IV SA/Wa 2145/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
odpadydecyzja środowiskowaorganizacja ekologicznalegitymacja procesowaprawo ochrony środowiskapostępowanie administracyjneodwołaniecele statutoweWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji na postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania, uznając, że cele statutowe Fundacji nie obejmowały ochrony środowiska w stopniu wymaganym przez prawo.

Fundacja wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które stwierdziło niedopuszczalność jej odwołania od decyzji środowiskowej. Fundacja argumentowała, że spełnia przesłanki do wniesienia odwołania jako organizacja ekologiczna. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że cele statutowe Fundacji, choć dotyczyły ochrony zdrowia i w pewnym zakresie ekologii, nie były wystarczająco ukierunkowane na ochronę środowiska lub przyrody, aby uzasadnić jej legitymację procesową w tej konkretnej sprawie.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, które uznało odwołanie Fundacji od decyzji Burmistrza M. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla budowy instalacji do odzysku odpadów za niedopuszczalne. Kolegium argumentowało, że cele statutowe Fundacji były zbyt ogólnikowe i nie odnosiły się bezpośrednio do ochrony środowiska w stopniu wymaganym przez art. 44 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Fundacja podnosiła, że jest organizacją ekologiczną, spełnia przesłanki do udziału w postępowaniu i wniesienia odwołania, a organ odwoławczy powinien był wszcząć postępowanie i wyjaśnić wątpliwości, zamiast stwierdzać niedopuszczalność odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że cele statutowe Fundacji, choć zawierały odniesienia do ekologii i ochrony środowiska (szczególnie w zakresie dostępu do wody pitnej i jej gospodarowania), były sformułowane zbyt ogólnikowo i skupiały się głównie na ochronie zdrowia. Sąd podkreślił, że dla przyznania legitymacji procesowej organizacji ekologicznej, jej cele statutowe muszą w sposób niebudzący wątpliwości obejmować działalność w zakresie ochrony środowiska lub przyrody, a sama nazwa czy ogólne sformułowania nie są wystarczające. Sąd nie znalazł podstaw do rozszerzającej interpretacji zapisów statutowych i uznał, że Fundacja nie wykazała spełnienia przesłanki prowadzenia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub przyrody, co skutkowało utrzymaniem w mocy postanowienia SKO o niedopuszczalności odwołania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, cele statutowe muszą w sposób niebudzący wątpliwości obejmować działalność w zakresie ochrony środowiska lub przyrody, a ogólnikowe sformułowania, skupiające się głównie na ochronie zdrowia, nie są wystarczające.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że cele statutowe Fundacji były zbyt ogólnikowe i nie odnosiły się bezpośrednio do ochrony środowiska lub przyrody w stopniu wymaganym przez prawo, co skutkowało brakiem legitymacji procesowej do wniesienia odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa środowiskowa art. 44 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

ustawa środowiskowa art. 3 § ust. 1 pkt 10

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

ustawa ocenowa art. 44 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par. 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o fundacjach

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 31 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

u.i.o.ś. art. 44 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

ustawa o ochronie przyrody art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

ustawa Prawo ochrony środowiska art. 3 § pkt 13

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Argumenty

Odrzucone argumenty

Cele statutowe Fundacji uzasadniają jej legitymację do wniesienia odwołania od decyzji środowiskowej. Organ odwoławczy miał obowiązek wszcząć postępowanie odwoławcze i wyjaśnić wątpliwości dotyczące legitymacji procesowej Fundacji.

Godne uwagi sformułowania

Cele statutowe organizacji muszą obejmować działalność w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody w dacie wniesienia odwołania. Użycie ogólnikowo słowa 'ekologia' bądź 'ochrona środowiska' nie spełnia od razu kwestii, że cele statutowe organizacji obejmują stricte działalność w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody. Nie można przyjmować rozszerzającej interpretacji zapisów statutu.

Skład orzekający

Agnieszka Wąsikowska

sprawozdawca

Aneta Dąbrowska

przewodniczący

Katarzyna Golat

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek dopuszczalności wniesienia odwołania przez organizacje ekologiczne w postępowaniach środowiskowych, zwłaszcza w kontekście ogólnikowych celów statutowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której cele statutowe organizacji są niejednoznaczne i skupiają się na innych obszarach niż ochrona środowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie celów statutowych organizacji, aby mogły one skutecznie działać w określonych obszarach prawnych, takich jak ochrona środowiska.

Czy ogólnikowe cele statutowe wystarczą, by chronić środowisko? Sąd mówi 'nie'.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 2145/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska /sprawozdawca/
Aneta Dąbrowska /przewodniczący/
Katarzyna Golat
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 2652/23 - Wyrok NSA z 2025-12-09
III OZ 77/23 - Postanowienie NSA z 2023-02-22
III OZ 314/23 - Postanowienie NSA z 2023-07-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Golat sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r., nr KOA/534/Oś/22 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r., nr KOA/534/Oś/22 po rozpatrzeniu odwołania Fundacji [...] od decyzji Burmistrza M. z dnia [...] grudnia 2021 r., znak [...], ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do odzysku/unieszkodliwienia odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne w M. ul. [...], na działkach Ew. nr [...], [...], [...] i części działki [...] obręb [...], postanowiło na podstawie art. 134 Kpa stwierdzić niedopuszczalność odwołania.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] grudnia 2021 r., znak [...] Burmistrz M. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do odzysku/unieszkodliwienia odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne w M. na działkach Ew. nr [...], [...], [...] i części działki [...] obręb [...].
Odwołania od powyższej decyzji wniosła Fundacja [...].
Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło treść at. 127 § 1 i 2 kpa i art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", wskazując, że organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony.
Z powyższego przepisu zdaniem Kolegium wynika jednoznacznie, że organizacja ekologiczna może wnieść odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa nawet jeśli nie uczestniczyła w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Warunkiem dopuszczalności odwołania jest jednak, by jego wniesienie było "uzasadnione celami statutowymi organizacji". Jest przy tym oczywiste, że sam status organizacji społecznej jako "organizacji ekologicznej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej nie wystarczy do przyznania organizacji prawa wniesienia odwołania na mocy art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowej. W przeciwnym razie dodatkowa przesłanka "uzasadnienia celami statutowych organizacji" byłaby zbędna. Prawo do wniesienia odwołania wystąpi tylko w przypadku, gdy cele statutowe organizacji związane z ochroną środowiska zawierać będą dodatkowy kwalifikator uzasadniający wystąpienie z akcją procesową w konkretnej sprawie.
Organ w uzasadnieniu wskazał, że Strona skarżąca jest niewątpliwie organizacją ekologiczną, która prowadzi działalność przez okres powyżej 12 miesięcy, zaś postępowanie administracyjne prowadzone było z udziałem społeczeństwa. Bezsporne są również cele statutowe (regulaminowe) strony skarżącej. Obejmowały one m.in. inicjowanie, przeprowadzanie, a także wspieranie nowatorskich rozwiązań i działań informacyjnych w zakresie ekologii i ochrony środowiska, a szczególnie w zakresie dostępu do zdrowej wody pitnej oraz racjonalnego gospodarowania wodą.
W ocenie Kolegium wskazane przez stronę skarżącą cele są na tyle ogólnikowe i niejednoznaczne, że nie sposób wyprowadzić w tym zakresie jakichś jasnych konkluzji. Wskazują na sferę działania poza postępowaniami prawnymi w sprawach środowiskowych. Zapis statutu o sposobie realizacji tych celów nie zawiera udziału stowarzyszenia w takich postępowaniach. Nie ma w tym przypadku podstaw do stosowania domniemania występowania uzasadnionego celu. Niezasadne byłoby też tu rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony skarżącej zaś na niekorzyść strony, która wnioskowała o ustalenie środowiskowych uwarunkowań. Nietrafne jest też powoływanie się na prawo odwołania wynikające z mocy ustawy. Przyznane organizacji ekologicznej mocą art. 44 ust. 2 ustawy prawo wniesienia odwołania jest niewątpliwie prawem ustawowym, jednak jego przyznanie uzależnionej jest od spełnienia określonych przesłanek, których strona skarżąca nie spełnia.
Fundacja [...] wniosła skargę na ww. postanowienie.
Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1. naruszenie art. 44 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w przypadku, gdy Fundacja spełniła wszelkie przesłanki do uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony oraz do wniesienia odwołania,
2. naruszenie art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 w zw. z art. 107 par. 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez Organ, że Fundacja nie posiada legitymacji do wniesienia odwołania, a w rezultacie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania.
Wobec powyższego wniesiono:
- o uwzględnienie niniejszej skargi w całości przez Organ,
- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c PPSA o uchylenie Postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
- na podstawie art. 145a § 1 PPSA zobowiązanie Organu do uwzględnieniu przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy zapatrywań prawnych tutejszego Sądu, co do wykładni przepisów art. 3 ust. 1 pkt 10 i art. 44 ustawy,
- na podstawie art. 200 PPSA o zwrot na rzecz Fundacji kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania może dotyczyć jedynie przypadków oczywistych, w których obwiązujące przepisy wskazują komu przysługuje legitymacja bycia stroną postępowania i wniesienia odwołania. Natomiast w przypadku, gdy wymagane jest przeprowadzenie czynności wyjaśniających mających na celu ustalenie czy dany podmiot może brać udział jako jego strona i wnieść odwołanie, to organ ma obowiązek wszcząć postępowanie odwoławcze. Organ nie ma zatem możliwości stwierdzenia niedopuszczalności odwołania i zobowiązany do podjęcia postępowania odwoławczego, w którym przesłanki podmiotowe skarżącego zostaną wyjaśnione. Obowiązkiem organu odwoławczego jest wszczęcie postępowania odwoławczego, dokonanie weryfikacji i gdy wypadnie ona negatywnie - umorzenie postępowania odwoławczego.
Fundacja zwróciła uwagę, że w kontrolowanej sprawie okoliczności faktyczne są bezsporne. Strona skarżąca jest niewątpliwie organizacją ekologiczną, która prowadzi działalność przez okres powyżej 12 miesięcy, zaś postępowanie administracyjne prowadzone było z udziałem społeczeństwa. Bezsporne są również cele statutowe (regulaminowe) strony skarżącej. Obejmowały one m.in. inicjowanie, przeprowadzanie, a także wspieranie nowatorskich rozwiązań i działań informacyjnych w zakresie ekologii i ochrony środowiska, a szczególnie w zakresie dostępu do zdrowej wody pitnej oraz racjonalnego gospodarowania wodą. Uwzględniając cele skarżącej, jednoznacznie wynika, że Organ potwierdził spełnienie przez Fundację wszelkich niezbędnych przesłanek warunkujących wniesienie odwołania przez organizację ekologiczną w rozumieniu art. 44 ust 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy, a co za tym idzie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania było niedopuszczalne.
Zdaniem skarżącej w niniejszym postępowaniu Fundacja przedstawiła wszelkie niezbędne okoliczności przemawiające za tym, że jest podmiotem legitymowanym do udziału w postępowaniu na prawach strony oraz wniesienia odwołania. W przypadku gdy w opinii Organu okoliczności przedstawione przez Fundację nie byłyby wystarczające, to Organ miał obowiązek wszczęcia postępowania odwoławczego oraz podjąć czynności wyjaśniające w zakresie wyjaśnienia legitymacji Fundacji do wniesienia odwołania, np. wezwać do wykazania okoliczności, które w jego opinii nie zostały wykazane. Takie działanie Organu świadczy o braku możliwości faktycznej realizacji uprawnień do wniesienia wynikających z treści art. 42 ust 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy. Wynika to z faktu, że przepisy art. 44 ust. 1 i 2 w zw. za art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy stwarzają istotną dysproporcję w zakresie obowiązków organizacji ekologicznych oraz właściwych organów. Dysproporcja ta polega na tym, że to właściwy organ arbitralnie rozstrzyga o legitymacji procesowej do wniesienia odwołania, a organizacja ekologiczna zobowiązana jest do wskazania bliżej niedookreślonego zakresu okoliczności wskazujących na możliwość złożenia odwołania przez podmiot na prawach strony. Skarżąca wskazała, że analogiczne zagadnienie ma miejsce w przypadku dopuszczenia do postępowania oraz podejmowania czynności procesowych przez organizacje społeczne na gruncie art. 31 § 1 k.p.a. W tym zakresie w orzecznictwie sądów administracyjnych stworzono obowiązek organu do wezwania organizacji ekologicznej do wykazania konkretnych okoliczności, których wykazanie pozwoli na rozstrzygnięciu okoliczności uprawdopodobnienia zaistnienia interesu społecznego w sprawie.
Kwestionując ustalenia organu, Skarżąca wskazała, że po pierwsze żaden przepis prawa nie wymaga, aby organizacje ekologiczny zamieszczały w statucie postanowień o możliwości działania przed organami państwowymi, gdyż uprawnienie to wynika z przepisów powszechnie obowiązującego poprawa. Organizacje ekologiczne są uprawnione do udziału w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa na prawach strony, jeżeli ich cele statutowe związane są przedmiotem prowadzonego postępowania. Cele statutowe Fundacji uprawniają ją do udziału w toku niniejszego postępowania na prawach strony a tym samym podejmowania czynności procesowych włączając w to możliwość wniesienia odwołania. Po drugie organizacja ekologiczna która brała udział w postępowaniu przed organem I instancji nie jest zobowiązania do powoływania się na cele statutowe przy wnoszeniu odwołania, gdyż przesłanka ta jest równoznaczna z przyznaniem organizacji ekologicznej statusu podmiotu na prawach strony i jest badana przy wstąpieniu organizacji ekologicznej do postępowania wymagającego udziału społeczeństwa. Po trzecie Fundacja z daleko posuniętej ostrożności procesowej wskazuje, że powyższe przesłanki zostały wykazane w toku prowadzonego postępowania.
Fundacja zwróciła też uwagę, że brak jest konieczności szczegółowego wymieniania celów statutowych związanych z ochroną środowiska, co zostało potwierdzone w orzeczenie sądów administracyjnych.
Dalej Skarżąca podniosła, że cele statutowe Fundacji oraz jak wskazuje sama nazwa "Fundacja [...]" wskazują na możliwość podejmowania działań związanych z ochroną szeroko pojętego zdrowia, włączając w to ochronę środowiska naturalnego. Szczególny nacisk na podejmowanie szeroko pojętych działań w zakresie ochrony środowiska wynika z celu, który został wymieniony jako ostatni w statucie Fundacji, tj. "inicjowanie, przeprowadzanie, a także wspieranie nowatorskich rozwiązań i działań informacyjnych w zakresie ekologii i ochrony środowiska, a szczególnie w zakresie dostępu do zdrowej wody pitnej oraz racjonalnego gospodarowania wodą". Zamierzonym działaniem Fundacji było osiągnięcie takiej semantycznej konstrukcji zdania, z której będzie wynikało szerokie działanie w obrębie ochrony środowiska naturalnego, tak, aby nie było konieczne każdorazowe określanie sposobów realizacji wspomnianego celu.
Ponadto Fundacja wstępując do postępowania prowadzonego przed przez Organ I instancji oraz składając odwołanie od wydanej Decyzji zwróciła uwagę, że kierowała się interesem społecznym mieszkańców M. polegającym na podjęciu działań, których celem zapewnienie, aby omawiane przedsięwzięcie spełniało wszelkie niezbędne wymogi środowiskowe, w szczególności te związane z ochroną czystości lokalnych zasobów wodnych.
Skarżąca wskazała, że jest ona: "fundacją w rozumieniu ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach oraz jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego. Poza tym Strona zauważyła, że Organ w postanowieniu jednocześnie potwierdził, że Fundacja jest organizacją ekologiczną, działającą w zakresie spraw z zakresu ochrony środowiska, natomiast w innej części uzasadnienia Organ kwestionuje tą okoliczność wskazują, że ze statutu fundacja nie przewiduje działanie przed organami państwowymi. W tym ostatnim zakresie Organ nie wskazuje i nie wyjaśnia na jakiej konkretnej podstawie prawnej zachodziłby wymóg takiego skonstruowania celów statutowych fundacji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosi o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022, poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2022, poz. 329; dalej: p.p.s.a.). Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna.
Przedmiotem skargi jest postanowienie z 5 sierpnia 2022 r. dotyczące stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Fundację od decyzji Burmistrza M. z [...] grudnia 2021 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do odzysku/unieszkodliwienia odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne w M..
Bezpośrednim powodem uznania, że wniesione odwołanie jest niedopuszczalne w zaistniałym stanie faktycznym było stwierdzenie, że Fundacji brak legitymacji do jego wniesienia, nie jest bowiem stroną postępowania oraz nie nabyła uprawnień strony na mocy innych przepisów szczególnych.
Przedmiotem badania przez organ II instancji było także spełnienie przez Skarżącą przesłanek dopuszczenie do udziału w postępowaniu w trybie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy ocenowej. Zgodnie z ich brzmieniem organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony (ust. 2).
Na poparcie takiego rozumienia przepisu należy także przytoczyć treść uzasadnienia wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 8 marca 2022 r. sygn. III OSK 1005/21, gdzie wskazano, że brak jest jakichkolwiek podstaw do różnicowania sytuacji procesowej organizacji ekologicznej w zależności od tego, w którym momencie postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a co za tym idzie wymagania wynikające z art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. dotyczą także organizacji ekologicznej, która zamierza uczestniczyć w sprawie dopiero na etapie postępowania odwoławczego.
Oznacza to więc, że warunek dopuszczenia do udziału w postępowaniu w razie prowadzenia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania wymagającego udziału społeczeństwa, znajduje również zastosowanie przy ocenie dopuszczalności złożenia odwołania od decyzji wydanej w takim postępowaniu.
Po drugie, za oczywistość należy uznać, że cele statutowe organizacji muszą obejmować działalność w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody w dacie wniesienia odwołania.
Kwestie, czy Fundacja prowadzi działalność w zakresie ochrony środowiska – statut organizacji (lub inny akt założycielski) powinien w sposób niebudzący wątpliwości definiować cele przez nią realizowane, które z kolei będą określały granice przedmiotowe spraw pozostających w kręgu zainteresowania konkretnej organizacji (wyrok WSA w Warszawie z 11.08.2017 r., IV SA/Wa 63/17).
W ocenie Organu Skarżąca Fundacja nie wykazała, że prowadzi działalność w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody.
Z oświadczenia o ustanowieniu Fundacji (tj. z aktu notarialnego z [...] maja 2010 r. Repertorium A nr [...]) oraz na stronie internetowej dotyczącej Fundacji ([...]) wskazano, że celami fundacji są:
1. Inicjowanie, przeprowadzanie, a także wspieranie nowatorskich rozwiązań w zakresie ochrony zdrowia, a szczególnie w zakresie promowania trzeźwości, odpowiedzialności w zakresie spożywania alkoholu oraz prowadzenie działań informacyjnych w zakresie skutków spożywania alkoholu.
2. Podejmowanie działań na rzecz przeciwdziałania patologiom społecznym wynikającym ze spożywania alkoholu.
3. Inicjowanie, przeprowadzanie, a także wspieranie nowatorskich rozwiązań w zakresie ochrony zdrowia, a szczególnie w zakresie promowania bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz prowadzenie działań informacyjnych w zakresie stanu bezpieczeństwa drogowego i sposobów jego poprawy.
4. Inicjowanie, przeprowadzanie, a także wspieranie nowatorskich rozwiązań i działań informacyjnych w zakresie ochrony i promocji zdrowia, a szczególnie w zakresie promowania zdrowego stylu życia i odżywiania się.
5. Inicjowanie, przeprowadzanie, a także wspieranie nowatorskich rozwiązań i działań informacyjnych w zakresie ekologii i ochrony środowiska, a szczególnie w zakresie dostępu do zdrowej wody pitnej oraz racjonalnego gospodarowania wodą.
Zdaniem Sądu SKO słusznie uznało, że żaden z powyższych punktów nie odnosił się wprost do ochrony środowiska ( w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska) lub ochrony przyrody (w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody).
Należy wskazać, że w jednym punkcie odnosi się do kwestii ekologii i ochrony środowiska, ale doprecyzowuje - w szczególności w zakresie dostępu do zdrowej wody pitnej oraz racjonalnego gospodarowania wodą. Wobec tego dalej w kwestii stricte ochrony zdrowia. Żaden z celów wskazanych w statucie nie wskazuje – nawet przy rozszerzonej interpretacji – na ochronę przyrody, czy kwestię związaną z możliwością występowania w postępowaniach związanych z decyzjami środowiskowymi. Natomiast jednoznacznie wskazuje na kwestie ochrony i promocji zdrowia.
W ocenie Sądu użycie ogólnikowo słowa "ekologia" bądź "ochrona środowiska" nie spełnia od razu kwestii, że cele statutowe organizacji obejmują stricte działalność w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody w dacie wniesienia odwołania.
Należy przeanalizować całokształt działalność Fundacji i jej celów wskazanych w statucie. Nie można w ocenie Sądu przyjmować rozszerzającej interpretacji zapisów statutu. Mogłoby to bowiem prowadzić do nadużyć i każda Fundacja, czy Stowarzyszenie poprzez użycie jednorazowo w statucie słowo "ochrona środowiska", powodowałoby, że może brać udział we wszystkich postępowaniach środowiskowych, mimo że to nie jest jej główne założenie.
Analiza zapisów statutowych Fundacji prowadzi do wniosku, że cele jej są sformułowane ogólnikowo, dotyczą przede wszystkim ochrony zdrowia, a nie ochrony środowiska, czy ochrony przyrody. Wskazują na sferę działania poza postępowaniami prawnymi w sprawach środowiskowych. Co istotne zapisy dotyczące celów skarżącej nie odnoszą się w żadnym punkcie do udziału Fundacji w takich postępowaniach.
Przy czym zauważyć należy, że Sąd nie kwestionuje, że przy realizacji wskazanych celów Fundacja kieruje się względami ochrony środowiska. Jednakże nie można takiego podejścia – notabene w istocie po prostu zgodnego z obowiązującym powszechnie prawem – automatycznie uznać za działalność na rzecz ochrony środowiska naturalnego, jak chciałaby strona skarżąca.
Poza tym na marginesie należy także zauważyć, że Fundacja nie przedstawiła w skardze żadnych przykładów działań, które miałyby stanowić o prowadzonej przezeń działalności w dziedzinie ochrony środowiska lub ochrony przyrody.
SKO wbrew tezom skargi w sposób rzetelny i w oparciu o także samodzielnie poprowadzone postępowanie dowodowe dokonało oceny spełnienia przez Fundację przesłanek dopuszczenia do udziału w trybie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy.
Przy czym wskazać należy, że art. 44 ust. 1 ustawy odnosi się do organizacji ekologicznej, ale tylko takiej która prowadzi działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody. Nawet jeżeli przyjąć, że Fundacja należy do organizacji ekologicznych nie powoduje to automatycznie, że od razu spełnia ww. kolejny warunek określony w tym przepisie, tj. prowadzi działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody. Skarżąca tej przesłanki nie spełniła.
Biorąc pod uwagę brak uprawnienia Skarżącej do wniesienia odwołania należało stwierdzić jego niedopuszczalność na podstawie art. 134 k.p.a., co też nastąpiło. Całość powyżej wskazanych okoliczności w ocenie Sądu uzasadnia stwierdzenie, że przedmiotowe postanowienie odpowiada prawu i nie zasługuje na uchylenie, wobec czego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI