IV SA/Wa 2089/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia Z. na decyzję Ministra Środowiska odmawiającą stwierdzenia nieważności zezwolenia na budowę drogi ekspresowej przez park narodowy, uznając interpretację przepisu o braku rozwiązań alternatywnych za prawidłową.
Stowarzyszenie Z. zaskarżyło decyzję Ministra Środowiska, która utrzymała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności zezwolenia na budowę drogi ekspresowej przez park narodowy. Stowarzyszenie zarzucało m.in. niewłaściwą interpretację art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, dotyczącą warunku braku rozwiązań alternatywnych. Sąd uznał, że interpretacja Ministra, zgodnie z którą "brak rozwiązań alternatywnych" nie oznacza braku jakichkolwiek alternatyw, lecz brak alternatyw równie lub bardziej korzystnych, jest prawidłowa i nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.
Przedmiotem skargi Stowarzyszenia Z. była decyzja Ministra Środowiska utrzymująca w mocy odmowę stwierdzenia nieważności zezwolenia na budowę drogi ekspresowej przez park narodowy. Stowarzyszenie zarzuciło decyzji z dnia 24 sierpnia 2009 r. m.in. niewłaściwą interpretację art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, polegającą na rozumieniu "braku rozwiązań alternatywnych" nie jako braku jakichkolwiek rozwiązań, ale braku rozwiązań bardziej korzystnych. Stowarzyszenie argumentowało, że taka wykładnia wypacza wolę ustawodawcy i osłabia ochronę parku narodowego. Minister Środowiska, a następnie WSA w Warszawie, uznali tę interpretację za prawidłową. Sąd podkreślił, że wykładnia Stowarzyszenia prowadziłaby do sytuacji, w której realizacja inwestycji liniowych celu publicznego w parkach narodowych byłaby praktycznie niemożliwa, co zaprzeczałoby racjonalności ustawodawcy. Sąd stwierdził, że przyjęta przez Ministra wykładnia nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a pozostałe zarzuty skargi również nie zasługują na uwzględnienie. Oddalono skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, powyższa wykładnia jest prawidłowa i nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
Wykładnia Stowarzyszenia prowadziłaby do niemożności realizacji inwestycji liniowych celu publicznego w parkach narodowych, co zaprzeczałoby racjonalności ustawodawcy. Konieczne jest poszukiwanie konsensusu między celami publicznymi, w tym ochroną środowiska i bezpieczeństwem obywateli, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 31 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 31 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.o.ś. art. 11
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
ustawa o ochronie przyrody art. 15 § 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
ustawa o ochronie przyrody art. 15 § 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
ustawa o ochronie przyrody art. 15 § 3 pkt 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Pomocnicze
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 16
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 106
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.o.ś. art. 3 § pkt 8 ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 144
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowa interpretacja art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którą "brak rozwiązań alternatywnych" nie oznacza braku jakichkolwiek alternatyw, lecz brak alternatyw równie lub bardziej korzystnych, uwzględniając zasadę zrównoważonego rozwoju i różne cele publiczne.
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącego naruszenia prawa przez niewłaściwą interpretację art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Zarzut braku odniesienia się w decyzji do analizy możliwości ingerencji przedsięwzięcia w obszar Natura 2000. Zarzut braku odniesienia do analizy możliwości realizacji przedsięwzięcia w odniesieniu do przepisów Konwencji o ochronie gatunków europejskich dzikich zwierząt i roślin oraz siedlisk naturalnych. Konieczność wydania opinii dyrektora parku narodowego w formie postanowienia. Zarzuty dotyczące braku udziału społeczeństwa w postępowaniu. Wątpliwości co do działań kompensacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. W sytuacji, gdy zastosowanie przepisu wymaga jego interpretacji, przyjęcie jednej z możliwych wykładni tego przepisu nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Wykładnia art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, przyjętej w zaskarżonej decyzji, nie można czynić zarzutu rażącego naruszenia prawa. Nie jest wystarczające stwierdzenie, że określony przepis należy rozumieć inaczej niż przyjął organ, lecz konieczne jest ponadto dokonanie oceny dotyczącej okoliczności sprawy, że to inne rozumienie treści przepisu jest rażąco wadliwe. Nie spoczywa natomiast na organie obowiązek uwzględnienia opinii, nie jest to bowiem uzgodnienie.
Skład orzekający
Alina Balicka
przewodniczący
Danuta Kania
sprawozdawca
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"brak rozwiązań alternatywnych\" w kontekście zezwoleń na odstępstwa od zakazów w parkach narodowych oraz zasada zrównoważonego rozwoju w prawie ochrony środowiska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy inwestycji liniowej celu publicznego przez park narodowy i interpretacji konkretnego przepisu ustawy o ochronie przyrody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między rozwojem infrastrukturalnym a ochroną przyrody, co jest tematem budzącym zainteresowanie. Interpretacja kluczowego przepisu prawnego ma znaczenie praktyczne dla podobnych spraw.
“Droga przez park narodowy: Sąd rozstrzyga spór o "brak rozwiązań alternatywnych".”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 2089/10 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2011-01-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-11-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Góra-Błaszczykowska Alina Balicka /przewodniczący/ Danuta Kania /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Ochrona środowiska Skarżony organ Minister Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269 art. 1 par. 1 i par. 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 351, art. 151, art. 134 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 31 par. 1 pkt 1, art. 16, art. 156 par. 1, art. 31 par. 2, art. 106 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2008 nr 25 poz 150 art. 3 pkt 8 ust. 2 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220 art. 15 ust. 3, art. 1, art. 15 ust. 3 pkt 2 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez Stowarzyszenie Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] września 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a."], decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących w parkach narodowych w związku z realizacją przedsięwzięcia polegającego na budowie północnego wylotu drogi ekspresowej [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 2 marca 2010 r., uzupełnionym następnie pismami z dnia 9 kwietnia 2010 r. oraz z dnia 25 maja 2010 r. Stowarzyszenie Z. [dalej powoływane jako: "Stowarzyszenie"] wystąpiło do Ministra Środowiska - na podstawie 31 § 1 k.p.a.- o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało, iż działa zgodnie ze swoimi celami statutowymi oraz w interesie publicznym, co uzasadnia wszczęcie przedmiotowego postępowania przez organ administracji publicznej z urzędu. Decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. Stowarzyszenie zarzuciło: 1) niewłaściwą interpretację art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody [(Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.), dalej powoływanej jako: "ustawa o ochronie przyrody"], polegającą na przyjęciu, iż zwrot "w przypadku braku rozwiązań alternatywnych" winien być rozumiany nie jako brak jakichkolwiek rozwiązań alternatywnych, ale jako brak alternatywy bardziej korzystnej w okolicznościach danej sprawy, 2) brak odniesienia w ww. decyzji do analizy możliwości ingerencji przedsięwzięcia w obszar Natura 2000, 3) brak odniesienia do analizy możliwości realizacji przedsięwzięcia w odniesieniu do przepisów Konwencji o ochronie gatunków europejskich dzikich zwierząt i roślin oraz siedlisk naturalnych. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Minister Środowiska uznając wniosek za uzasadniony, na zasadzie art. 31 § 2 k.p.a., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Środowiska z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Minister Środowiska, powołując w podstawie prawnej art. 158 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...]sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu jest instytucją umożliwiającą wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wyłącznie jedną z wad kwalifikowanych wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie nadzorcze sprowadza się do oceny, czy w istocie zaskarżona decyzja jest taką wadą dotknięta. Następnie organ zauważył, iż Stowarzyszenie, jako podstawę stwierdzenia nieważności wskazało art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska [(Dz. U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.o.ś."] w związku z art. 31 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 i art. 157 § 2 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, iż art. 11 P.o.ś. dawał podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji sprzecznych w wymaganiami ochrony środowiska, jednak przepis ten został uchylony przez art. 144 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.). Tym samym nie może on stanowić podstawy stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Odnośnie zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego niewłaściwą interpretację, Minister wskazał, iż literalne brzmienie ww. przepisu wskazuje, że wydanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących na terenie parku narodowego jest możliwe w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, co można rozumieć jako brak alternatywy w ogóle. Powyższa wykładnia prowadzi jednak do wniosku, iż na obszarze parków narodowych nie jest możliwa realizacja inwestycji liniowych celu publicznego, bowiem praktycznie zawsze istnieje możliwość przeprowadzenia takiej inwestycji w innym wariancie, np. omijającym park narodowy. Wykładnia taka powoduje w istocie, że przepis art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody jest przepisem niewykonalnym z tego względu, że w przypadku istnienia dowolnego wariantu przedsięwzięcia nie jest możliwe wydanie decyzji zezwalającej na odstępstwo od tych zakazów. Zdaniem Ministra, dla pełnego zrozumienia istoty regulacji wyrażonej w powołanym przepisie, konieczne jest wskazanie, że gramatyczne rozumienie przepisu, jakkolwiek istotne, nie stanowi jedynej słusznej jego wykładni, bowiem w określonych przypadkach konieczne jest poszukiwanie konsensusu zapewniającego realizację wszystkich wartości stanowiących interes publiczny zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Niewłaściwe wydaje się zatem pominięcie w lokalizacji inwestycji liniowej celu publicznego np. konieczności zapewnienia bezpieczeństwa obywateli (jak w rozpatrywanej sprawie, w przypadku gdyby przyjęto do realizacji wariant polegający na niepodejmowaniu inwestycji). W konkluzji Minister stwierdził, iż wykładni art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, przyjętej w zaskarżonej decyzji, nie można czynić zarzutu rażącego naruszenia prawa. Nie jest bowiem wystarczające stwierdzenie, że określony przepis należy rozumieć inaczej niż przyjął organ, lecz konieczne jest ponadto dokonanie oceny dotyczącej okoliczności sprawy, że to inne rozumienie treści przepisu jest rażąco wadliwe. Końcowo organ zauważył, iż nie jest uzasadniony zarzut Stowarzyszenia dotyczący braku odniesienia się w zaskarżonej decyzji do wymogów ochrony obszaru Natura 2000 oraz braku analizy możliwości realizacji przedsięwzięcia w kontekście przepisów Konwencji o ochronie gatunków europejskich dzikich zwierząt i roślin oraz siedlisk naturalnych (sporządzonej w Bernie w dniu 19 września 1979 r.). Ocena przedsięwzięcia we wskazanym zakresie stanowiłaby przekroczenie uprawnień Ministra wynikających z art. 15 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Stowarzyszenie wskazało, iż w sytuacji, w której ważną okolicznością mającą wpływ na podjęte rozstrzygnięcie było wyważenie między ochroną dziedzictwa przyrodniczego (parku narodowego) a zwiększeniem bezpieczeństwa obywateli, organ właściwy w sprawach środowiska mógł zasięgnąć opinii organu właściwego w sprawie bezpieczeństwa na drogach. Dopiero taka opinia mogłaby stanowić właściwy materiał dowodowy w sprawie i być merytoryczną podstawą analizy i ostatecznego wyważenia racji. Nadto Stowarzyszenie wskazało, iż gdyby intencją ustawodawcy było umożliwienie wydawania zezwolenia na niszczenie parku narodowego w sytuacji, gdy istnieją realne warianty alternatywne realizacji przedsięwzięcia, to przepis taki byłby wprowadzony do ustawy o ochronie przyrody. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2010 r. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zauważył, iż Minister Środowiska kontrolując w trybie nadzorczym postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie rozpatruje sprawy co do meritum i nie może odnieść się do zarzutów, które winny być podnoszone w postępowaniu zwykłym. Zarzutem taki jest brak zasięgnięcia - przez organ wydający decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. - opinii organu właściwego w sprawie bezpieczeństwa na drogach. Posiadanie, bądź brak takiej opinii, w toku postępowania nieważnościowego nie ma wpływu na ocenę kwestionowanej decyzji z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Nadto Minister wskazał, iż w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności organ nie rozważa merytorycznie (co do istoty) wpływu wybranego wariantu realizacji inwestycji na bezpieczeństwo na drodze. Przesłankę tę podano - jako przykład wskazujący inne cele publiczne - wyłącznie w kontekście interpretacji art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Minister ponownie podkreślił, iż zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie można czynić zarzutu rażącego naruszenia prawa bowiem przyjęta przez organ wykładnia art. 15 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy nie wydaje się być niemożliwa do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W skardze na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2010 r. Stowarzyszenie ponownie podniosło, iż organ w decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. dokonał swoistej nadinterpretacji art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, do czego nie był uprawniony. Nadinterpretacja ta miała na celu umożliwienie wydania zezwolenia na budowę inwestycji infrastrukturalnej, promującej rozwój masowej motoryzacji, a taki rozwój jest sprzeczny z zasadami zrównoważonego rozwoju. Zdaniem Stowarzyszenia przepis art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody jest jednoznaczny w swej treści, podaje ściśle określone warunki odstąpienia od zakazów obowiązujących na terenie Parku Narodowego, dlatego też wskazana nadinterpretacja ww. przepisu w oczywisty sposób prowadzi do jego wypaczenia, a w konsekwencji - do wypaczenia woli ustawodawcy. Nadto Stowarzyszenie wskazało, iż podtrzymuje wszystkie zarzuty podniesione w toku postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 26 stycznia 2011 r. Stowarzyszenie ponownie wniosło o uwzględnienie skargi wskazując dodatkowe argumenty w sprawie. Podniosło m.in., iż dla potrzeb wydania decyzji w trybie art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody konieczne jest zasięgnięcie opinii dyrektora parku narodowego, przy czym opinia ta winna mieć formę zaskarżalnego postanowienia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Stowarzyszenie podtrzymało stanowisko, iż art. 15 ust. 3 ww. ustawy w jednoznaczny sposób uzależnia możliwość zniszczenia części parku narodowego od jednoczesnego spełnienia dwóch warunków: braku (w ogóle) rozwiązań alternatywnych lokalizacji inwestycji, która ma być budowana w parku narodowym oraz wykonania stosownej do tego zniszczenia kompensacji przyrodniczej. Wykładnia ww. przepisu dokonana przez Ministra Środowiska, jest - zdaniem Stowarzyszenia - niedopuszczalna, ma charakter precedensowy i osłabia w podwójnym wymiarze ochronę parku narodowego. Końcowo Stowarzyszenie zgłosiło zastrzeżenia do zakresu działań kompensacyjnych określonych w decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. ponosząc, iż forma kompensacji przedstawiona w pkt II sentencji (pkt 1-4) budzi uzasadnione wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.")], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] września 2010 r. nie narusza prawa, natomiast argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Jak wynika z przestawionego stanu sprawy zaskarżona decyzja została wydana w ramach jednego z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, mianowicie, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie wydania zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących w parkach narodowych w związku z realizacją przedsięwzięcia polegającego na budowie północnego wylotu drogi ekspresowej [...] w kierunku G. na odcinku C. - Trasa A. w W., planowanej do przeprowadzenia przez część oddziału nr [...] Obwodu Ochronnego S. w [...] Parku Narodowym. Postępowanie to zostało wszczęte postanowieniem Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2010 r. wydanym na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Z żądaniem wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu wystąpiło - w trybie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. - Stowarzyszenie Z.. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji (art. 16 k.p.a.) i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest - w sposób niewątpliwy - przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty (por. wyrok SN z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 570/95, publ. OSNP 1996/18/258). Zatem zakres tego postępowania jest ograniczony do badania przesłanek nieważnościowych, a więc do weryfikacji samej decyzji z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której ta decyzja dotyczy. Przesłanką stwierdzenia nieważności rozważaną na gruncie przedmiotowej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. wyrok NSA 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233; wyrok NSA z 12 grudnia 1988 r., sygn. akt II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96). Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 1999 r., sygn. akt V SA 876/99, Lex nr 50137). Rozważając wystąpienie omawianej przesłanki nieważności należy zawsze oddzielać od rażącego naruszenia prawa przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem. W sytuacji, gdy zastosowanie przepisu wymaga jego interpretacji, przyjęcie jednej z możliwych wykładni tego przepisu nie stanowi rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1211/10). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie wiąże się przede wszystkim z oceną - dokonanej przez Ministra Środowiska w decyzji z dnia 24 sierpnia 2009 r. - wykładni art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. W myśl powołanego przepisu minister właściwy do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego, może zezwolić na obszarze parku narodowego na odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1 art. 15, jeżeli jest to uzasadnione potrzebą realizacji inwestycji liniowych celu publicznego, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i po zagwarantowaniu kompensacji przyrodniczej w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.). W ocenie Ministra "brak rozwiązań alternatywnych" należy rozumieć nie jako brak jakichkolwiek rozwiązań alternatywnych, lecz jako brak innych wariantów równie, bądź bardziej korzystnych, ocenianych w kontekście określonych okoliczności faktycznych sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich celów publicznych zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Zdaniem Sądu, powyższa wykładnia powołanego przepisu jest prawidłowa. Przede wszystkim, jak zasadnie wskazał organ orzekający, przyjęta przez skarżące Stowarzyszenie wykładnia art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody (brak rozwiązań alternatywnych w ogóle) prowadzi do wniosku, że na obszarze parków narodowych nie jest możliwa realizacja inwestycji liniowych celu publicznego, ponieważ w przypadku tego typu inwestycji praktycznie zawsze istnieje możliwość przeprowadzenia inwestycji w innym wariancie, tj. omijającym park narodowy. Jednak realizacja takiego wariantu może być również wysoce niekorzystna, a nawet niemożliwa z punktu widzenia wymogów ochrony przyrody (np. w przypadku ingerencji w inne chronione obszary przyrodnicze), wysokości niezbędnych nakładów finansowych w związku z koniecznością przyjęcia określonych rozwiązań technicznych, zapewnienia bezpieczeństwa obywateli, czy konieczności przeprowadzenia procedury wywłaszczeniowej w stosunku do osób zamieszkujących obszar realizacji planowanej inwestycji. Stąd konieczne jest rozważenie, czy stopień ingerencji w obszar parku narodowego jest na tyle istotny, że czyni niemożliwym przeprowadzenie inwestycji w zaproponowanym wariancie inwestycyjnym. Nadto, zaznaczenia wymaga, że w toku procedury oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawsze rozpatrywany jest wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia w ogóle (wariant zerowy). Uwzględnienie wariantu zerowego jako rozwiązania alternatywnego w rozumieniu art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, że nie jest możliwe wydanie decyzji zezwalającej na odstępstwo od zakazów określonych w art. 15 ust. 1 ww. ustawy. Z powyższego wynika, że przyjęta przez skarżące Stowarzyszenie wykładnia powoduje, iż przepis art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody jest przepisem niewykonalnym bowiem w przypadku istnienia alternatywnego wariantu realizacji przedsięwzięcia (a taki przy inwestycji liniowej zawsze istnieje), nie jest możliwe wydanie zezwolenia na odstępstwo od ww. zakazów. Taka wykładnia stanowi zaprzeczenie woli ustawodawcy, który - będąc racjonalnym - umożliwił realizację pewnych działań w parkach narodowych. Zaznaczyć należy, że w art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody określono katalog zakazów obowiązujących na terenie parku narodowego. Jednocześnie, w art. 15 ust. 3 ww. ustawy wskazano na możliwość wydania decyzji zezwalającej na odstępstwa od ustanowionych zakazów, zgodnie z przesłankami określonymi w tym przepisie. Tym samym - z woli ustawodawcy - możliwe jest wydanie odstępstwa od zakazów obowiązujących w parku narodowym m.in. dla realizacji inwestycji celu publicznego. Nie oznacza to jednak - jak zasadnie wskazał organ orzekający - automatycznego zezwolenia na realizację danego przedsięwzięcia w dowolnej lokalizacji. Przeciwnie, z istoty regulacji art. 15 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy wynika, że konieczne jest poszukiwanie konsensusu zapewniającego realizację wszystkich celów publicznych (w tym ochronę środowiska naturalnego, zdrowia i bezpieczeństwa obywateli) zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, że przyjęcie przez Ministra Środowiska wskazanej wykładni przepisu art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody stanowi rażące naruszenie prawa. Wbrew zarzutom skargi przyjęta przez organ wykładnia nie ma charakteru nadinterpretacji prowadzącej do wypaczenia ww. przepisu, ani do wypaczenia woli ustawodawcy. Nieuzasadnione są również pozostałe zarzuty podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 26 stycznia 2011 r. Nie można zgodzić się ze skarżącym Stowarzyszeniem, że opinia dyrektora parku narodowego, o której mowa w art. 15 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody powinna być wydana w formie postanowienia. Przedmiotowa opinia dyrektora parku narodowego jest pisemnym stanowiskiem przygotowanym dla ministra na jego wniosek, do którego nie znajduje zastosowania art. 106 k.p.a. Minister właściwy do spraw środowiska przed przygotowaniem decyzji w sprawie zezwolenia na odstępstwo od zakazów zobowiązany jest do analizy treści stanowiska podmiotu opiniującego, jako składnika materiału dowodowego. Nie spoczywa natomiast na organie obowiązek uwzględnienia opinii, nie jest to bowiem uzgodnienie. Analogiczny pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, zaprezentował WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1854/09 (Lex nr 600340). Podniesione przez skarżące Stowarzyszenie "wątpliwości" co do przeprowadzenia postępowania zakończonego decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2009 r. z udziałem społecznym nie stanowią podstawy do uznania, że ww. decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. To samo dotyczy określonych w decyzji z dnia 24 sierpnia 2009 r. działań kompensacyjnych (pkt II sentencji, pkt 1 - 4), które w ocenie skarżącego Stowarzyszenia budzą "uzasadnione wątpliwości". Podniesione w tym zakresie zarzuty nie wskazują na kwalifikowaną niezgodność ww. decyzji z prawem, a tylko taka podlega ocenie w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym. Jak zasadnie przyjął organ orzekający kwestia odniesienia się w decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. do wymogów ochrony obszaru Natura 2000 oraz analiza możliwości realizacji przedsięwzięcia w kontekście przepisów Konwencji o ochronie gatunków europejskich dzikich zwierząt i roślin oraz siedlisk naturalnych nie jest przedmiotem postępowania w trybie art. 15 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Ocena realizacji przedsięwzięcia we wskazanym zakresie stanowiłaby przekroczenie uprawnień Ministra Środowiska wynikających z art. 15 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy. Kwestia uprawnienia skarżącego Stowarzyszenia do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. została prawidłowo rozstrzygnięta postanowieniem Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2010 r., zatem powołane w piśmie procesowym wyroki NSA: z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 139/09, z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 540/09 oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 października 2009 r. w sprawie C-263/08 - pozostają neutralne dla oceny zaskarżonej decyzji. Mając na względzie wszystko powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI