IV SA/Wa 2109/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2013-02-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
obywatelstwo polskieutrata obywatelstwaustawa z 1920 r.nabycie obywatelstwa obcegoprawo administracyjnepostępowanie wznowieniowedecyzja administracyjnaskład orzekającyuzasadnienieorzecznictwo

WSA w Warszawie oddalił skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych odmawiającą uchylenia decyzji o stwierdzeniu utraty obywatelstwa polskiego przez L. L., uznając, że nabycie obywatelstwa innego państwa skutkowało utratą obywatelstwa polskiego na podstawie ustawy z 1920 r.

Sprawa dotyczyła skarg L. R. i E. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o odmowie uchylenia wcześniejszej decyzji stwierdzającej utratę obywatelstwa polskiego przez L. L. Sąd administracyjny oddalił skargi, uznając, że nabycie przez L. L. obywatelstwa innego państwa w 1948 r. skutkowało utratą obywatelstwa polskiego na podstawie art. 11 ustawy z 1920 r., nawet jeśli formalne przepisy dotyczące obywatelstwa tego państwa weszły w życie później.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi L. R. i E. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą uchylenia decyzji stwierdzającej utratę obywatelstwa polskiego przez L. L. Sąd oddalił skargi, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy L. L. utracił obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, który stanowił, że utrata obywatelstwa następuje z mocy prawa w razie nabycia obcego obywatelstwa. Sąd uznał, że nabycie przez L. L. obywatelstwa innego państwa w dniu 24 maja 1948 r. (potwierdzone zaświadczeniem MSW) skutkowało utratą obywatelstwa polskiego, nawet jeśli formalne przepisy dotyczące obywatelstwa tego państwa weszły w życie później. Sąd podkreślił, że prawo międzynarodowe i wewnętrzne każdego państwa określa, kto jest jego obywatelem, a polskie organy nie są władne do oceny prawidłowości nabycia obywatelstwa obcego. Sąd odniósł się również do kwestii obowiązku wojskowego, wskazując, że L. L. przestał podlegać obowiązkowi wojskowemu w Polsce z dniem 1 stycznia 1950 r., co zgodnie z art. 11 ustawy z 1920 r. oznaczało utratę obywatelstwa polskiego z dniem zwolnienia z tego obowiązku, jeśli wcześniej nabył obywatelstwo obce. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego, powołując się na ugruntowane orzecznictwo NSA. Sąd stwierdził również drobne naruszenie proceduralne dotyczące podstawy prawnej decyzji Ministra, jednak uznał, że nie miało ono wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, nabycie obywatelstwa obcego skutkuje utratą obywatelstwa polskiego z mocy prawa na podstawie art. 11 ustawy z 1920 r., niezależnie od daty wejścia w życie przepisów regulujących obywatelstwo obce, o ile istniał trwały węzeł prawny łączący osobę z państwem obcym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nabycie obywatelstwa innego państwa w 1948 r. przez L. L. było wystarczające do utraty obywatelstwa polskiego na podstawie art. 11 ustawy z 1920 r. Podkreślono, że prawo każdego państwa określa jego obywateli, a polskie organy nie oceniają prawidłowości nabycia obywatelstwa obcego. Kluczowe jest istnienie stosunku prawnego łączącego osobę z państwem obcym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

Dz.U. 1920 nr 7 poz 44 art. 11 § pkt 1

Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

Nabycie obywatelstwa obcego przez osobę pełnoletnią skutkuje utratą obywatelstwa polskiego z mocy prawa, z wyjątkiem osób zobowiązanych do czynnej służby wojskowej, które tracą obywatelstwo po zwolnieniu z tego obowiązku.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim art. 17 § ust. 4

Ustawa z dnia 23 maja 1924 r. o powszechnym obowiązku służby wojskowej

Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym

Ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym

PPSA art. 13 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 134 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 151 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wskazanie niewłaściwej podstawy prawnej decyzji, jeśli nie miało wpływu na jej treść.

PPSA art. 146 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 150

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 145a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 145b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabycie obywatelstwa obcego przez L. L. w 1948 r. skutkowało utratą obywatelstwa polskiego na podstawie art. 11 ustawy z 1920 r. Polskie organy nie są władne do oceny prawidłowości nabycia obywatelstwa obcego. L. L. utracił obywatelstwo polskie z dniem zwolnienia z obowiązku wojskowego, gdyż wcześniej nabył obywatelstwo obce.

Odrzucone argumenty

Zarzuty pełnomocników skarżących dotyczące błędnej wykładni art. 11 ustawy z 1920 r. i niewłaściwej oceny materiału dowodowego. Wniosek o skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

obywatelstwo jest trwałym węzłem prawnym łączącym osobę fizyczną z państwem polskie organy nie są władne do stwierdzenia, czy L. L. nabył obywatelstwo [...] w 1948 r. czy w 1952 r. utrata obywatelstwa polskiego w trybie cyt. art. 11 powyższej ustawy następowała z mocy prawa i nie było wymagane wydanie w stosunku do zainteresowanych orzeczenia o utracie obywatelstwa polskiego.

Skład orzekający

Tomasz Wykowski

przewodniczący

Anna Falkiewicz-Kluj

członek

Marta Laskowska-Pietrzak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 11 ustawy z 1920 r. dotyczącego utraty obywatelstwa polskiego w wyniku nabycia obywatelstwa obcego, zwłaszcza w kontekście osób zobowiązanych do służby wojskowej oraz sytuacji państw powstałych po II wojnie światowej."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w okresie międzywojennym i tuż po II wojnie światowej. Interpretacja nabycia obywatelstwa obcego może być specyficzna dla danego państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii obywatelstwa i jego utraty, co ma znaczenie historyczne i prawne. Interpretacja przepisów sprzed dekad w kontekście współczesnych państw i sytuacji życiowych jest interesująca.

Utrata polskiego obywatelstwa przez nabycie obywatelstwa innego państwa – kluczowa interpretacja przepisów z 1920 roku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 2109/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Marta Laskowska-Pietrzak /sprawozdawca/
Tomasz Wykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Sygn. powiązane
II OSK 2052/13 - Wyrok NSA z 2015-03-31
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1920 nr 7 poz 44
art 11
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skarg L. R. i E. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji - oddala skargi -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Minister Spraw Wewnętrznych po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika L. R. oraz pełnomocnika E. K., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiającej – po wznowieniu postępowania – uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., stwierdzającej utratę obywatelstwa polskiego przez L. L., urodzonego [...] listopada 1889 r. w K., syna A. i A. z domu R., zmarłego [...] lipca 1986 r. w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne.
W dniu 4 sierpnia 2010 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek E. K. o stwierdzenie utraty obywatelstwa polskiego przez zmarłego L. L. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. stwierdził utratę obywatelstwa polskiego przez L. L.
W dniu 25 listopada 2011 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek L. R. o wznowienie przedmiotowego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Wojewoda [...] wznowił – na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa – postępowanie w sprawie o stwierdzenie utraty obywatelstwa polskiego przez zmarłego L. L. Następnie z dniu [...] lutego 2012 r. Wojewoda [...] wznowił – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa – postępowanie w sprawie o stwierdzenie utraty obywatelstwa polskiego przez zmarłego L. L. Następnie w dniu [...] lutego 2012 r. Wojewoda [...] wydał decyzję, mocą której odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. stwierdzającej utratę obywatelstwa polskiego przez L. L.
Rozpatrując odwołania pełnomocnika E. K. i pełnomocnika L. R. Minister Spraw Wewnętrznych wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 kpa.
W dniu 25 listopada 2011 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek L. R. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Wnioskodawczyni wskazała jako podstawę wznowienia postępowania przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazała, że "L. R. jest spadkobierczynią L. L. na podstawie prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego K., Wydział [...] Cywilny, sygn.akt [...] oraz sygn.akt [...]". Minister Spraw Wewnętrznych podzielił ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organ pierwszej instancji, że L. R. – jako spadkobierczyni L. L. – przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez spadkobiercę. Bezsprzecznym jest również, że L. R. nie brała bez własnej winy udziału w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę [...] w sprawie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez zmarłego L. L.
Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 148 § 2 kpa wskazuje, że podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wnosi się do organu administracji publicznej w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z akt sprawy wynika, że L. R. dowiedziała się o przedmiotowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w dniu 24 października 2011 r. Zatem wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie wskazanym w przywołanym art. 148 § 2 kpa.
Minister Spraw Wewnętrznych wskazał, że w myśl art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim posiadanie i utratę obywatelstwa polskiego stwierdza wojewoda. Odmowa stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego lub stwierdzenie jego utraty następuje w drodze decyzji administracyjnej. Dla ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego miarodajne są przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia lub czynności, na skutek, których nastąpiło nabycie lub utrata obywatelstwa z mocy prawa lub decyzji właściwego organu.
W trakcie prowadzonego postępowania o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez zmarłego L. L., organ pierwszej instancji ustalił – co wynika z akt sprawy – iż L. L. urodził się w dniu [...] listopada 1889 r. w K., jako syn A. i A. z domu R. W okresie międzywojennym zamieszkał w K. W czasie II wojny światowej przebywał w obozach na terytorium Niemiec. Po wyzwoleniu wyjechał na pobyt stały do ówczesnej Palestyny[...] 1986 r. w [...].
Wojewoda [...] prawidłowo zdaniem organu odwoławczego wskazał, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stosuje się przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. RP nr 7, poz.44), która to ustawa obowiązywała w dacie zaistnienia zdarzeń mających istotne znaczenie dla stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez L. L. Bezspornym jest że zmarły po odzyskaniu niepodległości nabył obywatelstwo polskie na podstawie przepisu art. 2 pkt 1 lit. b ustawy o obywatelstwie państwa Polskiego. Następnie organ rozważył, czy L. L. mógł utracić posiadane obywatelstwo polskie. Kwestie utraty obywatelstwa polskiego do dnia 19 stycznia 1951 r. regulował przepis art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego. Punkt 1 art. 11 ustawy stwierdzał, że utrata obywatelstwa polskiego przez osobę pełnoletnią następuje przez nabycie obcego obywatelstwa. Jednocześnie powyższy przepis zawierał jeden wyjątek, tzn. osoby zobowiązane do czynnej służby wojskowej w Polsce, mogły nabyć obywatelstwo obce dopiero po uzyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, w przeciwnym razie nie przestawały być uważane wobec Państwa Polskiego za obywateli polskich. L. L. utracił obywatelstwo polskie bowiem spełnił wyżej wskazane przesłanki utraty obywatelstwa polskiego. Nabył bowiem w czasie obowiązywania ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego obywatelstwo [...], a następnie przestał podlegać powszechnemu obowiązkowi wojskowemu w Polsce.
Organ podkreślił, że utrata obywatelstwa polskiego w trybie cyt. art. 11 powyższej ustawy następowała z mocy prawa i nie było wymagane wydanie w stosunku do zainteresowanych orzeczenia o utracie obywatelstwa polskiego. Jest to przepis konstytutywny – utrata obywatelstwa następowała – w wyniku nabycia obywatelstwa obcego, a nie wydania decyzji. Organ nie zgodził się z tezami pełnomocników odwołujących, iż mieszkańcy [...], mimo powstania w dniu [...] maja 1948 r. Państwa [...] – nie posiadali obywatelstwa [...] do czasu uchwalenia ustawy o obywatelstwie [...] z 1952 r. Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 1950 r. – w czasie obowiązywania ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego – wydano w [...] ustawę "o powrocie", która przyznawała status obywatela. Ustawa o obywatelstwie [...] "zatwierdzała" posiadane obywatelstwo [...] uzyskane przed 1952 r.
W aktach sprawy znajduje się uwierzytelniona kopia zaświadczenia wystawionego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, stwierdzającego, że L. L. nabył obywatelstwo [...] w dniu [...] maja 1948 r. Jest to dokument urzędowy, nie kwestionowany przez strony. Obywatelstwo jest ściśle powiązane z państwem – jest to węzeł prawny łączący osobę fizyczną z państwem, nie można bowiem mówić o istnieniu państwa bez obywateli. Podstawową zasadą obowiązującą w prawie międzynarodowym jest, iż sprawy nabycia i utraty obywatelstwa należą do wyłącznej kompetencji danego państwa, co wynika z jego suwerenności. Każde państwo ustala również samoistnie, kogo uznaje za swego obywatela. Oznacza to, że prawo wewnętrzne danego państwa reguluje sprawę obywatelstwa i że w indywidualnych wypadkach tylko jego organy orzekają o tym, czy określona osoba jest obywatelem tego państwa. Zgodnie z przepisem art. 1 Konwencji w sprawie pewnych zagadnień dotyczących kolizji ustaw o obywatelstwie oraz protokołem dotyczącym przypadku bezpaństwowości, podpisanej w Hadze dnia 12 kwietnia 1930 r. (Dz.U. RP z 1937 r., Nr 47, poz. 361, ratyfikowanej zgodnie z ustawą z dnia 5 marca 1934 r. – Dz.U. RP Nr 27, poz. 217 i obowiązującej do dnia dzisiejszego), każde państwo władne jest określić w swym ustawodawstwie, kto jest jego obywatelem i ustawodawstwo to winno być przyjęte przez inne państwa, byleby było zgodne z umowami międzynarodowymi, zwyczajem międzynarodowym i zasadami prawnymi ogólnie uznanymi w przedmiocie obywatelstwa. Oznacza to wprost, że polskie organy nie są władne do stwierdzenia, czy L. L. nabył obywatelstwo [...] w 1948 r. czy w 1952 r. Jeżeli w urzędowym zaświadczeniu o posiadaniu obywatelstwa [...] stwierdza się, że L. L. nabył obywatelstwo [...] w dniu [...] maja 1948 r. to żaden polski organ nie jest uprawniony do oceny prawidłowości nabycia obywatelstwa. Minister Spraw Wewnętrznych przywołał orzeczenia sądów administracyjnych dla potwierdzenia swoich rozważań (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2007 r. II OSK 1693/06, z dnia 19 kwietnia 2007 r. II OSK 573/06, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2006, IV SA/Wa 2020/05, z dnia 21 września 2006, IV SA/Wa 507/06, z dnia 3 października 2006 r., IV SA/Wa 1111/06, z dnia 29 września 2010 r., IV SA/Wa 1502/10) oraz zacytował obszerne fragmenty wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2008 r., II OSK 1919/06.
Organ odwoławczy podkreślił, że art. 11 powyższej ustawy zawierał jeden wyjątek, tzn. osoby zobowiązane do czynnej służby wojskowej w Polsce, zgodnie z obowiązującymi przepisami, mogły nabyć obywatelstwo obce dopiero po uzyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, w przeciwnym razie nie przestawały być uważane wobec Państwa Polskiego za obywateli polskich. Zgodnie z ustawą z dnia 23 maja 1924 r. o powszechnym obowiązku służby wojskowej (Dz.U. Nr 61, poz. 609) obowiązkowi wojskowemu podlegali mężczyźni w wieku od 17 lat do końca roku kalendarzowego, w którym skończyli 50 lat. Na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz.U. Nr 25, poz. 220 ze zm.) obowiązkowi wojskowemu podlegali mężczyźni w wieku od 17 lat do końca roku kalendarzowego, w którym ukończyli 60 lat. Natomiast na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz.U. Nr 6, poz. 46 – weszła w życie z dniem 29 maja 1950 r.) obowiązkowi wojskowemu podlegali mężczyźni w wieku od 18 do 50 roku życia włącznie. Obywatele polscy podlegający obowiązkowi wojskowemu w zakresie unormowanym w powyższych ustawach tracili obywatelstwo polskie na skutek nabycia obcego dopiero po zwolnieniu ich z obowiązku wojskowego. Z dniem nabycia obywatelstwa [...] – tzn. z dniem [...] maja 1948 r. L. L. urodzony w dniu [...] listopada 1889 r., zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi służby wojskowej w Polsce podlegał obowiązkowi wojskowemu i zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego – nie przestał być uważany wobec Państwa Polskiego za obywatela polskiego – tj. nie utracił obywatelstwa polskiego przez nabycie obywatelstwa [...].
Jednakże z dniem 1 stycznia 1950 r. L. L., zgodnie z przywołaną wyżej ustawą z 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, przestał podlegać obowiązkowi wojskowemu – stosownie do art. 12 ust. 1 powyższej ustawy – do końca roku kalendarzowego, w którym ukończył 60 lat tj. do dnia [...] grudnia 1949 r. Tym samym L. L. – posiadający już wówczas obywatelstwo [...] – utracił obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, z dniem 1 stycznia 1949 r. – tzn. z dniem zwolnienia z powszechnego obowiązku wojskowego.
Podsumowując Minister Spraw Wewnętrznych wskazał, że Wojewoda [...] zasadnie po wznowieniu postępowania w sprawie obywatelstwa L. L. – wydał w dniu [...] lutego 2012 r. decyzję o odmowie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. stwierdzającej utratę obywatelstwa polskiego przez L. L.
Skargi na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: pełnomocnik E. K. oraz pełnomocnik L. R..
Pełnomocnik E. K. zaskarżonej decyzji zarzucił:
1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – tj. art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. RP nr 7, poz.44) poprzez błędną wykładnię sformułowania "nabycie obywatelstwa polskiego" i w konsekwencji stwierdzenie, że w czasie obowiązywania wskazanej ustawy normującej obywatelstwo doszło do nabycie obywatelstwa [...] przez L. L. i w związku z owym nabyciem utracił on obywatelstwo polskie;
2/ naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy przepisu art. 77 w zw. z art. 80 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego przez ustalenie, że skutek retroaktywny nabycia obywatelstwa [...] przez L. L. od dnia powstania państwa [...] jest relewantny z perspektywy polskiej regulacji ustawowej dotyczącej obywatelstwa.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego szczegółowo opisał stan faktyczny i prawny sprawy, rozwijając wskazane zarzuty.
Pełnomocnik L. R. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1/ przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 i 107 kpa poprzez poczynienie niejednoznacznych i wybiórczych ustaleń co do okoliczności i podstawy utraty (rzekomej) obywatelstwa polskiego przez L. L. i w konsekwencji rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości natury faktycznej i prawnej na niekorzyść strony;
2/ przepisów prawa materialnego tj. art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. RP nr 7, poz.44), poprzez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie polegające na przyjęciu automatyzmu prawnego odnośnie nabycia (rzekomego) obywatelstwa [...], które miało spowodować utratę obywatelstwa polskiego przez L. L. i to niezależnie od wyrażonej przez obywatela polskiego woli.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. Ponadto pełnomocnik skarżącej wniosła, w przypadku gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy rozpoznaniu niniejszej sprawy powziął wątpliwości, co do tego jak należy interpretować art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. RP nr 7, poz.44) o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem "czy wykładania art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. RP nr 7, poz.44), zgodnie z którą po 9 maja 1945 r. automatycznie i niezależnie od woli nabycie obywatelstwa państwa obcego doprowadziło do utraty obywatelstwa polskiego jest zgodna z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r."
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej szczegółowo opisała stan faktyczny i prawny sprawy, rozwijając wskazane zarzuty.
W odpowiedzi na skargi Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o ich oddalenie oraz podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 134 § 2 ww. ustawy).
Skargi złożone w przedmiotowej sprawie nie mogą zostać uwzględnione ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Rozpoznając złożone skargi – odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego – wskazać należy, że Sąd nie powziął wątpliwości co do interpretacji art. art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. RP nr 7, poz.44) wobec ugruntowanego orzecznictwa dotyczącego powyższego przepisu.
W tym miejscu za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z dnia 31 stycznia 2008 r., II OSK 1919/06) należy wskazać, że "ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego w art. 11 pkt 1 stanowiła, że obywatel polski traci, z mocy prawa, obywatelstwo polskie w razie nabycia obcego obywatelstwa, jednakże nie definiowała, jak należy rozumieć nabycie obcego obywatelstwa. Nabycie obywatelstwa obcego to nic innego jak uzyskanie statusu obywatela innego państwa. Kwestia bycia obywatelem innego państwa (nabycia obywatelstwa obcego) wynika z sytuacji panującej w poszczególnych państwach oraz przepisów tych państw, które regulują te sprawy w swoim ustawodawstwie. Oznacza to, że w każdym przypadku konieczne jest dokonanie oceny, czy sytuacja w określonym państwie uzasadnia ustalenie, że określona osoba stała się obywatelem danego państwa (nabyła obywatelstwo tego państwa). Jakkolwiek z reguły sprawy obywatelstwa są regulowane w odrębnych ustawach, to o byciu obywatelem określonego państwa można mówić także w sytuacji, gdy wprawdzie nie ma odrębnej ustawy o obywatelstwie, jednakże stosunki między istniejącym państwem a określonymi osobami są ukształtowane, co do ich treści w sposób wypełniający pojęcie obywatelstwa, rozumianego, jako istnienie określonych relacji między państwem a tymi osobami. Nie może mieć wobec tego przesądzającego znaczenia jednie formalne uregulowania sprawy obywatelstwa. Odwołując się do monografii W. Ramusa, Instytucje prawa o obywatelstwie polskim, PWN Warszawa 1980, str. 9-24, należy przyjąć, że obywatelstwo należy pojmować, jako stosunek publicznoprawny między państwem a jednostką (osobą), z którego to stosunku wynikają wzajemne prawa i obowiązki jednostki (osoby) i państwa, które stanowią materialnoprawną treść obywatelstwa. Jako specyficzne prawa i obowiązki związane z obywatelstwem przyjmuje się przede wszystkim te prawa i obowiązki, których nie mają cudzoziemcy, a więc prawa polityczne, prawo do ochrony dyplomatycznej w czasie pobytu obywatela za granicą, prawo powrotu do kraju, a gdy chodzi o obowiązek - to obowiązek wierności wobec państwa, obowiązek posłuszeństwa i obowiązki służby wojskowej. Inaczej mówiąc obywatelstwo jest trwałym węzłem prawnym łączącym osobę fizyczną z państwem, co oznacza prawną przynależność do określonego państwa, z której wynikają wzajemne prawa i obowiązki takiej osoby i państwa, stanowiące materialnoprawną treść obywatelstwa.
Z tych względów dla ustalenia, kiedy skarżący nabył obywatelstwo obce [...] nie może mieć przesądzającego znaczenia to, z jaką datą została uchwalona ustawa o obywatelstwie [...], ale to, czy można przyjąć, że już przed uchwaleniem tej ustawy określone osoby miały status prawny obywateli państwa [...]. Skoro na określonym terytorium powstało państwo [...], które zostało uznane przez społeczność międzynarodową, to osoby narodowości [...], które zamieszkały w tym państwie z zamiarem bycia obywatelami tego państwa, przyjmując przynależność do tego państwa, którą określały prawa i obowiązki między tymi osobami a państwem, składające się na treść obywatelstwa, stawały się obywatelami tego państwa.
Nie sposób przyjąć, że państwo [...] w okresie od 1948 r. do 1952 r. (do czasu uchwalenia ustawy o obywatelstwie [...]) funkcjonowało, jako państwo, bez obywateli. Przeczy temu nie tylko ustawa o obywatelstwie [...], która potwierdziła obywatelstwo [...] osób narodowości [...], które po utworzeniu państwa [...] osiedliły się w [...], jako imigranci, ale także ustawa o prawie powrotu, która określała prawa imigrantów narodowości [...], którzy wyrazili wolę osiedlenia się w [...]". W niniejszej sprawie z dokumentu (uwierzytelniona kopia zaświadczenia wystawionego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych [...]) znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż skarżący posiadał obywatelstwo [...] od [...]maja 1948 r.
Z tych względów należało przyjąć, iż osoby narodowości [...], które po powstaniu państwa [...] przybyły do tego państwa z zamiarem stałego osiedlenia się w tym państwie, były obywatelami [...], także przede uchwaleniem ustawy o obywatelstwie [...], co oznaczało nabycie obcego obywatelstwa w rozumieniu ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.
Jednocześnie wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ naruszył art. 107 § 1 kpa, wskazując niewłaściwą podstawę prawną decyzji tj. art. 151 § 1 pkt 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b (pkt 1).
Analiza treści decyzji, a w szczególności jej uzasadnienia wskazuje bowiem, że odmowa uchylenia decyzji nastąpiła nie z powodu braku przesłanek wznowienia postępowania, tylko bowiem z tego powodu, że wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa).
Powyższe naruszenie art. 107 § 1 kpa nie dyskredytuje jednak podjętego rozstrzygnięcia bowiem w istocie nie miało wpływu na jego treść.
Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI