IV SA/WA 2042/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie odmowy wpisania genetycznie zmodyfikowanej odmiany kukurydzy do krajowego rejestru, uznając sprzeczność krajowego zakazu z prawem UE.
Sąd uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wpisania genetycznie zmodyfikowanej odmiany kukurydzy do krajowego rejestru. Sąd uznał, że polski przepis zakazujący rejestracji takich odmian jest sprzeczny z dyrektywami UE dotyczącymi obrotu GMO, które wymagają indywidualnej oceny ryzyka i nie dopuszczają generalnego zakazu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymywała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wpisania do krajowego rejestru odmiany kukurydzy genetycznie zmodyfikowanej (MON 810). Sąd uznał, że polski przepis art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie, zakazujący rejestracji odmian GMO, jest w oczywistej kolizji z dyrektywami UE (2002/53/WE i 2001/18/WE). Dyrektywy te, zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa unijnego, nie pozwalają państwom członkowskim na wprowadzanie generalnego zakazu obrotu odmianami GMO bez odpowiedniej procedury i zgody Komisji Europejskiej. Sąd podkreślił, że organy administracji miały obowiązek rozważyć przepisy unijne, w tym załącznik do dyrektywy 2001/18/WE dotyczący oceny ryzyka, a ich analiza była zbyt lakoniczna. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, jednocześnie odrzucając skargę jednej ze stron z powodów formalnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, polski przepis zakazujący rejestracji odmian GMO jest sprzeczny z dyrektywami UE, które nie dopuszczają generalnego zakazu obrotu takimi odmianami bez indywidualnej oceny ryzyka i odpowiedniej procedury.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dyrektywy UE dotyczące obrotu materiałem siewnym, w tym odmianami GMO, nie pozwalają państwom członkowskim na wprowadzanie generalnego zakazu rejestracji i obrotu takimi odmianami. Wprowadzenie takiego zakazu wymaga zgody Komisji Europejskiej i musi być poprzedzone analizą ryzyka zgodnie z przepisami UE. Polski przepis art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie narusza zasadę pierwszeństwa prawa UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.o.n. art. 5 § ust. 4
Ustawa o nasiennictwie
Zakazuje wpisywania odmian genetycznie zmodyfikowanych do krajowego rejestru. Sąd uznał ten przepis za sprzeczny z prawem UE.
Pomocnicze
u.o.n. art. 57 § ust. 3
Ustawa o nasiennictwie
Wskazuje na niedopuszczenie do obrotu na terytorium RP odmian genetycznie zmodyfikowanych.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania dla dobra postępowania.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określenie uprawnień wojewódzkich sądów administracyjnych.
u.p.p.s.a. art. 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
u.p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
u.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.
u.p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odrzucenia skargi.
u.p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
u.p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Źródła prawa powszechnie obowiązującego.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pierwszeństwo ratyfikowanych umów międzynarodowych przed ustawą.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Bezpośrednie stosowanie prawa stanowionego przez organizację międzynarodową.
Traktat ateński art. 2
Traktat o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej
Związanie Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzeczność krajowego zakazu rejestracji odmian GMO z dyrektywami UE. Obowiązek stosowania prawa UE z pierwszeństwem przed sprzecznymi przepisami krajowymi. Niewłaściwa analiza przepisów UE przez organy administracji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji oparta na braku precyzji i bezwarunkowości przepisów UE. Argumentacja dotycząca zasady ostrożności i obaw społecznych przed GMO.
Godne uwagi sformułowania
organy administracyjne nie były władne podjąć żadnej merytorycznej decyzji, a tylko rozstrzygnąć w kwestii bezprzedmiotowości w rozpatrywanej sprawie powołany przepis nie ma jednak zastosowania, gdyż odmiana kukurydzy o symbolu kodowym X4S733T nie została zarejestrowana państwa członkowskie zapewniają, by [...] materiał siewny odmian zatwierdzonych [...] nie był przedmiotem żadnych ograniczeń rynkowych dyrektywa jest aktem normatywnym skierowanym do państw członkowskich i wiąże je co do celów przepisy dyrektyw 2001/18/WE oraz 2002/53/WE nie są na tyle precyzyjne, aby mogły być bezpośrednio stosowane deklarowana w powołanej dyrektywie z dnia 13 czerwca 2002 r. ostrożność, nie przekłada się jednak w jej przepisach na pozostawienie państwom członkowskim Unii Europejskiej autonomii w decydowaniu o zakazie obrotu odmianami zmodyfikowanymi genetycznie przepis art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie, zakazujący dokonywania rejestracji odmian genetycznie zmodyfikowanych w krajowym rejestrze odmian, pozostaje w oczywistej kolizji z celami wyznaczonymi zarówno w dyrektywie Rady 2002/53/WE [...], jak i w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE dyrektywa może wywierać bezpośredni skutek Dyrektywy Komisji Wspólnot Europejskich stanowią przy tym element krajowego porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, hierarchicznie wyższego rzędu wobec ustaw ocena ta, zdaniem Sądu, jest zbyt lakoniczna, przez co narusza art. 7 i art. 107 § 3 kpa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy
Skład orzekający
Alina Balicka
przewodniczący-sprawozdawca
Danuta Szydłowska
członek
Agnieszka Wójcik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu prawa UE nad sprzecznymi przepisami krajowymi w zakresie obrotu produktami GMO."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmian GMO i ich rejestracji w krajowym rejestrze, z uwzględnieniem procedur unijnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnego tematu GMO i konfliktu między prawem krajowym a unijnym, co jest interesujące dla prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy: Polska nie może zakazać rejestracji GMO, jeśli stoi to w sprzeczności z prawem UE.”
Dane finansowe
WPS: 440 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 2042/06 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2007-01-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-10-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Wójcik Alina Balicka /przewodniczący sprawozdawca/ Danuta Szydłowska Symbol z opisem 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Odrzucono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Danuta Szydłowska, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi P., z siedzibą w S. i P. Oddział w Polsce z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisania odmiany do krajowego rejestru I. ze skargi P. Oddział w Polsce z siedzibą w S. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. odrzuca skargę P., z siedzibą w S.; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz P. Oddział w Polsce z siedzibą w S. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisania do krajowego rejestru kukurydzy odmiany X4S733T - odmiany genetycznie zmodyfikowanej (MON 810). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w związku z wprowadzeniem do ustawy z dnia 26 czerwca 2006 r. o nasiennictwie /Dz. U. Nr 137, poz. 1299 ze zm./ przepisu art. 5 ust. 4, ustawą z dnia 27 kwietnia 2006 r. o zmianie ustawy o nasiennictwie oraz ustawy o ochronie roślin /Dz. U. Nr 92, poz. 693/, organy administracyjne nie były władne podjąć żadnej merytorycznej decyzji, a tylko rozstrzygnąć w kwestii bezprzedmiotowości. W przepisach materialnego prawa administracyjnego powinna być bowiem zawarta norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego merytorycznego rozstrzygnięcia. Ingerencja w formie decyzji dopuszczalna jest jedynie w oparciu o wyraźną normę kompetencyjną zawartą w przepisach powszechnie obowiązujących. Skoro w rozpatrywanej sprawie brak takiego przepisu, to postępowanie administracyjne w przedmiocie wpisania odmiany genetycznie zmodyfikowanej do krajowego rejestru należało na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzyć. Powołując się na przepisy art. 23 i art. 24 Traktatu Wspólnot Europejskich /zwanego dalej TWE/ oraz art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych /Dz. Urz. UE L 193 z 20 lipca 2002 r., s.l ze zm./, organ odwoławczy stwierdził, że państwa członkowskie zapewniają, by począwszy od publikacji, o której mowa w art. 17 dyrektywy, materiał siewny odmian zatwierdzonych zgodnie z powołaną dyrektywą lub zgodnie z zasadami odpowiadającymi zasadom tej dyrektywy, nie był przedmiotem żadnych ograniczeń rynkowych w odniesieniu do odmiany. Dotyczy to więc sytuacji, gdy dana odmiana została już zarejestrowana i znalazła się we Wspólnym katalogu odmian gatunków roślin rolniczych. W rozpatrywanej sprawie powołany przepis nie ma jednak zastosowania, gdyż odmiana kukurydzy o symbolu kodowym X4S733T nie została zarejestrowana, a jedynie wszczęte zostało postępowanie w sprawie ewentualnej rejestracji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził przy tym, iż organ administracyjny I instancji nie naruszył art. 23 TWE, bowiem generalna zasada swobodnego przepływu towarów na terytorium Wspólnoty, jak również funkcjonowanie unii celnej, nigdy nie były kwestionowane przez organ administracyjny I instancji i nie są kwestią sporną. Wskazując zaś na art. 24 TWE, Minister podniósł, iż zmodyfikowane genetycznie odmiany roślin, by móc zostać dopuszczone do obrotu, muszą spełniać przesłanki określone m. in. w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG oraz w dyrektywie Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. Według dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r., przy podejmowaniu decyzji, co do kwalifikacji odmian zmodyfikowanych genetycznie, Państwa Członkowskie powinny brać pod uwagę wszelkie ryzyko związane z ich zamierzonym uwalnianiem do środowiska. W przypadku odmian genetycznie zmodyfikowanych zatwierdza się /wpisuje się do krajowego rejestru/ celowe uwolnienie do środowiska danej odmiany tylko po podjęciu wszystkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska. Generalną zasadą ustanowioną na mocy przywołanej powyżej dyrektywy oraz transponującej ją ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie jest, że nowe odmiany wpisywane są do rejestru po przeprowadzeniu badań odrębności, wyrównania i trwałości lub badania wartości gospodarczej odmiany. Jednakże w przypadku odmian genetycznie zmodyfikowanych należy przeprowadzić ocenę ryzyka ekologicznego, równoważną ocenie ustanowionej dyrektywą 90/220/EWG. Dyrektywa ta utraciła jednak moc obowiązującą i została zastąpiona przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG. Wspólnota Europejska podejmując działania w zakresie organizmów zmodyfikowanych genetycznie, zachowuje daleko idącą ostrożność, nie zamykając się jednak na postęp naukowy i techniczny. Obostrzenia te stanowią próbę pogodzenia różnych zadań i polityk Wspólnoty. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał również, iż dyrektywa jest aktem normatywnym skierowanym do państw członkowskich i wiąże je co do celów, jakie mają być przez nią osiągnięte we wskazanym terminie. Państwa członkowskie zobowiązane są zatem do podjęcia działań transponujących dyrektywę do krajowego porządku. Możliwość bezpośredniego jej zastosowania pojawia się dopiero w momencie niedokonania transpozycji dyrektywy w terminie, jeżeli przepisy dyrektywy są bezwarunkowe i dostatecznie precyzyjne. Zdaniem organu odwoławczego, dyrektywa Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. nie spełnia jednak tych warunków. Zgodnie, bowiem z art. 4 ust. 4 dyrektywy 2002/53/WE, w przypadku odmian zmodyfikowanych genetycznie zatwierdza się celowe uwolnienie do środowiska danej odmiany tylko po podjęciu wszystkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska. Organ administracyjny II instancji stwierdził, iż ani dyrektywa, ani ustawodawstwo krajowe nie precyzuje, jakie są wyżej wspomniane właściwe środki, a zatem nie można uznać, że przepisy te są na tyle precyzyjne, by dyrektywa wywołała bezpośredni skutek w płaszczyźnie wertykalnej. W zaskarżonej decyzji stwierdzono ponadto, iż decyzja organu administracyjnego I instancji odpowiada wymaganiom przewidzianym w art. 107 § 1 kpa, nie naruszając także zasad wyrażonych w art. 7, art. 8 i art. 11 kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożyły P. Odział w Polsce. z siedzibą w S. oraz P. z siedzibą w S., zarzucając jej: 1) naruszenie art. 2, art. 9 oraz art. 83 i art. 91 Konstytucji RP; 2) naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i 107 kpa; 3) sprzeczność z art. 10, art. 14 i art. 24 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską; 4) sprzeczność z art. 16 dyrektywy 2002/53/WE w sprawie Wspólnego Katalogu Odmian Gatunków Roślin Rolniczych; 5) sprzeczność z art. 22 dyrektywy 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG. W uzasadnieniu obu skarg wskazano m.in., iż pogląd organu odwoławczego o niemożności zastosowania przepisów unijnych dyrektyw jest błędny. Powoływana przez organ odwoławczy "ocena ryzyka ekologicznego", ustanowiona dyrektywą 90/220/EWG /obecnie dyrektywa 2001/18/WE/ - to nic innego, jak dokument zawierający zasady dokonywania takiej oceny, opisane w Załączniku nr II do powołanej dyrektywy 2001/18/WE zatytułowany: "Zasady przeprowadzania oceny ryzyka dla środowiska naturalnego". Ustanawianie w prawie krajowym barier dla badań i obrotu odmianami roślin zmodyfikowanych genetycznie jest sprzeczne z prawem Unii Europejskiej, dlatego narusza normy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską w części, w jakiej kształtuje obowiązek państw członkowskich przestrzegania zasady swobodnego przepływu towarów oraz szczególne zasady obrotu wynikające z przepisów dyrektywy 2002/53/WE. W odniesieniu do kukurydzy genetycznie zmodyfikowanej linii MON 810, Komisja Europejska wydała decyzję o dopuszczeniu ich do swobodnego obrotu na terenie całej Unii. W związku z tym, art. 5 ust. 4 oraz art. 57 ust. 3 ustawy o nasiennictwie są sprzeczne z przepisami wspólnotowymi. Zgodnie więc z zasadą pierwszeństwa, organy krajowe stosujące prawo, winny stosować normy unijne z pierwszeństwem przed wadliwymi regulacjami krajowymi. W skargach zawarto także szerokie uzasadnienie naruszenia przez organy orzekające w sprawie wskazanych przepisów Konstytucji RP i przepisów procedury administracyjnej, wnosząc w konsekwencji o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargi, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że przepisy dyrektyw 2001/18/WE oraz 2002/53/WE nie są na tyle precyzyjne, aby mogły być bezpośrednio stosowane. Wynika to z postępowania na zasadzie ostrożności, a także odnoszenia się do pojęć zasad aksjologicznych, takich jak etyka państw członkowskich, ochrona zdrowia. Dowodzi tego, zdaniem organu II instancji, również przepis art. 4 dyrektywy 2001/18/WE. Wprowadzając do sytemu prawnego art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie /Dz. U. Nr 137, poz. 1299, ze zm./, ustawodawca krajowy zastosował ww. zasadę ostrożności oraz oparł swoje działania na zasadach etycznych, dając wyraz powszechnym obawom społecznym przed skutkami GMO dla zdrowia i środowiska. Potwierdza to również Decyzja Komisji 2006/338/WE z dnia 8 maja 2006 r. zezwalająca Rzeczypospolitej Polskiej na wprowadzenie zakazu stosowania na swym terytorium szesnastu genetycznie zmodyfikowanych odmian kukurydzy o modyfikacji genetycznej MON 810, wymienionych we Wspólnym katalogu odmian gatunków roślin rolniczych, zgodnie z dyrektywą 2002/53/WE /Dz. Urz. z dnia 11 maja 2006 r. L 124/26/, z powodu nienadawania się do uprawy na danym terytorium z przyczyn klimatycznych. Procedura uzyskania decyzji Komisji o zakazie stosowania odmian genetycznie zmodyfikowanych stosowana na podstawie art. 6 ust. 2 dyrektywy 2002/53/WE, może być wszczęta dopiero po wpisaniu danej odmiany do Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych, jednakże odmiana kukurydzy o symbolu kodowym X4S733T nie została tam jeszcze wpisana, dlatego właściwie uznano, odmawiając wpisania wnioskowanej odmiany do krajowego rejestru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a./, sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 u.p.p.s.a. W tym kontekście, skarga spółki P. Oddział w Polsce z siedzibą w S., zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2006 r. o nasiennictwie /Dz. U. Nr 137, poz. 1299, ze zm./, przyjętym za podstawę do wydania zaskarżonych decyzji organów obu instancji, odmian genetycznie zmodyfikowanych nie wpisuje się do krajowego rejestru. Skutkiem powołanego przepisu jest niedopuszczenie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odmian genetycznie zmodyfikowanych, o czym wyraźnie wskazano w art. 57 ust. 3 ustawy o nasiennictwie. Tymczasem, stosownie do art. 4 ust. 4 dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych /Dz. U. UE L.02.193.1/, w przypadku odmian zmodyfikowanych genetycznie, w znaczeniu dyrektywy 90/220/EWG art. 2 ust. 1 i 2, zatwierdza się celowe uwolnienie do środowiska danej odmiany tylko po podjęciu wszystkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska. Słusznie organ odwoławczy wskazuje w zaskarżonej decyzji, że Wspólnota Europejska, podejmując działania w zakresie organizmów zmodyfikowanych genetycznie, zachowuje daleko idącą ostrożność. Znajduje to potwierdzenie w pkt 16 preambuły powołanej dyrektywy, jak również w art. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG /Dz.U. UE L.01.106.1, zezm./. Deklarowana w powołanej dyrektywie z dnia 13 czerwca 2002 r. ostrożność, nie przekłada się jednak w jej przepisach na pozostawienie państwom członkowskim Unii Europejskiej autonomii w decydowaniu o zakazie obrotu odmianami zmodyfikowanymi genetycznie na terytorium danego państwa. W tym względzie, w art. 16 ust. 2 i w art. 18 omawianej dyrektywy, wskazano na dopuszczalność ustanowienia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej zakazu stosowania danej odmiany genetycznie zmodyfikowanej oraz sprzedaży materiału siewnego lub materiału rozmnożeniowego tej odmiany, na całym terytorium swojego kraju lub na jego części, ale jedynie w ramach stosownej procedury ustalonej w art. 23 ust. 2 i 3 dyrektywy. W ramach tej procedury, wprowadzenie zakazu wymaga uzyskania zgody Komisji Wspólnot Europejskich, wyrażanej w drodze stosownej decyzji. Rzeczpospolita Polska uzyskała taką decyzję Komisji z dnia 8 maja 2006 r. zezwalającą Rzeczypospolitej Polskiej na wprowadzenie zakazu stosowania na swym terytorium szesnastu genetycznie zmodyfikowanych odmian kukurydzy o modyfikacji genetycznej MON 810 wymienionych we Wspólnym katalogu odmian gatunków roślin rolniczych, zgodnie z dyrektywą 2002/53/WE /Dz.U. UE L.06.124.26/. Załącznik do wskazanej decyzji nie obejmuje jednak odmiany kukurydzy wnioskowanej do rejestracji w przedmiotowej sprawie. Również z art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. wynika, że bez uszczerbku dla przepisów art. 23 Państwa Członkowskie nie rnogą zakazywać, ograniczać ani utrudniać wprowadzenia do obrotu GMO w charakterze lub w składzie produktów, które są zgodne do wymagań ustanowionych w niniejszej dyrektywie. Powyższe wskazuje na ustaloną w powołanych dyrektywach niedopuszczalność wprowadzania przez państwa członkowskie Unii Europejskiej generalnego zakazu w prawie krajowym obrotu odmianami genetycznie zmodyfikowanymi, a tym samym także generalnego zakazu rejestracji takich odmian w krajowych rejestrach. Oznacza to, iż przyjęty za podstawę decyzji organów obu instancji przepis art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie, zakazujący dokonywania rejestracji odmian genetycznie zmodyfikowanych w krajowym rejestrze odmian, pozostaje w oczywistej kolizji z celami wyznaczonymi zarówno w dyrektywie Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r., jak i w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. Sprzeczność ta skutkuje koniecznością przyjęcia za wiążące w krajowym porządku prawnym wskazanych dyrektyw, z pierwszeństwem przed art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie. Dyrektywy, zgodnie z art. 249 TWE, stanowią bowiem jedno z pochodnych źródeł prawa wspólnotowego, wiążąc każde Państwo Członkowskie, do którego są kierowane, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawiają jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Skutki wydania dyrektywy przez uprawniony organ Wspólnoty skonkretyzowane zostały w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu, z którego wynika, że w przypadku nieimplementowania dyrektywy do krajowego porządku prawnego lub jej niewłaściwego implementowania, dyrektywa może wywierać bezpośredni skutek. Dyrektywa stanowi bowiem jeden z normatywnych instrumentów harmonizacji prawa krajowego członków Wspólnoty, dlatego jej efektywność polega na konieczności jej implementowania w prawodawstwie krajowym bądź na możliwości bezpośredniego powołania się na jej przepisy, jeżeli treść tych przepisów jest bezwarunkowa i wystarczająco precyzyjna do zastosowania w danej sprawie. Dyrektywy Komisji Wspólnot Europejskich stanowią przy tym element krajowego porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, hierarchicznie wyższego rzędu wobec ustaw, jako akt organu organizacji międzynarodowej, której Polska jest członkiem od dnia 1 maja 2004 r. Zgodnie bowiem z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Stosownie natomiast do art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Także prawo stanowione przez organizację międzynarodową, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską umowy konstytuującej taką organizację, jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami - art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Według art. 2 części pierwszej Zasady Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 roku o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej /i innych wymienionych w tym traktacie państw/ do Unii Europejskiej /Dz. U. z 2004 roku Nr 90, poz. 864 ze zm./, od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w niniejszym Akcie. Mając powyższe na względzie, organy orzekające w sprawie, w ocenie Sądu, zobowiązane były rozważyć, na ile przepisy powołanych dyrektyw mają charakter bezwarunkowy i wystarczająco precyzyjny, aby je zastosować wobec złożonego wniosku skarżącej spółki. Wprawdzie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził w zaskarżonej decyzji, że ani dyrektywa Rady 2002/53/WE, ani ustawodawstwo krajowe nie precyzuje właściwych środków, jakie należy podjąć zgodnie z art. 4 ust. 4 powołanej dyrektywy w przypadku zatwierdzenia celowego uwolnienia do środowiska odmiany genetycznie zmodyfikowanej, skutkiem czego przepisy obu dyrektyw, to jest dyrektywy Rady 2002/53/WE oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE, nie są na tyle precyzyjne, by mogły być stosowane. Ocena ta, zdaniem Sądu, jest zbyt lakoniczna, przez co narusza art. 7 i art. 107 § 3 kpa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ wbrew obowiązkom wynikającym z tych przepisów, organy orzekające w sprawie nie dokonały wszechstronnego ustalenia zakresu i celu treści powołanych dyrektyw. Przynajmniej, nie wskazuje na to uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym organ orzekający powinien zawrzeć stosowne uzasadnienie prawne wyjaśniające podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem stosownych przepisów prawa. Z powoływanego już art. 4 ust. 4 dyrektywy Rady 2002/53/WE wynika obowiązek podjęcia wszelkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska przed zatwierdzeniem celowego uwolnienia do środowiska odmian genetycznie zmodyfikowanych. Stosownie zaś do art. 7 tej dyrektywy w wypadku odmiany genetycznie zmodyfikowanej należy przeprowadzić wymienioną w art. 4 ust. 4 ocenę ryzyka ekologicznego równoważną ocenie ustanowionej dyrektywą 90/220/EWG. Dyrektywa Rady 90/220/EWG zastąpiona została dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE, w której art. 4 ust. 1 wskazano, że Państwa Członkowskie, zgodnie z zasadą ostrożności, zapewniają podjęcie wszelkich właściwych działań w celu uniknięcia niekorzystnego wpływu na zdrowie ludzkie i środowisko naturalne, jakie mogłyby być wynikiem zamierzonego uwolnienia lub wprowadzenia do obrotu GMO. Z kolei z art. 4 ust. 3 tejże dyrektywy wynika, że Państwa Członkowskie zapewnią odpowiednią ocenę poszczególnych potencjalnych niepożądanych skutków, które mogłyby mieć niekorzystny wpływ na zdrowie ludzkie i środowisko naturalne, a które mogłyby bezpośrednio lub pośrednio wynikać z przeniesienia genów GMO na inne organizmy. Ocenę tę przeprowadza się zgodnie z załącznikiem II z uwzględnieniem wpływu na środowisko naturalne wynikającego z charakteru uwalnianego organizmu i rodzaju środowiska. Załącznik Nr II do dyrektywy 2001/18/WE zawiera ogólny opis celów, koniecznych elementów oraz ogólnych zasad i metodologii, jakich należy przestrzegać podczas dokonywania oceny ryzyka dla środowiska naturalnego określonej w art. 4 i art. 13 wymienionej dyrektywy. Organy orzekające w sprawie, mogły zatem dokonać prawidłowej oceny przepisów prawa wspólnotowego pod względem ich bezwarunkowości i precyzyjności, a co za tym idzie możliwości ich bezpośredniego zastosowania -tylko w sytuacji, gdy przedmiotem ich oceny byłby całokształt przepisów obowiązujących w tym przedmiocie. Innymi słowy pominięcie przy tej ocenie Załącznika nr II do dyrektywy 2001/18/WE, który stanowi integralną jej część, stanowi naruszenie powołanych przepisów postępowania, jakie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W zaskarżonej decyzji organu odwoławczego powołano stosowne dyrektywy prawa wspólnotowego, lecz w ocenie Sądu nie dokonano analizy całej ich treści w zakresie istnienia regulacji warunkujących ich bezpośrednie zastosowanie. Analiza, jakiej dokonał organ orzekający, sprowadza się bowiem jedynie do wskazania, iż dyrektywy te nie zawierają takich regulacji. Sąd stwierdził, iż wydając ponownie decyzję w niniejszej sprawie organ orzekający powinien zatem, uwzględnić wskazówki zawarte w niniejszym wyroku i orzec w przedmiocie wniosku o wpisanie odmiany do krajowego rejestru - biorąc również pod uwagę treść przepisów zawartych w powołanym Załączniku nr II do dyrektywy 2001/18/WE i dopiero na tej podstawie stwierdzić, czy przepisy te są wystarczająco precyzyjne do bezpośredniego ich zastosowania, aby spełnić warunki uzależniające osiągnięcie celu powołanych dyrektyw w zakresie uwolnienia do środowiska wnioskowanej odmiany kukurydzy zmodyfikowanej genetycznie. Na tym etapie postępowania w przedmiotowej sprawie, Sąd Administracyjny nie może zastępować organu administracji w dokonywaniu oceny możliwości zastosowania przepisów powołanego Załącznika nr II do dyrektywy 2001/18/WE, jeżeli regulacje te w ogóle nie były przedmiotem rozważań organu administracyjnego. Rolą Sądu w takim przypadku jest ocena prawidłowości działania organu administracyjnego, w tym kompletności dokonanej przez ten organ analizy prawnej rozstrzygnięcia. Stwierdzając, że organ takiej analizy nie dokonał, Sąd nie może jej uzupełniać, ponieważ to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, także w zakresie istniejących podstaw prawnych do jej rozstrzygnięcia. Dopiero dokonanie takiej analizy przez organy orzekające, pozwala Sądowi na ocenę jej kompletności i adekwatności do obowiązującego stanu prawnego, a w konsekwencji na ocenę prawidłowości dokonanej przez organ administracyjny wykładni zastosowanych przepisów. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c u.p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt I sentencji. Odnosząc się do skargi P. z siedzibą w S., Sąd postanowił na postawie art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. skargę odrzucić. Zarządzeniem z dnia 9 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał pełnomocnika skarżącego - P.. z siedzibą w S. do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego oraz złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej -w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi /k. 1-2,30-31/. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego nadesłała uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa udzielonego przez P. Oddział w Polsce z siedzibą w S. oraz odpis z Krajowego Rejestru Sądowego P. Oddział w Polsce Jednocześnie pełnomocnik poinformowała, iż umocowanie do złożenia skargi w imieniu hodowcy P. z siedzibą w S. wynika z faktu, że P. Oddział w Polsce z siedzibą w S., jako pełnomocnik hodowcy, udzielił dalszego umocowania do zaskarżenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W ocenie Sądu takie oświadczenie pełnomocnika skarżącego podmiotu prawa amerykańskiego nie spełnia więc wymogu nadesłania prawidłowego pełnomocnictwa. Należało więc uznać, iż pełnomocnik skarżącego nie uzupełniła braków formalnych skargi, który uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu, i z tego powodu Sąd postanowił, jak w punkcie II sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt III na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 u.p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI