IV SA/Wa 1962/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2009-03-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
nacjonalizacjaprzejęcie na własność państwainteres prawnypostępowanie nadzwyczajnestwierdzenie nieważnościnieruchomościspadkobiercyKodeks postępowania administracyjnegoWSA

WSA uchylił decyzję Ministra Rolnictwa o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nacjonalizacji przedsiębiorstwa, uznając, że spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości mają interes prawny do jej kwestionowania.

Sprawa dotyczyła skargi M. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1949 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa N. Minister umorzył postępowanie, uznając, że tylko następcy prawni pierwotnego właściciela przedsiębiorstwa A. N. mają legitymację do jego kwestionowania. WSA uchylił tę decyzję, stwierdzając, że spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości, które weszły w skład przedsiębiorstwa, również posiadają interes prawny do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1949 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa N. Skarżąca, M. R., będąca spadkobierczynią właścicieli parceli, które weszły w skład nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, domagała się stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w części dotyczącej jej nieruchomości. Minister uznał, że tylko następcy prawni pierwotnego właściciela przedsiębiorstwa (A. N.) mają legitymację do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Sąd administracyjny uznał jednak, że skarżąca, jako następca prawny właścicieli nieruchomości, posiada interes prawny do kwestionowania orzeczenia nacjonalizacyjnego, nawet jeśli nie była bezpośrednio stroną pierwotnego postępowania. Sąd podkreślił, że pojęcie strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest szersze i obejmuje również podmioty wykazujące interes prawny oparty na prawie materialnym. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na wcześniejsze orzecznictwo, które wskazywało na konieczność oceny legalności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa przed oceną orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy. Sąd wskazał również na wadę proceduralną decyzji Ministra, która powinna była być decyzją o odmowie wszczęcia postępowania, a nie o jego umorzeniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości, które weszły w skład nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, posiadają interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia o nacjonalizacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest szersze niż w postępowaniu zwykłym i obejmuje również podmioty wykazujące interes prawny oparty na prawie materialnym. Skarżąca, jako następca prawny właścicieli nieruchomości, ma interes prawny do kwestionowania orzeczenia nacjonalizacyjnego dotyczącego jej nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

K.p.a. art. 157 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Ustawa z 3.01.1946r. art. 2 § ust. 1 i 7

Ustawa z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej

Ustawa z 3.01.1946r. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej

Dz. U. Nr 16, poz. 62 art. 65

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa

K.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 157 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 30 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. Nr 153, poz. 1269 art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 28

Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca, jako następca prawny właścicieli nieruchomości, posiada interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego dotyczącego jej nieruchomości. Decyzja o umorzeniu postępowania była wadliwa proceduralnie; powinna być decyzją o odmowie wszczęcia postępowania. Kolejność oceny legalności orzeczeń w procesie nacjonalizacji powinna zaczynać się od orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa.

Odrzucone argumenty

Tylko następcy prawni pierwotnego właściciela przedsiębiorstwa (A. N.) mają legitymację do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny w rozumieniu tego przepisu odnosi się jedynie do przepisów prawa administracyjnego (materialnego lub procesowego), podczas " gdy -interes prawny przewidziany normą cytowanego przepisu dotyczy interesu prawnego chronionego ogólnie obowiązującym prawem przedmiotowym, a więc zarówno prawem administracyjnym, jak i szeroko rozumianym systemem prawa, a w szczególności prawem cywilnym. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji bądź jej spadkobierca (...), lecz także taką stroną może być inny podmiot. Warunkiem niezbędnym jest jedynie wykazanie, że osoba taka posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania. Orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego ma akcesoryjny charakter wobec orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa.

Skład orzekający

Tomasz Wykowski

przewodniczący

Aneta Dąbrowska

członek

Agnieszka Wójcik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, zwłaszcza w sprawach dotyczących nacjonalizacji i przejmowania majątku, a także interpretacja pojęcia interesu prawnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego kontekstu prawnego związanego z nacjonalizacją po II wojnie światowej, ale zasady dotyczące interesu prawnego i stron postępowania są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy historycznej nacjonalizacji i pokazuje, jak długo mogą trwać spory o majątek oraz jak ważne jest prawidłowe ustalenie kręgu stron i ich interesu prawnego.

Spadkobiercy odzyskują prawo do walki o majątek przejęty przez państwo dekady temu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1962/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2009-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik. /sprawozdawca/
Aneta Dąbrowska
Tomasz Wykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2008r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, po rozpatrzeniu wniosku M. R. i R. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2008r. znak: [...] umarzającą postępowanie z wniosku Z. S., M. R. i R. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pod firmą N. położonego w W. k. K. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, iż kwestionowanym w postępowaniu nieważnościowym orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 1949r. Minister Przemysłu Rolnego i Spożywczego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, przejął na własność państwa przedsiębiorstwo pod firmą N. położone w W. k. K. (Monitor Polski nr [...] z dnia [...] grudnia 1949r., poz. [...]).
Przejęcie powyższego przedsiębiorstwa nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 i 7, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) oraz § 65 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62).
W dniu [...] maja 1950r. sporządzony został protokół zdawczo-odbiorczy przejętego na własność Państwa ww. orzeczeniem przedsiębiorstwa, który został następnie zatwierdzony orzeczeniem Ministra Przemysłu Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. W pkt. 1 tegoż orzeczenia wskazano, iż składniki majątkowe objęte protokołem sporządzonym w dniu [...] maja 1950r. przez Z. w W., wyznaczone do objęcia przedsiębiorstwa N. w W. stanowią część składową tego przedsiębiorstwa i przechodzą na własność Państwa łącznie z parcelami nr [...]
Sygn. akt IV SA/Wa 1962/08
o łącznej pow. 6,3026 ha, w pkt. 2 natomiast zatwierdzono ww. protokół zdawczo-odbiorczy.
Wnioskiem z dnia [...] października 1992r. I. S., występując w imieniu własnym oraz córki M. M. wystąpiła do Ministerstwa Przemysłu i Handlu o unieważnienie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1 949r. w części dot. fabryki N. w W., wskazując, iż jest jedyną spadkobierczynią po A. N.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia - w części dot. parceli nr [...], wystąpili także R. S. i M. R.-spadkobiercy .M. i i F. byłych właścicieli parceli nr [...] oraz Z. S. -córka b. właścicieli parceli nr [...] - I. i M. S.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. odmówił stwierdzenia nieważności protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa N. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku M. R. i Z. S. o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, decyzją z dnia [...] września 2004r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i jednocześnie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego w części dot. parceli nr [...] oraz parcel nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi Z. S., M. R. i R. S. złożonej na ww. decyzję, wyrokiem z dnia 17 lutego 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 825/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2005r. w uzasadnieniu wskazując, iż organ prowadzący postępowanie nie rozpoznał wszystkich roszczeń podniesionych przez pełnomocnika M. R. i R. S. W piśmie z dnia [...] lipca 2003r. pełnomocnik spadkobierców M. i F. S. wniósł bowiem o stwierdzenie nieważności zarówno orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa N., jak również orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego. Sąd wskazał również, iż rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność państwa organ nadzoru powinien przede wszystkim zbadać interes prawny osób występujących z takim żądaniem.
Sygn. akt IV SA/Wa 1962/08
W dniu [...] września 2005r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiło do Z. S. o sprecyzowanie złożonego w sprawie wniosku. W odpowiedzi Z. S. wskazała, iż przedmiotem jej wniosku jest zarówno stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa N., jak również orzeczenia tegoż organu o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2005r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa N. w W., w części dot. parceli nr [...], gdyż w ocenie organu nadzoru parcele te były ściśle powiązane z działalnością przedsiębiorstwa A. N.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując niniejszą sprawę ponownie, decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lipca 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 641/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2005r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż "Poddanie oceny legalności w pierwszej kolejności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa N., bez wcześniejszego zbadania legalności orzeczenia z dnia [...] listopada 1949r. stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania w związku z przepisami art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 3 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego ma akcesoryjny charakter wobec orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Jego wydanie było bowiem uzależnione od uprzedniego wydania orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa, a więc i od uprzedniej oceny spełnienia ustawowych warunków przejścia tego przedsiębiorstwa na własność Państwa".
Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2008r. umorzył postępowanie z wniosku Z. S., M. R. i R. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w
Sygn. akt IV SA/Wa 1962/08
przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pod firmą N. położonego w W. k. K., wskazując, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia mogą być jedynie następcy prawni A. N.
Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] marca 2008r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa N. położonego w W. k. K. do czasu rozpatrzenia wniosku I. S. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa ww. przedsiębiorstwa.
Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie niniejszej sprawy wystąpili M. R. i R. S.
Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę Minister stwierdził, iż zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony albo z urzędu. Wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego, mającego za zadanie ustalenie czy kontrolowany akt nie jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a może być złożony jedynie przez osobę której przysługuje przymiot strony w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a stroną jest m.in. ten kto żąda dokonania określonej czynności organu ze względu na swój interes prawny. Stroną postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego I Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pod firmą N. położonego w W. k. K. był A. N. i orzeczenie to dotyczyło jego interesu prawnego. Art. 30 § 4 K.p.a wskazuje, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w jej miejsce wstępują następcy prawni.
W związku z powyższym, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności
Sygn. akt IV SA/Wa 1962/08
orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. mogą być jedynie następcy prawni A. N.
W przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. złożyli: M. R., R. S. oraz Z. S. Osoby te nie posiadają jednak legitymacji do występowania jako strona niniejszego postępowania, gdyż nie są spadkobiercami b. właściciela przejętego na rzecz Państwa przedsiębiorstwa. Wobec powyższego zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a umorzono postępowanie z ich wniosku jako bezprzedmiotowe.
Skargę na powyższą decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. R., zarzucając jej naruszenie art. 28 K.p.a. - poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, iż interes prawny w rozumieniu tego przepisu odnosi się jedynie do przepisów prawa administracyjnego (materialnego lub procesowego), podczas " gdy -interes prawny przewidziany normą cytowanego przepisu dotyczy interesu prawnego chronionego ogólnie obowiązującym prawem przedmiotowym, a więc zarówno prawem administracyjnym, jak i szeroko rozumianym systemem prawa, a w szczególności prawem cywilnym.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej parceli nr [...] będącej własnością F. i M. S.
W uzasadnieniu skargi strona skarżącą wskazała, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że interes prawny do występowania, jako strona w tym postępowaniu ma jedynie właściciel przedsiębiorstwa lub jego następcy prawni. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z rozumieniem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a. Przede wszystkim wbrew twierdzeniom organu orzekającego, a w myśl literatury odnoszącej się do problematyki interesu prawnego, należy podkreślić ogólny jego charakter. Chodzi tu o interes chroniony ogólnie obowiązującym prawem przedmiotowym, a nie tylko prawem administracyjnym materialnym lub procesowym.
Przekładając powyższe wywody na realia niniejszej sprawy, a w szczególności na treść wniosku skarżącej z dnia [...].07.2003r., w którym domaga się ona stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...].11.1949r. jedynie w części dotyczącej nieruchomości gruntowej składającej się z 6 parcel, w tym parceli nr [...], będącej przed przejęciem własnością jej rodziców
Sygn. akt IV SA/Wa 1962/08
M. i F. S., zdaniem skarżącej nie budzi wątpliwości, iż posiada ona interes prawny uzasadniający jej udział w niniejszym postępowaniu jako następca prawny małż. M. i F. S. Przysługują jej bowiem prawa rzeczowe do parceli nr [...]. Postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia dotyczy zaś nie tylko samej fabryki A. N., ale także określonych nieruchomości gruntowych, które w chwili wydania decyzji nacjonalizacyjnej z dnia [...].11.1949 r. nie stanowiły jego własności. Nieruchomość małżonków F. i M. S. nie była bowiem własnością właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa i jest to okoliczność bezsporna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.)-Oznacza to, że Sąd z urzędu bada legalność zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę także argumentację zawartą w skardze. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja naruszyła przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego powodu koniecznym było jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy skarżącej jako spadkobiercy M. i F. S. byłych właścicieli parceli nr [...], stanowiącej część składową przedsiębiorstwa N. w W. k. K. przejętego orzeczeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z dnia [...] listopada
Sygn. akt IV SA/Wa 1962/08
1949r. przysługuje przymiot strony w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia.
W skardze strona skarżącą podniosła, iż wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia w części dotyczącej m.in. parceli nr [...]. W uzasadnieniu, skargi wskazała, iż parcela nr [...] przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa była własnością jej rodziców M. i F. S. Posiada ona zatem interes prawny uzasadniający jej udział w niniejszym postępowaniu jako następca prawny małż. M. i F. S. Przysługują jej bowiem prawa rzeczowe do w/w parceli. Postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia dotyczy zaś nie tylko samej fabryki N., ale także określonych nieruchomości gruntowych, które w chwili wydania decyzji nacjonalizacyjnej z dnia [...].11.1949 r. nie stanowiły jego własności. Nieruchomość małżonków F. i M. S. nie była bowiem własnością właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa.
W ocenie Sądu powyższej argumentacji nie sposób odmówić racji. Wskazać należy, iż nieuzasadnione jest stanowisko organu, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pod firmą N. położonego w W. k. K. mogą być jedynie następcy prawni A. N., będącego stroną postępowania zwykłego.
Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji bądź jej spadkobierca (vide wyrok NSA z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt IV SA 1495/98, Lex nr 53438, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2004 r., sygn. akt II S.A. 2160/03, Lex nr 160419), lecz także taką stroną może być inny podmiot. Warunkiem niezbędnym jest jedynie wykazanie, że osoba taka posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania.
Pojęcie interesu prawnego, użyte w przepisie art. 28 K.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu K.p.a., to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych
Sygn. akt IV SA/Wa 1962/08
poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, NSA przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku.
W niniejszej sprawie organ niewłaściwie ocenił, że skarżąca nie ma interesu prawnego w żądaniu wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Interes prawny w kwestionowaniu przedmiotowego orzeczenia skarżąca wywodzi bowiem z faktu, iż nieruchomość należąca do jej rodziców została przejęta na własność Państwa, jako wchodząca w skład przedsiębiorstwa przejętego orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. i w dacie wydawania orzeczenia rodzicom skarżącej przysługiwało prawo własności. Ustalenie, iż skarżąca jest następcą prawnym byłego właściciela nieruchomości wchodzącej w skład przedsiębiorstwa w ocenie Sądu stanowić winno podstawę do przyznania jej przymiotu strony w niniejszym postępowaniu.
Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać także należy, iż zarówno organy, jak i Sąd przy jej rozstrzyganiu związane były wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2007r. Sygn. akt IV SA/Wa 641/07 w którym Sąd stwierdził, między innymi, iż " potwierdzeniem prawnorzeczowych skutków przejęcia wszystkich składników majątkowych przedsiębiorstwa na własność Państwa było orzeczenie o przyjęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, a nie orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego tego przedsiębiorstwa...Jeżeli zatem w rozpatrywanej sprawie skutki prawne nacjonalizacji wobec nieruchomości poprzedników prawnych skarżących potwierdzone zostały orzeczeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod firmą N., którego integralną częścią jest protokół zdawczo-odbiorczy, obejmujący te nieruchomości, zatwierdzony orzeczeniem Ministra Przemysły Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951 r. to ocena legalności przejęcia tych nieruchomości na własność Państwa w ramach nacjonalizacji, a więc i ocena legalności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951r. jest możliwa tylko po uprzednim dokonaniu oceny legalności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r."
Sygn. akt IV SA/Wa 1962/08
Tym samym w ocenie Sądu, kwestia posiadania interesu prawnego do kwestionowania orzeczenia z dnia [...] listopada 1949r, przez następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości przejętych w ramach nacjonalizacji przedsiębiorstwa pod firmą N., została już przesądzona powyższym wyrokiem.
Na marginesie należy także podnieść, że zaskarżona decyzja jest wadliwa również procesowe Stosownie bowiem do art. 157 § 3 k.p.a. w sytuacji, gdy organ dochodzi do wniosku, że z żądaniem występuje podmiot nie mający interesu prawnego winien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, nie zaś decyzję o jego umorzeniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI