IV SA/Wa 2143/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Infrastruktury, utrzymującą w mocy odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z 1951 r. odmawiającej zwrotu nieruchomości przejętej na cele reformy rolnej.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Infrastruktury, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1951 r. Decyzja z 1951 r. odmawiała zwrotu nieruchomości A. S., która przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa w ramach reformy rolnej w 1944 r. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że nieruchomość nie mogła być zwrócona na podstawie ustawy z 1950 r., ponieważ w dacie jej wejścia w życie nie stanowiła już własności osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym, lecz Skarbu Państwa.
Przedmiotem rozpoznania była skarga U. R. i C. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z czerwca 2019 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody z września 2015 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z czerwca 1951 r. Decyzja z 1951 r. odmawiała zwrotu nieruchomości położonej w miejscowości [...], o powierzchni 2,1160 ha, na wniosek A. S. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1951 r., argumentując, że uchylenie decyzji o pozbawieniu obywatelstwa polskiego przez MSW powinno skutkować zwrotem nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa w dniu 13 września 1944 r. na podstawie dekretu o reformie rolnej, jako stanowiąca własność obywateli polskich narodowości niemieckiej. W związku z tym, w dacie wejścia w życie ustawy z 20 lipca 1950 r. o zniesieniu sankcji, nieruchomość nie stanowiła już własności osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym, co uniemożliwiało jej zwrot na podstawie § 6 rozporządzenia wykonawczego. Sąd podkreślił, że brak posiadania nieruchomości przez A. S. w dniu wejścia w życie ustawy z 1950 r. nie miał istotnego znaczenia, gdyż kluczowe było to, że nieruchomość już nie należała do wnioskodawczyni. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i właściwości organów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja odmawiająca zwrotu nieruchomości nie może zostać uznana za nieważną w oparciu o ustawę z 1950 r., ponieważ nieruchomość ta stanowiła już własność Skarbu Państwa w wyniku reformy rolnej i nie znajdowała się w posiadaniu pierwotnego właściciela w dacie wejścia w życie ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa w 1944 r. na podstawie dekretu o reformie rolnej. W związku z tym, w dacie wejścia w życie ustawy z 1950 r., nieruchomość nie stanowiła już własności osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym, co wykluczało możliwość jej zwrotu na podstawie § 6 rozporządzenia wykonawczego. Brak posiadania przez pierwotnego właściciela w dacie wejścia w życie ustawy z 1950 r. był kluczową przesłanką do odmowy zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej § 6
Dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 § 1
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej § 2
Dekret z dnia 13 września 1946 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej art. 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 kwietnia 1947 r. o postępowaniu w sprawach o wyłączenie ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej § 12
Dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 1
Ustawa z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej
Ustawa z dnia 6 maja 1945 r. – o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów art. 21
Ustawa z dnia 6 maja 1945 r. – o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów art. 23
Ustawa z dnia 6 maja 1945 r. – o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów art. 16
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa w ramach reformy rolnej w 1944 r. W dacie wejścia w życie ustawy z 1950 r. nieruchomość nie stanowiła własności osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym. Brak posiadania nieruchomości przez pierwotnego właściciela w dacie wejścia w życie ustawy z 1950 r. wyklucza możliwość jej zwrotu.
Odrzucone argumenty
Uchylenie decyzji o pozbawieniu obywatelstwa polskiego przez MSW powinno skutkować zwrotem nieruchomości. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 KPA). Organy oceniły zebrane dowody z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 KPA). Uzasadnienia decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107§ 3 KPA. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nie miało kompetencji do orzekania w przedmiotowej sprawie (naruszenie przepisów o właściwości).
Godne uwagi sformułowania
nieruchomość przeszła z dniem 13.09.1944 r. z mocy prawa na własność Skarbu Państwa w ramach reformy rolnej. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 1950 r., nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, co oznacza, że nie stanowiła ona własności osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku A. S. o zwrot ww. nieruchomości. nie dopuściło się rażącego naruszenia § 6 ust.1 ww. rozporządzenia z dn. 26 lipca 1950 r.
Skład orzekający
Leszek Kobylski
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Owsińska-Gwiazda
sędzia
Anna Sękowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reformy rolnej i ustawy z 1950 r. o zniesieniu sankcji, a także zasady stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych w kontekście przejęcia majątku przez Skarb Państwa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z przejęciem nieruchomości na cele reformy rolnej i zastosowaniem ustawy z 1950 r. w kontekście późniejszych decyzji rehabilitacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy historycznych kwestii związanych z reformą rolną i dekretami powojennymi, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa. Jednakże, brak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia obniża jej ogólną atrakcyjność.
“Nieruchomość przejęta przez Skarb Państwa w 1944 r. – czy można było ją odzyskać po latach?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 2143/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-10-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-09-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Sękowska Iwona Owsińska-Gwiazda Leszek Kobylski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6299 Inne o symbolu podstawowym 629 Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 801/21 - Wyrok NSA z 2021-11-30 Skarżony organ Minister Infrastruktury Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 1950 nr 32 poz 294 par. 6 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, sędzia WSA Anna Sękowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2020 r. sprawy ze skargi U. R. i C. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju ( dalej jako: "Minister IR", "organ odwoławczy") z dn. [...] czerwca 2019r. znak [...], na podstawie której ww. organ po rozpatrzeniu odwołania U. R. i C. B., reprezentowanych przez adw. D. A., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2015 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1951 r. (nr częściowo nieczytelny), odmawiającej zwrotu, na wniosek A. S., nieruchomości położonej w miejscowości [...], pow. [...], ks. wiecz. wyk. [...] cd. KW [...], o powierzchni 2,1160 ha, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 ustawy z dn. 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz U 2018r. poz. 2096) – orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...].09.2015 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku U. R. i C. B., reprezentowanych przez adw. D. A., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1951 r. (nr częściowo nieczytelny), odmawiającej zwrotu, na wniosek A. S., nieruchomości położonej w miejscowości [...], pow. [...], ks. wiecz. wyk. [...] Cd. KW [...], o powierzchni 2,1160 ha. Wojewoda [...] w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że z akt archiwalnych sprawy wynika, że decyzja z dnia [...].06.1951 r. nie zawiera wad o których mowa w art. 156 k.p.a., w szczególności zaś nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości, albowiem nieruchomość nie znajdowała się we władaniu byłych właścicieli. Pismem z dnia 09.10.2015 r. U. R. i C. B., reprezentowani przez adw. D. A., złożyli - w ustawowym terminie – odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa, które powinno skutkować jej uchyleniem. Organ odwoławczy, orzekając po rozpatrzeniu odwołania o utrzymaniu w całości zaskarżonej decyzji, przywołał następującą argumentację i stanowisko: Organ odwoławczy przede wszystkim wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dn. [...].06.1951r. został złożony przez podmiot legitymowany, a kontrolowana decyzja z dnia [...].06.1951 r. weszła do obrotu prawnego i wywołała skutki prawne, albowiem w aktach sprawy znajduje się egzemplarz ww. decyzji który został doręczony A. S. (co potwierdza uwierzytelniona kopia ww. decyzji nadesłana przy piśmie wnioskodawców z dnia 19.08.2014 r.). Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby złożono odwołanie od ww. decyzji. Wobec powyższego, organ jest zobligowany do zbadania legalności ww. decyzji - przez pryzmat przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Dokonując oceny legalności kontrolowanej decyzji b. Prezydium Powiatowe Rady Narodowej w [...] z dn. [...] czerwca 1951r. organ odwoławczy stwierdza, że została ona wydana na postawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości [...] (Dz. U. z 1950 r., nr 29, poz. 270) oraz §6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości [...] (Dz. U. z 1950 r., nr 32, poz. 294), a zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktów prawnych oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania należy oceniać kwestionowaną decyzję. Organ odwoławczy podnosi, że w myśl § 6 rozporządzenia z dnia 26 lipca 1950 r. wydanego w oparciu o delegację zawartą ww. ustawie z dnia 20 lipca 1950 r., zwolnienie majątku spod zajęcia, dozoru lub zarządu mogło nastąpić tylko pod warunkiem, że majątek znajdował się w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 22.07.1950 r.) jeszcze w posiadaniu właściciela. Należy podkreślić, że przepisy przedmiotowej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. dotyczyły zniesienia sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości [...], które zostały uregulowane w przepisach dekretu z dnia 13 września 1946 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości [...] (Dz. U. z 1946 r.. Nr 55, poz. 310, ze zm.). Przepisy ww. dekretu z dnia 13 września 1946 r. stanowiły podstawę pozbawienia obywatelstwa polskiego osób, które po ukończeniu 18 roku życia swym zachowaniem wykazały [...] odrębność narodową (oraz ich małżonków i zstępnych). Osoby te podlegały wysiedleniu z obszaru Państwa Polskiego, ich majątek zaś podlegał przepadkowi, tj. przechodził na własność Skarbu Państwa. O pozbawieniu obywatelstwa Polskiego, o wysiedleniu z obszaru Państwa i o przepadku majątku orzekała władza administracji ogólnej I instancji (art. 6 dekretu). W myśl przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 kwietnia 1947 r. o postępowaniu w sprawach o wyłączenie ze społeczeństwa polskiego osób narodowości [...] (Dz.U. Nr 34, poz. 163), wydanego w oparciu o delegację zawartą ww. dekrecie z dnia 13 września 1946 r. zawierającego przepisy określające właściwość i tryb postępowania w sprawach o pozbawienie obywatelstwa, wysiedlenie z kraju i przepadek majątku osób, do których stosowano przepisy tego dekretu, władza administracji ogólnej I instancji zarządzała zajęcie majątku zagrożonego przepadkiem z urzędu lub na wniosek, w toku prowadzonego o pozbawienie obywatelstwa, wysiedlenie z kraju i przepadek majątku (§ 12 ust. 3 rozporządzenia). Według organu odwoławczego z wykładni językowej i systemowej ww. przepisów zatem wynika, że ww. przepis §6 rozporządzenia z dnia 26 lipca 1950 r. dotyczył jedynie majątku stanowiącego własność osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym prowadzonym na postawie przepisów ww. dekretu z dnia 13 września 1946 r., który to majątek został zajęty lub w inny sposób zabezpieczony na wypadek późniejszego uznania, że majątek ten podlega przepadkowi. Tym samym należy stwierdzić, iż ww. przepis § 6 rozporządzenia z dnia 26 lipca 1950 r. miał zastosowanie jedynie do majątku, w stosunku do którego zostały spełnione kumulatywnie następuje przesłanki: - majątek stanowił własność osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym; - majątek został zajęty na postawie przepisów rozporządzenia z dnia 10 kwietnia 1947 r., ewentualnie został objęty zarządem lub dozorem, - majątek znajdował się w posiadaniu właściciela w dniu 22.07.1950 r. Brak spełnienia którejkolwiek z ww. przesłanek skutkował odmową zwrotu majątku w trybie przepisu § 6 ww. rozporządzenia. Następnie organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy (tj. z treści wyciągu z księgi wieczystej KW [...] z dnia [...].04.1991 r. oraz treści zaświadczenia z Starosty [...] z dnia [...].08.1948 r. nr [...]) wynika, iż nieruchomość położona w miejscowości [...], pow. [...], ks. wiecz. wyk. [...] cd. KW [...], o powierzchni 2,1160 ha, przeszła z dniem 13.09.1944 r. z mocy prawa na własność Skarbu Państwa w ramach reformy rolnej. W świetle powyższego należy wskazać, że w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 1950 r., nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, co oznacza, że nie stanowiła ona własności osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym, prowadzonym w trybie przepisów dekretu z dnia 13 września 1946 r. Nie było zatem możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku A. S. o "zwrot" nieruchomości, albowiem nieruchomość, która była objęta wnioskiem stanowiła już własność Skarbu Państwa. Okoliczność braku posiadania przedmiotowej nieruchomości przez A. S., akcentowana przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji nie ma w tych warunkach istotnego znaczenia dla sprawy. Odmawiając zwrotu majątku organ powiatowy nie dopuścił się zatem rażącego naruszenia §6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lipca 1950 r. Nie doszło również do rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. W przedmiotowej decyzji z dnia [...].06.1951 r. (nr częściowo nieczytelny) nie stwierdzono również pozostałych kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1pkt. 1-7 kpa. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznając legalność zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dn. [...] września 2015r. – orzekł o jej utrzymaniu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 22 lipca 2019r. złożyli U. R. i C. B. ( dalej także jako: "skarżący") reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem. Zaskarżonej decyzji ww. skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji pomimo wystąpienia przesłanek nieważności. Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowe Rady Narodowej w [...] z dn. [...] czerwca 1951r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że w myśl art. 5 dekretu o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości [...], majątek osób, które zostały pozbawione obywatelstwa Państwa Polskiego, podlega przepadkowi. W tym kontekście w skardze wskazano, że na skutek wniosków wniesionych przez skarżących Minister Spraw Wewnętrznych stosownymi decyzjami uchylił decyzje o pozbawieniu posiadania polskiego obywatelstwa i stwierdził posiadanie polskiego obywatelstwa przez poprzedników prawnych skarżących, tj. H. S., A. N., oraz U. R. z domu S.. Sankcje w postaci wysiedlenia i przepadku majątku były przewidziane ww. dekrecie o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości [...], jako obligatoryjny skutek orzeczenia o pozbawieniu obywatelstwa polskiego. Skoro ostatecznymi decyzjami MSW stwierdził posiadanie obywatelstwa polskiego przez U. R., A. S. i H. S., to oddalenie wniosku o zwrot nieruchomości było bezprawne. Autor skargi wskazał, że według twierdzeń organów nieruchomość nie mogła zostać zwolniona spod zajęcia w myśl § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji i ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swoją przynależność do narodowości [...] [Dz.U. Nr 32, poz. 294 ze zm.), gdyż w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. w dniu 21 lipca 1950 r. nie znajdowała się w posiadaniu właściciela; bowiem nieruchomość ta przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa w ramach reformy rolnej. W ocenie Skarżących w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art 7 i 77 KPA, nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody oceniły z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 KPA tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107§ 3 KPA. Ponadto w uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji i ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swoją przynależność do narodowości [...], przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. wykonywała ta władza, przed którą toczyło się postępowanie lub która zarządzała wykonanie orzeczenia (sąd karny rozpoznający aktualnie sprawę lub sąd karny pierwszej instancji]. Wobec powyższego zachodzą daleko idące wątpliwości, czy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] miało kompetencję do orzekania –w przedmiotowej sprawie, a w związku z tym, czy kontrolowana decyzja zapadła z naruszeniem przepisów o właściwości. Oznacza to, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 KPA należało stwierdzić nieważność ocenianej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał argumentacje zawarta w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego i z zachowaniem przepisów postępowania. Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie była decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju, który działając na podstawie art. 138§1 pkt.1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji Wojewody [...] z dn. [...] września 2015r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dn. [...] czerwca 1951r. odmawiającej zwrotu, na wniosek A. S. nieruchomości położonej w miejscowości [...] powiat [...], ks. Wiecz. Wyk. [...] cd KW [...], o powierzchni 2,1160 ha. Materialnoprawną podstawę kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji b. Prezydium Powiatowe Rady Narodowej w [...] z dn. [...] czerwca 1951 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. - o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swoją przynależność do narodowości [...] (Dz.U. Nr 29, poz. 270) i przepis §6 wydanego do niej rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r (Dz.U. Nr 32, poz. 294). Ustawa ta stanowiła, jak trafnie podniósł Minister, swoistą amnestię znoszącą istniejące do dnia jej wejścia w życie (a więc do 22 lipca 1950 r.) sankcje oraz ograniczenia w korzystaniu z pełni praw publicznych obywateli, którzy zgłosili w okresie II wojny światowej swą przynależność do narodowości niemieckiej (por. preambuła do ustawy). Jedną z form tej amnestii było z kolei zwolnienie majątku takiego obywatela spod zajęcia, dozoru lub zarządu o ile majątek ten znajdował się jeszcze w dniu wejścia w życie ustawy w posiadaniu właściciela (§ 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r.). Zajęcie ich majątków wynikało zaś z ustanowionej w art. 21 i art. 23 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. – o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów (Dz.U. Nr 17, poz. 96 ze zm.) instytucji zabezpieczającej w postępowaniu noszącym znamiona represji karnej, polegającej na wyłączeniu możliwości rozporządzania tym majątkiem przez dotychczasowych właścicieli i przekazaniu go pod dozór i zarząd władzy skarbowej. Przy czym ustawa kreująca tę instytucję przewidywała w rozdziale II sądową możliwość przeprowadzenie postępowania rehabilitacji narodowej osób wpisanych do drugiej grupy niemieckiej, która w przypadku pozytywnego dla tej osoby wyniku, prowadziła do zwolnienia jej majątku z mocy prawa spod zajęcia i zarządu (art. 16 tej ustawy). Zagadnieniem o podstawowym znaczeniu dla oceny legalności kontrolowanej decyzji b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 1951r. jest ustalenie, w jakim trybie i w oparciu o jakie przepisy nastąpiło przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości objętej ww. decyzja, tj. nieruchomości ziemskiej położonej w [...] powiat [...] o powierzchni 2,1160 ha. Z akt sprawy, tj. treści wyciągu z księgi wieczystej KW [...] z dn. [...].04.1991r. oraz treści zaświadczenia Starosty [...] z dn. [...].08.1948r. wynika, że nieruchomość położona w miejscowości [...], powiat [...] KW [...] o powierzchni 2,1160 ha przeszła z dn. 13 września 1944r. na podstawie art. 2 ust.1 pkt. "b" dekretu PKWN z dn. 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na własność Skarbu Państwa, jako stanowiące własność obywateli polskich narodowości [...]. Potwierdza to archiwalne pismo Starosty [...] z dn. 31.08.1948r. do Sądu Grodzkiego w [...] o przepisanie na rzecz Skarbu państwa nieruchomości. Przepisy art. 2 dekretu precyzowały jakiego rodzaju nieruchomości ziemskie zostają przeznaczone na cele reformy rolnej. Cele te zostały wymienione w art. 1 dekretu. W przypadku ustalenia, że nieruchomość spełniała wymogi określone w art. 2 ust. 1 lit. b) - e) dekretu, przechodziła w całości, bez żadnego wynagrodzenia i z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, z chwilą wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 13 września 1944 r. Do przejścia własności takiej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa prawodawca nie przewidział wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej. Potwierdzenie przejęcia nieruchomości następowało przez wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela do księgi hipotecznej (gruntowej), na wniosek pierwotnie właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego (od wejścia w życie dekretu z 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, tj. 30 sierpnia 1946 r. – na wniosek starosty) oparty na zaświadczeniu tych organów stwierdzającym, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej Należy zaakceptować stanowisko organów rozstrzygających w rozpoznawanej sprawie, że ponieważ w dacie wejścia w życie ww. ustawy z dn. 20 lipca 1950r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, oznacza to że nie stanowiła własności osoby objętej postępowaniem weryfikacyjnym i w tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia wniosku A. S. o zwrot ww. nieruchomości. Podzielić należy stanowisko organów, że odmawiając zwrotu majątku b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] nie dopuściło się rażącego naruszenia § 6 ust.1 ww. rozporządzenia z dn. 26 lipca 1950r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości [...]. Nie mają znaczenia dla stwierdzenia legalności ww. decyzji b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 1951r. powoływane w skardze decyzje o uchyleniu rozstrzygnięć pozbawiających wskazane w nich osoby obywatelstwa polskiego i stwierdzające o posiadaniu takiego obywatelstwa. Powyższe okoliczności w odniesieniu do orzeczeń o zwolnieniu spod zajęcia majątku w kontekście §6 ww. rozporządzenia z 26 lipca 1950r. nie mają znaczenia, bowiem okolicznością warunkującą zwolnienie jest pozostawienie majątku w posiadaniu właściciela. Skoro orzeczenie to nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, to korzysta z domniemania mocy obowiązującej, stąd treścią tego rozstrzygnięcia, w tym podstawą prawną odmowy zwrotu nieruchomości orzekające w sprawie organy administracji są związane. Sąd za zasadne uznaje podkreślenie, że materiał dowodowy, na podstawie którego organy administracyjne dokonywały ustaleń był wytworzony kilkadziesiąt lat temu i choćby z tego względu działania organów administracyjnych w jego gromadzeniu doznają ograniczeń. Natomiast analiza dostępnych dokumentów pozwala na uznanie za prawidłowe stanowiska organów, że przejęcie przedmiotowej nieruchomości ziemskiej miało miejsce na podstawie art. 2 ust. 1 lit. "b" dekretu z dn. 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżący nie przedstawili jakichkolwiek dowodów pozwalających na wysnucie wniosków odmiennych niż wynikające z treści dokumentów odszukanych przez organy. Wnioskowanie zaś o istnieniu określonych okoliczności stanu faktycznego w oparciu o okoliczności stwierdzone w dokumentach, których wiarygodność nie została skutecznie podważona, przy jednoczesnym braku innych dokumentów, których treść mogłaby prowadzić do odmiennych wniosków, nie może być utożsamiane z zastąpieniem dowodów niedopuszczalnymi domniemaniami, a w konsekwencji także przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się do kolejnego z zarzutów podniesionych w skardze, a to zarzutu naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. również stwierdzić należy, iż jest on niezasadny. Skarżący nie wskazali precyzyjnie w jaki sposób miało w toku postępowania dojść do naruszenia ww. przepisów, ograniczając się do lakonicznego podania, iż organ nie sprostał wymogom zawartym w tych przepisach, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez niezebranie całego materiału dowodowego. Skarżący nie wskazali natomiast jakie czynności dowodowe powinny być w ich ocenie przeprowadzone, ponad te, które wykonał organ. Biorąc pod uwagę uzasadnienie decyzji organu II instancji, stwierdzić należy, iż stan faktyczny został przez organy ustalony w stopniu umożliwiającym wydanie odpowiadającej prawu decyzji administracyjnej. Jako niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia przepisów o właściwości organów w kontekście wydania kwestionowanej decyzji przez b. Prezydium Powiatowej Rady narodowej w [...]. Stosownie do przepisu §2 ww. rozporządzenia z dn. 26 lipca 1950r. , przepisy ustawy wykonuje władza, przed którą toczy się postępowanie lub która zarządza wykonanie orzeczenia. Organami tymi były tzw. organy administracji o właściwości ogólnej, tj. b. Prezydia Rad Narodowych odpowiednich jednostek podziału administracyjnego kraju, a organem o takiej właściwości było b. Prezydium Powiatowe Rady Narodowej w [...]. W tym stanie rzeczy, uznając skargę za pozbawioną uzasadnionych podstaw, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI