IV SA/Wa 1962/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargi na postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiające wydania zaświadczenia o braku skutecznego doręczenia propozycji zmiany umowy dzierżawy, uznając, że kwestia ta należy do właściwości sądów powszechnych.
Skarżący domagali się wydania zaświadczenia potwierdzającego brak skutecznego doręczenia im propozycji zmiany umowy dzierżawy z 1993 r. przez ówczesną Agencję Nieruchomości Rolnych. Organy administracji odmówiły, wskazując, że stosunek prawny wynikający z umowy dzierżawy jest cywilnoprawny, a spory z nim związane należą do właściwości sądów powszechnych. WSA w Warszawie oddalił skargi, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że zaświadczenie nie może rozstrzygać o prawach i obowiązkach ani oceniać skuteczności doręczeń w sprawach cywilnych.
Przedmiotem kontroli WSA w Warszawie były postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymujące w mocy postanowienia Dyrektora Generalnego KOWR odmawiające wydania zaświadczenia o żądanej treści. Skarżący domagali się potwierdzenia, że Agencja Nieruchomości Rolnych nie złożyła im propozycji zmian w umowie dzierżawy z 1993 r. w zakresie wyłączenia 30% użytków rolnych. Organy administracji uznały, że czynności związane z umową dzierżawy są sprawami cywilnymi, a spory z tym wynikające podlegają właściwości sądów powszechnych. Podkreślono, że przepisy kpa stosuje się jedynie do doręczania zawiadomień, a nie do oceny skuteczności tych doręczeń czy samej umowy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymując w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, wyjaśnił, że dzierżawa nieruchomości jest regulowana przepisami prawa cywilnego, a wszelkie spory z tym związane należą do właściwości sądów powszechnych. Zaświadczenie ma jedynie potwierdzać istniejące fakty lub stan prawny, a nie kształtować stosunki prawne ani oceniać ich legalność. WSA w Warszawie oddalił skargi, uznając, że ocena skuteczności doręczenia propozycji zmiany umowy dzierżawy należy do sądu powszechnego i nie może być stwierdzona w formie zaświadczenia administracyjnego. Sąd podkreślił, że zaświadczenie nie może rozstrzygać o prawach i obowiązkach ani tworzyć nowej sytuacji prawnej, a jedynie potwierdzać stan już ustalony na podstawie posiadanych przez organ danych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie jest zobowiązany do wydania takiego zaświadczenia, ponieważ ocena skuteczności doręczenia w ramach stosunku cywilnoprawnego należy do właściwości sądów powszechnych, a zaświadczenie nie może rozstrzygać o prawach i obowiązkach ani oceniać legalności działań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stosunek prawny wynikający z umowy dzierżawy jest cywilnoprawny, a spory z nim związane podlegają właściwości sądów powszechnych. Zaświadczenie służy jedynie urzędowemu potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego wynikających z posiadanych przez organ danych i nie może być wykorzystywane do oceny skuteczności doręczeń czy rozstrzygania kwestii cywilnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 217 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 4 § ust. 1
Dotyczy obowiązku Agencji Nieruchomości Rolnych przedstawienia propozycji zmian umowy dzierżawy.
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 4 § ust. 2 zdanie drugie
Przepisy k.p.a. stosuje się wyłącznie do doręczania zawiadomień.
k.p.a. art. 217 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa utrzymania w mocy postanowień organu I instancji.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa utrzymania w mocy postanowień organu I instancji.
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa art. 54
W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.
Ustawa o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa art. 8
Określa zakres wydawania decyzji administracyjnych przez KOWR.
k.c.
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stosunek prawny wynikający z umowy dzierżawy jest cywilnoprawny i spory z nim związane należą do właściwości sądów powszechnych. Zaświadczenie administracyjne nie może służyć ocenie skuteczności doręczeń w sprawach cywilnych ani rozstrzyganiu sporów cywilnoprawnych. Żądanie wydania zaświadczenia o treści ocenne lub kształtującej stosunki prawne wykracza poza ramy art. 217 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Przepisy k.p.a. stosuje się do doręczania zawiadomień, co oznacza, że organ administracji jest zobowiązany do wydania zaświadczenia w trybie art. 217 k.p.a. potwierdzającego nieskuteczność doręczenia. Skarżący posiadali interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów i stanu prawnego, a żądana treść zaświadczenia nie miała charakteru prawotwórczego ani interpretacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
zaświadczenie nie może rozstrzygać o żadnych prawach i obowiązkach oraz nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej zaświadczenie potwierdza jedynie stan już ustalony żądanie wykraczało poza ramy zaświadczenia, bowiem wnioskodawca usiłował wymóc na organie, wydanie zaświadczenia o treści zawierającej elementy ocenne i nieznajdującej swojego odzwierciedlenia w prowadzonych przez organ ewidencjach, rejestrach bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Skład orzekający
Kaja Angerman
przewodniczący
Jarosław Łuczaj
sprawozdawca
Agnieszka Wąsikowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że sądy administracyjne nie rozstrzygają sporów cywilnoprawnych, nawet jeśli dotyczą one doręczeń w ramach postępowań administracyjnych związanych z umowami cywilnymi. Podkreślenie granic instytucji zaświadczenia administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z umowami dzierżawy nieruchomości rolnych Skarbu Państwa i nowelizacją ustawy z 2011 r. Interpretacja art. 4 ust. 2 zd. 2 ustawy nowelizującej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje częsty problem rozgraniczenia między właściwością sądów administracyjnych a powszechnych, szczególnie w kontekście postępowań administracyjnych dotyczących umów cywilnoprawnych. Jest to istotne dla praktyków prawa.
“Sąd administracyjny nie rozstrzygnie sporu o doręczenie umowy dzierżawy – droga prowadzi do sądów powszechnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 1962/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-01-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-08-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Wąsikowska Jarosław Łuczaj /sprawozdawca/ Kaja Angerman /przewodniczący/ Symbol z opisem 6299 Inne o symbolu podstawowym 629 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 158/21 - Postanowienie NSA z 2021-12-28 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art.217§ 1 i 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art.119 pkt 3 i art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skarg A. S. i B. S. na postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] i nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargi. Uzasadnienie Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej były postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] i nr [...], wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.; dalej zwanej "kpa"), utrzymujące w mocy postanowienia Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] – odmawiające B. S. i A. S.wydania zaświadczenia o żądanej treści. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskami z dnia 10 grudnia 2018 r. B. S. i A. S. wystąpili do Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o wydanie na podstawie art. 217 kpa zaświadczeń, że Agencja Nieruchomości Rolnych, w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1382), nie złożyła wnioskodawcom propozycji dokonania zmian zawartej z A. S. umowy dzierżawy nr [...] w zakresie wyłączenia z dzierżawy 30% użytków rolnych, a tym samym nie została wobec nich zrealizowana dyspozycja art. 4 ust. 1 powołanej ustawy. Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa postanowieniami z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosków A. S. i B. S. z dnia [...] grudnia 2018 r., odmówił wydania zaświadczeń o żądanej treści. W uzasadnieniu organ wskazał, że Agencja Nieruchomości Rolnych wykonując czynności, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, nie działała jako organ administracji publicznej w trybie kpa. Zgodnie z art. 4 ust. 2 zdanie drugie tej ustawy, przepisy kpa znajdowały zastosowanie wyłącznie przy doręczaniu zawiadomień, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy. Natomiast kwestie związane z umową dzierżawy i jej zmianami są sprawami cywilnymi, a ewentualne spory wynikające z tego tytułu podlegają właściwości sądów powszechnych. Dalej Dyrektor wskazał, że w myśl art. 54 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 91), w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Kwestie sporne związane z umową dzierżawy i jej realizacją podlegają właściwości sądów powszechnych i nie podlegają rozpatrzeniu w trybie procedury administracyjnej, jak również nie mieszczą się w granicach kognicji sądów administracyjnych. Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w art. 8 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa, z którego wynika, że Dyrektor Generalny i dyrektorzy oddziałów terenowych Krajowego Ośrodka wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Wobec powyższego uznał, że nie zaistniały przesłanki z art. 217 § 2 kpa do wydania zaświadczeń. Organ podkreślił również, iż wnioskodawcy nie wskazali przepisu prawa, który wymagałby żądanego przez nich urzędowego potwierdzenia. Zdaniem organu nie posiadali oni także interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu żądanych faktów. Zażalenia na powyższe postanowienia wnieśli A. S. i B. S. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 217 § 1 kpa wyrażające się w uznaniu, że przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie oraz art. 217 § 2 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i odmowę wydania zaświadczenia, pomimo, że osoby ubiegające się o jego wydanie posiadają interes prawny w urzędowym poświadczeniu określonych faktów i stanu prawnego, w tym w szczególności posiadają interes prawny w potwierdzeniu braku złożenia przez Agencję Nieruchomości Rolnych propozycji dokonania zmian zawartej umowy dzierżawy nr [...]. Z uwagi na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień oraz wydanie zaświadczenia o żądanej treści, ewentualnie o uchylenie postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniami z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] i nr [...], rozpoznając zażalenia B. S. i A. S., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia z dnia [...] marca 2019 r. odmawiające wydania zaświadczenia o żądanej treści. Minister wyjaśnił, że istotą zaświadczenia jest urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego przez organ administracji publicznej (art. 217 § 2 kpa). Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne stwierdził, że do wydawania zaświadczeń upoważnione są przede wszystkim organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, jak również inne organy państwowe (nienależące do struktury ustrojowej administracji publicznej) lub inne podmioty, ale pod warunkiem, że są do tego powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień. Organ II instancji wskazał, że dzierżawa nieruchomości jest regulowana przepisami prawa cywilnego. Gospodarowanie nieruchomościami Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 817 z późn. zm.), w tym poprzez ich wydzierżawianie. Zgodnie z art. 54 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Przepisami szczególnymi w tej mierze są przepisy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1382). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, jeżeli umowa dzierżawy zawarta przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (3 grudnia 2011 r.), przedmiotem której są nieruchomości wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie zawiera postanowienia o możliwości wyłączenia, o którym mowa w art. 38 ust. 1a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, Agencja Nieruchomości Rolnych, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przedstawi dzierżawcom, w formie pisemnego zawiadomienia, propozycję dokonania zmian tej umowy w zakresie wyłączenia z dzierżawy 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy. Z art. 4 ust. 2 zdanie pierwsze tej ustawy wynika, że wraz z zawiadomieniem, o którym mowa w art. 4 ust. 1, Agencja Nieruchomości Rolnych przesyła projekt zmiany umowy dzierżawy, określający działki ewidencyjne lub ich części, które proponuje wyłączyć z dzierżawy. Przepis art. 4 ust. 2 zdanie drugie ww. ustawy z dnia 16 września 2011 r. normuje, że przy doręczaniu zawiadomień o których mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestie doręczeń zostały z kolei w Kodeksie postępowania administracyjnego uregulowane w dziale I rozdziale 8 w art. 39-49b. Z przepisów tych wynika, że doręczeń dokonuje organ administracji publicznej, za pokwitowaniem, w wymienionych w tych przepisach formach. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje Minister stwierdził, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, na podstawie art. 4 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wyłącznie przy doręczaniu zawiadomień, o których mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie podzielił stanowisko organu I instancji, że łączący A. S. z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa stosunek prawny, wynikający z zawartej w dniu 28 czerwca 1993 r. umowy dzierżawy nr [...], jest stosunkiem cywilnoprawnym i wszelkie spory z nim związane podlegają właściwości sądów powszechnych. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (uprzednio Agencja Nieruchomości Rolnych), podejmując wszelkie związane z tą umową czynności działa, co do zasady, jako podmiot stosunków cywilnoprawnych. Wobec tego kwestionowana przez A. S. i B. S. okoliczność, jaką jest skuteczności doręczenia A. S. zawiadomienia zmieniającego umowę dzierżawy i wpływ tego doręczenia na byt samej umowy dzierżawy, może być oceniana wyłącznie przez sąd powszechny. Okoliczność ta nie może być oceniana ani przez jakiekolwiek organy administracji, ani sądy administracyjne. W ocenie Ministra wnioskodawcy, poprzez złożone żądanie wydania zaświadczenia o określonej treści, próbują kształtować łączący A. S. z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa stosunek cywilnoprawny wynikający z zawartej umowy dzierżawy. Tymczasem zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, zatem należy je traktować jedynie jako potwierdzenie (świadectwo) pewnych stosunków prawnych i faktycznych istniejących w dniu jego wydania. Jest ono wyłącznie przejawem wiedzy organu, co do określonych okoliczności faktycznych i prawnych, nie może więc być traktowane jako oświadczenie woli organu, co nadawałoby mu charakter władczy. Zaświadczenie nie kształtuje stosunku prawnego, potwierdza jedynie określone fakty lub stan prawny. W orzecznictwie przyjmuje się również, że przedmiotem zaświadczenia wydanego na podstawie art. 217 kpa nie mogą być opisy działania lub zachowania innej osoby (podmiotu) w odrębnym postępowaniu oraz ocena ich legalności (zob. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1997 r., sygn. akt I SA 1377/96). Skargi na powyższe postanowienia z dnia [...] czerwca 2019 r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. i B. S., zarzucając naruszenie poniższych przepisów postępowania: 1) art. 217 § 1 kpa poprzez uznanie, że przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie, 2) art. 217 § 2 pkt 2 kpa poprzez brak zastosowania polegający na odmowie wydania zaświadczenia, pomimo że wnioskodawcy posiadali interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów i stanu prawnego, w tym w szczególności w potwierdzeniu okoliczności niezłożenia przez Agencję Nieruchomości Rolnych propozycji dokonania zmian zawartej umowy dzierżawy nr [...] z dnia 28 czerwca 1993 r., a żądana treść zaświadczenia nie ma charakteru prawotwórczego, ani interpretacyjnego, rozstrzygającego sprawę administracyjną. Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień oraz poprzedzających ich postanowień w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżący wnieśli również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a. Zdaniem skarżących nie zostało skutecznie doręczone skarżącemu zawiadomienie z dnia 19 kwietnia 2012 r. wraz z propozycją wyłączenia 30% użytków rolnych z umowy. W związku z tym, nie można uznać, że nie przyjął on propozycji złożonej w tym trybie, skoro nie została mu skutecznie doręczona. Skarżący zgodzili się ze stanowiskiem, że stosunek prawny wynikający z ww. umowy dzierżawy jest stosunkiem cywilnoprawnym i wszelkie spory z nim związane podlegają właściwości sądów powszechnych. Jednakże na podstawie art. 4 ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., do doręczenia ww. zawiadomienia stosuje się przepisy kpa. Tym samym organ był zobowiązany do wydania zaświadczenia w trybie art. 217 kpa. Skarga wniesiona przez A. S. na postanowienie nr [...] została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wa 1962/19, natomiast skarga B. S. na postanowienie nr [...] pod sygn. akt IV SA/Wa 1963/19. W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie stwierdzając, iż stawiane zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 października 2019 r. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę ze skargi A. S. o sygn. akt I SA/Wa 1962/19 ze sprawą ze skargi B. S. o sygn. I SA/Wa 1963/19 oraz postanowił połączone sprawy prowadzić dalej pod sygn. akt I SA/Wa 1962/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z poźn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skargi nie zasługują na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik, ani też do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. W niniejszej sprawie skarżący domagają się wydania zaświadczenia potwierdzającego fakt braku skutecznego doręczenia skarżącemu, przez ówczesną Agencję Nieruchomości Rolnych, zawiadomienia o wyłączeniu 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem umowy dzierżawy z dnia 28 czerwca 1993 r. nr [...]. Kwestia wydawania zaświadczeń uregulowana została w Dziale VII kpa. Zgodnie z brzmieniem art. 217 § 1 kpa, organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2). Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (§ 3). W przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 kpa). Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 kpa). Z kolei w myśl art. 219 kpa, odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przytoczone przepisy wskazują, że zaświadczenie służy urzędowemu potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ administracji publicznej ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, jeżeli wydania zaświadczenia wymaga przepis prawa. Zaświadczenie wydaje się także, jeżeli osoba ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Tak więc, osoba ubiegająca się o zaświadczenie powinna wykazać swój interes prawny lub powołać przepis prawny, dający podstawę tych starań. Istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego lub przepisu prawa, który wymaga uzyskania stosownego zaświadczenia, to warunki niezbędne, jakie musi spełnić zainteresowany, by móc otrzymać stosowne zaświadczenie, przy czym warunki te mają podstawowe znaczenie wówczas, gdy organ administracji publicznej w ogóle może uczynić zadość żądaniu wnioskodawcy. Innymi słowy, warunki te mają znaczenie prawne w sprawie o wydanie zaświadczenia, gdy – obiektywnie rzecz ujmując – organ administracji publicznej jest władny zaświadczyć to, o co wnosi osoba zainteresowana. W doktrynie przyjmuje się, że nie jest to zbytek formalizmu, lecz pewien środek ograniczenia żądania zaświadczeń i posługiwania się nimi. W obrocie prawnym zaświadczenia mogą bowiem wieść samodzielny żywot, niekoniecznie odpowiadając aktualnemu stanowi faktycznemu lub prawnemu po pewnym czasie i wobec tego pewna reglamentacja ich wystawiania spełnia postulat bezpieczeństwa obrotu prawnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2006, s. 818). Oznacza to, że w sytuacji, gdy wnioskodawca nie wykaże swego interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia żądanej treści, bądź gdy nie istnieje taki przepis prawa, który wymagałby uzyskania stosownego zaświadczenia, organ administracji publicznej winien podjąć postanowienie odmowne. Jeżeli natomiast osoba zainteresowana domaga się potwierdzenia okoliczności faktycznych lub prawnych, według treści zawartych we wniosku, które w trybie zaświadczenia w ogóle potwierdzone być nie mogą, w takim przypadku organ administracji publicznej nie może uczynić zadość żądaniu wnioskodawcy. Wówczas – nawet bez potrzeby badania interesu prawnego lub przepisu prawa – organ administracji publicznej, w formie postanowienia, odmawia wydania zaświadczenia żądanej treści. Taka sytuacja wystąpiła niewątpliwie w niniejszej sprawie. Kwestię umowy dzierżawy nieruchomości i wzajemnych rozliczeń regulują przede wszystkim postanowienia umowy, a w sprawach nieuregulowanych przepisy Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że sprawa dzierżawy nieruchomości załatwiana jest w formie umowy cywilnoprawnej. Wszelkie zatem spory wynikające z tego typu umów rozstrzygane są przez sądy powszechne. Za trafne należało zatem uznać stanowisko organów, że stosunek prawny łączący A. S. z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa, wynikający z zawartej w dniu 28 czerwca 1993 r. umowy dzierżawy nr [...], jest stosunkiem cywilnoprawnym i wszelkie spory z nim związane podlegają właściwości sądów powszechnych. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (uprzednio Agencja Nieruchomości Rolnych), podejmując wszelkie związane z tą umową czynności działa, co do zasady, jako podmiot stosunków cywilnoprawnych. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że ocena skuteczności przedstawienia skarżącemu, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, propozycji zmiany łączącej strony umowy dzierżawy w zakresie wyłączenia z dzierżawy 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy należy do sądu powszechnego i nie może być stwierdzona w formie zaświadczenia. W postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia nie dokonuje się ustaleń i ocen, tak jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Dlatego zaświadczenie nie może rozstrzygać o żadnych prawach i obowiązkach oraz nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie potwierdza jedynie stan już ustalony, co oznacza, że jest wyłącznie przejawem tego, co zawarte zostało w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie (vide: wyrok NSA z 16.09.2005 r. sygn. II OSK 36/05, wyrok WSA w Warszawie z 21.11.2008 r. sygn. III SA/Wa 1612/08, Lex nr 519918). Wobec tego żądanie wykraczało poza ramy zaświadczenia, bowiem wnioskodawca usiłował wymóc na organie, wydanie zaświadczenia o treści zawierającej elementy ocenne i nieznajdującej swojego odzwierciedlenia w prowadzonych przez organ ewidencjach, rejestrach bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaświadczenie służy zaś potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W ocenie Sądu, tym samym prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, że uwzględnienie żądania nie mieściło się w prawnych ramach zaświadczenia, którego istotą nie jest ocena i weryfikacja, a informacja oparta na posiadanych przez organ danych. Żądanie zmierzało do uzyskania zaświadczenia o treści wskazującej na nieskuteczność doręczenia propozycji zmiany łączącej strony umowy dzierżawy. Tymczasem drogą zaświadczenia nie można wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć bądź pozbawić uprawnienia. W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 kpa. Odmowa wydania żądanego zaświadczenia jest więc w pełni zgodna ze wskazanymi przepisami. Z tych względów, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI