IV SA/WA 1992/06

IV SA/Wa 1992/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabella Janson
Jakub Linkowski
Krystyna Napiórkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Izabella Janson, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 145, 147 i art. 149 § 3 kpa, po rozpatrzenia wniosku Lasów Państwowych-Nadleśnictwa [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954 r. w części dotyczącej nieruchomości ziemskiej położonej w miejscowości S., powiat [...], stanowiącej w dacie przejęcia na rzecz Państwa własność T. B..
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że Lasom Państwowym- Nadleśnictwu [...] nie przysługuje przymiot strony w zakończonym postępowaniu nieważnościowym, gdyż nie posiadają one określonego w art. 28 kpa interesu prawnego. W sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. podstawę prawną orzekania stanowił dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przecięciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego ( Dz. U. Nr 46, poz. 339). Zatem stronami zakończonego uprzednio postępowania nadzorczego, zdaniem organu pierwszej instancji, są Skarb Państwa oraz wszystkie osoby fizyczne i prawne wymienione w kwestionowanym orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. wniosły Lasy Państwowe- Nadleśnictwo [...] zarzucając jej brak odniesienia się zarówno do zaistniałego stanu faktycznego, jak też do podniesionych przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania zarzutów.
Po rozpoznaniu odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż podstawą wniosku Nadleśnictwa [...] o wznowienie postępowania jest art. 145 § 1 pkt 4 kpa, stosownie do którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jak podniósł organ, kwestionowana we wniosku o wznowienie postępowania decyzja Wojewody [...] została wydana w prowadzonym na podstawie art. 156 kpa postępowaniu nadzorczym, wszczętym na wniosek K. M., będącej następcą prawnym poprzednich właścicieli spornej nieruchomości.
Powołując się na treść art. 61 § 4 kpa, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż o wszczęciu postępowania na żądanie jednej ze stron organ jest obowiązany zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Zdaniem Ministra stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji lub jej następca prawny, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności. O wszczęciu zatem przedmiotowego postępowania, zdaniem organu odwoławczego, powinni być powiadomieni nie tylko adresaci kwestionowanego orzeczenia, czy spadkobiercy byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, ale także jej aktualni właściciele i użytkownicy.
Jak wskazał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi organ pierwszej instancji nie ustalił aktualnych użytkowników objętej wnioskiem nieruchomości, a konsekwencją tego było niezapewnienie Lasom Państwowym- Nadleśnictwu [...] udziału w prowadzonym postępowaniu.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyła K. M., wnosząc ojej uchylenie jako naruszającej prawo.
Zdaniem skarżącej ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. była wydana zgodnie z trybem wydawania decyzji administracyjnej w owym czasie i powrót sprawy do organu pierwszej instancji jest odwlekaniem zakończenia przedmiotowej sprawy w czasie, działającym na niekorzyść prawowitych właścicieli. Ponadto skarżąca, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazała, iż słuszne było stanowisko organu pierwszej instancji, stwierdzające, iż stronami postępowania o stwierdzenie nieważności przejęcia nieruchomości ziemskiej są Skarb Państwa oraz wszystkie osoby fizyczne i prawne wymienione w orzeczeniu Prezydium
Powiatowej Rady Narodowej w G. Skarżąca podkreśliła jednocześnie, że Nadleśnictwo [...] było tylko użytkownikiem własności należącej do Skarbu Państwa, a zgromadzone w sprawie dokumenty jednoznacznie potwierdzają, że sporne mienie stanowi własność spadkobierców po T. B..
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest badanie legalności zaskarżonego orzeczenia tj. ocena czy orzeczenie to nie narusza prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że rozpoznawana skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zagadnieniem podstawowym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie, czy Lasy Państwowe- Nadleśnictwo [...] mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954 r. i tym samym, czy są stroną uprawniona do złożenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wniosku o wznowienie postępowania, wobec pominięcia ich w powyższym postępowaniu nadzorczym. Inaczej rzecz ujmując chodzi o odpowiedź na pytanie, czy w takiej sytuacji Lasy Państwowe- Nadleśnictwo [...] mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności powyżej wskazanej decyzji Wojewody [...].
Jak wynika z treści art. 61 § 4 kpa, o wszczęciu postępowania na żądanie jednej ze stron organ jest obowiązany zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 4 kpa w sprawie zakończonej decyzją
ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Zgodnie z dyspozycją art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z przepisu tego wynika, iż elementem kwalifikującym dany podmiot jako stronę w postępowaniu administracyjnym jest interes prawny lub obowiązek.
W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że pojęcie strony, jakim posługuje się przepis art. 28 kpa może zostać wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku, przy czym interes prawny strony może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z prawa cywilnego ( por. wyrok NSA z 19.01.1995 I SA 1326/93; Glosa 1996 z.1 str. 7).
Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dana osoba jest wprawdzie zainteresowana bezpośrednio rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania stosownych czynności organu administracji. Osobie mającej interes faktyczny nie przysługuje przymiot strony.
Należy jednocześnie wskazać, iż w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji ( na. wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., OSA 4/03-ONSA 2004 Nr 1, poz. 3). -
Powyższe prowadzi do wniosku, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji lub jej następca prawny, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności.
Wychodząc z takiego założenia, za trafne należy uznać stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954 r. Wojewoda [...] nie ustalił, czy Lasy Państwowe- Nadleśnictwo [...] legitymują się interesem prawnym, dającym podstawę do uznania ich za stronę w tym postępowaniu. Organ pierwszej instancji nie ustalił ponadto aktualnych właścicieli i użytkowników nieruchomości objętych wnioskiem, a konsekwencją tego było niezapewnienie Lasom Państwowym- Nadleśnictwu [...] udziału w prowadzonym postępowaniu. Należy bowiem wskazać, iż grunty objęte orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] września 1954 r. zostały przekazane w zarząd Nadleśnictwa R., którego następcą prawnym jest Nadleśnictwo [...].
Jak wynika ponadto z zawiadomienia Sądu Rejonowego w G. w dniu [...] grudnia 2005 r. wpisano w dziale II księgi wieczystej Kw. Nr [...] urządzonej dla nieruchomości położonej w S., gm. U., powiat G. prawo własności m.in. na rzecz Skarbu Państwa-Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...].
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż organ pierwszej instancji winien był odnieść się do aktualnego stanu prawnego poszczególnych działek, a nie tylko oprzeć swe ustalenia na stwierdzeniach, iż stronami zakończonego postępowania nadzorczego są Skarb Państwa oraz wszystkie osoby fizyczne i prawne wymienione w kwestionowanym orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G..
W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylając w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. o odmowie wznowienia postępowania, zasadnie uznał, że organ pierwszej instancji zobowiązany był dokładnie zbadać interes prawny Lasów Państwowych-Nadleśnictwa [...], w oparciu o aktualny stan prawny i faktyczny, oraz rozpoznać wniosek o wznowieniu postępowania w oparciu o tak poczynione ustalenia.
Biorąc więc pod uwagę,- iż ustawowe przesłanki rzutujące na kwestię posiadania przymiotu strony nie zostały dokładnie zbadane w odniesieniu do strony wnoszącej o wznowienie postępowania, tj. Lasów Państwowych- Nadleśnictwa [...], słusznie organ odwoławczy uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.