IV SA/Wa 2101/17

IV SA/Wa 2101/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-11-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2017-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
II OSK 1713/18 - Wyrok NSA z 2018-10-02
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1650
art. 28 ust. 1 pkt 1, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dz.U. 2017 poz 1836
art. 28 ust. 1, art. 61 ust. 1
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] marca 2017 r. o odmowie cudzoziemcowi – p. S. A., obywatelowi [...] – wjazdu na terytorium Polski.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że [...] marca 2017 r. Cudzoziemiec zgłosił się do kontroli granicznej na kierunku wjazdowym do Polski, na kolejowym przejściu granicznym Placówki Straży Granicznej w [...] Legitymował się ważnym paszportem. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] stwierdził, że nie posiada on ważnej wizy lub innych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Polski i - na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990, ze zm.) - odmówił mu wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy, po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem w sprawie oraz złożonym odwołaniem, przytoczył treść art. 6 ust. 1 lit. b i art. 14 rozporządzenia (UE) nr 2016/399 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. L 77 z 23 marca 2016 r., s. 1) oraz art. 28 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Podał, że [...] marca 2017 r. w godzinach porannych, na kolejowym przejściu granicznym w [...], stawili się przedstawiciele organizacji pozarządowych i adwokaci (14 osób), posiadający pełnomocnictwa do reprezentowania 26 osób z grupy 151 cudzoziemców (78 osób dorosłych i 73 dzieci), którzy o godzinie 6.23 stawili się do odprawy granicznej na kierunku wjazdowym do Polski ("Komunikat dotyczący sytuacji w przejściu granicznym w [...], wydruk ze strony [...] w aktach sprawy). Wymienieni powyżej cudzoziemcy zgłosili się do kontroli granicznej nie posiadając dokumentów, zezwalających na wjazd. Większość z cudzoziemców deklarowała ekonomiczny charakter swojej podróży, część osób odmawiała podawania szczegółów, ograniczając się jedynie do stwierdzenia "adwokat". Cudzoziemcy wielokrotnie wcześniej stawiali się do kontroli granicznej bez wymaganych dokumentów i - z uwagi na niespełnianie przesłanek wjazdu, w postaci braku ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu - każdorazowo komendant placówki Straży Granicznej wydawał im odrębne decyzje administracyjne o odmowie wjazdu. Od przedmiotowych decyzji cudzoziemcy nie wnieśli odwołań. Cudzoziemiec znajdował się wśród nich.
Dalej organ wskazał, że Cudzoziemiec stawiając się na wjazd na terytorium Polski podlega każdorazowo odrębnej, szczegółowej odprawie granicznej, przeprowadzanej w przejściu granicznym przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Ma ona na celu m. in. weryfikację spełniania warunków wjazdu. Straż Graniczna, jako formacja graniczna, jest obowiązana przede wszystkim przeciwdziałać nielegalnej migracji i poprzez prowadzone działania uniemożliwiać osobom, które nie spełniają warunków wjazdu i pobytu, dostępu nie tylko do terytorium Polski, ale jednocześnie, z uwagi na brak kontroli na granicach wewnętrznych Unii Europejskiej, do terytorium całej strefy Schengen. Niniejszy obowiązek wynika z przepisów kodeksu granicznego Schengen, w szczególności z art. 13. Organ Straży Granicznej każdorazowo przeprowadza, indywidualną, wnikliwą ocenę konkretnej sytuacji na podstawie rozpytania cudzoziemca odnośnie szczegółów dotyczących celu wjazdu i pobytu. Taka szczegółowa odprawa jest przeprowadzana na drugiej linii kontroli. Jeżeli w jej trakcie cudzoziemiec podaje wyłącznie ekonomiczne lub osobiste, przyczyny wjazdu, komendant placówki Straży Granicznej jest obowiązany wszcząć postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy. Wszystkie działania realizowane przez Straż Graniczną wobec cudzoziemców na drugiej linii kontroli granicznej w trakcie odprawy granicznej są uregulowane w art. 8 kodeksu granicznego Schengen. Z chwilą stawienia się cudzoziemca do odprawy granicznej funkcjonariusz weryfikuje posiadanie przez niego dokumentów, uprawniających do wjazdu. W toku takiej weryfikacji, prowadzonej wobec Cudzoziemca, okazało się, że nie posiada on ważnej wizy uprawniającej do wjazdu i pobytu. Z uwagi na powyższe został przekazany na drugą linię kontroli w celu prowadzenia dalszych czynności z jego udziałem. Zapytany wówczas o cel wjazdu, oświadczył, że jedzie do Polski pracować, chce również trenować lekkoatletykę. Co istotne, oświadczenia tożsamej treści złożyli podróżujący wraz z nim brat oraz matka.
Kontrola drugiej linii – jak zauważył organ - jest odprawą szczegółową, która w myśl przepisów kodeksu granicznego Schengen może być przeprowadzona w miejscu, innym niż to, w którym dokonywana jest odprawa wszystkich osób (pierwsza linia). Takie działania mają na celu m. in. zapewnienie płynności ruchu granicznego. Uczestnikami odprawy granicznej - w tym kontroli na drugiej linii - są wyłącznie funkcjonariusze, którzy posiadają stosowne upoważnienia w tym zakresie (w tym dostęp do pomieszczeń służbowych Straży Granicznej i możliwości przetwarzania danych w systemach informatycznych, wspomagających czynności odprawy granicznej) oraz podróżny - w tym przypadku Cudzoziemiec. Tym samym nie jest możliwe dopuszczenie do udziału w niej osób, które nie podlegają w tym samym czasie tego typu czynnościom. Cudzoziemiec samodzielnie uzasadnia cel swojego wjazdu, a okoliczność ta stanowi jeden z obligatoryjnych elementów warunkujących przekroczenie zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Charakter czynności na drugiej linii oraz miejsce ich prowadzenia (specjalnie wydzielona strefa w infrastrukturze przejścia granicznego) uniemożliwiają - na tym etapie realizowania czynności odprawy granicznej - dopuszczenie do nich pełnomocnika, ustanowionego przez cudzoziemca w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie odmowy wjazdu. Zakres działań pełnomocników w tego typu sprawach nie może bowiem powodować zakłóceń płynności odpraw granicznych osób przekraczających granicę w tym samym miejscu i czasie. Ponadto, gdy okoliczności niespełniania przez cudzoziemca warunków wjazdu nie budzą wątpliwości, a obowiązujące przepisy obligują organ do wydania w danym stanie faktycznym decyzji określonego rodzaju, realizowanie przez organ w toku postępowania administracyjnego pewnych czynności - jak, np. zapewnienie ustanowionemu pełnomocnikowi możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji oraz zgłoszenia żądań w wyznaczonym terminie - prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania postępowania i wiązałoby się z nawet kilkutygodniowym pobytem cudzoziemca w pomieszczeniach przejścia granicznego - do czasu wydania rozstrzygnięcia. Jest to prawnie niemożliwe i obiektywnie niewykonalne. Decyzja o odmowie wjazdu na terytorium Polski jest wydawana w trakcie odprawy granicznej osobie, której nie zezwolono na przekroczenie granicy państwowej i zostaje przez cudzoziemca wykonana z chwilą jej wydania z mocy ustawy. W sytuacji, gdy cudzoziemiec jest reprezentowany przez pełnomocnika, decyzja jest niezwłocznie doręczana pełnomocnikowi, który ma również możliwość zapoznania się z całością materiałów, dotyczących sprawy.
Ponieważ niespełnianie przez Cudzoziemca warunków wjazdu nie budziło wątpliwości, obowiązkiem organu było podjęcie określonych w przepisach prawa czynności dla uniemożliwienia mu wjazdu, poprzez wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie. Takie działanie ma służyć przede wszystkim ochronie interesów państwa oraz ładu i porządku publicznego.
Dalej organ wywodził, że umożliwił Cudzoziemcowi zrealizowanie uprawnień wynikających z K.p.a., jak: udział na całym etapie postępowania administracyjnego, zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem w postępowaniu, wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji, co do dowodów w sprawie, wniesienie odwołania czy ustanowienie pełnomocnika. Cudzoziemiec był obecny w toku wszystkich czynności, prowadzonych z jego udziałem w zrozumiałym dlań języku na kolejowym przejściu granicznym w [...] Bezpośrednio - w sposób ciągły - w nich uczestniczył. Ze zgromadzonego przez organ I. instancji materiału nie wynika, aby w toku postępowania lub przed wydaniem decyzji o odmowie wjazdu na granicy wnosił o udzielenie wyjaśnień lub zgłaszał jakiekolwiek uwagi lub żądania, mające wpływ na rodzaj wydanego rozstrzygnięcia. Zarzuty, że ze sporządzonej notatki nie wynika, jak długo trwały czynności z udziałem Cudzoziemca, czy brała w nich udział osoba porozumiewająca się w języku [...] lub języku [...] i jakie zadano pytania są nieistotne w sprawie. Czynności, z udziałem cudzoziemców, zawsze są prowadzone bowiem w zrozumiałym dlań języku. Dla organu administracji istotne jest zaś, czy uzyskane informacje nie budzą wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy. Mając to na uwadze, oraz odnosząc się do argumentacji, podniesionej przez pełnomocnika w odwołaniu i w piśmie z 29 maja 2017 r., organ wskazał, że - wbrew zarzutom odwołania - w omawianej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Z przeprowadzonego przez funkcjonariusza Placówki Straży Granicznej rozpytania wynikało: Cudzoziemiec - stawiając się do odprawy na przejściu granicznym – oświadczył, że jedzie do Polski pracować, chce również trenować lekkoatletykę. Nie deklarował chęci ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Organ odnotował, że każde rozpytanie, odnośnie deklarowanego celu i warunków wjazdu, jest przeprowadzane przez funkcjonariusza w języku zrozumiałym dla cudzoziemca.
Według organu odwoławczego nie znalazły zatem potwierdzenia ani argumenty, sformułowane w odwołaniu odnośnie deklarowania przez Cudzoziemca chęci złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani zarzuty, sformułowane pod adresem funkcjonariuszy placówki Straży Granicznej, że przyjęcia takiego wniosku odmówili. Zważywszy zarówno na zasadność generalnego domniemania legalności działania funkcjonariuszy publicznych, jak również mając na względzie rygory prawne w razie przekroczenia uprawnień, czy niedopełnienia obowiązków - określone w art. 231 ustawy - Kodeks karny, - uzasadnione jest założenie najwyższej staranności działania funkcjonariusza.
Odnosząc się do wniosku, zawartego w odwołaniu, o przesłuchanie w sprawie w charakterze świadka p. M. K. - psychologa, który sporządził opinię psychologiczną, załączoną do wniesionego odwołania, zatytułowaną: "wstępna diagnostyka psychologiczna i kwalifikacja do szczególnej pomocy osoby, która przetrwała tortury", zwanej dalej "Psychologiem" - na okoliczność odebrania [...] marca 2017 r., od Cudzoziemca oświadczania, organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzanie wskazanego dowodu jest bezcelowe. Nie ma on bowiem znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia. Jak wynika z notatki urzędowej, sporządzonej przez funkcjonariusza, będącego świadkiem rozmowy Cudzoziemca, z Psychologiem - w rzeczywistości to on wykreował treść oświadczenia strony, odnośnie tego, że w notatce z rozpytania znajdują się niezgodne ze stanem faktycznym oświadczenia, a prawdziwym celem wjazdu Cudzoziemca jest obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Psycholog nie był obecny podczas czynności odprawy granicznej. Nie ma zatem rzeczywistej wiedzy odnośnie tego, jakiej treści oświadczenia w jej toku składał Cudzoziemiec. W postępowaniu, prowadzonym w sprawie odmowy wjazdu na granicy, nie ma również znaczenia opinia, dotycząca stanu psychicznego Cudzoziemca. Nadto, funkcjonariusz Straży Granicznej, prowadzący czynności z udziałem cudzoziemców, posiada odpowiednie przeszkolenie z zakresu sposobu postępowania wobec osób, co do których zachodzi podejrzenie, że mogą być narażone na Zespół Stresu Pourazowego. Wszyscy funkcjonariusze, realizujący czynności z udziałem cudzoziemców, są szczególnie uwrażliwieni na tego rodzaju kwestię.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, że w aktach sprawy nie było wniosku pełnomocnika Cudzoziemca, przedłożonego organowi I. instancji [...] marca 2017 r., wyjaśniono, że - na etapie zapoznawania się pełnomocnika z dokumentacją, zgromadzoną przez organ I instancji - dokument znajdował się jeszcze w kancelarii organu, gdzie został złożony. Po zarejestrowaniu został niezwłocznie włączony do akt sprawy. Obowiązek dokonywania rejestracji wszystkich wpływających dokumentów wynika z instrukcji kancelaryjnej organu. Służy kontroli wpływających oraz wychodzących pism, gromadzonych w postępowaniach administracyjnych, i umożliwia nadzór nad terminowością i sposobem realizowania czynności. Dla organu administracji jedyną okolicznością, warunkującą przyjęcie wniosku w przedmiocie udzielenia ochrony międzynarodowej, jest osobista i wyrażona w sposób bezpośredni wola zainteresowanego. Cudzoziemiec w toku odprawy granicznej deklarował wyłącznie osobiste powody wjazdu na terytorium Polski (chęć pracy w Polsce i trenowania lekkoatletyki). Natomiast, warunkiem odstępstwa od wydania decyzji o odmowie wjazdu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, jest nie budzące wątpliwości stwierdzenie, podczas kontroli granicznej, że cudzoziemiec zadeklarował zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej lub - w przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1836), zwanej dalej ustawą "o udzielaniu ochrony", - deklaruje wolę złożenia tego rodzaju wniosku. W tym świetle nie ma znaczenia to, czy przyjazd cudzoziemca, zamierzającego ubiegać się o udzielenie ochrony międzynarodowej, poprzedzony jest informacją innej osoby, pełnomocnika czy organizacji pozarządowej. Dla organu wiążąca jest wyłącznie wola samego cudzoziemca, wyrażona w sposób bezpośredni przez niego samego, w toku odprawy granicznej. Z obserwacji funkcjonariuszy Straży Granicznej wynika, że cudzoziemcy, którzy nie posiadają ważnych wiz lub innych ważnych dokumentów, uprawniających do przekroczenia granicy, często komunikują się pomiędzy sobą, instruując jakich sformułowań używać w rozmowie z funkcjonariuszem Straży Granicznej w celu przekroczenia granicy. Takie słowa klucze to m. in.: "azyl" i "uchodźca" oraz inne ich odpowiedniki. Komunikowane są one w języku [...], a - jak wynika najczęściej z dalszego rozpytania - używane w sposób wyuczony, bez świadomości ich znaczenia i wyartykułowane jedynie w celu uzyskania zgody na przekroczenie granicy w sytuacji niespełniania przez podróżnego wymaganych w przepisach prawa warunków wjazdu. Z uwagi na powyższe, organ Straży Granicznej każdorazowo w sposób zindywidualizowany i bezpośredni dąży do uzyskania od cudzoziemca informacji odnośnie świadomości znaczenia artykułowanych słów, a w sytuacji, gdy z całości oświadczeń cudzoziemca wynika, że jego rzeczywistą wolą jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej, każdorazowo wniosek taki jest przyjmowany. Niejako automatyczne i natychmiastowe odstępowanie od czynności odprawy granicznej, w razie użycia przez podróżnego takich słów i jednoczesne niepodejmowanie przez organ Straży Granicznej działań w kierunku ustalenia rzeczywistej woli strony, stawiającej się na granicy, prowadziłoby do absurdalnych sytuacji. W wyniku tego każdy podróżny, który nie spełnia warunków wjazdu i pobytu, stawiając się na granicy i wypowiadając słowo "azyl", automatycznie uzyskiwałby prawo legalnego wjazdu i pobytu na terenie państw strefy Schengen w dowolnym celu. Podkreślono, że konieczność ustalenia w każdym przypadku rzeczywistej woli cudzoziemca, na podstawie jego rozpytania odnośnie szczegółów wjazdu i pobytu, nie jest tożsama z badaniem przesłanek w zakresie zasadności udzielenia stronie ochrony międzynarodowej. Tego rodzaju czynności pozostają w gestii Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz Rady do Spraw Uchodźców. Organ podkreślił, że Cudzoziemiec przed [...] marca 2017 r. wielokrotnie stawiał się na granicy w celu wjazdu na terytorium Polski, bez ważnej wizy. Wielokrotnie odmówiono mu też wjazdu na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W żadnym z poprzednio prowadzonych postępowań nie deklarował woli ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Odnosząc się do kwestii stanu psychicznego Cudzoziemca - przedstawionego w opinii Psychologa - wskazano, że tego rodzaju kwestie nie są przedmiotem postępowania w sprawie odmowy wjazdu. Również dołączony dokument z 27 marca 2017 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym, sporządzony już po wydaniu w I. instancji decyzji o odmowie wjazdu na granicy, zatytułowany "wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej" nie ma znaczenia w postępowaniu odwoławczym. Nie spełnia on bowiem wymogów prawnych ani formalnych tego rodzaju wniosku. Jeżeli zamiarem Cudzoziemca było ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej, powinien wyrazić taką wolę podczas odprawy granicznej. Organ I. instancji nie jest właściwy ani do przyjęcia wniosku, ani do procedowania w tym zakresie. Nie ma również kompetencji do umożliwienia Cudzoziemcowi złożenia wniosku i wjazdu na terytorium Polski, czy też przekazania pisemnego wniosku Cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej do rozpoznania Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Oczekiwany przez Cudzoziemca tryb postępowania nie ma umocowania w przepisach prawa, którymi muszą się kierować organy administracji.
Z kolei, odnosząc się do dołączonych przez Cudzoziemca transkrypcji rozmów, prowadzonych [...] marca 2017 r. przez adwokatów z funkcjonariuszami Placówki Straży Granicznej w [...], organ wskazał, że tego rodzaju dowody w sprawie również nie stanowią podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Analiza załączonych wydruków potwierdza przedstawiony wyżej stan faktyczny. Z uwagi na fakt, że odprawa graniczna jest prowadzona jedynie z udziałem funkcjonariusza Straży Granicznej i podróżnego, nie było możliwe dopuszczenie do niej wnioskującego o to pełnomocnika. Takie informacje zostały pełnomocnikowi przekazane. Jak jednak wynika z transkrypcji: "nie był zainteresowany rozmową z udzielającym ich funkcjonariuszem". Nie sposób uznać, aby funkcjonariusz utrudniał pełnomocnikowi złożenie pełnomocnictwa lub wniosków w sprawie. Z treści rozmów wynika, że wszyscy pełnomocnicy zostali poinformowani, że pomieszczenia kolejowego przejścia granicznego, z uwagi na brak technicznych możliwości w tym zakresie oraz ryzyko dezorganizacji płynności odpraw, nie są właściwe do przyjmowania podań od interesantów. Pełnomocnicy zostali poinformowani, że wszelkie podania należy składać w siedzibie Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (ul [...]), gdzie mieści się kancelaria organu. Z uwagi na fakt, że odmówili zastosowania się do zaleceń funkcjonariusza, aby zapobiec zagrożeniu dalszej dezorganizacji bieżących odpraw podróżnych w przejściu granicznym, dokumenty te zostały od nich przyjęte. W opinii organu sposób działania pełnomocników, polegający na wymuszaniu określonych czynności, poprzez próbę naruszenia płynności kontroli granicznej, był niedopuszczalny. Argumentacja, że podania winny być przyjmowane w miejscu, gdzie organ prowadzi czynności, nie znajduje uzasadnienia.
W świetle powyższych wyjaśnień, w odniesieniu do braku przesłuchania strony w postępowaniu w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy, organ odwoławczy wskazał, że - w myśl art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach - czynności podejmowane w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, mogą być ograniczone jedynie do kontroli posiadanych przez cudzoziemca dokumentów, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków niezbędnych do przekroczenia granicy nie budzą wątpliwości. Ponadto, K.p.a. stanowi, że organ administracji może przesłuchać stronę w sytuacji, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja - w ocenie organu - nie miała miejsca w tej sprawie. Cudzoziemiec nie posiadał dokumentów, uprawniających do wjazdu na terytorium Polski, a - w trakcie odprawy granicznej - deklarował, że celem wjazdu i pobytu jest chęć pracy i trenowania lekkoatletyki. Sporządzanie przez funkcjonariuszy Straży Granicznej każdorazowo notatek, dotyczących czynności weryfikacyjnych, podejmowanych wobec cudzoziemca, zawierających jego oświadczenia w zakresie okoliczności wjazdu, służy uzupełnieniu materiału dowodowego. Czynność ta pełni rolę informacyjną w przypadku ewentualnych, podejmowanych wobec cudzoziemca, działań oraz dowodzi, że organ dochował wymaganej staranności w zakresie precyzyjnego i pełnego określenia w sposób zindywidualizowany powodu wjazdu cudzoziemca na terytorium Polski.
Zarzut odwołania, dotyczący niewskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o odmowie wjazdu, że Cudzoziemiec w czasie postępowania wnosił o udzielenie ochrony międzynarodowej, co stanowi naruszenie warunków wskazanych w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., jest - według organu odwoławczego - całkowicie niezrozumiały. Skarżący nie deklarował bowiem woli ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. W sytuacji, gdyby wola taka została wyrażona, organ przyjąłby wniosek w tym przedmiocie, a postępowanie administracyjne w zakresie odmowy wjazdu na granicy w ogóle nie zostałoby wszczęte.
Zgodnie z art. 14 ust. 2 kodeksu granicznego Schengen, organ I instancji wydał decyzję o odmowie wjazdu na granicy na formularzu, którego wzór określa załącznik V część B. Wydana na takim formularzu decyzja czyni zadość wymogom określonym w art. 107 K.p.a. Zawiera bowiem oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy odwołanie oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Organ I. instancji wskazał w wydanym rozstrzygnięciu w sposób wyraźny, że podstawą odmowy wjazdu był brak ważnej wizy lub dokumentu pobytowego.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej (sformułowanej w art. 7 K.p.a.). Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., w sposób wyczerpujący, a strona miała możliwość brania udziału w postępowaniu. Organ dokonał oceny powoływanych twierdzeń na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zgodnie z art. 80 K.p.a. Wyjaśnił i rozpatrzył wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana na właściwym formularzu i uzasadniona, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a.
Organ odwoławczy wskazał, że jeżeli zamiarem Cudzoziemca jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej, to winien zgłosić to w chwili stawienia się do odprawy granicznej. Art. 24 ust. 1 ustawy udzielaniu ochrony stanowi bowiem, że cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jedynie za pośrednictwem komendanta oddziału lub komendanta placówki Straży Granicznej. W sytuacji stawienia Cudzoziemca do odprawy granicznej i zadeklarowania osobiście, bezpośrednio - w chwili przekraczania granicy Polski - potrzeby ubiegania się o ochronę międzynarodową, taki wniosek zostanie przyjęty. Organy Straży Granicznej w chwili składania wniosku w tym przedmiocie nie dokonują oceny zasadności udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej. Tego rodzaju działania mieszczą się w kompetencji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców.
Ostatecznie Komendant Główny stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I. instancji było prawidłowe.
W skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji:
- rażącą obrazę art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niepodjęcie czynności dowodowych, zmierzających do zweryfikowania rzeczywistej treści oświadczeń, składanych przez Cudzoziemca podczas kontroli granicznej [...] marca 2017 r., w tym:
- błędną, niezgodną z zasadami wiedzy i prawidłowego rozumowania, oceną dowodu z dokumentów
- oświadczenia złożonego przez Cudzoziemca i spisanego przez Psychologa [...] marca 2017 r., bezpośrednio po wydaniu i doręczeniu decyzji o odmowie wjazdu i uznanie przez organ II. instancji, jakoby dokument ten nie miał znaczenia w postępowaniu odwoławczym; tymczasem organy administracji publicznej są zobowiązane do rozpatrzenia całości materiału dowodowego; tak więc arbitralne stwierdzenie organu, że oświadczenie to jest niewiarygodne i nie ma znaczenia, skutkuje oparciem decyzji na niepełnym i niewyczerpująco zebranym materiale dowodowym; winno to stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji;
- pisemnego wniosku Cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej z 27 marca 2017 r.; skutkowało to bezpodstawnym - sprzecznym z treścią tego dokumentu - uznaniem, że celem wjazdu Cudzoziemca na terytorium Polski nie była wola złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, pomimo oczywistej sprzeczności takiej oceny z treścią przywołanego dowodu;
- pisemnej opinii psychologicznej, sporządzonej przez Psychologa, poprzez arbitralne i nieuzasadnione przyjęcie przez organ odwoławczy, że dowód z tego dokumentu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy; tymczasem prawidłowa ocena tego dokumentu, na tle całości, zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, oraz w kontekście sytuacji Cudzoziemca prowadzi do wniosku, że podjęta próba wjazdu do Polski była motywowana wolą złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej; zostało to bezpodstawnie uniemożliwione przez faktyczne i prawnie nieuzasadnione działania funkcjonariuszy Straży Granicznej,
- nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania członków rodziny Cudzoziemca – jego brata i matki; było to - poza wskazanymi powyżej naruszeniami prawa procesowego - sprzeczne z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach; tymczasem organ powołuje się w zaskarżonej decyzji na oświadczenie członków rodziny Cudzoziemca, przy jednoczesnym pozbawieniu jego pełnomocnika możliwości udziału w tej czynności dowodowej oraz - co istotne - niesporządzeniu protokołu z tych czynności; ograniczało to prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu;
- rażącą obrazę art. 67 § 1 i 2 pkt 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 1 oraz art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach (a contrario), poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I. instancji, pomimo niesporządzenia przez funkcjonariuszy Straży Granicznej protokołu z czynności faktycznego przesłuchania Cudzoziemca i ograniczenie się jedynie do sporządzenia notatki służbowej z przeprowadzonej czynności (miała ona miejsce w ramach tzw. drugiej linii kontroli granicznej); nie stanowi ona dowodu; tymczasem funkcjonariusze Straży Granicznej są zobowiązani do sporządzenia zwięzłego protokołu z czynności postępowania, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; w tej sprawie przeprowadzenie tzw. czynności rozpytania - nieznanej ustawie o cudzoziemcach - było de facto przesłuchaniem Cudzoziemca; nie tylko pozbawiło to Stronę prawa do skorzystania z pomocy prawnej podczas tej czynności ale - co najistotniejsze w tym kontekście - uniemożliwiło rzeczywiste, pełne i wyczerpujące zabezpieczenie materiału dowodowego, koniecznego dla podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie; tym samym uniemożliwiło zweryfikowanie materiału dowodowego, w oparciu o który wydano zaskarżoną decyzję;
- rażącą obrazę art. 67 § 1 i § 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 68 wobec art. 69 § 2 K.p.a. i art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez przeprowadzenie faktycznego przesłuchania Cudzoziemca bez jego zaprotokołowania, bez odczytania protokołu, bez podpisania go przez Cudzoziemca oraz bez przetłumaczenia protokołu na polski z języka ojczystego Cudzoziemca; tymczasem jedynie utrwalenie rzeczywistego przebiegu czynności faktycznego przesłuchania w protokole, przeprowadzenie czynności przesłuchania w języku ojczystym z przekładem na polski oraz przedstawienie stronie protokołu z czynności umożliwiłoby realne zbadanie rzeczywistego jej przebiegu, w tym rzeczywiście podawanych przez Cudzoziemca powodów, które były przyczyną podjętej próby wjazdu na terytorium Polski; tymczasem przeprowadzenie faktycznego przesłuchania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, którzy nie są profesjonalnymi tłumaczami i nie władają językiem ojczystym strony, bez zaprotokołowania tej czynności i okazania protokołu Cudzoziemcowi do podpisu, uniemożliwia zebranie prawdziwych i wyczerpujących informacji na temat motywów jego przyjazdu,
- rażącą obrazę art. 24 ust. 1 i art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o udzielaniu ochrony, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organy I. instancji, pomimo nieudzielenia Cudzoziemcowi pomocy tłumacza podczas przesłuchania w ramach drugiej linii kontroli granicznej (w jego trakcie zadeklarował on wolę ubiegania się o ochronę międzynarodową) i na podstawie którego funkcjonariusze Straży Granicznej bezpodstawnie i dowolnie ocenili deklaracje Cudzoziemca; uznano, że nie kwalifikuje się on do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej; tymczasem obecność tłumacza z języka ojczystego Cudzoziemca, gdy zasygnalizował wolę złożenia wniosku o objęcie ochroną międzynarodową, pozwoliłby na dokonanie prawidłowych ustaleń, dotyczących motywów jego przyjazdu na granice Polski i na przyjęcie od niego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej,
- rażącą obrazę art. 32 w zw. z art. 6 K.p.a. wobec art. 1 ust 1 i art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, polegającą na utrzymaniu w mocy decyzji organu I. instancji, pomimo niedopuszczenia pełnomocnika do czynności weryfikacyjnych, przeprowadzonych wobec Cudzoziemca [...] marca 2017 r. podczas kontroli granicznej, i w postępowaniu w przedmiocie odmowy wjazdu na terytorium Polskiej; tymczasem umocował on pełnomocnika do wzięcia udziału w czynnościach postępowania, dotyczącego złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz postępowania w sprawie wydania decyzji o odmowie wjazdu; także - podczas próby wjazdu do Polski [...] marca 2017 r. - wyraźnie domagał się obecności pełnomocnika podczas przeprowadzanych przez Straż Graniczną czynności; pełnomocnik Cudzoziemca przedstawił też Straży Granicznej stosowne pełnomocnictwo oraz - tego samego dnia w godzinach porannych - doręczył pismo, w którym wskazał, że Cudzoziemiec będzie chciał [...] marca 2016 r. złożyć wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej; w związku z tym pełnomocnik wniósł o dopuszczenie do udziału we wszystkich czynnościach w tej sprawie, w tym w czynnościach kontrolnych; organy administracji publicznej ograniczyły zaś, w sposób nieuzasadniony i bezpodstawny, udział pełnomocnika jedynie do czynności doręczenia Cudzoziemcowi decyzji,
- rażącej obrazy art. 10 § 1 w zw. z art. 81 wobec art. 32 K.p.a. oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I. instancji pomimo bezpodstawnego uniemożliwienia stronie, na etapie postępowania przed organem I. instancji, czynnego udziału w postępowaniu, ze względu na rzekome utrudnienia, które mogłyby powstać w toku kontroli na drugiej linii kontroli granicznej; tymczasem, postępowanie w ramach odprawy w tej strefie, jako postępowanie administracyjne dotyczące Cudzoziemca, uprawnia go do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika; natomiast twierdzenie organu odwoławczego, jakoby udział pełnomocnika miał spowodować zakłócenie w płynności odpraw granicznych jest bezpodstawne, nieudowodnione i nieproporcjonalne, w stosunku do interesu prawnego Cudzoziemca, który ma wziąć udział w kontroli granicznej na terenie przejścia granicznego; w okolicznościach przedmiotowej sprawy udział pełnomocnika w czynnościach, prowadzonych względem Cudzoziemca, ubiegającego się o wjazd do Polski, pozwoliłoby na pełne i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz zapewniłoby mu czynny udział w tej fazie postępowania; zwłaszcza, że Cudzoziemiec nie władała językiem polskim,
- obrazę art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez utrzymanie decyzji organu I. instancji, podczas gdy dokonanie prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgromadzonego na etapie postępowania, powinno było skutkować uchyleniem tej decyzji i umożliwieniem Cudzoziemcowi wjazdu na terytorium Polski oraz przekazaniem wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej do rozpoznania Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców,
- rażącą obrazę art. 65 § 1 w zw. z art. 8 K.p.a., poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji, pomimo nie przyjęcia od Cudzoziemca pisemnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej z 27 marca 2017 r. i nieprzekazania go do właściwego organu do rozpoznania; tymczasem skierowanie tegoż wniosku do organu I. instancji powinno skutkować niezwłocznym jego przekazaniem do właściwego miejscowo i rzeczowo organu, z jednoczesnym pouczeniem, wnoszącego wniosek o przekazaniu; w niniejszej sprawie nie miało to miejsca; organ odwoławczy nie przekazał wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej do właściwego organu administracji publicznej.
Powyższe skutkowało - zdaniem Skarżącego - naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 28 ust. 2 pkt. 2 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach, w zw. z art. 6 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U.UE L 180/60 z 29.06.2013 r.) wobec art. 6 K.p.a., poprzez wydanie decyzji o odmowie wjazdu. Tymczasem - zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach - wobec osób, które podczas kontroli granicznej zadeklarowały zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej lub złożyły wniosek udzielenie ochrony międzynarodowej - nie można wydać decyzji o odmowie wjazdu. W trakcie kontroli granicznej przeprowadzonej [...] marca 2017 r. Cudzoziemiec zadeklarował chęć złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Funkcjonariusze Straży Granicznej byli zobligowani taki wniosek przyjąć i przekazać go do właściwego organu administracji publicznej (Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców). Nie przyjęcie i nie przekazanie wniosku do właściwego organu skutkowało zawróceniem Cudzoziemca na terytorium Republiki [...], która nie jest dla niego krajem bezpiecznym (obywatela [...], narodowości [...]).
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonym akcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji organy stwierdziły, że Cudzoziemiec nie posiadał ważnej wizy lub innego dokumentu, uprawniającego do wjazdu na terytorium Polski. W tej sytuacji, na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, odmówiono mu wjazdu.
W rozpoznawanej sprawie Cudzoziemiec nie zarzucał naruszenia art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Tym samym, nie zakwestionował ustalenia, że [...] marca 2017 r. - podczas próby wjazdu - nie posiadał ważnego dokumentu podróży, ważnej wizy lub innych dokumentów uprawniających do wjazdu.
Kwestionowano natomiast, poczynione przez organy ustalenia, że podczas kontroli granicznej Cudzoziemiec nie wyraził chęci złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zarzucono także organom, że uniemożliwiły udział pełnomocnika przy czynnościach kontrolnych, jak również, że nie przeprowadziły one żądanych czynności dowodowych w zakresie przesłuchania zgłaszanych świadków i dopuszczenia opinii.
Sąd w tym składzie podziela pogląd, wyrażony w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2102/17, gdzie - wobec analogicznych uwarunkowań faktycznych i prawnych - wyrokiem z 30 listopada 2017 r. oddalono skargę matki Cudzoziemca. W jego uzasadnieniu wskazano, co następuje.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, przepisu ust. 1 nie stosuje się do cudzoziemca, który podczas kontroli granicznej:
- zadeklarował zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 lub art. 61 ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony,
- złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Stosownie zaś do art. 28 ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony, gdy z przyczyn leżących po stronie organu Straży Granicznej nie jest możliwe przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na formularzu w dniu, w którym cudzoziemiec stawił się osobiście w siedzibie tego organu i zadeklarował zamiar złożenia takiego wniosku, organ Straży Granicznej informuje cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o terminie i miejscu przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz sporządza protokół z tej czynności. W ustępie 5 tego artykułu wskazuje się jednak, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestracja następują niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni roboczych od dnia przyjęcia deklaracji zamiaru złożenia takiego wniosku, a - w razie masowego napływu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu uzyskania ochrony międzynarodowej - w terminie 10 dni roboczych.
Przenosząc powyższe unormowania na grunt rozpoznawanej sprawy, wobec okolicznościach niniejszej sprawy, zarzuty Cudzoziemca nie mogły prowadzić do przypisania organom niewłaściwego rozpoznania niniejszej sprawy i wydania decyzji naruszających przepisy przywołane w zarzutach skargi. Nie wypełnił on bowiem żadnego z warunków, zakreślonych w wyżej przywołanych przepisach. Jak wynika z akt sprawy funkcjonariusz Placówki Straży Granicznej w [...], dokonujący [...] marca 2017 r. odprawy granicznej Cudzoziemca, sporządził notatkę urzędową. Z przedmiotowej notatki wynika, że Skarżący zgłosił się do odprawy granicznej i nie posiadał wizy lub innego dokumentu pobytowego uprawniającego do wjazdu. W trakcie podjętych czynności weryfikacyjnych, mających na celu ustalenie faktycznych okoliczności zamierzonego pobytu w Polsce, na pytanie o cel podróży, oświadczył - w rozpatrywanej tu sprawie - że chce pracować i trenować lekkoatletykę (k. 9 akt adm.).
W myśl art. 34 § 1 ustawy o cudzoziemcach, postępowanie prowadzone przez organy Straży Granicznej przed wydaniem cudzoziemcowi decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, ogranicza się do:
1) przesłuchania cudzoziemca;
2) kontroli dokumentów posiadanych przez cudzoziemca;
3) przesłuchania wskazanych przez cudzoziemca osób towarzyszących mu w podróży;
4) dokonania sprawdzeń w dostępnych rejestrach, ewidencjach i wykazach w sprawach cudzoziemców;
5) uzyskania niezbędnych informacji od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, jednostek gospodarczych prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej, innych jednostek gospodarczych i organizacji społecznych lub osób fizycznych.
Z kolei, zgodnie z ust. 2 powyższego przepisu, czynności podejmowane w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, mogą być ograniczone jedynie do kontroli posiadanych przez cudzoziemca dokumentów, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków, niezbędnych do przekroczenia granicy, nie budzą wątpliwości.
W świetle jasno przedstawionego przez Cudzoziemca celu podróży do Polski, gdy okoliczności niespełniania przez niego warunków, niezbędnych do przekroczenia granicy, nie budziły wątpliwości, organy miały podstawy do zastosowania w sprawie art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Oznacza to, że organ I. instancji słusznie wydał decyzję o odmowie wjazdu, bez przeprowadzania czynności, o których mowa w art. 34 ust. 1 wskazanej ustawy. Tym samym wszelkie zarzuty w zakresie naruszenia przez organ I. instancji przepisów K.p.a. są - w rozpoznawanej sprawie - nieuzasadnione. Art. 34 ustawy o cudzoziemcach stanowi bowiem przepis szczególny w odniesieniu do przepisów K.p.a.. Wynika to również z tego, że działania realizowane wobec cudzoziemców w trakcie odprawy granicznej są uregulowane w rozdziale II kodeksu granicznego Schengen. W myśl art. 8 kodeksu, wszystkie osoby podlegają minimalnej odprawie mającej na celu ustalenie ich tożsamości na podstawie okazanych dokumentów podróży oraz szybkiej i bezpośredniej weryfikacji dokumentów, uprawniających posiadacza do przekroczenia granicy. W przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że obywatel państwa trzeciego nie posiada dokumentów, uprawniających do przekroczenia granicy, zostaje on przekazany na tzw. "drugą linię kontroli granicznej" w celu przeprowadzenia kontroli szczegółowej. W myśl art. 8 ust. 3 lit. a tiret (iv) kodeksu, obejmuje ona m. in. weryfikację miejsca wjazdu i przeznaczenia danego obywatela państwa trzeciego i celu planowanego pobytu, poprzez sprawdzenie, jeżeli jest to konieczne, odpowiednich dokumentów uzupełniających. Ten etap kontroli granicznej polega na przeprowadzeniu zindywidualizowanej rozmowy z cudzoziemcem. Jej efektem jest uzyskanie wiedzy w zakresie celu wjazdu, jak i powodów wyjazdu z kraju pochodzenia. W trakcie tejże rozmowy funkcjonariusze ustalają również, czy nie zachodzą przesłanki do uznania cudzoziemca za osobę poszukującą ochrony międzynarodowej. Gdy nie budzi wątpliwości, że cudzoziemiec nie spełnia warunków wjazdu, obowiązkiem organu jest podjęcie określonych w przepisach prawa czynności w kierunku uniemożliwienia mu wjazdu i wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie.
W świetle powyższego, na gruncie rozpoznawanej sprawy, nie można uznać, aby doszło do naruszenia w stopniu, który uzasadniałby konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji, art. 10 § 1 w zw. z art. 81 i 32 K.p.a. wobec art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, przez utrzymanie w mocy decyzji organu I. instancji, gdyż została ona wydana bez umożliwienia stronie i jej pełnomocnikowi udziału w tym postępowaniu.
Kontrolowane w niniejszej sprawie orzeczenie, jest decyzją szczególną. Wydawane jest bowiem w trakcie odprawy granicznej osobie, której nie zezwolono na przekroczenie granicy. Z mocy ustawy zostaje przez cudzoziemca wykonane już z chwilą jego wydania. Czynności prowadzone na drugiej linii kontroli granicznej należy uznać, co do zasady, za stricte kontrole. Ich zakres określa wprost art. 34 ustawy o cudzoziemcach. Mając zaś na uwadze, na co wskazywał organ odwoławczy, że odprawa graniczna odbywa się w specjalnie wydzielonej strefie, na terenie przejścia granicznego, do której - poza funkcjonariuszami Straży Granicznej - mają dostęp jedynie osoby, wobec których prowadzone są czynności kontroli granicznej (w tym kontroli osobistej), nie można uznać aby uniemożliwienie dostępu do czynności kontrolnych osobom trzecim, w tym pełnomocnikom, stanowiło istotne naruszenia prawa. Tym bardziej, że to cudzoziemiec sam, osobiście wypowiada się odnośnie celu i warunków swojego wjazdu. W sytuacji, gdy cudzoziemiec ustanowi pełnomocnika do reprezentowania go w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie odmowy wjazdu, przedmiotowa decyzja jest doręczana natomiast niezwłocznie pełnomocnikowi. Pełnomocnik ma ponadto zagwarantowaną możliwość zapoznania się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Nadto nic nie stało na przeszkodzie aby pełnomocnik, który tak jak w niniejszej sprawie został ustanowiony kilka dni przez próbą przekroczenia granicy przez Cudzoziemca, w ramach ciążących na pełnomocniku obowiązków, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, udzielił mu porady prawnej.
W rozpoznawanej sprawie nie można także uznać aby – wedle żądania Cudzoziemca - w toku postępowania, prowadzonego przez organy obu instancji, nie zagwarantowano mu możliwości uczestniczenia we wszystkich, podejmowanych wobec niego czynnościach. Jak wynika z akt sprawy miał zapewnioną możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w postępowaniu, wypowiedzenia się co do dowodów w sprawie przed wydaniem decyzji, wniesienia odwołania czy ustanowienie pełnomocnika. Cudzoziemiec, obecny w toku wszystkich czynności, prowadzonych z jego udziałem w zrozumiałym dlań języku, bezpośrednio - w sposób ciągły - w nich uczestniczył. Ze zgromadzonego przez organ I. instancji materiału nie wynika, aby w toku postępowania lub przed wydaniem decyzji o odmowie wjazdu wnioskował o udzielenie wyjaśnień lub wnosił jakiekolwiek uwagi lub żądania, mające wpływ na rodzaj wydanego rozstrzygnięcia.
Nie znajdują zatem potwierdzenia także twierdzenia skargi odnośnie deklarowania przez Cudzoziemca chęci złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani zarzuty pod adresem funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej, jakoby odmówili przyjęcia takiego wniosku. Podczas kontroli granicznej drugiej linii Skarżący nie podawał w swych wyjaśnieniach okoliczności, wskazujących na potrzebę poszukiwania ochrony międzynarodowej. Jako powód opuszczenia kraju pochodzenia i przyjazdu do Polski podał – w rozpatrywanej sprawie - że chce pracować i trenować w Polsce lekkoatletykę. Tak jasno brzmiące oświadczenie uzasadniało uznanie przez organy, że nie zachodzi w sprawie konieczność zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W tym kontekście niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach oraz art. 6 ust. 2 dyrektywy nr 2013/32/UE. Zgodnie z powyższym, zakres czynności, podejmowanych przez organ Straży Granicznej, w postępowaniu w sprawie odmowy wjazdu, zależy od zakresu informacji, zgromadzonych w trakcie odprawy granicznej. Kodeks graniczny Schengen nie reguluje procedury związanej z prowadzeniem postępowania administracyjnego w sprawie odmowy wjazdu na granicy, w tym czynności gromadzenia materiału dowodowego. W myśl zaś przepisów ustawy o cudzoziemcach, postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu jest postępowaniem ograniczonym do przeprowadzenia czynności wskazanych w art. 34 ust. 1 i to jedynie wówczas, gdy nie znajduje zastosowania ust. 2 tegoż przepisu, co – w danej sprawie - miało miejsce. Cudzoziemiec, który podczas odprawy granicznej deklaruje osobiste, natury ekonomicznej powody wjazdu do Polski, lecz nie posiada wymaganej wizy lub innych dokumentów uzasadniających cel wjazdu, nie spełnia warunków niezbędnych do przekroczenia granicy. Oznacza to, że organowi I. instancji nie można zarzucić również obrazy art. 67 K.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zobowiązujących organ do sporządzenia protokołu z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z kolei, ani art. 34 ustawy o cudzoziemcach, ani przepisy kodeksu granicznego Schengen nie wskazują, aby sporządzenie notatki urzędowej z rozmowy z cudzoziemcem, mającym zamiar przekroczyć granicę, miał rodzić domniemanie istnienia wątpliwości, co do spełnienia niezbędnych do tego warunków. Nie ma też jakichkolwiek racjonalnych argumentów, przemawiających za uznaniem, że funkcjonariusz nie ma prawa do udokumentowania faktu niezgłoszenia przez cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Notatka urzędowa, sporządzona [...] marca 2017 r., potwierdza jedynie konieczność zastosowania w sprawie art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, a - nie jak wywodzi Cudzoziemiec - art. 34 ust. 1.
Wbrew stanowisku Cudzoziemca, orzekającym w sprawie organom nie można także zarzucić naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., w zakresie opisanym w skardze.
Skoro w sprawie brak było wątpliwości, co do niedopuszczalności wjazdu Cudzoziemca na terytorium Polski, wnioskowane przez niego dowody nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Fakty, których dotyczyły, zostały bowiem wyjaśnione w oparciu o oświadczenie, złożone przez Stronę w trakcie kontroli granicznej [...] marca 2017 r. Stosownie do art. 78 § 1 K.p.a., żądanie strony, dotyczące przeprowadzenia dowodu, należy uwzględnić, jeżeli chodzi o okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że zostały one stwierdzone wystarczająco innym dowodem. Ocena tego, czy dany dowód ma znaczenie dla sprawy czy też nie, należy do organu administracyjnego. Zgodnie ze stanowiskiem, sformułowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 1986 r. (sygn. akt III SA 1160/85),: "Odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych przez organ I instancji nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy". Trafne jest tym samym stanowisko organu odwoławczego, że dodatkowe przesłuchania, których domagał się Cudzoziemiec, w żadnym stopniu nie stanowiłyby dowodu na okoliczność, że deklarował on, jako przyczynę wjazdu do Polski, chęć ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Bez znaczenia pozostaje bowiem to, co Cudzoziemiec oświadczał osobom trzecim, czy też przedstawicielom organizacji pozarządowych przed przyjazdem na granicę, jak również, jaką dokumentację od nich otrzymał. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy - Psycholog (autor oświadczenia, znajdującego się w aktach sprawy) nie był obecny podczas odprawy granicznej Cudzoziemca. Nie miał zatem rzeczywistej wiedzy co do tego, jakiej treści oświadczenia w jej toku składał Cudzoziemiec. Dla organu administracji wiążąca w tym przypadku była jedynie wola samego Skarżącego, wyrażona przez niego osobiście w sposób bezpośredni i świadomy w toku odprawy granicznej. Co istotne z ustaleń, poczynionych przez Sąd z urzędu, wynika także, że oświadczenia złożone w trakcie kontroli granicznej przez matkę i brata skarżącego, podróżujących wraz z Cudzoziemcem, co do powodów wjazdu i pobytu na terytorium Polski pozostawały w zgodzie z jego oświadczeniem. Skargi matki skarżącego i brata były również przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i zostały oddalone (sygn. akt: IV SA/Wa 2102/17 i 2113/17).
Zasadnie uznał też organ odwoławczy, że w postępowaniu prowadzonym w sprawie odmowy wjazdu na granicy, nie ma również znaczenia opinia, dotycząca stanu psychicznego Cudzoziemca – treść jego oświadczenia na granicy, w świetle zgromadzonego materiału, dowodowego nie budziła w istocie wątpliwości. Na rozstrzygnięcie sprawy nie mogła mieć także wpływu, podnoszona przez Cudzoziemca, argumentacja o próbie złożenia wniosku o przyznanie ochrony międzynarodowej. Jak prawidłowo podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, o przyjęciu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej decydują wyłącznie okoliczności towarzyszące czynnościom kontroli granicznej, prowadzonej wobec danego cudzoziemca. Cudzoziemiec, wbrew twierdzeniom, nie wykazał, aby w toku kontroli granicznej deklarował treści, z których można było wywieść potrzebę złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Jak już wyżej wskazano warunkiem odstępstwa od wydania decyzji o odmowie wjazdu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, jest przyjęcie od cudzoziemca deklaracji zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej bądź przyjęcie takiego wniosku. Podkreślenia wymaga, że ustawa o udzielaniu ochrony stanowi w art. 26 ust. 1, że przyjęcie przez komendanta placówki lub oddziału Straży Granicznej od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej następuje wyłącznie na skutek zgłoszenia przez niego osobiście chęci ubiegania się o tego rodzaju ochronę. Wniosek jest przyjmowany przez funkcjonariusza Straży Granicznej na formularzu, którego wzór określił w drodze rozporządzenia Minister Spraw Wewnętrznych, a cudzoziemiec osobiście udziela wymaganych informacji i odpowiedzi na zadawane pytania. Co do zasady, przyjęcie wniosku następuje zatem w dniu, w którym cudzoziemiec zadeklarował zamiar jego złożenia. W wyjątkowych jedynie sytuacjach, gdy z przyczyn leżących po stronie organu Straży Granicznej wniosek nie może być przyjęty w dniu, w którym cudzoziemiec stawił się do siedziby organu, jest on informowany o terminie i miejscu jego przyjęcia (art. 28 tej ustawy). Taka sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie.
Także zarzut obrazy przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nie jest trafny. Organ I. instancji wydał rozstrzygnięcie w sprawie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oraz zgromadzony, w wystarczającym zakresie, materiał dowodowy. Wobec bezspornego, bo opartego na oświadczeniu Cudzoziemca, ustalenia przyczyn dla których chciał wjechać na terytorium Polski, organ I. instancji, w sposób nie budzący wątpliwości, ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy. Poczynione ustalenia pozwoliły na przyjęcie, że Cudzoziemiec swym zachowaniem wypełnił przesłanki skutkujące uniemożliwieniem wjazdu. Cudzoziemiec nie posiadał dokumentów, uprawniających do wjazdu w dniu [...] marca 2017 r., a w trakcie odprawy granicznej deklarował, że cel jego wjazdu i pobytu na tym terytorium jest wyłącznie ekonomiczny (tu - dotyczy pracy i treningu sportowego). W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, wydanie decyzji o odmowie wjazdu jest obligatoryjne i nie mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organy zasadnie zatem rozstrzygnęły o odmowie wjazdu. Zauważyć też należy, że Cudzoziemiec nie stawał pierwszy raz na granicy. Do Polski chciał już wjechać wielokrotnie i za każdym razem odmawiano mu wjazdu, na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Gdyby miał zatem podstawy do zgłoszenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i chciał to zrobić, to zapewne uczyniłaby to podczas jednej z wcześniejszych prób wjazdu czy też [...] marca 2017 r., składając wymagane przepisami prawa - osobiście - stosowne oświadczenie.
Odnosząc się dodatkowo do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 65 § 1 w zw. z art. 8 K.p.a, przez nieuwzględnienie, dołączonego przez pełnomocnika Cudzoziemca pisma z 27 marca 2017 r. (wraz z tłumaczeniem przysięgłym) zatytułowanego "wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej", wskazać należy, że wniosek ten - jak słusznie uznał organ - nie spełnia ani wymogów prawnych ani formalnych dla tego rodzaju dokumentu. Słusznie Komendant Główny Straży Granicznej, wskazał w swoim rozstrzygnięciu, że nie jest właściwy do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani do procedowania w tym zakresie. Nie ma również kompetencji do umożliwienia stronie złożenia takiego wniosku, umożliwienia stronie wjazdu na terytorium Polski, czy też przekazania tegoż wniosku Szefowi Urzędu do spraw Cudzoziemców. Art. 24 ustawy o udzielaniu ochrony stanowi, że cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jedynie za pośrednictwem komendanta oddziału lub komendanta placówki Straży Granicznej. W myśl art. 26 ust. 1 przywołanej ustawy, wniosek składa się osobiście. W sytuacji stawienia się przez cudzoziemca do odprawy granicznej i zadeklarowaniu przez niego osobiście - bezpośrednio w chwili przekraczania granicy - potrzeby ubiegania się o ochronę międzynarodową, taki wniosek musi być przez komendanta placówki Straży Granicznej przyjęty. Na wolę złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej składa się całość wypowiedzi cudzoziemca podczas odprawy granicznej. Natomiast, jeżeli w trakcie szczegółowej odprawy przeprowadzanej na drugiej linii kontroli granicznej, cudzoziemiec podaje wyłącznie ekonomiczne lub inne osobiste, przyczyny wjazdu, tak jak miało to miejsce w omawianej sprawie, komendant placówki Straży Granicznej jest obowiązany wszcząć postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy. Tak więc, jeżeli zamiarem Cudzoziemca było złożenie wniosku o udzielenie tego rodzaju ochrony winien był zgłosić ten zamiar w chwili stawienia się do odprawy na przejściu granicznym. Z uprawnienia do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej Cudzoziemiec nie mógł więc skorzystać przy wnoszeniu odwołania od decyzji o odmowie wjazdu. Nie byłby to bowiem wniosek, o którym mowa w art. 3 dyrektywy nr 2013/32/UE. Zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, decyzja o odmowie wjazdu, podlega natychmiastowemu wykonaniu, zaś – w myśl art. 14 ust. 4 kodeksu granicznego Schengen - Straż Graniczna zapewnia, aby obywatel państwa trzeciego, któremu odmówiono wjazdu, nie wjechał na terytorium państwa członkowskiego. W myśl ust. 3 tegoż przepisu, złożenie odwołania od decyzji o odmowie wjazdu nie ma skutku zawieszającego w stosunku do tego orzeczenia.
Nie są też uzasadnione zarzuty skargi, dotyczące obrazy art. 24 ust. 1 i art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o udzielaniu ochrony, przez utrzymanie w mocy decyzji organy I. instancji, pomimo nieudzielenia Cudzoziemcowi pomocy tłumacza, podczas przesłuchania w ramach kontroli granicznej, w trakcie której zadeklarował wolę ubiegania się o ochronę międzynarodową. W myśl art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o udzielaniu ochrony, organ Straży Granicznej właściwy do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zapewnia pomoc tłumacza przy składaniu wniosku. W niniejszej sprawie ów przepis nie miał zaś zastosowania. Cudzoziemiec bowiem nie deklarował, podczas kontroli granicznej [...] marca 2017 r., chęci złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Co za tym idzie Komendant Placówki Straży Granicznej nie przyjmował od niego wniosku o tego rodzaju ochronę.
Reasumując, Sąd uznał, że rozstrzygające w sprawie organy, wydając decyzje, nie naruszyły przepisów prawa. Postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 K.p.a. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., czyli w sposób wyczerpujący, a Strona miała możliwość brania udziału w postępowaniu. Organy dokonały oceny powoływanych twierdzeń na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zgodnie z art. 80 K.p.a. Przeprowadzanie wnioskowanych w toku postępowania dowodów nie było zasadne, albowiem nie istniały żadne wątpliwości, co do przebiegu zdarzeń, składających się na proces kontroli granicznej, prowadzonej wobec Cudzoziemca. Dlatego też nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy są merytorycznie zasadne i zgodne z prawem.
Wobec prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie naruszono też powołanych w skardze przepisów prawa materialnego, zakreślających kiedy należy odstąpić od wydania decyzji o odmowie wjazdu.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.