IV SA/Wa 2043/06

IV SA/Wa 2043/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Jarosław Stopczyński /przewodniczący/
Marta Laskowska
Symbol z opisem
6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skarg M. oraz M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisania odmiany do krajowego rejestru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. oraz M. Sp. z.o.o. z siedzibą w W. kwoty po 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku, Nr [...] Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych umorzył postępowanie w sprawie wpisania do krajowego rejestru kukurydzy odmiany hodowlanej TP138 - F stwierdzając, iż bezprzedmiotowość postępowania wynika z art. 5 ust. 4 ustawy
o zmianie ustawy o nasiennictwie oraz ustawy o ochronie roślin (Dz. U. Nr 92, poz. 639).
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła firma M. Sp. z o. o. podnosząc zarzut naruszenia art. 107 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji. Nadto podniesiony został zarzut, iż ustanawianie barier dla badań
i obrotu (wpisania do rejestru krajowego) odmianami roślin zmodyfikowanych narusza normy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską w części w jakiej kształtują one obowiązek państw członkowskich przestrzegania zasady swobodnego przepływu towarów (art. 23 i 24). Zdaniem Spółki naruszone zostały także przepisy dyrektywy Nr 2002/53/WE, która w art. 16 ust. 1 stanowi, iż państwa członkowskie zapewniają, by począwszy od publikacji, o której mowa w art. 17, materiał siewny odmian zatwierdzonych zgodnie z tą dyrektywą lub zgodnie z zasadami odpowiadającymi zasadom tej dyrektywy, nie był przedmiotem żadnych ograniczeń rynkowych w odniesieniu do odmiany. W przypadku sprzeczności normy prawa krajowego z normą unijną wszystkie organy stosujące prawo mają obowiązek odmowy stosowania normy krajowej. Zdaniem odwołującej się firmy naruszone zostały też zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6 kpa, art. 7 kpa i art. 8 kpa.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 roku, [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z dnia [...] lipca 2006 roku.
W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że w dniu 20 grudnia 2005 roku pełnomocnik hodowcy, Spółka M., zwrócił się
do Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z wnioskiem o wpis do krajowego rejestru kukurydzy odmiany TP138 - F - odmiany genetycznie zmodyfikowanej (MON 810).
Pismem z dnia 22 grudnia 2005 roku znak NRK601/16/05 Dyrektor Centralnego Ośrodka zwrócił się do Ministra Środowiska z pytaniem, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa można przeprowadzić badania urzędowe odmian kukurydzy MON 810 oraz doświadczenia wstępne z odmianami zawierającymi inne transgeny .
W dniu 30 stycznia 2005 roku Sekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska, pismem znak DO Pgmo-073 - 2- 5 84/2006/mg udzielił informacji, że prowadzenie prac doświadczalnych, obejmujących również badania wstępne i rejestrowe
z odmianami transgenicznymi, które są produktami genetycznie zmodyfikowanymi dopuszczonymi do obrotu we Wspólnocie nie wymaga uzyskania dodatkowych decyzji dotyczących zamierzonego uwolnienia do środowiska. Poinformował również, że kukurydza MON 810 została dopuszczona do obrotu na terenie Wspólnoty decyzją Komisji Europejskiej 98/294 z dnia 22 kwietnia 1998 roku dotyczącą wprowadzenia do obrotu zmodyfikowanej genetycznie kukurydzy MON 810,
w zastosowaniu dyrektywy Rady 90/220/EWG (Dz. Urz. UE L 131 z dnia 5 maja 1998 roku, s. 32).
W dniu 27 lutego 2006 roku pismem znak [...] Dyrektor Centralnego Ośrodka poinformował pełnomocnika hodowcy Spółki M. o przyjętym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowisku przekazanym w piśmie z dnia 22 lutego 2006 roku znak HORgmo/405/20/06, w którym Minister opowiedział się m.in.
za wprowadzeniem zakazu prowadzenia na terenie Polski jakichkolwiek doświadczeń (zarówno z zakresu zamkniętego użycia, jak i zamierzonego uwolnienia
do środowiska) z genetycznie zmodyfikowanym roślinami.
W związku z powyższym Dyrektor Centralnego Ośrodka postanowił pozostawić nadesłany wniosek bez rozpatrzenia.
W odpowiedzi na to pismo pełnomocnik hodowcy na podstawie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późno zm.) wezwał dyrektora Centralnego Ośrodka do usunięcia naruszenia prawa, i rozpatrzenia wniosku o wpis odmiany gmo TP138 - F do krajowego rejestru zgodnie z wnioskiem z dnia
20 grudnia 2005 roku.
W dniu 19 kwietnia 2006 roku pismem znak: [...] Dyrektor Centralnego Ośrodka poinformował pełnomocnika hodowcy o przyczynach pozostawienia bez rozpoznania wniosku z dnia 20 grudnia 2005 roku bez rozpatrzenia. W piśmie tym pełnomocnik hodowcy został poinformowany, że w pracach parlamentarnych nad nowelizacją ustawy o nasiennictwie rozważane jest wprowadzenie zakazu rejestracji odmian genetycznie zmodyfikowanych. Na tej podstawie postępowanie dotyczące rejestracji wnioskowanej odmiany GMO zostanie umorzone jako bezprzedmiotowe.
W dniu 20 kwietnia 2006 roku Dyrektor Centralnego Ośrodka pismem znak: [...] zawiadomił Spółkę M. o brakach w dokumentacji odmiany TP138-F zgłoszonej do dokonania wpisu do krajowego rejestru.
