IV SA/Wa 2085/12

IV SA/Wa 2085/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska /sprawozdawca/
Anna Szymańska
Wanda Zielińska-Baran /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 1430/13 - Wyrok NSA z 2015-01-13
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 8,a rt. 67, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 78 § 2, art. 85 § 1, art. 156 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów - oddala skargę -
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (zwany dalej: Inspektorem) postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. - zaskarżonym skargą przez A. G. (zwaną dalej: skarżącą) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lipca 2011 r. wzywające A. G. – jako prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. "I." A. G. do oddania odpadów o kodzie 16 01 21 w postaci mieszaniny części samochodowych, w skład której wchodziły: 5 szt. silników ze skrzynią biegów, 5 szt. mostów, 2 szt. osi, 12 szt. resorów, 5 szt. konsoli elektrycznych kabiny, 5 szt. chłodnic, 4 szt. zderzaków, 10 szt. siedzeń, 3 szt. spojlerów, 3 szt. siodeł, 5 szt. zbiornika paliwa, 2 szt. silników, 10 szt. drzwi oraz 1 szt. skrzyni biegów, do przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i odzysku odpadów w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 8 marca 2011r. Przedsiębiorstwo Usługowe "B." s. c. z siedzibą w O., działające z upoważnienia skarżącej, zgłosiło do procedury wywozu towar w postaci: 5 szt. silników ze skrzynią biegów, 5 szt. mostów, 2 szt. osi, 12 szt. resorów, 5 szt. konsoli elektrycznych kabiny, 5 szt. chłodnic, 4 szt. zderzaków, 10 szt. drzwi, 10 szt. siedzeń, 3 szt. siodeł, 5 szt. zbiornika paliwa, 3 szt. spojlerów, 2 szt. silników i 1 szt. skrzyni biegów.
W wyniku kontroli celnej ww towaru dokonywanej na terenie Oddziału Celnego II w L., stwierdzono że jest to nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów - złomu samochodowego z Polski do Iraku.
Urząd Celny poinformował o powyższym Inspektora, załączając stosowną dokumentację. Inspektor wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania tymi odpadami. Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. Inspektor wezwał stronę do oddania odpadów do przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i odzysku odpadów w wyznaczonym terminie. W ocenie Inspektora przedmioty objęte zgłoszeniem celnym stanowią odpady o kodzie 16 01 21, których wywóz z Unii Europejskiej do krajów, w których nie obowiązuje decyzja OECD, w celu poddania procesom odzysku, jest zakazany. Doszło więc do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, za które odpowiedzialność ponosi skarżąca. Odpady skalsyfikowane pod kodem 16 01 21 zostały wyszczególnione jako odpady niebezpieczne w załączniku V do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.
W wyniku rozpoznania środka zaskarżenia skarżącej, Inspektor postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lipca 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że zgodnie z zawiadomieniem z 11 marca 2011r. Oddziału Celnego II w L. oraz z załączonego do tego zawiadomienia formularza informacyjnego o transgranicznym przemieszczaniu odpadów, w wyniku przeprowadzonej rewizji, stwierdzono części samochodowe o różnym stopniu zużycia. Potwierdzone zostało to również opinią [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2011r., w której stwierdzono, że zgłoszony towar to wymieszane i zużyte części pochodzące ze zdemontowanych samochodów ciężarowych, wśród których znajdują się silniki i inne części zawierające płyny eksploatacyjne i inne niebezpieczne elementy. Do zawiadomienia dołączono także dokumentację fotograficzną. Z tak przygotowanej dokumentacji wynika, że zgłoszony do procedury wywozu towar to części samochodowe w stanie znacznego zużycia, z widocznymi śladami korozji, w żaden sposób nieoczyszczone (zanieczyszczone substancjami olejopochodnymi) i nieposortowane, zapakowane w kontenerze w sposób bezładny, bez jakiegokolwiek zabezpieczenia przed uszkodzeniem czy wyciekiem płynów eksploatacyjnych (znajdujących się np. w silniku czy elementach zawieszenia) podczas transportu. Wszystko to oznacza, że części te nie posiadały dla skarżącej walorów części zamiennych przeznaczonych do ponownego użycia zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, a stanowiły jedynie mieszaninę części samochodowych o walorach złomu samochodowego. Części te zatem zakwalifikowano do kategorii Q2 – produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym, według załącznika nr 1 do ustawy o odpadach. Uznano, że skarżąca, zawierając transakcję handlową z podmiotem prowadzącym działalność na terytorium Iraku, wyzbyła się na jego rzecz mieszaniny części samochodowych posiadających walory złomu samochodowego, czyli nienadających się do ponownego użycia zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Przedmiotowy towar w istocie stanowił więc odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach.
Trzymając się ściśle okoliczności sprawy organ zauważył, że odpady mogą stanowić przedmiot swobodnego handlu i mogą przedstawiać pewną wartość handlową, zatem i stanowić przedmiot transakcji handlowej. Obrót handlowy odpadami, w sytuacji gdy wiąże się z ich międzynarodowym przemieszczaniem wymaga jednak spełnienia wymagań formalno – prawnych obowiązujących w tym zakresie; z pojęcia odpadu nie wyłącza się substancji czy przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania; przedmioty objęte zgłoszeniem celnym stanowią odpady o kodzie 16 01 21 (niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 01 07 do 16 01 11, 16 01 13 i 16 01 14) według klasyfikacji załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206), których wywóz z Unii Europejskiej do krajów, w których nie obowiązuje decyzja OECD, w celu poddania procesom odzysku, jest zakazany. Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 21 zostały wyszczególnione jako odpady niebezpieczne w załączniku V do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Zgodnie z art. 36 ust. 1 lit. a i d ww rozporządzenia, zakazany jest wywóz ze Wspólnoty, w celu dokonania odzysku w państwach, w których nie obowiązuje decyzja OECD (np. Irak), odpadów wyszczególnionych jako niebezpieczne w załączniku V do tego rozporządzenia, mieszaniny odpadów niebezpiecznych oraz mieszaniny odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne. Na podstawie art. 2 pkt 35 lit. f ww rozporządzenia, nielegalne przemieszczanie odpadów oznacza przemieszczanie odpadów dokonane z naruszeniem m. in. art. 36 tego rozporządzenia. Doszło więc do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, za które odpowiedzialność ponosi skarżąca.
Zaskarżone postanowienie uprawniało skarżącą do wystąpienia do Naczelnika Urzędu Celnego o wydanie zatrzymanych odpadów w celu wykonania postanowienia. Termin do wykonania obowiązku nałożonego tym postanowieniem wynosił 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wobec czego orzeczenie to w dacie jego wydania, jak i w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia stronie było wykonalne.
A. G. w skardze wniosła o uchylenie postanowienia Inspektora z [...] czerwca 2012r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia z [...] lipca 2011r. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 8, art. 67, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 85 § 1 K.p.a. przez dowolne, sprzeczne z zasadami prawdy obiektywnej ustalenie stanu faktycznego przez organ na podstawie niepełnego materiału dowodowego; oparcie się głównie na stanowiskach innych organów oraz na dowodach pośrednich; fragmentaryczną i wybiorczą jego ocenę, w szczególności załączonej opinii rzeczoznawcy samochodowego oraz pominięcie niektórych jej wniosków z zakresu wiadomości specjalnych, pomimo nieposiadania przez sam organ wiedzy specjalnej z dziedziny mechaniki samochodowej; niepowołanie innego biegłego i zaniechanie przeprowadzenia własnych oględzin, co w szczególności doprowadziło do błędnego nadania wymienionym przedmiotom statusu mieszaniny odpadów, w tym do ustalenia, że skarżąca dokonała ich "pozbycia" jako złomu, podczas gdy przedmioty te z uwagi na ich rzeczywisty stan techniczny mogły służyć jako części zamienne i w takim charakterze zostały sprzedane;
2) art. 3 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 1 i 2 do ustawy o odpadach przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nietrafne stwierdzenie, że zachodzą wszystkie przesłanki do uznania, że ujawnione przedmioty są odpadami w rozumieniu ww ustawy;
3) art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 24 ust. 2 lit. b i art. 2 pkt 35 lit. f rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów przez ich niewłaściwe zastosowanie;
4) art. 156 § 1 pkt 5 w związku z art. 126 K.p.a. przez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z 11 lipca 2011 r. (omyłkowo wskazano datę "18 sierpnia 2011 r.") w zakresie oznaczenia terminu do wykonania nałożonego obowiązku w sytuacji, gdy w chwili wydania zaskarżonego postanowienia termin ten już minął, co sprawia, że zaskarżone ostateczne postanowienie było niewykonalne już w chwili jego wydania;
5) art. 27 ust. 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 106 § 1 K.p.a. przez zaniechanie konsultacji z organem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 w okresie pomiędzy wszczęciem postępowania, a wydaniem postanowienia.
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, że:
- Inspektor nie dokonał żadnych własnych ustaleń w niniejszej sprawie, opierając się wyłącznie na ustaleniach Naczelnika Urzędu Celnego i WIOŚ,
- w sentencji postanowienia nie wskazano art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach. Podstawa taka nie tylko nie została wskazana (co oznacza wydanie aktu bez podstawy prawnej), ale w rzeczywistości przepis ten nie powinien znaleźć zastosowania w sprawie,
- organ nie zapoznał się bezpośrednio z zabezpieczonymi w Urzędzie Celnym dowodami, stan techniczny części przyjął na zasadzie domniemań. Dowody bezpośrednio możliwe do przeprowadzenia zostały z premedytacją zastąpione dowodami pośrednimi, a do tego wadliwymi,
- towar zgłoszony do wywozu nie stanowił odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach. Przedmiotowe części samochodowe nigdy nie były odpadami i nie można przyjmować automatycznie przesłanki o ich pozbyciu się jako odpadu. Skarżąca przejawiała wolę sprzedaży wszystkich zgłoszonych do wywozu przedmiotów, a w momencie załadunku przedmioty te były sprawne i mogły dalej spełniać swoje pierwotne przeznaczenie w kraju przeznaczenia. Przedmioty te posiadały swoją wartość rynkową. W momencie wysyłki stan tych przedmiotów był lepszy niż w momencie badania. Niektóre uszkodzenia powstały w międzyczasie, podczas przeładunku części na inną naczepę dokonanego pod dozorem funkcjonariusza Urzędu Celnego II w L.,
- organ nie wziął pod uwagę wymogu wystąpienia w rozpatrywanej sprawie subiektywnego elementu definicji odpadu, tj. zamiaru pozbycia się rzeczy przez jej posiadacza, nie wykazując tym samym, że zamiar taki skarżąca przejawiała,
- ustalenia faktyczne organu, dotyczące charakteru przedmiotów będących przedmiotem wysyłki oraz sposobu ich przewożenia, dokonane niemal wyłącznie na podstawie dokumentacji fotograficznej oraz opinii WIOŚ z [...] marca 2011 r., nie mogły stanowić podstawy do orzekania w sprawie po pierwsze dlatego, że Inspektor jako organ administracji nie posiada wiadomości specjalnych z dziedziny mechaniki samochodowej, a zatem nie może samodzielnie dokonywać ustaleń w tym zakresie, zastępując przy tym biegłego; po drugie z uwagi na brak wiadomości specjalnych Inspektor nie był uprawniony (w sytuacji, w której nie zlecił sporządzenia stosownej opinii biegłemu) do zakwestionowania w oparciu o własne oceny opinii rzeczoznawcy przedłożonej przez skarżącą, zawierającej korzystne z punktu widzenia skarżącej wnioski odnośnie stanu technicznego części samochodowych; po trzecie wobec oparcia się w przeważającej części na dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego, co oznacza oparcie ustaleń faktycznych wyłącznie na dowodach pośrednich, nie zaś bezpośrednich (oględziny);
- opinia WIOŚ z [...] marca 2011 r. zawierająca niczym nieuzasadnione i swobodne ustalenia, nie stanowiła opinii w rozumieniu art. 106 K.p.a., a zatem nie powinna stanowić dowodu,
- w częściach samochodowych skarżąca pozostawiła niewielką część płynów eksploatacyjnych celem ich konserwacji, pozwalającej na zachowanie ich sprawności i użyteczności w perspektywie ponownego montażu. To właśnie usunięcie przez skarżącą całości płynów eksploatacyjnych z przedmiotowych części dowodziłby, że skarżąca nie jest zainteresowana utrzymaniem tych części w dobrym stanie technicznym, a zatem że traktuje je jako odpad. Okoliczność, że zawartość kontenera znalazła się w nieładzie może stanowić ewentualnie samowolę pracownika skarżącej, pozostającą poza jej wiedzą i zgodą,
- powołując się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na opinię WIOŚ organ pominął protokół kontroli nr [...] sporządzony przez WIOŚ, z którego w żaden sposób nie wynika, aby przedmiotowe części stanowiły części zużyte, odpady czy też mieszaninę odpadów,
- nietrafne jest zakwalifikowanie wszystkich przewożonych części jako mieszaniny odpadów niebezpiecznych z kodem 16 01 21. Oceny zamiaru pozbycia się odpadu należało dokonać w odniesieniu do każdej z przewożonych części z osobna, nie zaś w odniesieniu do ogółu tych części,
- organ nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie eksperymentu w formie przewidzianej przepisami K.p.a. Wydanie orzeczenia w sprawie bez uprzedniego rozstrzygnięcia ww wniosku przesądza o jego wadliwości,
- dokonując oceny stanu faktycznego sprawy, GIOŚ uznał za udowodnione okoliczności, których zaprzeczenie wynikało z dowodów, o przeprowadzenie których wnioskowała skarżąca,
- organ orzekał w oparciu o kopie dokumentów, a nie oryginały,
- zaskarżone postanowienie obarczone jest kwalifikowaną wadą prawną niewykonalności (art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.), w związku z utrzymaniem w mocy postanowienia z [...] lipca 2011 r., wyznaczającego taki termin wykonania wezwania, który w dacie orzekania w sprawie zaskarżonym obecnie postanowieniem upłynął.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji uznał, iż postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2012r. i postanowienie z [...] lipca 2011r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w zarzutach skargi naruszeń przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a i Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.
Materialnoprawną podstawę postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2011 r., utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2012 r., stanowiły art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów [(Dz. U. Nr 124, poz. 859, ze zm.) – dalej w skrócie: u.m.p.o.] w zw. art. 24 ust. 2 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów [(Dz. U. UE L z dnia 12 lipca 2006 r., Nr 190, ze zm.) – zwanego dalej: rozporządzeniem Nr 1013/2006] i art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010r., Nr 185, poz. 1243).
Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 u.m.p.o., w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa zgłaszającego lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia Nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.
Jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi zgłaszający - stosownie do treści art. 24 ust. 2 rozporządzenia Nr 1013/2006 - właściwy organ wysyłki zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną:
a) odebrane przez podmiot, który faktycznie dokonał zgłoszenia; lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia,
b) odebrane przez podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
c) odebrane przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu; lub, jeżeli to niewykonalne,
d) poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w państwie przeznaczenia lub wysyłki przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
e) poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w innym państwie przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu, jeżeli wszystkie zainteresowane właściwe organy wyrażą na to zgodę.
Powyższy obowiązek odbioru, odzysku lub unieszkodliwienia jest realizowany w terminie 30 dni od dnia, w którym zainteresowany właściwy organ wysyłki dowiedział się lub został powiadomiony na piśmie przez właściwe organy miejsca przeznaczenia lub tranzytu o nielegalnym przemieszczaniu oraz o przyczynach jego zaistnienia, lub w innym terminie uzgodnionym przez zainteresowane właściwe organy. Podstawą powyższego zgłoszenia mogą być informacje przekazane właściwym organom miejsca przeznaczenia lub tranzytu między innymi przez inne właściwe organy.
W rozpoznawanej sprawie Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po otrzymaniu zawiadomienia z 11 marca 2011 r. wraz z dokumentacją od kierownika Oddziału Urzędu Celnego II w L. o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o odpadach o kodach 16 01 21, za które uznał przedmioty zgłoszone przez skarżącą do wywozu z Polski do Iraku.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie powołanego wyżej art. 3 ust. 1 przez jego błędną interpretację i stwierdzenie, że zachodzą wszystkie przesłanki do uznania, że ujawnione przedmioty są odpadami. Kwestionując stanowisko organu skarżąca w motywach skargi podniosła, iż towar zgłoszony do procedury wywozu nie stanowił odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy. Przedmiotowe części nigdy nie były odpadami. Zdaniem skarżącej nie można przyjmować automatycznie przesłanki o ich wyzbyciu się jako odpadu. W istocie istniała u niej wola ich sprzedaży, organ nie wykazał należycie co dowodzi zamiaru “wyzbycia się". Części były sprawne, mogły spełniać swoje pierwotne przeznaczenie, miały swoją wartość rynkową. Skarżąca podniosła, iż słowniki językowe definiują pojęcie “pozbyć się" jako oddalić, odsunąć kogoś lub coś od siebie, uwolnić się od kogoś lub czegoś. W doktrynie wyrażono pogląd, że "pozbycie się" nie może być rozumiane jako utrata kontroli nad przedmiotem, lecz raczej jako zmiana sposobu jego wykorzystywania, odmienna od podstawowego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot nadawać (być przydatnym). W kontekście kwalifikacji przedmiotu, jako odpadu chodzi raczej o całkowity brak użyteczności zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. W świetle tej definicji pojęcia “pozbycia się" przedmiotowe części, zdaniem skarżącej, nie stanowiły odpadu. Z zaprezentowanym stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić. Wskazać należy, iż odpady zgodnie art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest zobowiązany. Pojęciem “pozbycia się" użytego w powołanym przepisie zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 czerwca 2009 r., (sygn. akt 960/08, publ. CBOIS) uznając, że “pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (tak też NSA w wyroku z 13 kwietnia 2012r., sygn. akt II OSK 157/11, publ. CBOIS). Zagadnienie odpadów było przedmiotem licznych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok ETS z 15 czerwca 2000 r., publ. Lex nr 82853). W kolejnym wyroku z 15 stycznia 2004 r. w spawie C-235/02 (ECR 2004/1B/I-1005) Trybunał stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Odpadami według ETS są także materiały polegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwianie potencjalnych zagrożeń (wyrok ETS z 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94,C-330/94,C-342/94,C-224/95 – publ. ERC 1997/6/I-03561). W wyroku z 28 marca 1990 r. w sprawie C-359/88 (publ. ERC 1990/3/I-01509) ETS orzekł, że ustawodawstwo krajowe, w którym definicja odpadów wyłącza substancje i przedmioty, które są zdatne do powtórnego wykorzystania, jest niezgodna z prawem wspólnotowym (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 157/11, publ. CBOIS). Zauważyć więc należy, że jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania.
W świetle powyższego, wbrew przekonaniu skarżącej, organ prawidłowo uznał przedmioty zgłoszone do wywozu z Polski do Iraku, a więc poza teren Unii Europejskiej, za odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, jak też prawidłowo sklasyfikował zawartość części znajdujących się w kontenerze do kategorii odpadów Q2 w myśl załącznika nr 1 do cyt. ustawy
o odpadach, jak i do kategorii odpadów o kodach 16 01 21 w rozumieniu załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 121, poz. 1206).
Postępowanie wyjaśniające, wbrew zarzutom skargi, organ przeprowadził zgodnie z dyspozycją art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do takiej kwalifikacji i został oceniony w granicach zasady swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 K.p.a. Inspektor stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. wyczerpująco uzasadnił wydane rozstrzygnięcie, wskazując przesłanki faktyczne i prawne, jakie legły u podstaw jego wydania. Wniosek organu, iż przedmiotem wysyłki były odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, oparty został na szczegółowej i wnikliwej analizie materiału dowodowego. Organ odniósł się przy tym do opinii rzeczoznawcy, przedłożonej przez skarżącą jako dowodu w sprawie, jak również do złożonego do akt sprawy protokołu kontroli Nr [...].
W ocenie Sądu całokształt okoliczności sprawy uprawniał organ do zakwalifikowania czynności skarżącej, polegającej na wysyłce zawartości kontenera do kraju przeznaczenia, jako zamiaru pozbycia się odpadów, tj. zamiaru trwałego wyzbycia się władania przedmiotów, które nie odpowiadają wymaganiom jakościowym, nie nadają się do dalszego wykorzystania. Stanowczego podkreślenia wymaga, że akcentowanego przez skarżącą subiektywnego elementu definicji odpadu, tj. elementu, który w ocenie skarżącej nie został w niniejszej sprawie uwzględniony, nie można utożsamiać z uprawnieniem do powoływania się przez stronę postępowania na jej dowolne, nieuzasadnione przeświadczenie, że przedmiotem dokonanej przez stronę czynności nie było wyzbycie się odpadów, a transakcja handlowa dotycząca pełnowartościowych towarów, produktów, czy surowców. Przy kwalifikacji danego przedmiotu jako odpad należy w sposób niewątpliwy uwzględniać kryteria zobiektywizowane, tj. właściwości fizyczne przedmiotu, jego jakość, stopień zużycia, trwałość, kompletność, możność dalszego, bezpośredniego gospodarczego wykorzystania. Zasadnie do tego rodzaju kryteriów odwołał się organ orzekający w niniejszej sprawie. O zakwalifikowaniu w niniejszej sprawie opisanej w stanie sprawy mieszaniny części samochodowych jako odpadów zadecydowały w szczególności takie ich cechy jak: pochodzenie ze zdemontowanych samochodów ciężarowych, znaczne ich zużycie z widocznymi śladami korozji, sposób zapakowania w kontenerze (bezładnie, nieposortowane), brak oczyszczenia, brak zabezpieczenia przed wyciekiem płynów, które umożliwiałyby ich dalszą eksploatację i brak zabezpieczenia przed uszkodzeniem w trakcie transportu, a nadto i niska cena nabycia. Oczywiście słusznie organ zgodził się ze skarżącą, że wymontowane z pojazdów części nadające się do ponownego użycia mogą zawierać płyny eksploatacyjne, jednak winny one być zabezpieczone w sposób uniemożliwiający ich ewentualny wyciek czy inne uszkodzenie. Opisany brak odpowiedniego zabezpieczenia zgłoszonych przez skarżącą części samochodowych bezspornie świadczy o zamiarze ich wyzbycia się jako przedmiotów nieprzeznaczonych do dalszego ich wykorzystywania w charakterze części zamiennych w innych pojazdach na terenie państwa przeznaczenia, czyli mających walor złomu samochodowego.
Organ wykazał, co już zostało zauważone, że zawartość kontenera, w postaci części samochodowych stanowiła łącznie bezładną mieszaninę odpadów o kodzie 16 01 21. W ocenie Sądu brak jest podstaw do podzielenia zastrzeżeń skarżącej, że nieuporządkowanie przedmiotowych części było wynikiem działań kontrolnych funkcjonariuszy Urzędu Celnego II w L. Wbrew zarzutom skargi poczynienie przez organ ustaleń faktycznych na podstawie dowodu z dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez funkcjonariuszy celnych nie można uznać za nieprawidłowe. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgromadzona w sprawie dokumentacja fotograficzna jest więc jednym z dopuszczalnych dowodów w postaci dokumentów, która pozwoliła na poczynienie przez organ wiarygodnych ustaleń faktycznych w zakresie charakteru przedmiotów będących przedmiotem wysyłki. Sporne fotografie prezentują odpowiednią jakość, w czytelny sposób obrazując rodzaj przedmiotów stanowiących przedmiot wysyłki, ich stan, stopień zużycia, jak też sposób i efekty demontażu samochodów. Jak słusznie wskazał organ, wymienione dokumenty są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., zostały bowiem sporządzone przez powołany do tego organ na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, czyli Służbę Celną. Służba Celna stwierdziła nielegalne przemieszczanie odpadów, podjęła niezwłoczne działania mające na celu zabezpieczenie przed oddziaływaniem na środowisko i niezwłocznie przekazała zawiadomienie do Inspektora wraz z kompletną dokumentacją sprawy, w skład której weszła dokumentacja fotograficzna. Na podstawie tej dokumentacji Inspektor wszczął z urzędu przedmiotowe postępowanie (art. 27 i art. 3 ust. 3 u.m.p.o.). Zatem skoro dokumenty sporządzone przez Służby Celne mają walor dokumentu urzędowego i uprawnienie do ich zgromadzenia, a następnie przedłożenia Inspektorowi celem podjęcia dalszych czynności daje regulacja ustawowa, to nie można odebrać im mocy dowodowej. Skarżąca natomiast nie skorzystała z możliwości przedstawienia w toku postępowania przed Inspektora dowodu przeciwnego, to jest podważającego treści dokumentów zgromadzonych przez organ. Dalej podkreślić należy, iż oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – wbrew twierdzeniom skarżącej - dokonał wyspecjalizowany organ administracji publicznej, powołany w myśl art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 44, poz. 287) do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska, oraz badania i oceny stanu środowiska, do którego zadań należy m. in. wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (ust. 2 pkt 9). Wobec tego za niezasadne należało uznać twierdzenie skarżącego zawarte w motywach skargi, że powołanie biegłego z dziedziny samochodowej było w prowadzonym postępowaniu niezbędne z tego względu, iż zarówno funkcjonariusze Służby Celnej, jak też organ prowadzący postępowanie nie posiadają odpowiedniej wiedzy. Zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. organ może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. W orzecznictwie przyjmuje się, iż organ administracji nie jest związany wnioskiem strony o powołanie biegłego dla ustalenia okoliczności, która w sposób nie budzący wątpliwości może być ustalona przez organ na podstawie dokumentów sprawy (por. wyrok NSA z 1 lutego 1982 r., sygn. akt I SA 2497/81, niepublikowany). W sprawie nie zachodziła konieczność zasięgnięcia przez organ dodatkowych wiadomości specjalnych, gdyż nie zachodziła potrzeba rozstrzygnięcia przez organ nietypowych zagadnień technicznych z zakresu mechaniki samochodowej, ewentualnie takich zagadnień, których stopień złożoności nie pozwalał na poczynienie ustaleń faktycznych bez wykonania specjalistycznych badań. Zadaniem organu było ustalenie, czy fizyczne właściwości elementów samochodowych pozwalają na ich dalsze używanie zgodnie z przeznaczeniem. Wystarczające dla dokonania takich ustaleń były dowody przeprowadzone przez organ. Istota sprawy sprowadzała się zatem do oceny stanu faktycznego pod kątem podstawowych zagadnień z zakresu konstrukcji i eksploatacji pojazdów samochodowych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy za chybiony należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez nieuzasadniony brak uwzględnienia niektórych wniosków dowodowych skarżącej, w szczególności dowodu z eksperymentu. Przeprowadzenie wnioskowanych dowodów, w kontekście ustaleń faktycznych wynikających z materiału dowodowego sprawy, nie mogło spowodować zmiany kwalifikacji przedmiotów zgłoszonych do procedury celnej. Odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych przez organ w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie uzasadnia uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji (tak – np. wyrok NSA z 17 marca 1986 r., sygn. akt III SA 1160/85, publ. ONSA 1986, nr 1, poz. 19). Nierozpatrzenie przez organ wniosków dowodowych skarżącej w formie postanowień nie miało wpływu na wynik sprawy. Postanowienia w tym zakresie są niezaskarżalne (art. 141 § 1 K.p.a.), można je natomiast zaskarżyć w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji (art.142 K.p.a.). Chybiony jest również zarzut, iż zaskarżone postanowienie zawiera wadę prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z tym, że utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z 11 lipca 2011 r. w zakresie oznaczenia terminu do wykonania nałożonego obowiązku w sytuacji, gdy w dacie wydania zaskarżonego postanowienia termin ten już minął (niewykonalność postanowienia w chwili jego wydania). Wbrew skardze, sytuacja taka wystąpiłaby wtedy, gdyby postanowienie z [...] lipca 2011 r. stawałoby się wykonalne dopiero z dniem rozpatrzenia zażalenia na to postanowienie (tj. z dniem utrzymania go w mocy zaskarżonym postanowieniem). W takiej sytuacji termin wskazany w postanowieniu z [...] lipca 2011 r. nie mógłby być dotrzymany. Zauważyć należy, iż postanowienie w przeciwieństwie do decyzji jest natychmiast wykonalne (art. 143 K.p.a.), co oznacza, iż brak wstrzymania jego wykonalności powoduje, że termin określony w postanowieniu z [...] lipca 2011 r. wywołał skutek prawny. Utrzymanie w mocy tego postanowienia zaskarżonym postanowieniem nie powoduje jego niewykonalności.
Pominięcie w podstawie prawnej postanowienia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, podobnie jak i – w sytuacji, w której skarżąca nie poddaje w wątpliwość prawdziwości dokumentów znajdujących się w aktach sprawy - zgromadzenie w aktach kopii dokumentów, nie zaś dokumentów oryginalnych.
Podkreślenia wymaga, że instrumenty prawne przewidziane w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów służą ochronie środowiska przez uniemożliwianie niekontrolowanego transgranicznego przemieszczania odpadów. Cel ten, doniosły z punktu widzenia usprawiedliwionych potrzeb nie tylko pojedynczych krajów, ale szeroko rozumianej wspólnoty międzynarodowej (rozpatrywane polskie regulacje stanowią element międzynarodowego systemu kontroli przemieszczania odpadów) wyklucza przyjmowanie domniemania o nadrzędności interesów (w szczególności ekonomicznych) podmiotów dokonujących przemieszczeń. Zatem w warunkach rozpoznawanej sprawy, wbrew przekonaniu skarżącej, organ prawidłowo zastosował art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także art. 24 ust. 2 lit. b i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczenia odpadów, jak również prawidłowo uznał, że przedmioty zgłoszone do procedury celnej były odpadami w rozumieniu art. 3 ustawy o odpadach o kodzie 16 01 21. Międzynarodowe przemieszczenie odpadów miało nielegalny charakter, było zatem przemieszczeniem, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.