IV SA/Wa 2108/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-01
NSAAdministracyjneWysokawsa
nieruchomościzajęcie nieruchomościadministracyjne postępowaniesprostowanie decyzjinieważność decyzjiKodeks postępowania administracyjnegoczasowe zajęcielinia energetyczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu decyzji z 1976 r., uznając, że sprostowanie to było rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z 2013 r. prostującego decyzję z 1976 r. o czasowym zajęciu nieruchomości. Skarżący K.J. argumentował, że postanowienie z 2013 r. jest wadliwe, ponieważ wprowadziło zmianę strony postępowania na J.S., który zmarł w 1937 r., co stanowi rażące naruszenie prawa. Organy administracji odmawiały stwierdzenia nieważności, wskazując na nieuregulowany stan prawny nieruchomości w 1976 r. i brak jednoznacznych dowodów. WSA uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że sprostowanie w trybie art. 113 KPA nie może prowadzić do zmiany strony postępowania, a tym bardziej do skierowania decyzji do osoby zmarłej, co jest rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta S. z 2013 r. o sprostowaniu z urzędu decyzji z 1976 r. dotyczącej czasowego zajęcia nieruchomości. Skarżący K.J. domagał się stwierdzenia nieważności postanowienia z 2013 r., argumentując, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ sprostowanie polegało na zmianie strony postępowania z "S. J." na "J. S.", który zmarł w 1937 r. Organy administracji odwoławczej odmawiały stwierdzenia nieważności, powołując się na nieuregulowany stan prawny nieruchomości w dacie wydania decyzji z 1976 r. oraz na fakt, że postanowienie z 2013 r. zostało skierowane do T.S.A. i na tablicę ogłoszeń, a nie bezpośrednio do zmarłego. Sąd administracyjny uznał jednak, że postanowienie z 2013 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 113 § 1 KPA oraz art. 16 § 1 KPA. Sąd podkreślił, że tryb sprostowania służy jedynie poprawieniu oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych, a nie merytorycznej zmianie rozstrzygnięcia czy zmianie strony postępowania, zwłaszcza gdy prowadzi to do skierowania decyzji do osoby nieżyjącej. WSA stwierdził, że taka zmiana jest niedopuszczalna i stanowi rażące naruszenie prawa, które nie jest możliwe do pogodzenia z zasadami praworządności. W związku z tym sąd uchylił zaskarżone postanowienie Ministra.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie o sprostowaniu, które zmienia stronę postępowania, wprowadzając dane osoby nieżyjącej w dacie wydania pierwotnej decyzji, jest wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tryb sprostowania z art. 113 KPA nie pozwala na merytoryczną zmianę rozstrzygnięcia ani zmianę strony postępowania, zwłaszcza gdy prowadzi to do skierowania decyzji do osoby zmarłej. Taka zmiana jest niedopuszczalna i stanowi rażące naruszenie prawa, które nie jest zgodne z zasadami praworządności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

k.p.a. art. 113 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb sprostowania służy jedynie poprawieniu oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, nie może służyć merytorycznej zmianie rozstrzygnięcia ani zmianie strony postępowania.

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje kwestię ostateczności decyzji i przypadki ich wzruszenia.

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 35

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie z 2013 r. o sprostowaniu decyzji z 1976 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ zmieniło stronę postępowania na osobę zmarłą przed wydaniem pierwotnej decyzji. Tryb sprostowania z art. 113 KPA nie może służyć merytorycznej zmianie rozstrzygnięcia ani zmianie strony postępowania.

Odrzucone argumenty

Organy administracji argumentowały, że nie można jednoznacznie stwierdzić, kto był stroną w 1976 r. z powodu nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości i rozbieżności w dokumentacji. Organy wskazywały, że postanowienie z 2013 r. zostało skierowane na tablicę ogłoszeń i do T.S.A., a nie bezpośrednio do zmarłego.

Godne uwagi sformułowania

Sprostowanie nie może przede wszystkim prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Postanowienie z [...] listopada 2013 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem tego przepisu i art. 16 § 1 k.p.a. Organ do treści decyzji wprowadził "J.S.", zamiast pierwotnie występującego "S. J.". W rzeczywistości dokonał niedopuszczalnej zmiany związanej z merytoryczną zmianą rozstrzygnięcia, w trybie nieprzewidzianym przez przepisy prawa.

Skład orzekający

Kaja Angerman

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Golat

członek

Anna Sidorowska-Ciesielska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 113 KPA w kontekście sprostowania decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy dotyczy zmiany strony postępowania lub danych osoby nieżyjącej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprostowania decyzji z lat 70. XX wieku, ale zasady interpretacji art. 113 KPA są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błąd proceduralny sprzed dekad (sprostowanie decyzji dotyczące osoby zmarłej) może zostać naprawiony przez sąd administracyjny, podkreślając znaczenie praworządności i prawidłowego stosowania przepisów KPA.

Sąd administracyjny naprawia błąd sprzed 50 lat: sprostowanie decyzji dotyczące zmarłego było rażącym naruszeniem prawa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 2108/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sidorowska-Ciesielska
Kaja Angerman /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Golat
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OZ 486/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-09
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 113 § 1, art. 126, art. 134, art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 1 lutego 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.J. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 7 sierpnia 2023 r. nr DO-II.7612.2.2023.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącego K.J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
IV SA/Wa 2108/23
UZASADNIENIE
Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r., DO-II.7612.2.2023.KC po rozpatrzeniu zażalenia K. J. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z 27 stycznia 2023 r., znak: [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 2013 r., znak: [...] o sprostowaniu z urzędu decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z [...] listopada 1976 r., nr [...] zezwalającej Z. na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w S., oznaczonej w rejestrze nr [...] jako działka nr [...], w ten sposób, że występujący w treści decyzji zapis "[...]" zmieniono na "[...]", w zakresie działki oznaczonej obecnie numerem [...].
Postanowienie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.
Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 94 ze zm.), decyzją z [...] listopada 1976 r., nr [...] zezwolił Z. na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr [...], w części niezbędnej na przeprowadzenie linii napowietrznej 110 kV do stacji energetycznej 110/20/6 kV "[...]".
Pismem z 29 sierpnia 2012 r. K. J., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z [...]listopada 1976 r.
Postanowieniem z [...] listopada 2013 r. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w ww. decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z [...] listopada 1976 r. w ten sposób, że występujący w treści decyzji zapis "[...]" zmieniono na "[...]".
Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2014 r., odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z [...] listopada 1976 r.
Decyzją z [...] września 2015 r., [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 lutego 2016 r., sygn. akt: IV SA/Wa 3514/15 oddalił skargę K. J. na ww. decyzję Ministra.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1290/16 uchylił ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2016 r. sygn. akt: IV SA/Wa 3514/15 i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Prawomocnym wyrokiem z 6 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1624/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 25 września 2015 r.
Decyzją z 14 sierpnia 2019 r., znak: DO-II.4612.189.2018.KC Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2014 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2021 r., stwierdził, iż decyzja Prezydenta Miasta S. nr [...] z [...] listopada 1976 r. sprostowana postanowieniem Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 2013 r., została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej działki oznaczonej obecnie numerem [...] (dawniej działka nr [...]).
Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 24 stycznia 2022 r., DO-II.7612.108.2021.KC uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r., i umorzył postępowanie przed organem I instancji.
Wnioskiem z 11 grudnia 2022 r. K. J. wystąpił o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 2013 r., nr [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] (powstała z podziału działki nr [...], która z kolei powstała z podziału działki nr [...]), jako postanowienia wydanego z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że J. S. nie mógł być stroną postępowania w 1976 r., ponieważ zmarł w 1937 r. a prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 2013 r.
K.J.wniósł zażalenie na ww. postanowienie.
Minister w uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazał w szczególności, że ze znajdującej się w aktach niniejszej sprawy kopii wykazu właścicieli i użytkowników gruntów nad którymi przebiega linia elektroenergetyczna - dla linii elektroenergetycznej 110 kV [...] datowanego na dzień 18 marca 1976 r., wynika, że pod pozycją nr [...] jako właściciel/użytkownik działki nr [...] ark. [...], ozn. w rejestrze nr [...], figuruje S. ([...]) J. s. S., zamieszkały w Z. przy ul. [...].
Natomiast z wykazu zmian gruntowych dotyczących działki nr [...] ark. [...], nr w rejestrze gruntów [...], położonej przy ul. [...], obręb S., z której powstały działki nr [...] i nr [...], jako władającego/władających wskazano S. J. i S. Z. ul. [...]. Z kolei z opisu i mapy dot. nieruchomości gruntowej nr rejestru gruntów [...] oznaczonej jako działki nr [...]i nr [...]jako władający zostali wpisani S.J. i S.
W rozdzielniku decyzji Prezydenta Miasta S. decyzji nr [...] z [...] listopada 1976 r., wskazano adres: S. ul. [...]. Organ I instancji, na podstawie pisma Urzędu Miasta S. Wydziału Spraw Obywatelskich z 4 lutego 2020 r. ustalił, że ulica [...] jest tożsama z ulicą [...], a więc z ulicą wskazaną jako miejsce zamieszkania J. i S.S. (zmiana nazwy nastąpiła uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] czerwca 1975 r" nr [...]).
Minister podkreślił, iż w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z [...] listopada 1976 r. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], (z której podziału powstała działka nr [...]) miała nieuregulowany stan prawny, dlatego też nie sposób bezsprzecznie ustalić, że stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr [...] z [...] listopada 1976 r. był faktycznie J. S., tym bardziej, iż dokumentami wskazującymi na stan władania przedmiotowym gruntem były jedynie ewidencja gruntów, która wszak, nie może stanowić dokumentu źródłowego w zakresie uprawnień o charakterze prawnorzeczowym. Ewidencja gruntów, pełni funkcje wyłącznie informacyjno- techniczne i nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1422/18 - publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości nastąpiło dopiero wskutek wydania przez Sąd Rejonowy w S. Wydział II Cywilny prawomocnego postanowienia z [...] lutego 2001 r. sygn. akt [...]stwierdzającego, że E. R. c. F. i A. oraz J. S. s. W. i Z. po [...] części każde z nich oraz R. R. s. F. i A. w [...] częściach, nabyli z dniem 4 kwietnia 1972 r. przez zasiedzenie własność nieruchomości położnej w S. przy ul. [...] o pow. 563 m2, oznaczonej jako działka nr [...], na mapie nr [...], obręb S.
Jednakże, jak słusznie podniósł Wojewoda [...], pomimo że prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przez zasiedzenie zostało nabyte przez E. R., J. S. i R. R. z dniem 4 kwietnia 1972 r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 1976 r., to w dacie tej nie było w obrocie prawnym postanowienia sądu cywilnego o nabyciu prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia.
Organ odwoławczy podkreślił, że rozbieżności w danych osobowych zawarte w ewidencji gruntów i wykazie użytkowników gruntów, nad którymi przebiegać miała linia elektroenergetyczna 110 kV nie dotyczyły tylko przedmiotowej działki nr [...]. Przykładowo w opisanym powyżej wykazie z 18 marca 1976 r. jako właściciel/użytkownik działki nr [...] pod poz. nr [...] widnieje E. D. (prawidłowo nazwisko to powinno brzmieć R. - zob. postanowienie Prezydenta Miasta S. z [...] czerwca 2014 r., znak: [...] o sprostowaniu decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 1976 r. Nr [...]).
Organ I instancji trafnie zwrócił uwagę, że nie można kategorycznie stwierdzić, aby J. S. nie mógł być stroną postępowania w 1976 r., gdyż organ nie jest w stanie wykazać na podstawie zgromadzonej dokumentacji, że w niniejszej sprawie decyzja z [...] listopada 1976 r., sprostowana postanowieniem z [...] listopada 2013 r. została skierowana do zmarłego w 1937 r. J. S., syna S.
Organ odwoławczy wskazał, że oceniał postanowienie z [...] listopada 2013 r. a nie decyzję z [...] listopada 1976 r. zezwalającą na czasowe zajęcie nieruchomości. Podkreślił, iż postanowienie z [...] listopada 2013 r. zostało skierowane na tablicę ogłoszeń oraz do T.S.A., a więc nie zostało skierowane do osoby zmarłej ani osoby nie będącej stroną w sprawie. Ustalenie komu w dacie wydania decyzji z 1976 r. przysługiwały prawa rzeczowe to kwestia oceny postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 1976 r. Skoro stan prawny nieruchomości był nieuregulowany to znaczy, że nie można przypisać postanowieniu z [...] listopada 2013 r. rażącego naruszenia prawa skoro organ oparł się na dostępnych mu dokumentach tj. rejestrze nr [...].
Mając zatem na uwadze powyższe rozbieżności oraz braki w dokumentacji sprawy sprzed prawie 50 lat nie sposób stwierdzić w sposób bezwzględny jaki podmiot władał faktycznie gruntem w dacie wydania przez Prezydenta Miasta S. decyzji nr [...] z [...] listopada 1976 r., a tym samym nie sposób stwierdzić, wobec opisanych rozbieżności, aby postanowienie Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 2013 r. o sprostowaniu było obarczone kwalifikowaną wadą prawną.
Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Nie jest dopuszczalne opieranie się w tym zakresie na okolicznościach ocennych (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 70/22 - publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zatem tylko stwierdzone, a nie domniemane rażące naruszenie prawa może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Mając na względzie powyższe organ stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, iż kwestionowane postanowienie Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 2013 r., o sprostowaniu z urzędu decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z [...] listopada 1976 r. jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z analizy sprawy nie wynika, aby postanowienie Prezydenta Miasta S. z 8 listopada 2013 r., było dotknięte pozostałymi kwalifikowanymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 Kpa.
K. J. wniósł skargę na postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi podniósł w szczególności, że tryb uregulowany w art. 113 § 1 k.p.a. nie może służyć naprawianiu błędów popełnionych przez organ administracji publicznej w stosowaniu prawa. Wadliwą decyzję ostateczną można wzruszyć tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, a nie sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Potwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku o sygn. akt VII SA/Wa 264/23 z 5 czerwca 2023 r.
Sprostowanie może odnosić się tylko do tych elementów, które faktycznie w decyzji istniały, a jedynie zostały błędnie wyrażone. Sprostowanie nie może przede wszystkim prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87, OSP 1990, Zeszyt 11-12, poz. 398)
Wojewoda [...] w okresie 2012 - 2021 roku prowadził postępowanie zakończone decyzją [...] z [...] kwietnia 2021 r. i w uzasadnieniu podał, że J. S. zmarł 10 marca 1937 roku.
Postanowienie Prezydenta Miasta S. z [...].11.2013 r., którym Prezydent Miasta S. sprostował decyzję Wiceprezydenta Miasta S. z 1976 r. zmieniając nazwisko S. J. na S. J., jest obarczone wadą opisaną w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż J.S. nie mógł być stroną postępowania w 1976 roku skoro nie żył. Decyzję skierowano do J. S., a nie do J. S.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rozwoju i Technologii, poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...] oraz postanowienia Prezydenta Miasta S. nr z [...] listopada 2013 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie sądu organ nadzoru nieprawidłowo ocenił, że nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać, że postanowienie z [...] listopada 2013 r. wydane przez Prezydenta Miasta S. zostało dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.
Kontroli Sądu poddana zostało postanowienie wydane w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji czy też postanowienia stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Istotą postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji/postanowienia jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla ramy powierzonej sądowi kontroli legalności decyzji wydanej przez organ odwoławczy w postępowaniu nadzwyczajnym.
Należy przypomnieć, że ze względu na treść art. 126 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
Niewątpliwie stwierdzenie nieważności jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji/postanowienia i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja/postanowienie w sposób oczywisty dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że wykładnia tego przepisu nie może być wykładnią rozszerzająca. W odniesieniu do wady wymienionej w § 1 pkt 2 tego przepisu, nie można utożsamiać pojęcia rażącego naruszenia prawa z każdym naruszeniem przepisów, lecz z obrazą oczywistą i niewątpliwie istotną dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Taką cechę ma więc jedynie takie naruszenie, które dotyczy przepisu mającego zastosowanie w bezpośrednim jego znaczeniu i które powoduje, że wywoływanych przez decyzję skutków nie można pogodzić z wymaganiami praworządności.
W przedmiotowej sprawie kierując się powyższymi kryteriami należy uznać, że doszło do oczywistego naruszenia prawa, którego skutki jako aktu wydanego przez organ państwa, nie są do pogodzenia z zasadami praworządności.
Skarżący zarzuca postanowieniu z [...] listopada 2013 r. wady polegające na rażącym naruszeniu prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), z uwagi na to, że sprostowanie decyzji z 1976 r. prowadziło do zmiany rozstrzygnięcia w związku ze zmianą strony postępowania, a także z uwagi na to, że wprowadzona postanowieniem do treści decyzji strona nie żyła już w dacie wydania decyzji z 1976 r.
W ocenie sądu zarzuty skargi są uzasadnione.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanego w postępowaniu nieważnościowym postanowienia stanowił art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.
Zdaniem sądu postanowienie Prezydenta Miasta S. z [...] listopada 2013 r. o sprostowaniu z urzędu decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z [...] listopada 1976 r. nr [...] zezwalającej Z. na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w S., oznaczonej w rejestrze nr [...] jako działka nr [...]. zostało wydane z rażącym naruszeniem tego przepisu i art. 16 § 1 k.p.a.
Organ wydanym postanowieniem wprowadził zmiany do ww. decyzji w zakresie podmiotu, którego prawo podlegało ograniczeniu, a więc podmiotu, do którego decyzja została skierowana. Organ do treści decyzji wprowadził "J.S.", zamiast pierwotnie występującego "J. S.".
Oznacza to, że dokonał zmiany treści decyzji w zakresie istotnie wykraczającym poza ramy wynikające z art. 113 k.p.a. W rzeczywistości dokonał niedopuszczalnej zmiany związanej z merytoryczną zmianą rozstrzygnięcia, w trybie nieprzewidzianym przez przepisy prawa.
Według art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Tryb przewidziany w art. 113 k.p.a. służy poprawieniu drobnych, oczywistych, nieistotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia merytorycznego niezgodności występujących w treści decyzji/postanowienia, co do których nie ma wątpliwości, że znalazły się w treści rozstrzygnięcia wbrew zamierzeniu organu, co znajduje niewątpliwe potwierdzenie w materiale dowodowym.
Zaskakująca jest więc koncepcja przyjęta przez organy orzekające w obu instancjach, że dopuszczalne było wykorzystanie tego trybu do zmiany decyzji z 1976 r. w zakresie podmiotu do którego decyzja została skierowana. Przecież organ I instancji w swoich rozważaniach w uzasadnieniu wydanego postanowienia zauważył, że co do zasady istnieje możliwość sprostowania nieprawidłowości w zakresie identyfikacji strony postępowania, ale tylko w takim przypadku, w którym zabieg ten nie prowadzi do zmiany pierwotnego rozstrzygnięcia, a więc do skierowania decyzji do zupełnie innej osoby.
W przedmiotowej sprawie miała miejsce właśnie nieprawidłowa i niedopuszczalna sytuacja, w której organ dokonał zmiany decyzji nr [...] z [...] listopada 1976 r. w zakresie podmiotu, do którego decyzja została skierowana.
Zastrzeżenia co do dokonanej w tym trybie zmiany decyzji i kluczowego znaczenia dokonanej zmiany wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z . z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1290/16 wskazując, że " Sposób rozstrzygnięcia sprawy przez WSA wydaje się tym bardziej niezrozumiały, gdy zwróci się uwagę na fakt sprostowania decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., Nr 91/76 o "czasowym zajęciu nieruchomości" w kluczowej dla jej istoty kwestii jej adresata, pierwotnie określonego jako " S. J.", a więc strony postępowania administracyjnego, dopiero w dniu [...] listopada 2013 r. określonego jako "S. J. ".
Nie można zgodzić się z organem odwoławczym, że istniejące wątpliwości co do tego kto powinien być stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] listopada 1976 r. nie pozwala na stwierdzenie nieważności postanowienia z [...] listopada 2013 r. o sprostowaniu tej decyzji.
Otóż postanowienie z [...] listopada 2013 r. zostało wydane w sposób oczywisty z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. W tym zakresie nie istnieją jakiekolwiek wątpliwości. Dla braku możliwości wydania postanowienia w zakresie zmiany podmiotu decyzji w trybie jej sprostowania nie ma żadnego znaczenia, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania zwyczajnego pozostawiał wątpliwości co do prawa własności czy posiadania nieruchomości, jak też, że wydając postanowienie organ oparł się na dowodzie w postaci wypisu z ewidencji.
Z punktu widzenia obecnych standardów ograniczania prawa własności postanowienie z [...] listopada 2013 r. należało uznać za wadliwe, a pozostawienie go w obrocie prawnym za niedające się pogodzić z zasadami praworządności. Niestety treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że organ odwoławczy myli pojęcie doręczenia postanowienia z pojęciem skierowania postanowienia do określonej strony postępowania.
Z powyższych względów istniała przesłanka do stwierdzenia, iż kontrolowane postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI