IV SA/WA 2132/06

IV SA/Wa 2132/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik. /sprawozdawca/
Jarosław Trelka
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II OSK 1309/07 - Wyrok NSA z 2007-10-17
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Oddalono skargę w części
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Jarosław Trelka,, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi M. K., P. K., W. M., D. K., T. W., M. B., T. P., M. Z., E. S., J. B., H. S., A. K., P. T., M. S., T. S., I. T., B. C., J. G., M. G., M. P., J. P., P. M., B. K., B. P., C. P., Z. S., E. C., S. P., A. K., M. M., R. W., B. W., M. W., M. W. na uchwałę Rady miasta W. z dnia (...) lutego 2006 r. nr (...) w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta W., gmin : M., N., R., S., W. oraz miast P. i P. 1. ze skargi A. K., stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 28, 2. w pozostałej części skargę A. K. oddala 3. stwierdza, iż zaskarżona uchwała w części dotyczącej jej § 28 nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 4. odrzuca skargi wniesione przez: M. K., P. K., W. M., D. K., T. W., M. B., T. P., M. Z., E. S., J. B., H. S., P. T., M. S., T. S., I. T., B. C., J. G., M. G., M. P., J. P., P. M., B. K., B. P., C. P., Z. S, E. C., S. P., A. K, M. M., R. W., B. W., M. W., M. W., 5. zasądza od miasta W. na rzecz skarżącej A. K. kwotę 540 ( słownie pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia (...) sierpnia 2006r. Nr (...) Rada miasta W. uznała za bezprzedmiotowe i niezasadne wezwanie wniesione w trybie 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) przez grupę mieszkańców W., reprezentowaną przez radcę prawnego A. P. i K. J., wzywającego do usunięcia naruszenia interesu prawnego przez uchwałę nr (...) Rady miasta W. z dnia (...) lutego 2006 r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta W., gmin: M., N., R., S., W. oraz miast P. i P., w części dotyczącej jej § 19 pkt 1 oraz § 28.
Autorzy wezwania podnieśli, że zapis §19 pkt 1 ww. uchwały — w części w jakiej nakłada on na odbiorców usług obowiązek wybudowania na ich własny koszt na terenie nieruchomości gruntowej przyłącza kanalizacyjnego wraz ze studzienką (z wyjątkiem przypadków, gdy lokalizacja takiej studzienki jest niemożliwa ze względów technicznych) - jest sprzeczny z zapisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 z późn. zm.). Ponadto wnioskodawcy zakwestionowali zapis § 28 ww. uchwały, dający dostawcy usług prawo w postaci uzależnienia zawarcia umowy od ustanowienia zabezpieczenia jej wykonania przez odbiorcę usług - jako niezgodny z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.
W uzasadnieniu uchwały nieuwzględniającej wezwanie Rada miasta W., odnosząc się do zawartych w nim zarzutów wskazała między innymi iż definicja studzienki rewizyjnej, podana w § 2 pkt 9 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków.... stanowi, iż jest to "studzienka kanalizacyjna wykonana według Polskiej Normy PN-B-10729 służąca do kontroli jakości odprowadzanych ścieków i do czyszczenia przyłącza kanalizacyjnego". Polska Norma PN-B-10729 określa rodzaje, kształty, wymiary i materiały dla studzienek kanalizacyjnych. Zadaniem studzienki jest umożliwienie pobierania próbek ścieków do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne bieżącej kontroli ilości i jakości
1
ścieków (art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.), jak również umożliwienie dostępu do przewodów w celu ich oczyszczenia lub udrożnienia. Realizacja studzienki wiąże się zatem ze stosowanymi na terenie miasta W. standardami technicznymi, a także praktyką inżynierską mającą na celu zabezpieczenie właściwych warunków do eksploatacji wybudowanych sieci i przyłączy kanalizacyjnych. Paragraf 19 pkt 1 Regulaminu nakłada więc zdaniem Rady na odbiorcę usług obowiązek wybudowania na jego koszt przyłącza kanalizacyjnego wraz ze studzienką — w rozumieniu wyżej przytoczonego zapisu § 2 pkt 9 — znajdującą się na terenie jego (tj. odbiorcy usług) nieruchomości.
Ponadto w myśl obowiązującego prawa, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości. Art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) stanowi, iż: "Każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami". Z kolei w myśl art. 140 Kodeksu cywilnego: "W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą". Z tego względu w cytowanym wyżej §19 pkt 1 Regulaminu..., wyraźnie zaakcentowano, że chodzi o studzienkę na terenie nieruchomości gruntowej odbiorcy usług. Realizację studzienki przez danego odbiorcę usług uzasadnia również fakt, iż każda studzienka ma określone parametry (tj. wielkość, kształt, materiał, przepustowość), dostosowane do potrzeb konkretnego odbiorcy, w szczególności do ilości i jakości odprowadzanych przez niego ścieków. Jednocześnie Rada wskazała, iż w jej ocenie zawarta w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 z późn. zm.) definicja przyłącza kanalizacyjnego budzi trudności interpretacyjne.
Odnosząc się z kolei do treści § 28 Regulaminu...., dającego dostawcy usług prawo uzależnienia zawarcia umowy od ustanowienia zabezpieczenia jej wykonania przez odbiorcę usług, ma na celu ochronę interesów dostawcy jako drugiej strony zobowiązania wzajemnego, wynikającą z prawa cywilnego. Możliwość ustanawiania zabezpieczenia wykonania umowy przewiduje art. 490 § 1 Kodeksu cywilnego w
sytuacji, gdy jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, a spełnienie świadczenia przez drugą stronę jest wątpliwe ze względu na jej stan majątkowy. W tych okolicznościach strona zobowiązana do wcześniejszego świadczenia może powstrzymać się z jego spełnieniem, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia. Zapis § 28 Regulaminu..., nie pozostaje w sprzeczności z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków gdyż art. 6 ust. 2 nie wyłącza możliwości zabezpieczenia świadczenia przez stronę o wątpliwym stanie majątkowym. Ponadto należy podkreślić, iż zapis dający dostawcy usług prawo uzależnienia zawarcia umowy od ustanowienia zabezpieczenia jej wykonania przez odbiorcę usług funkcjonował bez przeszkód w poprzednio obowiązującym Regulaminie.... - § 27 uchwały Nr (...) Rady Miasta W. z dnia (...) lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta W. (Dz. Urz. Woj. (...). Nr (...), poz. (...) z późn. zm.).
Wobec nieuwzględnienia wezwania przez Radę miasta W. osoby je wnoszące, reprezentowane przez pełnomocnika wystąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na uchwałę Rady miasta W. z dnia (...) lutego 2006r. Nr (...) w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta W., gmin M., N., R., S., W. oraz miast P. i P., żądając:
stwierdzenie nieważności tej uchwały w części, tj. § 19 pkt 1 w jakiej nakłada on na
Odbiorcę Usług obowiązek wybudowania na własny koszt studzienki znajdującej się
na terenie nieruchomości gruntowej w każdym przypadku, za wyjątkiem sytuacji gdy
jest to niemożliwe ze względów technicznych lub,
stwierdzenie nieważności tej uchwały w części, tj. 19 pkt 1 w jakiej nakłada on na
Odbiorcę Usług obowiązek wybudowania na własny koszt studzienki znajdującej się
na terenie nieruchomości gruntowej w każdym przypadku, za wyjątkiem sytuacji gdy
jest to niemożliwe ze względów technicznych i nałożenie tego obowiązku na
Dostawcę Usług,
stwierdzenie nieważności tej uchwały w części, tj. 28 przyznającego Dostawcy
Usług prawo do uzależnienie zawarcia umowy, w tym umowy na doprowadzenie
wody i odprowadzenie ścieków, od ustanowienia przez Odbiorcę Usług
zabezpieczenia jej wykonania,
4. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.
Skarżący zarzucili powyższej uchwale naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art 15 i art. 2 pkt 5 w związku z art 31 oraz art 6 ust 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) w związku z art. 49 Kodeksu cywilnego, polegające na wydaniu aktu prawa miejscowego w zaskarżonej części i nałożeniu dodatkowych obowiązków na odbiorców (skarżącego) w/w usług bez właściwej podstawy ustawowej.
Wskazali, iż w większości przypadków obowiązek wybudowania sieci kanalizacyjnej w ulicy oraz odcinka do pierwszej studzienki włącznie z nią spoczywa na przedsiębiorstwie wodno-kanalizacyjnym, a w praktyce na gminie. Jest to słuszne i racjonalne choćby z punktu widzenia zarządcy drogi, którym zazwyczaj jest gmina. W przeciwnym przypadku doprowadzi to do zniszczenia nawierzchni ulicy przez potencjalne osoby chcące się podłączyć do sieci kanalizacyjnej, co nie jest do przyjęcia np. z punktu widzenia finansów publicznych. W podobnych sprawach, jak informowały media występował Rzecznik Praw Obywatelskich, gdyż zagadnienie to wiąże się z ingerencją w prawo własności właściciela posesji oraz przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 49 Kodeksu cywilnego, urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Wykładnia art. 49 kc dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 4 grudnia 1991r. (OTK 1991/1/22) jednoznacznie wskazuje, że z chwilą wybudowania przedmiotowych urządzeń stają się one częścią składową nieruchomości. Tracą ten status z chwilą trwałego podłączenia do sieci przedsiębiorstwa. Podstawą prawną przejścia własności stanowi art. 191 kc odniesiony, ze względu na treść art. 49 kc do przedsiębiorstwa lub zakładu. Po dokonaniu podłączenia urządzeń z siecią przedsiębiorstwa, istotny jest fakt, gdzie przebiega granica własności i tu istnieje wątpliwość, którą pośrednio sam organ skarżący wskazuje czy studzienka kanalizacyjna jest w przedmiotowym przypadku elementem przyłącza kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy, czy raczej urządzeniem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 15 ust. 1 w zw. z art. 31 ustawy. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej studzienka nie jest elementem przyłącza
kanalizacyjnego w omawianym przypadku, zatem obowiązek jej wybudowania winien obciążać przedsiębiorstwo wodnokanalizacyjne, które z uwagi na powyższe z mocy prawa staje się własnością przedsiębiorstwa.
Ponadto skarżący wskazują, że ich interes prawny jako grupy mieszkańców w kwestionowaniu przedmiotowej uchwały wynika z faktu, iż są oni właścicielami nieruchomości położonych na terenie miasta W. i ubiegają się o przyłączenie danej nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacyjnej. Obowiązki i zakres udziału finansowego właściciela nieruchomości w przyłączeniu nieruchomości do sieci kanalizacyjnej reguluje art. 15 i art. 2 pkt 5 w zw. z art. 31 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.). Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji. Przepis § 19 ww. uchwały w zakresie w jakim nakłada na Odbiorcę Usług obowiązek wybudowania studzienki jest zatem sprzeczny z ustawą z dnia 7 czerwca 2001 r. zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Nie ma bowiem wątpliwości, iż w regulaminie nie można nakładać dodatkowych obowiązków na odbiorców usług, które nie zostały nałożone ustawą. Uchwalona uchwała w § 19 nakłada zaś na Odbiorcę Usług obligatoryjnie obowiązek wybudowania na terenie nieruchomości gruntowej wraz z przyłączem kanalizacyjnym studzienki, który to obowiązek nie został nałożony ustawą. Nie ma także wątpliwości, iż studzienka nie jest elementem przyłącza kanalizacyjnego, co z kolei wynika z definicji legalnej przyłącza kanalizacyjnego określonego w art 2 pkt 5 ww ustawy. Zgodnie z tą definicją przyłączem jest odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką licząc od strony budynku. Mówiąc więc obrazowo od studzienki do rury kanalizacyjnej w ulicy. Ustawa przewiduje także sytuację, gdy studzienki nie ma wskazując, iż wtedy przyłączem jest odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną do granicy nieruchomości gruntowej. A więc przyłączem nie jest w tym wypadku odcinek od granicy nieruchomości gruntowej do rury kanalizacyjnej w ulicy. Jak więc widać ustawodawca przewidział możliwość budowania przyłącza w sytuacji gdy brak jest
studzienki, tak więc uchwała nie może takiego przypadku a priori wykluczać. Nałożenie obowiązku wybudowania studzienki powoduje, iż Odbiorca Usług jest zobowiązany budować przyłącze nie do granicy nieruchomości gruntowej, lecz do samej "rury kanalizacyjnej" znajdującej się zazwyczaj w ulicy. Takie uregulowanie nie ma uzasadnienia i oparcia prawnego.
Analizując przedstawioną sytuację, z punktu widzenia gospodarza drogi, którym zazwyczaj jest gmina i na którym spoczywa obowiązek naprawy i utrzymania nawierzchni dróg (w których przeważnie prowadzona jest sieć kanalizacyjna) wydaje się najwłaściwszym rozwiązaniem aby obowiązek określony w podjętej uchwale w § 19 pkt 1 w części w jakiej nakłada on na Odbiorcę Usług był przeniesiony na Dostawcę Usług wybudowania na własny koszt studzienki znajdującej się na terenie nieruchomości gruntowej w każdym przypadku, za wyjątkiem sytuacji gdy jest to niemożliwe ze względów technicznych, gdyż tylko w takiej sytuacji możliwe będzie racjonalne zarządzanie i dokonywanie napraw dróg. W przeciwnym wypadku rzesze właścicieli posesji będą zmuszeni, często w różnym czasie, często nową nawierzchnie ulic "pruć" celem wpięcia się do sieci kanalizacyjnej.
Strona skarżąca wskazała także, iż jej interes prawny narusza także § 28 przedmiotowej uchwały, zgodnie z którym Dostawca Usług może uzależnić zawarcie umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków od ustanowienia zabezpieczenia jej wykonania przez Odbiorcę Usług. W ocenie strony skarżącej ustawa nie daje Dostawcy Usług prawa uzależnienia zawarcia umowy od jakiegokolwiek zabezpieczania jego roszczeń. Zgodnie z art 6 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne / Dostawca Usług/ jest zobowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Dostawca Usług jako przedsiębiorstwo nie może uzależniać zawarcia urnowy od innych warunków niż przewidziane w ustawie. Szczególnie w wypadku niniejszym, gdy skala ogólności zapisu może wpływać na instrumentalne wykorzystywanie tego zapisu. Brak możliwości żądania zabezpieczenia wynika z charakteru świadczonych usług, oraz pozycji Dostawcy Usług na rynku. Uregulowanie § 28 ponadto kształtuje prawa i obowiązki także konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Konsument nie ma w zasadzie możliwości zawarcia umowy np. na
wody z innym podmiotem i przyznanie w tym stanie dostawcy Usług możliwości instrumentalnego żądania udzielenia zabezpieczenia i tej podstawie odmowy zawarcia umowy jest niedopuszczalne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu uchwały z dnia (...) sierpnia 2006r. Nr (...) Rada miasta W. nieuwzględniającej wezwanie skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była uchwała nr (...) Rady miasta W. z dnia (...) lutego 2006 r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta W., gmin: M., N., R., S., W. oraz miast P. i P., w części dotyczącej § 19 pkt 1 oraz § 28.
Rozpoznając skargę wniesioną przez A. K. Sąd w pierwszej kolejności dokonał oceny, czy podmiot wnoszący do sądu administracyjnego skargę na uchwałę jest do tego uprawniony w kontekście przesłanek określonych w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Skarżącym może być zatem każdy, kto wykaże, że zaskarżony akt narusza jego "interes prawny lub uprawnienie". Oznacza to, że skarżący musi wykazać, iż w
konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną "prawnie gwarantowaną" (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżonym przezeń zarządzeniem, związek polegający na tym, że zarządzenie to narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) właśnie jego interes prawny lub uprawnienie albo jako indywidualnego podmiotu albo też jako członka określonej wspólnoty samorządowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 III 2003 r, sygn. III RN 42/02, OSNP 2004/7/114). Przy czym interes prawny - a tym samym uprawnienie - stanowi kategorię normatywną i musi wprost wynikać z obowiązującego prawa, przede wszystkim zaś z przepisów regulujących sposób załatwienia sprawy.
W świetle unormowań zawartych w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. (Dz. U Nr 72, poz. 747 ze zm.-zwanej w dalszej części "ustawą"), która to ustawa a przede wszystkim jej art. 19 stanowiła podstawę do podjęcia zaskarżonej uchwały, Sąd uznał, iż strona skarżąca jako właścicielka nieruchomości położonej na terenie Miasta W. i ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacyjnej, posiada legitymację do wniesienia skargi.
Rozpoznając sprawę w kontekście podniesionych przez skarżąca zarzutów, Sąd doszedł do przekonania, iż na uwzględnienie zasługuje podniesiony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia jej interesu prawnego przez § 28 uchwały. Paragraf ten stanowi, iż dostawca usług, czyli przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może uzależnić zawarcie umowy o zapatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków od ustanowienia jej wykonania przez Odbiorcę Usług.
Uregulowanie powyższe, zdaniem Sądu narusza art. 6 ust. 2 ustawy. Stosownie do treści tego artykułu przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzania ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. W ocenie więc Sądu skoro w świetle cytowanego powyżej przepisu obowiązek zawarcia stosownej umowy przez dostawcę wynika wprost z ustawy, za niedopuszczalne należy uznać próbę jego ograniczania w drodze uzależniania zawarcia umowy od ustanowienia zabezpieczenia wykonania umowy przez odbiorcę. Zgodzić się zatem należy ze stroną skarżącą, iż dostawca usług jako przedsiębiorstwo nie może uzależniać zawarcia urnowy od innych warunków niż przewidziane w ustawie. Szczególnie w wypadku niniejszym, gdy skala ogólności zapisu może wpływać na instrumentalne
8
wykorzystywanie tego zapisu. Uregulowanie § 28 kształtuje bowiem prawa i obowiązki odbiorcy usług w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, naruszając jego interesy. Odbiorca nie ma bowiem w zasadzie możliwości zawarcia umowy np. na doprowadzanie wody z innym podmiotem i przyznanie w tym stanie dostawcy Usług możliwości instrumentalnego żądania udzielenia zabezpieczenia i tej podstawie odmowy zawarcia umowy w ocenie Sądu uznać należy za niedopuszczalne, tym bardziej, iż zarówno ustawa, jak i przepisy k.c i k.p.c. dają przedsiębiorstwu możliwości skutecznego egzekwowania swoich praw.
Sąd nie uwzględnił zaś drugiego z zarzutów strony skarżącej, to jest naruszenia jej interesu prawnego przez § 19 zaskarżonej uchwały. W świetle tego paragrafu, odbiorca usług ma obowiązek w oparciu o art. 15 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy wybudować na własny koszt przyłącze kanalizacyjne wraz ze studzienką na terenie nieruchomości gruntowej, z wyjątkiem przypadków , gdy względy techniczne uniemożliwiają lokalizację studzili oraz podłączyć budynek mieszkalny lub inny obiekt do sieci kanalizacyjnej na warunkach wskazanych przez Dostawcę Usług i na podstawie uzgodnionej dokumentacji, za wyjątkiem dokonania wcinki do czynnej sieci kanalizacyjnej. Odbiorca usług może wystąpić o opomiarowanie ilości odprowadzanych ścieków. W takim przypadku koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego ponosi Odbiorca usług. Strona skarżąca nie zgadza się z nałożonym na nią obowiązkiem wybudowania studzienki, wskazując, iż żadne przepisy prawa nie nakładają na odbiorcę takiego obowiązku.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy , zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzania ścieków jest zadaniem własnym gminy. Oznacza to, iż wszystkie sprawy związane z zadaniami wodno ściekowymi, szczegółowo uregulowane w ustawie , należą do gminy. A zatem to obowiązkiem gminy działającej samodzielnie albo w uzgodnieniu z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest rozbudowa sieci w taki sposób aby zaopatrzyć w wodę czy też odprowadzać ścieki wszystkim mieszkańcom gminy. Zgodnie z art. 15 ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest zatem zobowiązane do zapewnienia realizacji budowy i rozbudowy urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w zakresie uzgodnionym w planie rozwoju i modernizacji. Ten sam artykuł w ustępie drugim wskazuje jednak również, iż realizację przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej,
pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci tj.- odbiorca usług.
Zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej.
Nie ulega wątpliwości, iż z gramatycznej wykładni powyższej definicji nie można jednoznacznie wywieść, na kim ciąży obowiązek wybudowania spornej studzienki, odbiorcy usług czy też dostawcy. Wywieść z niej jednak można bezspornie, iż każde przyłącze co do zasady winno być zakończone studzienką. Zgodnie z w/w definicją niedopuszczalna jest bowiem sytuacja jej braku, może być ona najwyżej usytuowana poza granicami nieruchomości należącej do odbiorcy. Wobec powyższego przyjąć należy, iż w sytuacji gdy istnieją możliwości techniczne wybudowania studzienki na gruncie odbiorcy usług, brak jest podstaw do uznania, iż nałożenie na niego takiego obowiązku, jako właściciela gruntu jest niezgodne z prawem. Tym bardziej, iż w sytuacji gdy studzienka znajdować się będzie w granicach nieruchomości odbiorcy, to w konsekwencji przyłącze będzie stanowiło odcinek nawet krótszy niż odległość do granicy nieruchomości. W ocenie bowiem Sądu na gruncie cytowanej powyżej definicji uznać należy, iż co do zasady przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną z siecią gminną, stanowiący jednak co do zasady odległość nie dłuższa niż do granicy nieruchomości ubiegającego się o przyłączenie.
Interpretacja ta pozostaje w ocenie Sądu również w całkowitej zgodności z regulacjami prawa cywilnego. Władający nieruchomością ma bowiem prawo do korzystania z rzeczy, ale tylko w jej fizycznych granicach. A zatem w sytuacji gdy przyłącze, które stanowi jego własność, wobec istnienia studzienki poza jej granicami, miałoby sięgać poza granice nieruchomości, a więc do kolejnej nieruchomości, co do której nie przysługuje mu żaden tytuł prawny, mielibyśmy do czynienia z bezumownym korzystaniem z rzeczy. Z cywilistycznego punktu widzenia, właściciel rzeczy trwale złączonej z nieruchomością (przyłącza) może posiadać tytuł własności do rzeczy jedynie w takiej części, w jakiej ta rzecz usytuowana jest w granicach jego nieruchomości. Bezzasadne byłoby zatem przyjmowanie koncepcji odmiennej, stwierdzającej , iż przyłącze może wychodzić poza granice
10
nieruchomości podłączonej. Argumentacja ta jest zasadna również w sytuacji, gdy przyłącze jest odcinkiem krótszym niż odległość do granicy działki, a więc w sytuacji gdy tak jak proponuje się w kwestionowanej uchwale studzienka znajduje się w granicach nieruchomości. Wobec konieczności jej podłączenia z siecią, będziemy mieli wówczas do czynienia z częścią sieci znajdującą się na prywatnym gruncie. W ocenie jednak Sądu możliwość wybudowania przez gminę części sieci na gruncie prywatnym dopuszcza art. 15 ustawy.
Przyjęcie takiego rozwiązania ma również kolosalne znaczenie dla ewentualnych obowiązków wynikających z prac prowadzonych w pasie drogowym, Odcinek bowiem leżący poza granica nieruchomości odbiorcy nie stanowi przyłącza, ale sieć kanalizacyjną czy też wodociągową. I z tego powodu właściciel sieci , a więc przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a nie właściciel prywatnej nieruchomości powinno zostać zobligowane do wniesienia stosownej opłaty.
Ponadto realizację studzienki przez danego odbiorcę usług uzasadnia również fakt, iż każda studzienka ma określone parametry (tj. wielkość, kształt, materiał, przepustowość), dostosowane do potrzeb konkretnego odbiorcy, w szczególności do ilości i jakości odprowadzanych przez niego ścieków.
W świetle powyższego, skoro brak jest przepisu zakazującego wprost nałożenia na odbiorcę usług obowiązku wybudowania na należącym do niego gruncie wraz z przyłączem studzienki, która co do zasady stanowi zakończenie przełącza, a ponadto winna być dostosowana do potrzeb konkretnego odbiorcy i mieć na celu obsługę danego przyłącza w ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania , iż § 19 zaskarżonej uchwały narusza interes prawny czy też uprawnienie strony skarżącej.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy P.p.s.a , stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 28. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały w powyższej części zapadło w oparciu o art. 152 w/w ustawy. O oddaleniu skargi A. K. w pozostałej części orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. Zaś o zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a
Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd dokonując sprawdzenia pod względem formalnym przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi, uznał, iż w sprawie, pomimo wniesienia skargi przez kilkadziesiąt podmiotów, został uiszczony tylko
11
jeden wpis. Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007r. pełnomocnik skarżących sprecyzował ostatecznie, iż wpis ten uiściła A. K.. W tej sytuacji Sąd postanowił w oparciu o art. 221 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., zwanej w dalszej części P.p.s.a) skargi wniesione przez pozostałych skarżących odrzucić, o czym rozstrzygnięto w pkt 4 sentencji wyroku.