IV SA/Wa 2065/06

IV SA/Wa 2065/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik. /sprawozdawca/
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Spółki Z. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego Spółki Z. Spółka Akcyjna z siedzibą w W., kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ po rozpoznaniu odwołania złożonego przez adwokata J. M., pełnomocnika Zakładu Energetycznego [...] S.A. - Rejon Energetyczny w S. od decyzji administracyjnej Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta S. — przez Zastępcę Burmistrza, w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, którą organ: I. nakazał Rejonowi Energetycznemu w S. wykonanie
następujących urządzeń na działce nr ew. [...] zapobiegających
szkodom na gruntach sąsiednich, w związku z zaistniałą zmianą stanu wody
na gruncie wg opisu i załącznika graficznego nr 1, tj.:
1. przebudowę, tj. rozebranie końcowego fragmentu istniejącej drogi o nawierzchni
z trylinki oraz ponowne ułożenie odcinka w kierunku magazynów, po uprzednim
wykonaniu robót ziemnych,
2. zdjęcie wierzchniej warstwy gruntu z terenu działki i ponowne jej rozścielenie po
wykonaniu robót ziemnych,
3. ułożenie uszczelnienia folią lub matą bentonitową podmurówki warsztatu od
strony Z. S.A. Rejonu Energetycznego w S.,
4. wzmocnienie parkanu granicznego wzdłuż działki K. S. nr [...]
przed uformowaniem terenu od strony Z. S.A. Rejonu Energetycznego w
S., przez wykonanie palisady z kołków drewnianych lub
grodzie stalowych /forma muru oporowego/
5. uformowanie /odspojenie i przemieszczenie gruntu/ terenu działki wzdłuż
granicznego parkanu z działką K. S. nr ewid. [...] i wzdłuż
tylnej ściany warsztatu do drogi z trylinkądo rzędnej 160,02 m npm,
6. uformowanie /odspojenie i przemieszczenie gruntu/ terenu działki od drogi z
trylinki do ogrodzenia Rejonu Energetycznego wzdłuż ul. [...] z
nadaniem spadku w stronę ulicy od rzędnej 160,00 m npm przy trylince do rzędnej przy bramie wjazdowej 159,66 m npm i do rzędnej 159,75 m npm przy budynku gospodarczym RE,
7. wykonanie ścieku wód powierzchniowych /rowek zadarniony/ o głębokości 30
cm wzdłuż ogrodzenia RE od ul. [...] Jod strony posesji RE/ w kierunku
bramy wjazdowej — spadek ścieku od rzędnej 159,75 m npm /dla dna rowku
159,45 m npm/ do rzędnej 159,66 m npm przy bramie wjazdowej /odpowiednio
dla dna rowka 159,36 m npm/,
8. zagospodarowanie rozścielonej warstwy wierzchniej poprzez obsianie
mieszanką traw,
II. orzekł, że powyższe czynności należy wykonać w terminie 60 dni od daty
uprawomocnienia się niniejszej decyzji, orzekł o utrzymaniu w mocy niniejszej decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu [...] lutego 2002 r. z wniosku S. S., który wniósł skargę do Urzędu Miasta S. na zmianę stanu wody na gruncie będącym jego własnością, poprzez podniesienie poziomu działki sąsiedniej należącej do Rejonu Energetycznego w S., nadmieniając że w czasie ulewnych deszczy i pozimowych roztopów zalewana jest jego działka, jak również budynek warsztatowy, co uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej i wykorzystywanie budynku zgodnie z przeznaczeniem.
W dniu 4 marca 2002 r. została przeprowadzona wizja w terenie w celu zbadania stanu faktycznego sprawy, podczas której stwierdzono rozlewisko wody na działce nr [...] podchodzące pod budynek warsztatowy.
W dniu 29 marca 2002 r. odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem stron, podczas której ustalono, że teren Rejonu Energetycznego mógł zostać podwyższony, a spływ powierzchniowy może zostać wyeliminowany poprzez budowę murku zaporowego na granicy posesji w ustaleniu ze S. S.. Podczas rozprawy strony zgodnie wystąpiły o odroczenie sprawy na okres jednego miesiąca, stwierdzając możliwość ugodowego rozstrzygnięcia sporu.
Następnie w dniu [...] kwietnia 2002 r. K. S. zwrócił się do Urzędu Miasta w S. o niezwłoczne uregulowanie spływu powierzchniowego z terenu Rejonu Energetycznego, które to wody w czasie opadów i wiosennych roztopów zalewają teren jego działki nr [...]
W dniu 24 czerwca 2002 r. odbyła się kolejna wizja w terenie, podczas której nie stwierdzono wykonania zabezpieczeń i robót przeciwdziałających zalewaniu posesji S.S.
Wobec niemożliwości ugodowego załatwienia sprawy z uwagi na niezgodność stanowisk strony wniosły o powołanie biegłego.
W dniu 25 listopada 2002 r. zostały przeprowadzone oględziny terenu, podczas których ustalono, że na terenie działki Rejonu Energetycznego, sąsiadującej z posesją S.S. leżą dwie pryzmy ziemi wysokości ok. 1 m, które są rozrzucane i plantowane na terenie działki przez pracowników.
W grudniu 2002 r. w Urzędzie Miasta w S. została przedłożona opinia opracowana przez J. B. mgr inż. melioracji wodnych, wskazująca, iż z pomiarów niwelacyjnych wynika, że teren działki należącej do Rejonu Energetycznego w punktach oznaczonych na szkicu niwelacyjnym nr [...] został podniesiony od 5-42 cm, średnio o 15 cm w stosunku do rzędnej 159,9 m n.p.m. i ma spadek w kierunku działek Panów S. natomiast w punkcie oznaczonym nr [...] na granicy posesji występuje obniżenie terenu o 16 cm w stosunku do rzędnej 159,9 m n.p.m. W skutek zmiany konfiguracji terenu działki nr [...] należącej do Rejonu Energetycznego i zmiany kierunku odpływu wód opadowych zostały zakłócone stosunki wodne na działkach nr [...] S. S. i nr [...] Pana K. S. Jednocześnie biegły przedstawił w opinii propozycje rozwiązania problemu.
Kolejne przeprowadzone przez organ rozprawy nie doprowadziły do ugodowego załatwienia sprawy.
W dniu 14 lipca 2003 r. Burmistrz Miasta S. działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 zpóźn. zm.) oraz art.104 Kpa wydał więc dwie decyzje nakazujące Rejonowi Energetycznemu w S. z/s ul. [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich w związku z zaistniałą zmianą stanu wody na gruncie.
Obie decyzje zaskarżył pełnomocnik Zakładu Energetycznego [...] S.A. Rejon Energetyczny w S.
Po rozpatrzeniu przedmiotowych spraw Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami nr [...] i [...] z dnia [...] października 2003 r. postanowiło uchylić obie decyzje organu I instancji i przekazać sprawy do
ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że powyższe sprawy są tożsame i winny być rozpatrzone jedną decyzją z uwagi na istnienie tego samego stanu prawnego. Występuje w nich ten sam podmiot i przedmiot postępowania, a ponadto na ten sam podmiot nałożono wykonanie tego samego obowiązku.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Burmistrz Miasta S. nakazał Rejonowi Energetycznemu w S. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich w związku z zaistniałą zmianą stanu wody na gruncie.
Czynności te miały być wykonane w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.
W dniu 20 lutego 2004 r. wpłynęło do organu I instancji odwołanie adw. Pana J. M. reprezentującego Zakład Energetyczny [...] S.A. Rejon Energetyczny w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując na celowość przeprowadzenia wnioskowanego przez odwołującego dowodu w postaci opinii biegłego oraz na wyjaśnienie działań Zakładu Energetycznego.
W dniu [...] stycznia 2005 r. została sporządzona opinia techniczno-budowlana przez biegłego z zakresu Analiz Techniczno-Ekonomicznych Inwestycji Budowlanych –L. S.
Wobec niezawarcia przez strony ugody, Burmistrz S. decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r.:
- nakazał Rejonowi Energetycznemu w S. wykonanie następujących urządzeń na działce nr ew. [...] zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich, w związku z zaistniałą zmianą stanu wody na gruncie. Określone w decyzji czynności Zakład miał wykonać w terminie 60 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji.
W związku z wniesieniem od powyższej decyzji odwołania przez pełnomocnika Z. RE w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że wydając zaskarżoną decyzję organ pierwszej instancji nie uwzględnił, że w spornym miejscu istnieje naturalny spadek terenu, o czym świadczą załączniki do części graficznej opinii biegłego z lipca 2004 r. oraz wskazanie biegłego, który podniósł, że prace wykonane przez Zakład Energetyczny znacznie pogorszyły stan rzeczy, powodując nadmierne uwilgotnienie i zalewanie budynku warsztatu, co potwierdza, że spadek terenu istniał już wcześniej.
Według Kolegium organ pierwszej instancji wbrew zaleceniom Kolegium zawartych w decyzji z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] nie zbadał, czy wnioskodawca sam nie przyczynił się do powstania szkody na swoim gruncie poprzez nadsypanie i częściowe utwardzenie zachodniej części działki nr [...]. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił również rozbieżności i błędów poczynionych podczas budowy warsztatu. Organ odwoławczy również poddał w wątpliwość nałożenie na Zakład Energetyczny obowiązków o tak szerokim zakresie. Wniósł też o włączenie do materiału dowodowego decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2005 r. znak [...], o której mowa w piśmie Zakładu Energetycznego z dnia [...] lipca 2005 r.
Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], utrzymaną mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.
Od decyzji tej w ustawowym terminie odwołanie wniósł pełnomocnik Zakładu Energetycznego [...] S.A.
Decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 i 3 ustawy prawo wodne, a także prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6 Kpa poprzez nałożenie na stronę obowiązków nie wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących, art. 7 Kpa poprzez nie wyjaśnienie okoliczności pozwalających na uznanie, iż to wyłącznie Zakład Energetyczny dokonał zmiany stanu wody w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego, art. 77 § 1 i 80 Kpa poprzez wadliwe oraz niekompletne zebranie materiału dowodowego i oparcie na w ten sposób zebranych dowodach decyzji, Art. 84 Kpa poprzez uznanie za dowód opinii biegłego z zakresu budownictwa w zakresie dotyczących prawa wodnego, art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez zaniedbanie organu — w uzasadnieniu decyzji w kwestii ustosunkowania się co do różnic w opiniach biegłych powołanych w sprawie. Mając powyższe na uwadze odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej
decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu odwołujący podniósł, między innymi, iż art. 29 ust. 3 prawa wodnego stanowiący podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji nie uzasadnia nałożenia obowiązków o tak szerokim zakresie. W przedmiotowej sprawie nie ustalono w sposób jednoznaczny i w oparciu o konkretne dowody, że w ogóle doszło do szkód w rozumieniu Prawa wodnego.
W aktualnie zaskarżonej decyzji brak jest ustalenia czy Panowie S. dokonywali zmian w konfiguracji swojego terenu, w celu ustalenia przeszkód w naturalnym odpływie wód opadowych i roztopowych. Nie pobrano próbek gleby, co jest istotne na potwierdzenie stanowiska odwołującego, że teren jest podmokły o małej przepuszczalności gleby. Nie ustalono, czy wnioskodawca sam nie przyczynił się do powstania szkody na swoim gruncie.
Rozpoznając sprawę na skutek odwołania organ odwoławczy uznał, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji zgromadził obszerny materiał dowodowy. Włączył do akt sprawy opinie trzech biegłych, tj.: J. B. — mgr inż. melioracji wodnych, J. O. - biegłego z listy Wojewody [...] w zakresie postępowania wodnoprawnego, uprawnień budowlanych do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności wodno-melioracyjnej oraz powołanego na wniosek Zakładu Energetycznego /pismo z dnia 25 października 2004 r./ rzeczoznawcę z zakresu analiz techniczno- ekonomicznych inwestycji budowlanych-L. S. Organ przeprowadził wizje w terenie:
w dniu 4 marca 2002 r., podczas której stwierdzono rozlewisko wody na działce nr
[...] podchodzące pod budynek warsztatowy,
w dniu 24 czerwca 2002 r. podczas której nie stwierdzono wykonania przez Zakład
Energetyczny zabezpieczeń i robót przeciwdziałających zalewaniu posesji
wnioskodawcy,
- w dniu 25 listopada 2002 r. podczas której stwierdzono, że na działce Rejonu
Energetycznego leżą dwie pryzmy ziemi wys. ok. 1 m, które są rozrzucane i
plantowane na terenie ww. działki przez 3 pracowników,
- w dniu 3 marca 2006 r., której celem było doprowadzenie do ugody między
stronami.
W celu doprowadzenia do ugody /projekt ugody z dnia [...] czerwca 2004 r./ organ przeprowadził również szereg rozpraw administracyjnych. Ostatecznie do ugody nie doszło.
Z opinii biegłych, tj.: pisma J. B. z dnia [...] listopada 2003 r. do opinii z dnia [...] grudnia 2002 r. wynika, że "w wyniku zmiany konfiguracji terenu działki nr [...] należącej do Rejonu Energetycznego i zmiany odpływu wód opadowych zostały zakłócone stosunki wodne na działkach nr ewid. [...] Pana S. S. i nr ewid. [...] K. S. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód i zmian w odpływie wody lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom,,.
Z opinii z lipca 2004 r. J. O. —wynika, że "Zakład Energetyczny w ramach własnych prac /ziemnych/ porządkowych wykonał lokalne podniesienie terenu poprzez nawiezienie i rozplantowanie ziemi, zmieniając jego ukształtowanie" /Bieżąca opinia cz. A/ oraz że "porównując ukształtowanie terenu przed i po wykonaniu robót ziemnych przez Zakład Energetyczny zostało zmienione na niekorzyść, zostały zwiększone spadki poprzeczne działki ze zwiększeniem spływu wód na działki sąsiednie — Panów S. spływające wody powierzchniowe /roztopowe i opadowe/ mogą obecnie znacznie zwiększać uwilgotnienie terenów przyległych".
Na wniosek Zakładu Energetycznego dopuszczono również dowód z opinii biegłego ds. budownictwa w celu sprawdzenia m.in. czy fakt podsiąkania wód i napływu ich przez garaż nie jest efektem błędów związanych z jego projektowaniem, budową i technologią użytą do zabezpieczenia przed wilgocią, zagospodarowania otoczenia budynku, podjętych lub nie podjętych prac ziemnych na działce gdzie ten budynek się znajduje, powołano L. S. Z jego opinii z dnia [...] stycznia 2005 r. wynika, że "budynek wybudowany jest zgodnie z projektem i pozwoleniem na budowę, zgodnie z wymogami współczesnej wiedzy technicznej, izolacje budynku nie są przyczyną jego zawilgocenia. Odprowadzenie wód z opadów atmosferycznych z dachu za pomocą rur spustowych nie powoduje zawilgocenia budynku i pozwała na swobodny jej spływ do istniejącej przy budynku studzienki zbiorczej na działkę Pana K. S. Istniejące ukształtowanie terenu działek Panów S. pozwała na odprowadzenie wód opadowych i z roztopów we własnym zakresie nie powodując przy tym zawilgocenia budynku gospodarczo.-garażowego. Napływ wody może nastąpić w wyniku podniesienia poziomu wody na
działce nr ewid. [...] spowodowanego spływem wód atmosferycznych i roztopów z obszernego terenu działki nr ewid. [...] stanowiącej własność Zakładu Energetycznego, która jest położona wyżej niż działka Panów S. i posiada spad w kierunku ich działki. Celem ograniczenia spływu wód z terenu Zakładu Energetycznego należy dokonać zabezpieczeń wynikających z opinii inż. O,,.
W piśmie z dnia 28 maja 2005 r., uzupełniającym ww. opinię rzeczoznawca podniósł, iż ."wymienione roboty ziemne na działce Zakładu Energetycznego przez powiększenie pochylenia spadku terenu /zmiana ukształtowania/ znacznie pogorszyły istniejące warunki wodnogruntowe na działkach Panów S.
W aktach znajduje się również opinia techniczna z zakresu zagadnień budowlanych rzeczoznawcy — L. S. z dnia [...] stycznia 2006 r. We wnioskach do tej opinii rzeczoznawca podał, iż:
do powstania szkód na terenie Panów S. doszło w wyniku zmiany
ukształtowania terenu. Inwestycje wykonane na działkach Panów S. nie
przyczyniły się do powstania tych szkód,
samowola budowlana polegająca na dobudowie dwóch części do budynku
gospodarczo-garażowego nie miała wpływu na stan wody na gruncie, istnieje
możliwość nakazania przywrócenia ukształtowania terenu do stanu przed
wykonaniem robót ziemnych przez Zakład Energetyczny pod warunkiem korzystnej
dla tego przedsięwzięcia oceny techniczno-ekonomicznej, nakazane decyzją
Burmistrza Miasta S. z dnia [...] czerwca 2005 r. obowiązki dla ZE
[...] S.A. są zasadne, a zakres ich nie jest zbyt szeroki"
W ocenie organu analiza powołanych wyżej opinii jednoznacznie wskazuje, że Zakład Energetyczny poprzez swoje działanie spowodował zakłócenie stosunków wodnych na gruncie. Takie też stanowisko — nie kwestionowane przez odwołującego, zajęło tut. Kolegium w decyzji z dnia [...] września 2005 r. nr [...] uznając, że Zakład Energetyczny w ramach własnych prac ziemnych /porządkowych/ wykonał lokalne podniesienie terenu poprzez nawiezienie i rozplantowanie ziemi, zmieniając jej ukształtowanie. Spowodowało to zmianę kierunku odpływu wód opadowych i tym samym zostały zakłócone stosunki wodne na działkach K. S. i S. S. Okoliczność ta zdaniem Kolegium została bezsprzecznie udowodniona także podczas wizji lokalnej w dniu 25 listopada 2002 r. kiedy — jak podano wyżej - ustalono, że na terenie działki ZE,
sąsiadującego z posesją Panów S. leżą dwie pryzmy ziemi wysokości 1 m, które są rozrzucane i plantowane na terenie działki przez pracowników. Prace wykonane przez ZE, mimo naturalnego spadku terenu, znacznie pogorszyły stan rzeczy powodując nadmierne uwilgotnienie i zalewanie budynku warsztatu. Tak więc niekorzystne działania Zakładu Energetycznego w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, wbrew stanowisku odwołującego, są bezsporne. Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne Burmistrz Miasta S. uprawniony do nakazania właścicielowi gruntu, który spowodował zmianę stanu wód na gruncie do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, zasadnie nałożył na Zakład Energetyczny obowiązek wykonania szeregu czynności zapobiegających dalszym szkodom. Należy przy tym wyjaśnić, iż zobowiązanie strony do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom należy do uznania organu, który podejmuje takie rozstrzygnięcie.
W przedmiotowej sprawie — jak wyjaśnił organ pierwszej instancji - w związku z trudnością w precyzyjnym określeniu parametrów stanu poprzedniego działki nr [...], organ pierwszej instancji postanowił odstąpić od nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na rzecz wykonania szeregu czynności, popartych opiniami wymienionych wyżej biegłych, które według organu przyczynią się do usunięcia szkody.
Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów odwołania zdaniem Kolegium, ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji wykonał zalecenia tegoż Kolegium zawarte w decyzji z dnia [...] września 2005 r. nr [...].
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż podniesione w odwołaniu zarzuty nie znajdują uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Zakład Energetyczny [...] S.A. Rejon Energetyczny w S. naruszył stosunki wodne na gruncie, co spowodowało zalewanie działek Pana K. S. i Pana S. S. Właściciele zalewanych działek nie przyczynili się do powstania szkód z tego tytułu. Stąd też zasadne było nałożenie na wymieniony Zakład Energetyczny obowiązku wykonania czynności zapobiegających dalszym szkodom. Zakres tych obowiązków został określony przez powołanych w sprawie biegłych. Na podkreślenie zasługuje przy tym fakt, że w trakcie długotrwałego postępowania administracyjnego
odwołujący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających niezasadność uznania naruszenia stosunków wodnych na gruncie stanowiącym jego własność.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł Zakład Energetyczny [...] SA., zarzucając jej naruszenie prawa, w szczególności art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, a także art. 6 oraz 10 Kpa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu instancji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła między innymi, iż stosownie do treści art. 29 ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2001 Nr 115, poz. 1229 z późn. zm; dalej jako u.p.w.) burmistrz może (przy spełnieniu przesłanki z ust 1 tegoż artykułu ) nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przepis ten oznacza, iż organ administracji w drodze swojego uznania winien zastosować jedną z dwóch przewidzianych w tym przepisie sankcji. Inna wykładnia art. 29 ust 3 u.p.w. byłaby pozbawiona racjonalnych podstaw. Co więcej, takie stanowisko zdaje się prezentować również Kolegium Odwoławcze. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie na skarżącego nałożono obowiązek uformowania terenu w stopniu o wiele dalej idącym niż wynosił stan poprzedni (pkt I. 5 decyzji), jednocześnie nakazując wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Powyższe stanowisko znakomicie ilustruje opinia biegłego Pana J. O. (III część graficzna, profil nr 1, 2 "3 i 4). Opracowanie to, choć sporządzone zostało w celu zakończenia przedmiotowej sprawy ugodą administracyjna w istocie posłużyło jako matryca do wydania decyzji. Wskazane profile w sposób przejrzysty pokazują stan gruntu w roku 1992, w chwili obecnej, oraz po ewentualnym wykonaniu zaskarżonej decyzji. Widoczne jest tam, że sporny teren zawsze miał spadek w kierunku działek wnioskodawców co zresztą nie było kwestionowane podczas prowadzanego postępowania. Jeśli więc w decyzji nakazuje się uformowanie terenu ze spadkiem w kierunku przeciwnym niż dotychczas, to już w tym momencie przekroczona została granica wyznaczona przez art. 29 u.p.w. (przywrócenie do stanu poprzedniego). Na tym jednak organ administracji nie poprzestał, serwując przy okazji całą gamę nakazów, których część całkowicie wykracza poza problematykę u.p.w. np. rozebranie i ponowne ułożenie drogi, wzmocnienie parkanu granicznego czy obsianie terenu trawą. Nie sposób zatem zgodzić się ze sformułowaniem użytym w uzasadnieniu decyzji Kolegium, iż "organ I instancji postanowił odstąpić od nakazania przywrócenia terenu do stanu poprzedniego na
rzecz wykonania szeregu czynności (...)" które przyczynią się do usunięcia szkody" Jakakolwiek analiza charakteru nałożonych obowiązków nie pozwala na wysnucie tezy, iż są to wyłącznie urządzenia " o których mowa w art. 29 ust. 3 u.p.w. W sytuacji zaś kiedy organ odwoławczy zaakceptował pogląd organu I instancji, iż nakazane sankcje są tylko "urządzeniami" to winien dać temu wyraz w szczegółowym uzasadnieniu takiego stanowiska. Stosownie do art. 6 kpa organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że nakładane przez organy obowiązki oraz ich zakres muszą mieć wyraźne oparcie w konkretnych przepisach prawnych. W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy zakres obowiązków, którymi została obarczona strona wykracza poza upoważnienie wynikające z przepisów ustawy Prawo wodne. Powiązano także sankcję nakazu przywrócenia stanu poprzedniego z sankcją zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom co narusza w sposób istotny art. 29 ust. 3 u.p.w.
Przechodząc do zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 10 kpa) skarżący pokreślił " że kwestia ewentualnego udziału innych stron w toczącym się postępowaniu nie była przedmiotem jakichkolwiek dociekań. Przymiot strony postępowania przysługuje natomiast niezależnie od tego, czy dany podmiot brał udział w toczącym się postępowaniu. Organ administracji obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Problem ten jest o tyle istotny bowiem jak wynika z akt sprawy odprowadzanie wód deszczowych następować będzie w kierunku przeciwnym jak dotychczas (w kierunku ul. [...]) zatem w toczącym się postępowaniu winien wziąć udział właściciel lub zarządca drogi. Oczywiście nie należy wykluczyć udziału w sprawie również innych podmiotów, co nie zmienia faktu, iż decyzję w tej kwestii winien podjąć organ administracji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest zasadna i jako taka prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., utrzymująca w mocy decyzję z Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lipca 2006 r., w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, którą organ pierwszej instancji nakazał Rejonowi Energetycznemu w S. wykonanie w terminie 60 dni od daty uprawomocnienia się decyzji na należącej do niego działce nr ew. [...], szeregu urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich.
Decyzja ta została wydana na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem niniejszego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się
na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla
gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.
Na właścicielu gruntu ciąży ponadto obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Z brzmienia niniejszego przepisu wynika zatem, ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki, jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkocją dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zostało wykazane, iż w wyniku wykonania robót ziemnych przez skarżącego na należącej do niego działce doszło
do zmiany jej ukształtowania oraz nastąpiło podniesienie terenu, przez co doszło do zmiany kierunku odpływu wód opadowych i tym samym zostały zakłócone stosunki wodne na działkach K. S. i S. S. Okoliczność tą potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 25 listopada 2002 r, jak również sporządzone w toku postępowania administracyjnego opinie biegłych. Tak więc niekorzystne działania skarżącego w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, są bezsporne.
W zaistniałej sytuacji w świetle art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne Burmistrz Miasta S. uprawniony był więc do nakazania właścicielowi gruntu, który spowodował zmianę stanu wód na gruncie do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Zawarte w niniejszym przepisie sformułowanie " lub" wskazuje, iż to od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
W przedmiotowej sprawie orzekające w sprawie organy, wskazały, iż w związku z trudnością w precyzyjnym określeniu parametrów stanu poprzedniego należącej do skarżącego działki nr [...], odstąpiono od nakazania przywrócenia stanu poprzedniego gruntu. Powyższe w ocenie organów uzasadniało konieczność zobowiązania skarżącego do wykonania wymienionych w decyzji organu I instancji urządzeń zapobiegających szkodom, które mają przyczynić się do usunięcia szkód powstających na gruntach należących do K. S. i S. S.
Należy wskazać, iż ustawa -Prawo wodne nie definiuje pojęcia "urządzenia zapobiegające szkodom". W art. 9 tejże ustawy, który zawiera definicję pojęć w niej używanych brak jest odniesienia co należy rozumieć pod niniejszym pojęciem. Zdaniem Sądu pod tym pojęciem mieszczą się więc wszelkie urządzenia, których wykonanie, ma na celu zapobieżenia powstawaniu szkód.
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ wprawdzie w sposób bardzo szczegółowy określił zakres prac, jakie winien wykonać skarżący, niemniej jednak konsekwencją ich realizacji jest powstanie szeregu urządzeń, które łącznie winne przyczynić się do uregulowania stosunków wodnych. Tym samym za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego, iż w niniejszej sprawie zakres obowiązków, którymi została obarczona strona wykracza poza upoważnienie wynikające z przepisów ustawy Prawo wodne.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł jednak do przekonania, iż za zasadny należy uznać zarzut strony skarżącej wskazujący na naruszenie w niniejszej sprawie art. 10 Kpa, poprzez nierozważnie przez organ, czy właściciel-
zarządca drogi - ul. [...] ma w niej interes prawny, a co zatem idzie winien być stroną niniejszego postępowania.
Należy wskazać, iż w postępowaniu administracyjnym organ administracji zarówno I jak i II instancji obowiązany jest z urzędu ustalić krąg stron postępowania. W rozumieniu art. 28 Kpa. pojęcie strony wiąże się z interesem prawnym lub z obowiązkiem wynikającymi z konkretnego przepisu administracyjnego prawa
postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, iż toczące się postępowanie ewidentnie dotyczy ich interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, iż co do zasady stronami w postępowaniu w sprawie o której mowa w art. 29 prawa wodnego są: właściciel działki, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich lub odprowadza wody oraz ścieki na grunty sąsiednie oraz właściciele działek sąsiednich na które oddziaływają w/w zmiany i czynności.
W ocenie jednak Sądu powyższy krąg stron, nie jest zamknięty. Organ prowadzący postępowanie na gruncie art. 29 prawa wodnego, szczególnie w sytuacji gdy zachodzi konieczność zobowiązania strony do wykonania określonych urządzeń zapobiegających szkodom, winien również z urzędu zbadać, czy decyzja taka nie będzie naruszać interesu prawnego lub obowiązku innych podmiotów.
Z treści zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, jak słusznie podnosi strona skarżąca wynika, iż w konsekwencji realizacji przez skarżącego urządzeń zapobiegających szkodom nastąpi skierowanie kierunku spływu wód deszczowych i ich odprowadzanie w kierunku rowu przy ul. [...], która jest drogą wojewódzką.
W świetle powyższego zdaniem Sądu, istnieje konieczność wyjaśnienia przez organ odwoławczy, czy zarządca drogi (ul. [...]), nie powinien być uznany za stronę w niniejszym postępowaniu administracyjnym, skoro postępowanie to, a w szczególności jego rozstrzygnięcie w zakresie odprowadzania wód w kierunku ulicy [...] może bezpośrednio dotyczyć jego interesu prawnego-obowiązku jako organu odpowiadającego za utrzymanie i ochronę niniejszej drogi, do czego jest zobowiązany w świetle postanowień ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U tj. z 2004 Nr 204 poz. 2086 ze zm.).
działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Na mocy art. 152 cyt. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.