Ponieważ wnioskodawca wyraził wolę kontynuowania postępowania rejestrowego i uzupełnił brakującą dokumentację, odmiana została przyjęta
do urzędowych badań, o czym pełnomocnik hodowcy został poinformowany pismem z dnia 20 kwietnia 2006 roku, sygn. [...].
Po wejściu w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 roku o zmianie ustawy
o nasiennictwie oraz ustawy o ochronie roślin (Dz. U. Nr 92, poz. 639), na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku sygn. [...] umorzył postępowanie w sprawie wpisu odmiany do krajowego rejestru.
W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż podstawą umorzenia postępowania jest art. 5 ust. 4. ww. ustawy stanowiący, że do krajowego rejestru nie wpisuje się odmian genetycznie zmodyfikowanych.
Spółka odwołała się od wymienionej wyżej decyzji do Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi pismem z dnia 21 lipca 2006 roku, w którym wnioskuje o jej uchylenie w całości jako niezgodnej z prawem.
Odnośnie naruszenia art. 107 kpa w zakresie dotyczącym uzasadnienia decyzji, zdaniem Ministra, należy stwierdzić, że w doktrynie i praktyce stosowania prawa wyróżnia się trzy podstawowe warunki prawidłowości decyzji:
akt taki musi być wydany przez właściwy (uprawniony do tego) organ,
musi być wydany na podstawie prawa materialnego (przepisu powszechnie obowiązującego),
musi być wydany we właściwym trybie, uregulowanym w kpa oraz innych przepisach szczególnych.
Każdej decyzji spełniającej powyższe warunki przysługuje zatem domniemanie prawidłowości.
Ponadto należy zaznaczyć, że postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Skutki umorzenia postępowania polegają na tym, że toczącego się prawidłowo postępowania, od czasu zaistnienia przyczyn, określonych w ustawie procesowej, nie prowadzi się dalej i kończy się bez osiągnięcia celu, dla którego postępowanie zostało wszczęte. Jedną z przyczyn umorzenia postępowania, w trybie art. 105 kpa, jest bezprzedmiotowość tego postępowania. Bezprzedmiotowość polega zatem na tym, że w konkretnej sprawie indywidualnego podmiotu,
na podstawie przepisów prawnych powszechnie obowiązujących, organy administrujące nie są władne podjąć decyzji administracyjnej ani orzekając w niej
o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu, ani stwierdzając w niej o niedopuszczalności takiego orzekania. W przedmiotowej sprawie, w związku
z wprowadzeniem do ustawy o nasiennictwie przepisu art. 5, ust. 4, organy administracyjne nie były władne podjąć żadnej merytorycznej decyzji,
a tylko rozstrzygnąć w kwestii bezprzedmiotowości. W przepisach materialnego prawa administracyjnego powinna być bowiem zawarta norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego merytorycznego rozstrzygnięcia. Ingerencja w formie decyzji dopuszczalna jest jedynie w oparciu o wyraźną normę kompetencyjną zawartą w przepisach powszechnie obowiązujących (wyrok NSA
z dnia 10 czerwca 1983 r., I SA 217/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 41; wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., SA 805/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 70), upoważniającą organ administracji publicznej do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Jeśli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, nr 1, poz. 16; wyrok NSA z dnia 22 maja 2001 r., II SA 1223/00, niepubl.).
W przedmiotowej sprawie Centralny Ośrodek, wydając decyzję umarzającą postępowanie w sprawie wpisania odmiany do krajowego rejestru, zawarł w niej wszystkie niezbędne elementy, wymienione w art. 107 § 1 kpa. Natomiast zwięzłe uzasadnienie faktyczne i prawne wynika z charakteru formalno - prawnego samej decyzji umarzającej. Skoro postępowanie stało się bezprzedmiotowe, wystarczającym wydaje się być wskazanie przyczyny tej bezprzedmiotowości. Organ nie orzeka w takim przypadku merytorycznie, nie kończy wszczętego postępowania, a przerywa je, gdy zaistnieją okoliczności przewidziane przez prawo. Uzasadnienie faktyczne przybiera zatem postać szczątkową, jako że postępowanie dowodowe, nawet jeśli zostało przeprowadzone, nie ma wpływu na samą decyzję umarzającą.
Co do zarzutu naruszenia art. 23 i 24 TWE oraz art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 roku w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (Dz. Urz. UE L 193 z 20 lipca 2002 roku, s. l z późne zm.), to zdaniem Ministra należy stwierdzić, że zgodnie z tym przepisem, Państwa Członkowskie zapewniają, by począwszy od publikacji, o której mowa
w art. 17, materiał siewny odmian zatwierdzonych zgodnie z tą dyrektywą lub zgodnie z zasadami odpowiadającymi zasadom tej dyrektywy, nie był przedmiotem żadnych ograniczeń rynkowych w odniesieniu do odmiany. Zatem przepis ten dotyczy sytuacji, gdy dana odmiana została już zarejestrowana i znalazła się
we Wspólnym katalogu odmian gatunków roślin rolniczych. W przedmiotowej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, gdyż odmiana TP138-F nie została zarejestrowana, a jedynie wszczęte zostało postępowanie w sprawie ewentualnej rejestracji. Powyższy zarzut jest więc bezzasadny, a przepis ten miałby zastosowanie dopiero w przypadku zarejestrowania odmiany.
Nie miało również miejsca naruszenie art. 23 TWE, który stanowi w ust. 1,
że podstawą wspólnoty jest unia celna, która rozciąga się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł przywozowych i wywozowych między Państwami członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym, jak również przyjęcie wspólnej taryfy celnej w stosunkach z państwami trzecimi. Generalna zasada swobodnego przepływu towarów na terytorium Wspólnoty, jak również funkcjonowanie unii celnej nigdy nie były kwestionowane przez Centralny Ośrodek i nie są kwestią sporną.
Co do naruszenia art. 24 TWE, który stanowi, że produkty pochodzące
z państw trzecich są uważane za będące w swobodnym obrocie w jednym z Państw Członkowskich, jeżeli dopełniono wobec nich formalności przywozowych oraz pobrano wszystkie wymagane cła i opłaty o skutku równoważnym w tym Państwie Członkowskim i jeżeli nie skorzystały z całkowitego lub częściowego zwrotu tych ceł
i opłat, to należy zauważyć, że odmiany roślin, a tym bardziej odmiany zmodyfikowane genetycznie, są szczególnym rodzajem produktów. Produkty te, aby mogły zostać dopuszczone do obrotu, muszą spełniać przesłanki określone
m. in. w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 roku w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie (Dz. Urz. UE L 106 z dnia 17 kwietnia 2001 roku
s. 1 z późno zm.) oraz dyrektywie 2002/53/WE. Stosownie bowiem do pkt 16 preambuły dyrektywy Rady 2002/53/WE, przy podejmowaniu decyzji
co do kwalifikacji odmian zmodyfikowanych genetycznie (zwanych dalej "GMO") Państwa Członkowskie powinny brać pod uwagę wszelkie ryzyko związane z ich zamierzonym uwalnianiem do środowiska.
Zgodnie z art. 4 ust. 4 tejże dyrektywy, w przypadku odmian zmodyfikowanych genetycznie zatwierdza się (wpisuje do krajowego rejestru) celowe uwolnienie
do środowiska danej odmiany tylko po podjęciu wszystkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska.
Generalną zasadą, ustanowioną na mocy tej dyrektywy oraz transponującej
ją ustawy z dnia 26 czerwca 2003 roku o nasiennictwie (Dz. U. Nr 137, poz. 1299
z późno zm.) jest, że nowe odmiany wpisywane są do rejestru po przeprowadzeniu badań odrębności, wyrównania i trwałości lub badania wartości gospodarczej odmiany. Jednakże w przypadku odmian zmodyfikowanych genetycznie, zgodnie
z art. 7 ust. 4 lit. a, należy przeprowadzić wymienioną w art. 4 ust. 4 ocenę ryzyka ekologicznego, równoważną ocenie ustanowionej dyrektywą 90/220/EWG.
Na wniosek Komisji, na podstawie odpowiedniej podstawy prawnej zawartej
w Traktacie, zostanie wprowadzona do rozporządzenia Rady procedura zapewniająca, by ocena ryzyka ekologicznego i inne istotne elementy były równoważne tym, które ustanawia dyrektywa 90/220/EWG. Do czasu wejścia w życie tego rozporządzenia odmiany zmodyfikowane genetycznie będą zatwierdzane
do włączenia do krajowego katalogu tylko po zatwierdzeniu do sprzedaży zgodnie
z dyrektywą 90/220/EWG.
Dyrektywa 90/220/EWG utraciła moc dnia 17 października 2002 roku i została zastąpiona przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia
12 marca 2001 roku w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie.
Zdaniem Ministra Wspólnota Europejska, podejmując działania w zakresie organizmów zmodyfikowanych genetycznie, zachowuje daleko idącą ostrożność, nie zamykając się jednak na postęp naukowy i techniczny. Wymienione wyżej obostrzenia w stosunku do GMO stanowią próbę pogodzenia różnych zadań
i polityk Wspólnoty, określonych w TWE, takich jak: przyczynianie się do osiągnięcia wysokiego poziomu zdrowia, ochronę środowiska naturalnego z jednej strony,
a zapewnienie niezakłóconej konkurencji na wspólnym rynku i wspieranie rozwoju technologicznego i badań naukowych z drugiej.
Zarzutu naruszenia zasady nadrzędności prawa wspólnotowego nad prawem krajowym, w ocenie Ministra jest niezasadny. Dyrektywy są specyficznymi aktami normatywnymi i szczególne są zasady ich stosowania. Dyrektywa jest aktem normatywnym skierowanym do państw członkowskich i wiąże je co do celów, jakie mają być przez nią osiągnięte we wskazanym w niej terminie. W tym czasie państwa członkowskie zobowiązane są do podjęcia działań transponujących dyrektywę
do krajowego porządku, by osiągnięty został wskazany przez nią cel. Do tego czasu obywatele oraz podmioty indywidualne nie mogą powoływać się bezpośrednio
na dyrektywę. Taka możliwość pojawia się dopiero w momencie niedokonania transpozycji dyrektywy w terminie, jeżeli przepisy dyrektyw są, o ile chodzi o ich treść, bezwarunkowe i dostatecznie precyzyjne (Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 stycznia 1982 r., C 8/81, w sprawie Ursula Becker przeciwko Finanzamt Munster - Innenstadt).
Trudno uznać, że przepisy dyrektyw 2001/18/WE oraz 2002/53/WE są na tyle precyzyjne, by mogły być bezpośrednio stosowane. Zgodnie z art. 4 ust. 4 dyrektywy 2002/53/WE, w przypadku odmian zmodyfikowanych genetycznie zatwierdza się (wpisuje do krajowego rejestru) celowe uwolnienie do środowiska danej odmiany tylko po podjęciu wszystkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska. Ani dyrektywa, ani ustawodawstwo krajowe nie precyzuje, jakie są te właściwe środki, a zatem nie można uznać,
że przepisy te są na tyle precyzyjne, by dyrektywa wywoływała bezpośredni skutek
w płaszczyźnie wertykalnej.
Nie można zdaniem Ministra zgodzić się z zarzutami naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do państwa oraz przekonywania.
Zasada praworządności, wyrażona w art. 7 kpa, obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie "ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu
i rozstrzygnięciu sprawy, polegające na działaniu na podstawie obowiązującej normy prawnej, prawidłowe ustalenie jej znaczenia, prawidłowe dokonanie subsumcji faktów uznanych pod stosowaną normę prawną, wreszcie poprawne ustalenie następstw prawnych przeprowadzonych ustaleń i ocen"( Adamiak (w:) B. Adamiak,
J. Borkowski, Kodeks..., s.53).
Z zasadą praworządności nierozerwalnie łączy się zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa), statuująca wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreśla, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest "przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy". Skoro zatem w konkretnej sprawie nie zachodzą przesłanki do jej merytorycznego rozstrzygnięcia, to organ powinien jak najszybciej podjąć stosowne kroki, np. umarzając postępowanie, by w obrocie prawnym nie pozostawały żadne rozstrzygnięcia sprzeczne z prawem.
Zasadę przekonywania (art. 11 kpa) łączy się w doktrynie i praktyce stosowania prawa z obowiązkiem uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Należy więc powtórzyć, że zwięzłe uzasadnienie faktyczne i prawne przedmiotowej decyzji wynika z charakteru formalno - prawnego samej decyzji umarzającej - skoro postępowanie stało się bezprzedmiotowe, wystarczającym wydaje się być wskazanie przyczyny tej bezprzedmiotowości, w tym wypadku konkretnego przepisu prawa ograniczającego szeroko pojętą swobodę działania podmiotów w obrocie. Zatem "najsilniejszym argumentem" przekonującym stronę do słuszności danej decyzji jest fakt, że wydana została na mocy obowiązujących przepisów prawa, w celu jego przestrzegania i stosowania, co jest podstawowym wyznacznikiem demokratycznego państwa prawnego.
Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyły firmy M. oraz M. Sp. z o. o.
W skargach podniesione zostały następujące zarzuty:
1. naruszenia przepisów art. 2, 9 oraz 83 i 91 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej,
2. naruszenia przepisów art. 6, 7 oraz 8 i 107 Kpa,
3. sprzeczności zaskarżonej decyzji z art. 10, 14 i 24 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
4. sprzeczności zaskarżonej decyzji z art. 16 dyrektywy 2002/53/WE w sprawie Wspólnego Katalogu Odmian Gatunków Roślin Rolniczych,
5. sprzeczności zaskarżonej decyzji z art. 22 dyrektywy 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającej dyrektywę Rady Nr 90/220/EWG
Zdaniem skarżącej Firmy bezpodstawne jest twierdzenie Ministra Rolnictwa,
iż na przeszkodzie bezpośredniego zastosowania norm unijnych w przedmiotowej sprawie stoi fakt, że ani przepisy dyrektyw, ani prawa krajowego nie wskazują,
co należy rozumieć poprzez sformułowanie zawarte w przepisie art. 4 ust. 4 dyrektywy o konieczności uwzględnienia przez Państwa członkowskie wszelkiego ryzyka związanego z uwolnieniem GMO do środowiska.
Art. 4 ust. 4 dyrektywy Nr 2002/53/WE stanowi, że "W przypadku odmian zmodyfikowanych genetycznie, w znaczeniu dyrektywy 90/220/EWG art. 2 ust.1 i 2, zatwierdza się celowe uwolnienie do środowiska danej odmiany tylko po podjęciu wszystkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska". Z kolei art. 7 ust. 4 lit a tej dyrektywy stanowi,
że "W przypadku odmiany zmodyfikowanej genetycznie należy przeprowadzić wymienioną w art. 4 ust. 4 ocenę ryzyka ekologicznego równoważną ocenie ustanowionej dyrektywą 90/22 O/EWG".
Ocena ryzyka ekologicznego ustanowiona dyrektywą 90/220/EWG (obecnie 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie, to nic innego jak dokument zawierający zasady dokonywania takiej oceny opisane w Załączniku nr II do wskazanej dyrektywy 2001/18/WE zatytułowanym: Zasady przeprowadzania oceny ryzyka dla środowiska naturalnego.
Niezrozumiałym jest więc pogląd organu, że nie ma norm, które pozwoliłyby
na zidentyfikowanie zakresu pojęciowego oceny ryzyka ekologicznego.
Przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania
są niezgodne z prawem Unii i w konsekwencji tego niekonstytucyjne. Ustanawianie
w prawie krajowym barier dla badań i obrotu (w tym wpisania do rejestru krajowego) odmianami roślin zmodyfikowanych genetycznie jest sprzeczne z prawem Unii Europejskiej. Uregulowania takie naruszają normy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską w części w jakiej kształtuje on obowiązek państw członkowskich przestrzegania zasady swobodnego przepływu towarów oraz szczególne zasady obrotu wynikające z przepisów dyrektywy 2002/53/WE, która stanowi, w szczególności przepisie art. 16 ust. 1, że "Państwa Członkowskie zapewnią, by, począwszy od publikacji, o której mowa w art. 17, materiał siewny odmian zatwierdzonych zgodnie z niniejszą dyrektywą lub zgodnie z zasadami odpowiadającymi zasadom niniejszej dyrektywy, nie był przedmiotem żadnych ograniczeń rynkowych w odniesieniu do odmiany" oraz dyrektywy 2002/18/WE, która w preambule (pkt 56) stanowi, że "Jeżeli produkt składający się z lub zawierający w swoim składzie GMO zostanie wprowadzony do obrotu na podstawie odpowiedniego zezwolenia wydanego na mocy niniejszej dyrektywy, Państwo Członkowskie nie może zakazać, ograniczyć ani utrudniać wprowadzenia do obrotu GMO w charakterze lub w składzie produktów, jeżeli są one zgodne z wymaganiami niniejszej dyrektywy. Na wypadek zagrożenia zdrowia ludzkiego lub środowiska naturalnego powinna być przewidziana procedura zabezpieczająca" zaś w art. 22 stwierdza, że "Bez uszczerbku dla przepisów art. 23 Państwa Członkowskie nie mogą zakazywać, ograniczać ani utrudniać wprowadzenia do obrotu GMO w charakterze lub w składzie produktów, które są zgodne do wymagań ustanowionych w niniejszej dyrektywie. "
Sprzeczność zakazów, jakie legły u podstaw wydania decyzji w przedmiotowej sprawie nie może więc budzić wątpliwości. Szczególnie gdy uwzględni się również fakt, iż w odniesieniu do kukurydzy genetycznie zmodyfikowanej linii MON 810 Komisja Europejska wydała decyzję o dopuszczeniu ich do swobodnego obrotu
na terenie całej Unii. (Decyzja Komisji z dnia 22 kwietnia 1998 r. dotycząca wprowadzenia do obrotu zmodyfikowanej genetycznie kukurydzy (Zea mays L. linia MON 810), w zastosowaniu dyrektywy Rady 90/220/EWG).
Zarzuty powyższe dotyczą 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie stanowiącego,
że "Odmian genetycznie zmodyfikowanych nie wpisuje się do krajowego rejestru oraz przepisu art. 57 ust. 3 stanowiącego, że "Materiał siewny odmian genetycznie zmodyfikowanych nie może być dopuszczony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej."
Zakaz, o którym mowa wyżej oznacza jednocześnie, iż zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Wspólnoty, organy krajowe stosujące prawo winny stosować normy Unijne z pierwszeństwem przez wadliwymi regulacjami krajowymi.
Do wspólnotowego prawa zaliczane są na mocy art. 249 TWE: rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, opinie i zalecenia. Dwa ostatnie z tych aktów nie mają mocy wiążącej. Do pozostałych natomiast stosuje się wszystkie zasady prawa WE, w tym najważniejsze - zasadę pierwszeństwa i bezpośredniego skutku. Zasady
te są szczególnego rodzaju gwarancją przestrzegania przez państwa członkowskie przestrzegania prawa Unii. Konsekwencją obowiązywania zasady pierwszeństwa prawa Unii jest to, że państwa członkowskie mają:
obowiązek efektywnej implementacji prawa Wspólnoty, która obejmuje zasięgiem między innymi zakaz stanowienia prawa krajowego sprzecznego
z prawem wspólnotowym,
zakaz kwestionowania ważności norm wspólnotowych przez organy krajowe,
zakaz stosowania przepisów sprzecznych z prawem Wspólnotowym.
Istotna w szczególności w tym przypadku ostatnia z tych zasad dotyczy wszystkich organów stosujących prawo, w tym organów administracji. W przypadku więc sprzeczności normy prawa krajowego z normą Unijną mają one obowiązek odmowy stosowania tej normy krajowej. Tym samym w przedmiotowym wypadku konieczne było choćby rozważenie kwestii sprzeczności normy ustawy o nasiennictwie z prawem Wspólnotowym.
Nie można więc zgodzić się z poglądem organu wyrażonym w decyzji, że organy administracji nie były władne wydać innej decyzji niż umarzającej postępowanie z racji jego bezprzedmiotowości. Wręcz odwrotnie z uwagi na wiążące Polskę przepisy prawa europejskiego winny kontynuować postępowanie do momentu rozstrzygnięcia przez właściwe organy Unii Europejskiej postępowania wszczętego przez Komisję Europejską przeciwko Polsce, o czym jak należy mniemać Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych musiał być poinformowany. Organ administracji powinien ewentualnie co najwyżej rozważyć kwestie zawieszenia postępowania, choć i to byłoby wątpliwe ze względu na związanie organów administracji publicznej również przepisami unijnymi i zasadą pierwszeństwa.
Zdaniem skarżącej Firmy z Konstytucji wynika, że organy administracji mają obowiązek pierwszeństwa stosowania umów międzynarodowych przed ustawami jeśli postanowienia tychże ustaw nie mogą być ze względu na swą treść współstosowane z postanowieniami umów międzynarodowych. Tymczasem Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych oraz Minister Rolnictwa
i Rozwoju Wsi wydając swoje rozstrzygnięcie oparli się na ustawie, której przepisy naruszają przepisy prawa wspólnotowego, których Polska zobowiązała się przestrzegać zawierając umowę przystąpienia do Unii Europejskiej.
Umorzenie postępowania na podstawie przepisów sprzecznych z prawem Unii Europejskiej narusza też zdaniem skarżącej Firmy zasadę praworządności
(art. 6 kpa), zasadę pogłębiania zaufania obywateli do Państwa (art. 8 kpa) oraz zasadę przekonywania (art. 11 kpa).
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje
na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zapadła
z naruszeniem art. 107 § 1 kpa, art. 105 § 1 kpa oraz art. 2 Część pierwsza Zasady Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 roku o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej (i innych wymienionych w tym traktacie państw) do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 roku Nr 90, poz. 864 ze zm.).
Zgodzić należy się z zarzutem skarżącej Spółki, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 3 kpa. Ograniczenie uzasadnienia decyzji do jednego zdania w sposób oczywisty narusza wymieniony wyżej przepis. Nadto wskazać należy, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie tylko nie zawiera ustaleń faktycznych, ale wskazuje też wadliwą podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. Art. 5 ustawy z dnia
27 kwietnia 2006 roku o zmianie ustawy o nasiennictwie oraz ustawy
o ochronie roślin (Dz. U. z 2006 roku Nr 92, poz. 639) brzmi następująco: "wymóg,
o którym mowa w art. 32 ust. 3 ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dotyczy plantacji założonych przed dniem wejścia w życie ustawy". Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż nie ma on żadnego związku ze sprawą rejestracji kukurydzy odmiany hodowlanej TP 138 - F. Zapewne organ administracji miał na myśli art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 roku
o nasiennictwie (Dz. U. z 2003 roku, Nr 137, poz. 1299 ze zmianami), z którego wynika, że odmian genetycznie zmodyfikowanych nie wpisuje się do krajowego rejestru.
Nadto stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 105 § 1 kpa. Zgodnie
z treścią tego przepisu umorzenie postępowania może nastąpić wówczas gdy postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe. Zagadnieniem bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego wielokrotnie zajmował się
w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. akt III SA 2225/01 (Biuletyn Skarbowy 2003/6/25) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny
i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu".
W niniejszej sprawie nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Istnieje bowiem podmiot postępowania, który występuje o wpis
do rejestru odmiany kukurydzy. Istnieje też podstawa prawna do wydania rozstrzygnięcia, którą jest art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 roku
o nasiennictwie. Jeśli przepis prawa nie zezwala organowi administracji
na uwzględnienie żądania strony postępowania, to jest to podstawa do wydania decyzji o odmowie uwzględnienia tego żądania, a nie do umorzenia postępowania.
Naruszenie art. 107 § 3 kpa oraz art. 105 § 1 kpa samo w sobie nie mogłoby stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. Braki w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zostały naprawione przez organ odwoławczy, który szczegółowo uzasadnił swoją decyzję i odniósł się
do argumentów przedstawionych przez stronę postępowania. Umorzenie postępowania zamiast wydania decyzji o odmowie rejestracji odmiany, aczkolwiek jest rozstrzygnięciem błędnym, to jednak również te nie może być uznane za tak istotne, by mogło być samoistną podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego zawiera w istocie argumenty przemawiajże za oddaleniem wniosku o rejestrację. Skutki umorzenia postępowania w sprawie rejestracji odmiany w praktyce nie odbiegałyby
od rozstrzygnięcia w postaci odmowy dokonania rejestracji.
Wskazanie wymienionych wyżej uchybień było jednak konieczne, aby
w przyszłości organy administracji unikały ich przy wydawaniu swoich rozstrzygnięć.
Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej jest naruszenie przez organy administracji art. 2 Część pierwsza Zasady Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 roku o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej (i innych wymienionych w tym traktacie państw) do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 roku Nr 90, poz. 864 ze zm.). Traktat ten został ratyfikowany ustawą z dnia 10 marca 2006 roku (Dz. U. z 2006 roku Nr 79, poz. 548). Zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikowane umowy międzynarodowe są jednym ze źródeł prawa obowiązującego w Polsce. Z kolei z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji wynika, że ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.
Z art. 2 Część pierwsza Zasady wymienionego wyżej Traktatu wynika,
że od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia. Postanowienia te są stosowane
w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w traktacie o przystąpieniu do Unii Europejskiej. Podkreślić należy,
że art. 10 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek podjęcia wszelkich właściwych środków ogólnych lub szczególnych w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z tego Traktatu lub z działań instytucji Wspólnoty.
Zgodnie z treścią art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) jednym ze źródeł prawa wspólnotowego jest dyrektywa. Dyrektywa jest pochodnym źródłem prawa wspólnotowego. Skutki wydania przez uprawniony organ Wspólnoty dyrektywy określone zostały w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Z orzecznictwa tego wynika, że w sytuacji nieimplementowania dyrektywy do porządku prawnego lub jej niewłaściwego implementowania może ona wywierać bezpośredni skutek. Przyjęcie odmiennego poglądu, zdaniem Trybunału, godziłoby w zasadę efektywności, gdyż skuteczność dyrektywy nakładającej
na państwo byłaby ograniczona, gdyby jednostka nie mogła się na nią powoływać przed sądem państwa członkowskiego.
Dyrektywa wiąże państwo członkowskie do którego jest skierowana. Państwo członkowskie jest zobowiązane do jej wykonania poprzez ustanowienie przepisów prawa wewnętrznego. Dyrektywa ustala prawnie wiążące cele, których wykonanie pozostawione jest państwom członkowskim. Za niewykonanie lub nienależyte wykonanie dyrektywy w terminie odpowiedzialność wspólnotową ponosi państwo. Jeśli dyrektywa nie została należycie implementowana wówczas w stosunkach obywatel - państwo, obywatel ma prawo powoływać się bezpośrednio na przepisy dyrektywy i żądać ich zastosowania przez organy państwa rozstrzygające jego sprawę. Możliwość powołania się bezpośrednio na dyrektywę uzależniona jest jednak od tego czy zawarte w niej przepisy są bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne.
Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż zawarty w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 roku o nasiennictwie zakazujący dokonywania rejestracji odmian genetycznie zmodyfikowanych w krajowym rejestrze odmian jest niezgodny
z dyrektywą Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 roku w sprawie Wspólnotowego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (Dz.U.UE.L.02.193.1). Niezgodny jest również z wymienioną wyżej dyrektywą art. 57 ust.3 ustawy z dnia
26 czerwca 2003 roku o nasiennictwie, z którego wynika, że materiał siewny odmian genetycznie zmodyfikowanych nie może być dopuszczony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z art. 16 wymienionej wyżej Dyrektywy wynika, że Państwa Członkowskie zapewnią, by materiał siewny odmian zatwierdzonych zgodnie z tą dyrektywą lub zgodnie z zasadami odpowiadającymi zasadom tej dyrektywie nie był przedmiotem żadnych ograniczeń rynkowych w odniesieniu do odmiany. Z ustępu 2 tego przepisu wynika z kolei, że Państwo Członkowskie może po zgłoszeniu, w przypadku genetycznie zmodyfikowanych odmian, mieć prawo zabronienia stosowania danej odmiany na całym terytorium swojego kraju lub na jego części lub ustanowienia właściwych warunków pielęgnacji danej odmiany. Procedura rozpatrywania zgłoszenia określona została w art. 23 ust. 2 i 3 tejże dyrektywy. Treść wymienionego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż niedopuszczalne jest wprowadzenie generalnego zakazu rejestracji wszystkich odmian nasion genetycznie modyfikowanych. Przemawia za tym również treść art. 18 wymienionej dyrektywy.
Z treści tego przepisu wynika z kolei, że jeśli stwierdzone zostanie, iż pielęgnacja jakiejś odmiany włączonej do wspólnego katalogu odmian może być w którymś Państwie Członkowskim szkodliwa z punktu widzenia zdrowotności roślin dla innych odmian lub gatunków lub stwarzać zagrożenie dla środowiska lub zdrowia ludzkiego, to Państwo Członkowskie może po zgłoszeniu wniosku zostać upoważnione,
w przypadku genetycznie zmodyfikowanej odmiany, do zakazu sprzedaży materiału siewnego lub materiału rozmnożeniowego tej odmiany na całym swoim terytorium lub na jego części. Nie jest więc dopuszczalne wprowadzenie generalnego zakazu obrotu odmianą genetycznie zmodyfikowaną.
Zauważyć należy, że Rzeczypospolita Polska skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 16 ust. 2 dyrektywy Rady 2002/53/WE. Komisja Europejska Decyzją z dnia 8 maja 2006 roku upoważniła Polskę do ustanowienia zakazu wprowadzania do obrotu na swoim terytorium niektórych odmian kukurydzy wymienionych we Wspólnotowym katalogu odmian gatunków roślin rolniczych.
Zakazy zawarte w art. 5 ust. 4 i art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 roku o nasiennictwie są sprzeczne również z art. 22 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 roku w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie, i uchylającej dyrektywę Rady Nr 90/220/EWG (Dz.U.UE.L.01.106.1). Z art. 22 tej dyrektywy wynika, że bez uszczerbku dla rozwiązań zawartych w art. 23 Państwa Członkowskie nie mogą zakazywać, ograniczać ani utrudniać wprowadzenia do obrotu GMO (organizmów genetycznie zmodyfikowanych) w charakterze lub w składzie produktów, które są zgodne z wymaganiami ustanowionymi w tej dyrektywie. Art. 23 upoważnia Państwa Członkowskie do podejmowania działań polegających na tymczasowym ograniczeniu lub zakazie stosowania lub sprzedaży GMO w charakterze lub w składzie produktu na swoim terytorium. Może to nastąpić jeżeli po wydaniu zezwolenia Państwo uzyska informację mające wpływ na ocenę ryzyka dla środowiska lub gdy w wyniku ponownej oceny posiadanych wcześniej informacji na podstawie nowych lub dodatkowych danych naukowych
ma uzasadnione obawy, aby uważać, że GMO w charakterze lub w skaldzie produktu, który prawidłowo zgłoszono, stanowi ryzyko dla zdrowia ludzkiego lub środowiska naturalnego. Z opisanych wyżej uregulowań prawnych wynika jednoznacznie, iż niedopuszczalne jest wprowadzanie generalnego zakazu obrotu produktami GMO, a jedynie podejmowanie działań w stosunku do indywidualnie zidentyfikowanego produktu.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
iż przepisy dyrektyw, 2001/18/WE oraz 2002/53/WE nie mogą być bezpośrednio stosowane w sprawie, gdyż są nieprecyzyjne, ponieważ nie określają jakie
są właściwe środki, które należy podjąć, aby uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia
i życia ludzkiego związanych z genetycznie modyfikowanymi odmianami, a nadto środków takich nie określa również prawo krajowe, a obowiązek podjęcia przez Państwo Członkowskie takich środków przed dokonaniem rejestracji wynika
z art. 4 ust. 4 dyrektywy Nr 2002/53/WE. Z art. 4 ust. 4 dyrektywy Nr 2002/53/WE rzeczywiście wynika obowiązek podjęcia wszelkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska przed zatwierdzeniem celowego uwolnienia do środowiska odmian genetycznie zmodyfikowanych. Nie jest jednak tak, jak twierdzi to Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż nie zostały określone wymienione wyżej środki. Nie zostały one określone
w prawie krajowym czemu trudno się dziwić skoro wprowadzony został generalny zakaz rejestracji i wprowadzania do obrotu odmian roślin genetycznie modyfikowanych. Środki takie zostały natomiast określone we wskazanych przez Ministra Rolnictwa dyrektywach. Z art. 7 dyrektywy Nr 2002/53/WE wynika, że w wypadku odmiany genetycznie zmodyfikowanej genetycznie należy przeprowadzić wymienioną w art. 4 ust. 4 ocenę ryzyka ekologicznego równoważną ocenie ustanowionej dyrektywą Nr 90/220/EWG. Dyrektywa Nr 90/220/EWG została zastąpiona Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2001/18/WE. Z art. 4 ust.1 Dyrektywy Nr 2001/18/WE wynika, że Państwa Członkowskie, zgodnie z zasadą ostrożności zapewniają podjęcie wszelkich właściwych działań w celu uniknięcia niekorzystnego wpływu na zdrowie ludzkie i środowisko naturalne, które mogłyby być wynikiem zamierzonego uwolnienia lub wprowadzenia do obrotu GMO. Z kolei z art. 4 ust. 3 tejże dyrektywy wynika, że Państwa Członkowskie zapewnią odpowiednią ocenę poszczególnych potencjalnych niepożądanych skutków, które mogłyby mieć niekorzystny wpływ na zdrowie ludzkie i środowisko naturalne, a które mogłyby bezpośrednio lub pośrednio wynikać z przeniesienia genów GMO na inne organizmy. Ocenę tę przeprowadza się zgodnie z załącznikiem II z uwzględnieniem wpływu na środowisko naturalne wynikającego z charakteru uwalnianego organizmu i rodzaju środowiska. Załącznik Nr II do Dyrektywy Nr 2001/18/WE zawiera ogólny opis celów, koniecznych elementów oraz ogólnych zasad i metodologii, których należy przestrzegać podczas dokonywania oceny ryzyka dla środowiska naturalnego określonej w art. 4 i art. 13 wymienionej Dyrektywy. Ich uzupełnieniem są noty przewodnie, które miały zostać opracowane w terminie do dnia 17 października 2002 roku. Noty te zostały określone Decyzją Komisji z dnia 24 lipca 2001 roku ustanawiającą noty wyjaśniające uzupełniające załącznik II do dyrektywy 2001/18/WE Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów genetycznie zmodyfikowanych i uchylającej dyrektywę Rady 90/220/EWG (Dz.U.UE.L.02.200.22).
Istnieją więc uregulowania prawne określające właściwe środki, które należy podjąć, aby uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia i życia ludzkiego związanych
z genetycznie modyfikowanymi odmianami. Tym samym Dyrektywy 2001/18/WE oraz 2002/53/WE mogą być bezpośrednio stosowane przez organy administracji. Nie ma więc przeszkód by Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych wszczął procedurę wpisania odmiany do krajowego rejestru kukurydzy odmiany hodowlanej TP138 - F i oceny ryzyka dla środowiska naturalnego tej odmiany dokonał w oparciu o wymienione wyżej uregulowania prawne.
Pozostałe podniesione w skargach zarzuty, zdaniem Sądu, są nieuzasadnione
i nie mogą być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji
ją poprzedzającej.
Nieuzasadniony jest zdaniem Sądu zarzut naruszenia art. 9 i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż organy administracji uzasadniając swoje stanowisko nie twierdziły, że Traktat o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej
do Unii Europejskiej, a w konsekwencji również Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską oraz wskazywane przez skarżące Spółki Dyrektywy nie są w Polsce źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Minister Rolnictwa stwierdził jedynie, że nie może zastosować przepisów Dyrektyw, gdyż jego zdaniem nie zawierają one uregulowań określających sposób badania wpływu odmian genetycznie zmodyfikowanych na środowisko.
Nie można zgodzić się również z zarzutem naruszenia art. 2 i art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 2 wynika, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej zaś z art. 83 wynika, że każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Niewłaściwa interpretacja przez organy administracji przepisów prawa nie może być utożsamiana z naruszeniem konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego oraz konstytucyjnego obowiązku przestrzegania prawa.
Nieuzasadniony jest zdaniem Sądu zarzut naruszenia art. 14 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Norma tego przepisu adresowana jest
do organów Wspólnoty, a nie do organów administracji Państwa Członkowskiego. Nie można też twierdzić, iż organy administracji wydanymi decyzjami naruszyły
art. 24 wymienionego wyżej Traktatu. Z przepisu tego wynika, że produkty pochodzące z państw trzecich są uważane za będące w swobodnym obrocie
w jednym z Państw Członkowskich, jeżeli dopełniono wobec nich formalności przywozowych oraz pobrano wszystkie wymagane cła i opłaty o skutku równoważnym w tym Państwie Członkowskim i jeżeli nie skorzystały z całkowitego lub częściowego zwrotu tych ceł lub opłat. Przepis ten nie ma zastosowania
w niniejszej sprawie, gdyż sprawa ta nie dotyczy zakazu przywozu na terytorium Polski przez skarżące Spółki odmian nasion genetycznie zmodyfikowanych dopuszczonych do obrotu na terytorium innego Państwa Członkowskiego Wspólnoty.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przez organy administracji
art. 6 kpa, kpa który stanowi, iż organy administracji publicznej działają
na podstawie przepisów prawa oraz art. 7, z którego wynika dla organów administracji obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponownie stwierdzić należy, iż niewłaściwa interpretacja przepisów prawa nie może być utożsamiana z bezprawnością działania organów administracji oraz naruszaniem zasady praworządności. Nie można też przyjąć, iż naruszony został wynikający
z art. 7 kpa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. To nie stan faktyczny był sporny w sprawie, tylko interpretacja przepisów prawa krajowego
i wspólnotowego.
Naruszenie określonej w art. 8 kpa zasady przekonywania miało niewątpliwie miejsce w wypadku decyzji organu pierwszej instancji, która wskazywała jedynie szczątkowo przesłanki, którymi organ kierował się wydając swoje rozstrzygnięcie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi swoją decyzję uzasadnił jednak prawidłowo szczegółowo wskazując motywy wydanego rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.