw prawnych do wskazania przez organ w uzasadnieniu tej decyzji, iż do wypłaty odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności przedmiotowych nieruchomości przeznaczonych na realizację inwestycji przeciwpowodziowych powinien być zobowiązany Zarząd Województwa M.. (...) Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w ogóle nie zwróciły uwagi na to, że samorząd województwa wykonywał zadania w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, a w szczególności wyposażenia i utrzymania wojewódzkich magazynów przeciwpowodziowych do dnia 31 grudnia 2017 r., bowiem co istotne art. 14 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie województwa został z dniem 1 stycznia 2018 r. uchylony przez ustawodawcę. z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, a na podstawie przepisu art. 573 nowej ustawy Prawo wodne z dniem 1 stycznia 201 8 r. utraciła moc poprzednia ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Na podstawie art. 525 i art. 526 tej ustawy powstało Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej także: "Wody Polskie"), które przejęło zadania marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarka wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Zgodnie zaś z art. 534 ust. 5 ustawy Prawo wodne Wody Polskie przystępują do toczących się postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących spraw wynikających z przepisów uchylanej ustawy Prawo wodne, w których stroną są m.in. marszałkowie oraz kierownicy wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Natomiast zgodnie z art. 536 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne Wody Polskie stają się także stronami umów dotyczących urządzeń melioracji wodnych podstawowych, o których mowa w art. 71 uchylanej ustawy Prawo wodne (takimi urządzeniami są m.in. wały przeciwpowodziowe), realizowanych dotychczas przez regionalne zarządy gospodarki wodnej, województwa, marszałków województw lub właściwe wojewódzkie jednostki organizacyjne i zakończą realizację przedsięwzięć na podstawie tych umów i tych decyzji, a po zakończeniu realizacji ww. przedsięwzięć Wody Polskie są obowiązane realizować obowiązki wynikające z umów lub decyzji, o których mowa powyżej. Skutkiem wskazanych powyżej uregulowań nowej ustawy Prawo wodne jest więc przejście na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wszystkich kompetencji i obowiązków samorządu województwa z zakresu gospodarki wodnej, w tym utrzymania urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz prowadzenia inwestycji w gospodarce wodnej. Zdaniem Skarżącego przejęcie zadań i obowiązków Województwa M. (wykonywanych dotychczas przez zlikwidowaną jednostkę organizacyjną – M. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K.) przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dotyczy także przejęcia z dniem 1 stycznia 2018 r. wszystkich zobowiązań z tytułu odszkodowań za nieruchomości przejęte w związku z realizacją inwestycji przeciwpowodziowych i oznacza również konieczność przystąpienia Wód Polskich do toczących się wszystkich postępowań administracyjnych dotyczących spraw wynikających między innymi z przepisów uchylanej ustawy Prawo wodne, w których stroną są m.in. marszałkowie oraz kierownicy wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, bowiem samorząd województwa nie posiada już żadnych kompetencji w odniesieniu do zadań z zakresu gospodarki wodnej. Dodatkowo, skoro Województwo M. przekazało w darowiźnie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, za którą ustalono odszkodowanie, czyli nastąpiło nieodpłatne przysporzenie majątkowe, co zupełnie w swoich rozważaniach pominął organ II instancji (jakby w ogóle nie badał księgi wieczystej tej nieruchomości), nieuzasadnione jest także, ze względów czysto ekonomicznych obciążenie Województwa M. zobowiązaniem do wypłaty odszkodowania za przejęte nieruchomości. Województwo M. uważa, że Minister w uzasadnieniu, w części dotyczącej wskazań dla organu I instancji powinien jednoznacznie wskazać, że to Wody Polskie winny być stroną takiego postępowania i powinny zostać zobowiązane do zapłaty stosownego odszkodowania. W odpowiedzi na sprzeciw Minister Rozwoju i Technologii podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje w całości na uwzględnienie. Sprawa dotyczy decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2022 r. uchylającej w całości decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2021 r., w której w pkt 3 orzeczono o zobowiązaniu Zarządu Województwa M. w K., w imieniu Województwa M., do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, m.in. decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Od decyzji tej nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, jednakże strona niezadowolona z treści ww. decyzji może wnieść od niej sprzeciw (art. 64a p.p.s.a.). Sąd rozpoznając sprzeciw od takiej decyzji, zgodnie z art. 64e p.p.s.a., ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. i jeśli stwierdzi jego naruszenie, uchyla decyzję w całości (art. 151a § 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sąd podziela pogląd, że zwrot normatywny zawarty w ww. przepisie - "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest zwrotem ocennym. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (tak np. NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2846/12). W sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., braki dowodowe postępowania pierwszej instancji nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero w razie bezspornego wykazania, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. prowadziłoby w istocie do konieczności zastąpienia w całości organu pierwszej instancji albo przeprowadzenia po raz pierwszy postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, zastosowanie kompetencji kasatoryjnej w świetle przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. może być uznane za uzasadnione. Nie są zatem wystarczające ustalenia organu odwoławczego, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do określonych naruszeń prawa procesowego. Konieczne jest bowiem ścisłe wykazanie, że naruszenia te dotyczą nie tylko istotnych okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy, których ustalenie warunkuje prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego, lecz także, że organ odwoławczy nie jest w stanie sanować powyższych uchybień lub uzupełnić materiał dowodowy na podstawie art. 136 k.p.a. bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. W przypadku gdy organ odwoławczy dochodzi do przekonania o konieczności wydania decyzji kasatoryjnej, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., lecz również wskazać, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Ocena organu w tym zakresie powinna zaś znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Wskazanie w uzasadnieniu okoliczności wyczerpujących przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., a także wyjaśnienie przyczyn niezastosowania art. 136 k.p.a., służy wypełnieniu dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., określającego wymogi dla uzasadnienia faktycznego decyzji oraz realizacji wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania (tak np. NSA w wyroku z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1086/14). Brak precyzyjnego i przekonującego wykazania powyższych przesłanek oraz wydanie decyzji kasatoryjnej są równoznaczne z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Odnosząc powyższe uwagi do ustaleń i uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a. w części, w jakiej stwierdził, że do wypłaty odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa M. prawa własności nieruchomości przeznaczonych na realizację inwestycji przeciwpowodziowych powinien być zobowiązany Zarząd Województwa M.. Zdaniem Sądu rację ma strona skarżąca, że doszło w tym zakresie do naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie skarżony organ wprawdzie uchylił na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję organu pierwszej instancji w całości (w tym zakresie prawidłowo powołując się na nieaktualność sporządzonego operatu szacunkowego), jednakże jako drugi powód do podjęcia tego rozstrzygnięcia organ ten nie uznał konieczności dokonania ponownych ustaleń w zakresie prawidłowego wskazania podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji. Pomimo istnienia ku temu podstaw, organ odwoławczy za uzasadnienie swojej decyzji, nie podał konieczności przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie w części dotyczącej wskazania podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Uniemożliwiało to jednocześnie rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy w tej części zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie organ (na str. 4 zaskarżonej decyzji) dostrzegł zmiany dokonane w obowiązujących przepisach. Stwierdził, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), zgodnie z której art. 515, w specustawie przeciwpowodziowej wprowadzano zmianę polegającą m.in. na zastąpieniu niektórych dotychczasowych inwestorów realizujących inwestycje przeciwpowodziowe - Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Organ sam przyznał, że w myśl znowelizowanych przepisów specustawy przeciwpowodziowej, z katalogu inwestorów określonych w art. 2 ust. 2 poprzedniej wersji ustawy wyłączony i zastąpiony Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie został m.in. marszałek województwa działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa oraz wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Organ przyznał, że mimo regulacji zawartej w art. 545 ust. 3 pkt 13, należy odwołać się do kategorycznej regulacji zawartej w art. 526, iż z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 1 stycznia 2018 r.) Wody Polskie wykonują zadania m.in. dotychczasowych marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Organ przyznał także, że skutkiem uregulowań ustawy Prawo wodne jest przejście na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie większości kompetencji samorządu województwa wynikających z ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, w zakresie utrzymania wód oraz prowadzenia inwestycji w gospodarce wodnej. Organ nawet ustalił, że zadania te do końca 2017 r. realizowane były w imieniu Marszałka Województwa M. .przez M. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K., będący wojewódzką samorządową jednostką budżetową, finansowaną z budżetu województwa m., który na mocy uchwały nr [...] Sejmiku Województwa M. z dnia [...] października 2017 r. został postawiony w stan likwidacji. Pomimo powyższego organ stwierdził jednak, że w przedmiotowej sprawie powołane przepisy ustawy Prawo wodne nie znajdą zastosowania, ponieważ w swej treści odnoszą się one do mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną i jego reprezentacji przez Wody Polskie. Zdaniem organu, w związku z tym, że decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowej została wydana na wniosek Województwa M., a także przedmiotowa nieruchomość z dniem 2 lutego 2015 r. stała się zaś własnością Województwa M., zobowiązanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie do wypłaty ustalonego odszkodowania nie byłoby zasadne. Zdaniem Sądu z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że rację ma Skarżący, iż Minister Rozwoju i Technologii dokonując swoich ustaleń nie zbadał istotnej okoliczności, tj. czy inwestycja w zakresie budowli przeciwpowodziowych polegającej na rozbudowie lewego wału W. od km wału 81+703 do ok 87+260 (od km rzeki 81+880 do km 87+264) wraz z rozbudową wału cofkowego rzeki W. tj. prawego brzegu rzeki B. od km wału 0+022 do km 0+712 W K. (na potrzeby której dokonano wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, za którą decyzją Wojewody M. nr [...] przyznane zostało odszkodowanie), była zadaniem rządowym - ustawowo zleconym samorządowi województwa, a więc organ nie ustalił, że Województwo M. według obowiązującego wówczas stanu prawnego musiało być wnioskodawcą w imieniu Skarbu Państwa w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowej. Ponadto Dodatkowo rację ma Skarżący, że organ II instancji nie dokonał ustaleń co do treści księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, gdyż nie zbadał i pominął, wskazywany przez Stronę fakt, iż Województwo M. przekazało w darowiźnie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, za którą ustalono odszkodowanie. Mając powyższe na uwadze, na uwzględnienie zasługiwał zarzut zawarty w sprzeciwie dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 7 w zw. z art. 77 §1 i art. 107 § 1 pkt 6 i §3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co przejawiło się w szczególności w braku poprawnego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji, nieprzeprowadzenie dokładnego i wyczerpującego postępowania dowodowego odnośnie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, a w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, iż realizacja przedmiotowej inwestycji przeciwpowodziowej przez Województwo M. była zadaniem zleconym samorządowi województwa, a w związku z zakończeniem tego zadania objęta decyzją powyższa nieruchomość została przekazana Skarbowi Państwa w formie darowizny jako, że stanowi nieruchomość pod urządzeniem wodnym będącym własnością Skarbu Państwa. Reasumując w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., gdyż skarżony organ powinien był uchylić zaskarżoną decyzję także z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w zakresie konieczności dokonania niezbędnych ustaleń co do podmiotu zobowiązanego do zapłaty wskazanego w decyzji odszkodowania za grunty przejęte pod budowę wałów przeciwpowodziowych. Sprawa ta powinna być również w ww. zakresie przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kasatoryjne rozstrzygnięcie w tej kwestii powinno nastąpić, z uwagi na to, że postępowanie w niniejszej sprawie powinno toczyć się od początku (także w I instancji) z udziałem prawidłowo wskazanego podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania - Państwowego Gospodarstwa Wody Polskie. Ponadto Sąd zauważa, że rację ma Skarżący, iż stanowisko co do tego, że podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje przeciwpowodziowe w sprawach ustalających odszkodowania powinno być Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, jest ugruntowane w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki wskazywane prawidłowo przez Skarżącego). Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI