IV SA/Wa 2082/19

IV SA/Wa 2082/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Kaja Angerman
Katarzyna Golat /sprawozdawca/
Tomasz Wykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 75, art. 77, art. 78, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 2064
art. 35, art. 36 ust. 1 i ust 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant st. ref. Karolina Jóźwik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2019 r. przy udziale sprawy ze skargi V. V. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu urodzenia oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...] (zwanego dalej: "Wojewodą") z dnia [...] czerwca 2019 r. o numerze [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] (zwanego dalej: "Kierownikiem") z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], orzekającą o odmowie sprostowania aktu urodzenia nr [...], sporządzonego [...] grudnia 2018 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego [...] na imię i nazwisko V. B., polegająca zmianie pisowni członu imienia z: "B." na "B.".
Stan sprawy przedstawiał się następująco. W dniu 12 kwietnia 2019 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] wszczął postępowanie w sprawie sprostowania wskazanego wyżej aktu urodzenia
Postępowanie wyjaśniające wykazało, że akt urodzenia został sporządzony zgodnie z tłumaczeniem, dokonanym przez tłumacza przysięgłego języka [...] w dniu 16 listopada 2018 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] odmówił sprostowania aktu urodzenia z [...] grudnia 2018 r.
Odwołanie od powyższej decyzji, w terminie do tego przewidzianym, złożyła adwokat M. K. – pełnomocnik, ustanowiona przez V. B. (określanego dalej jako strona skarżąca). W odwołaniu wskazała, że w tłumaczeniu [...] aktu urodzenia jej mocodawcy, znalazł się błąd. Został on jednak wyjaśniony i w postępowaniu o sprostowanie przedłożono nowe tłumaczenie. Do odwołania pełnomocnik strony skarżącej dołączyła kopię oryginalnego [...] aktu urodzenia oraz kopię jego paszportu.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia [...] maja 2019 r., orzekającą o odmowie sprostowania aktu urodzenia z [...] grudnia 2018 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że należy zgodzić się ze stanowiskiem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...], że w badanym przypadku nie jest możliwe sprostowanie aktu urodzenia sporządzonego [...] grudnia 2018 r., bowiem został on sporządzony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2224, ze zm.; zwanej dalej: "p.a.s.c.") oraz na podstawie tłumaczenia zagranicznego aktu urodzenia, dokonanego przez tłumacza przysięgłego. Tłumaczenie to stanowi akta zbiorowe aktu urodzenia nr [...]. Odpis transkrybowanego aktu urodzenia został odebrany przez pełnomocnika strony skarżącej w dniu 16 stycznia 2019 r. i nie budził jego zastrzeżeń. Bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie pozostają załączone do odwołania kopie paszportu wymienionego i oryginału [...] aktu urodzenia, bowiem żaden z tych dokumentów nie stanowi podstawy do zmiany treści polskiego aktu stanu cywilnego. W związku z tym, że sprostowaniu ulec ma akt urodzenia, nie jest możliwe przedstawienie wcześniejszego aktu stanu cywilnego wnioskodawcy, co powoduje brak przesłanek do dokonania sprostowania przedmiotowego aktu urodzenia na podstawie art. 35 p.a.s.c.
Wyżej wymieniona decyzja Wojewody [...] jest przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której pełnomocnik strony skarżącej zawarł następujące zarzuty:
1) naruszenie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy materiał dowodowy sprawy czynił zadość wymogom, stawianym do sprostowania aktu urodzenia na podstawie tego przepisu;
2) naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.; zwanej dalej: "K.p.a.") art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 S 1 k.p.a., oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującej, rzetelnej i wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia w wydanej decyzji dowolnych ustaleń, pozostających w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania;
3) naruszenie art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a. i art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Pełnomocnik skarżącego wywodziła, że organowi I instancji został przedłożony [...] akt urodzenia skarżącego, który jest zagranicznym dokumentem stanu cywilnego. Natomiast przedłożone, wraz z [...] aktem urodzenia tłumaczenie zawierało błąd w zakresie danych osobowych skarżącego (imienia) [błąd ten został w późniejszym czasie sprostowany przez tłumacza]. Niemniej błąd dotyczył danych osobowych (imienia), zaś prawidłowe dane osobowe skarżącego wynikają z [...] aktu urodzenia, czyli zagranicznego dokumentu stanu cywilnego. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że oczywistym jest, że dane osobowe, tj. imię i nazwisko nie podlegają tłumaczeniu. W związku z tym, organ związany był - w zakresie danych osobowych skarżącego - dokumentem zagranicznym, tj. [...] aktem urodzenia skarżącego, nie zaś tłumaczeniem.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; zwanej dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach, Sąd uznał, że odpowiada ona prawu i brak jest podstaw do uwzględnia skargi.
Przedmiotem sporu jest kognicja organów do sprostowania aktu urodzenia skarżącego.
Zaczynając od kwestii ogólnych wskazać należy, że wpisanie aktu urodzenia do polskich ksiąg aktu stanu cywilnego, polegało na wiernym przepisaniu, przetłumaczonego przez tłumacza przysięgłego, treści dokumentu, bez możliwości jakichkolwiek zmian lub poprawek.
W kwestii dotyczącej charakteru prawnego transkrypcji w doktrynie początkowo panowała rozbieżność poglądów. W chwili obecnej w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że wpisanie zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiej księgi stanu cywilnego nie ma charakteru rejestracyjnego. W tej kwestii kilkakrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, wskazując, że transkrypcja sprowadza się jedynie do "przetransportowania pod względem językowym i formalnym obcego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w formie obowiązującej dla rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów" (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 8 sierpnia 2003 r., sygn. V CK 6/2002, publ. OSNC 2004, z. 7-8, poz.131; 15 kwietnia 2011 r., sygn. III CZP 12/2011, niepubl.; 3 czerwca 2011 r., III CSK 259/2010, niepubl. oraz w uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. III CZP 58/2012, publ. Biuletyn SN 2012/11).
W orzecznictwie wskazuje się (tak np. NSA w wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1298/13, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA), że czynność, polegająca na wpisaniu zagranicznego odpisu aktu stanu cywilnego ma charakter formalnoprawny, nie wymaga przeprowadzania postępowania dowodowego i polega na przeniesieniu treści zawartej w odpisie zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiej księgi stanu cywilnego. Organ dokonując wpisu zagranicznego aktu stanu cywilnego nie może podać innej treści aktu, niż treść wynikająca z tego dokumentu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej (wydanych w trybie sprostowania) stanowił zaś przepis art. 35 ust. 1 p.a.s.c., zgodnie z którym, akt stanu cywilnego, zawierający dane niezgodne z danymi, zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził. Z treści przywołanej regulacji wynika, że warunkiem sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego jest uznanie, że dane zawarte w akcie stanu cywilnego:
1) są niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub innych aktach stanu cywilnego, o ile stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo
2) z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego.
Katalog dokumentów, o których stanowi art. 35 ust. 1 p.a.s.c. ma charakter zamknięty. Tylko dokumenty wymienione w tym przepisie mogą stanowić dla kierownika urzędu stanu cywilnego, podstawę sprostowania aktu stanu cywilnego. Zdaniem Sądu, brzmienie powołanego przepisu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, wskazuje zatem zakres postępowania dowodowego, które kierownik urzędu stanu cywilnego obowiązany jest przeprowadzić, aby ustalić czy można w tym trybie dokonać sprostowania aktu stanu cywilnego. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w regulacji art. 36 p.a.s.c., który ustanawia kognicję nie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, lecz sądu powszechnego, w przedmiocie sprostowania aktu stanu cywilnego, jeżeli:
1) sprostowanie aktu nie jest możliwe na podstawie akt zbiorowych lub innych aktów stanu cywilnego, stwierdzających zdarzenie wcześniejsze i dotyczących tej samej osoby lub jej wstępnych albo na podstawie zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których stanowi art. 35 w ust. 2, a także
2) sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1.
Zgodnie z powołanym przepisem akt stanu cywilnego podlega zatem sprostowaniu w formie czynności materialno - technicznej w sytuacji niezgodności aktu z dokumentami zbiorowymi (zgromadzonymi do przedmiotowego aktu) bądź, gdy jest niezgodny z innymi aktami stanu cywilnego, stwierdzającymi zdarzenie wcześniejsze i dotyczącymi w szczególności tej osoby lub jej wstępnych.
Stosownie do art. 31 ust. 1 pkt 1 p.a.s.c. dokumenty w języku obcym przedkłada się z urzędowym tłumaczeniem na język polski, dokonywanym przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości. Powyższy przepis stanowić ma rękojmię prawidłowości wykonanego tłumaczenia i odpowiednio usankcjonować jego status. W niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że akt urodzenia został sporządzony zgodnie z tłumaczeniem, dokonanym przez tłumacza przysięgłego języka [...] z dnia 16 listopada 2018 r.
W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw prawnych do sprostowania aktu urodzenia już wpisanego do polskich ksiąg stanu cywilnego. Ustawodawca zezwolił organom administracji na sprostowanie aktu stanu cywilnego przede wszystkim w zakresie oczywistego błędu pisarskiego, czyli bezspornego, pewnego, niebudzącego wątpliwości, jak np. niewłaściwe użycie wyrazu, przeinaczenie, przeoczenie, ewidentnie mylna pisownia, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, wpisania w niewłaściwej rubryce, błędu polegającego na tzw. literówce, ortograficznego lub gramatycznego. Wszystkie te błędy dotyczą etapu sporządzania aku, a kryterium ich stwierdzenia jest dokument, na podstawie którego wpisu się dokonuje.
Zgodnie orzecznictwem sądów administracyjnych należy przyjmować, że oczywisty błąd pisarski to taka niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności wykazali należytą staranność (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., IV SA/Wa 1420/05, wyroki NSA: z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OSK 878/13; z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1316/14; z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 209/15, CBOSA).
Sprostowaniu w pierwszej kolejności mogą zatem podlegać oczywiste omyłki osoby formułującej akt, niedokładności powstałe przy sporządzaniu aktu, a zatem wynikające z błędnego odczytania dokumentów źródłowych, pominięcia któregoś z ich elementów.
W rozpatrywanej zaś sprawie do takich - jak przykładowo powołane - sytuacji nie doszło, bowiem strona skarżąca wskazuje na błąd tłumacza, a nie omyłkę, powstałą na etapie sporządzania aktu. Organ zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami wiernie odtworzył treść tłumaczenia przysięgłego, nie mogąc zignorować jego treści, ani podważać samodzielnie jakości tłumaczenia. Tłumaczenie to stanowi akta zbiorowe aktu urodzenia nr [...] (karta 54 akt administracyjnych sprawy).
Kwestia ta jawi się jako rozstrzygająca na rzecz prawidłowości rozumowania organów, biorąc pod uwagę tezy wyrażane w orzecznictwie. Gwoli przykładu należy przywołać fragment wyroku NSA z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 71/12, CBOSA wskazującego, że charakter prawny transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego powoduje, że sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego w akcie wpisanym do polskich ksiąg stanu cywilnego może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy do takiej omyłki pisarskiej dojdzie w trakcie dokonywania transkrypcji aktu zagranicznego przez kierownika urzędu stanu cywilnego.
Nadto należy zwrócić uwagę, że ustawodawca określa ściśle, jakie dokumenty mogą stanowić podstawę sprostowania przez organ, limitując ich rodzajowy zakres. Z treści art. 35 ust. 1 i ust. 2 p.a.s.c. wynika, że mają to być dokumenty urzędowe stanu cywilnego, których treść stanowi dowód na to, co zostało w nich urzędowo potwierdzone. A więc chodzi o dokumenty, z których każdy jest wiążący. Brzmienie tego przepisu wskazuje na zakres postępowania dowodowego, które kierownik urzędu stanu cywilnego władny jest przeprowadzić, aby ustalić czy można w tym trybie dokonać sprostowania aktu stanu cywilnego. Tylko dokumenty w nim wymienione mogą stanowić podstawę sprostowania aktu stanu cywilnego.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotowy akt stanu cywilnego, objęty wnioskiem o sprostowanie, sporządzony został na podstawie tłumaczenia zagranicznego aktu urodzenia, dokonanego przez tłumacza przysięgłego. Nie jest zatem skuteczne wywodzenie, że istnieje rozbieżność między treścią aktu stanu cywilnego, a treścią tłumaczenia, na podstawie którego akt ten sporządzono.
Wobec tego kwestionowane rozstrzygnięcie odmowne należało uznać trafne.
Ponadto zasadnie organy wywodziły, że bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie pozostają również załączone do odwołania kopie paszportu. Żaden z tych dokumentów nie stanowi podstawy do zmiany treści polskiego aktu stanu cywilnego.
Takie stanowisko organu całkowicie odpowiada poglądowi, wyrażonemu w judykaturze, w której podkreśla się, że art. 35 ust. 1 p.a.s.c. precyzyjnie określa przesłanki, które muszą być spełnione, aby sprostowania aktu dokonał kierownik urzędu stanu cywilnego, w trybie czynności materialno-technicznej. Kierownik urzędu stanu cywilnego nie dokona sprostowania aktu stanu cywilnego na podstawie dokumentu tożsamości, ustawodawca nie wymienia bowiem takiego dokumentu w art. 35 ust. 1 p.a.s.c., jako podstawy do sprostowania (tak: Basior Iwona, Czajkowska Alicja, Sorbian Danuta, Prawo o aktach stanu cywilnego z komentarzem. Przepisy wykonawcze i związkowe oraz wzory dokumentów, LEX 2015). Podobnie, w wyroku z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1051/13, CBOSA, WSA w Białymstoku stwierdził, że treść "art. 73 ust. 1 ustawy nie daje podstawy prawnej do dokonywania wpisu, w brzmieniu wynikającym z innego dokumentu, w tym przypadku z paszportu (jak oczekiwał Skarżący)". Pogląd ten, choć odnoszący się, z uwag na stan sprawy z powyższego wyroku, do ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r. poz. 1264 oraz z 2012 r. poz. 1529), nie stracił na swej aktualności.
Wskazać ponadto należy na charakter skutków prawnych wpisów w aktach stanu cywilnego. Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego w art. 1 stanowi, że "reguluje zasady i tryb rejestracji stanu cywilnego oraz dokonywania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego". Zgodnie z art. 3 tej ustawy akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym.
Przeciwne rozumowanie prowadziłoby do naruszenia zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a.). Zasada ta traktowana jest bezwzględnie, a jej naruszenie powoduje stwierdzenie nieważności aktu. Iluzoryczność tej zasady w stosunkach prawnych byłaby konsekwencją odstąpienia od niej jedynie w niektórych tylko sprawach.
Sąd nie znalazł również uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest art. 77 ust. 1 K.p.a., nakładający na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 K.p.a., który to obliguje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W ocenie Sądu nie zaszły żadne przesłanki ku temu, by uznać, że, skoro organ prawidłowo odczytał swoją kognicję, to doszło do naruszenia powyższych zasad.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o słuszności stanowiska organów w niniejszej sprawie, co doprowadziło do oddalenia skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a.