IV SA/WA 196/05

IV SA/Wa 196/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jakub Linkowski
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska asesor WSA Jakub Linkowski sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005r. sprawy ze skargi T. Sp.z o.o w T. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2004r . Nr . w przedmiocie opłaty za szczególne korzystanie z wód 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części ustalającej należna opłatę ponad kwotę 339.862,52 zł ( trzysta trzydzieści dziewięć tysięcy osiemset sześćdziesięciu dwóch złotych 52/100) 2. w pozostałej części zaskarżonej decyzji uchyla 3. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 4. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz T. Sp.zo.o w T. kwotę 3654,00 ( trzech tysięcy sześciuset pięćdziesięciu czterech złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].12.2004 r., nr [...] Minister Środowiska, w wyniku rozpatrzenia odwołania T. Sp. z o. o. w T. od decyzji Wojewody M. z dnia [...].11.2004 r., - wymierzającej za odprowadzenie zanieczyszczeń w ściekach do wód powierzchniowych rzeki B. w okresie od 1.10.1999 r. do 31.12.1999 r. opłatę w wysokości 339.862,52 zł - uchylił pkt 3 tej decyzji określający wysokość "opłaty wniesionej" i wysokość "różnicy do zapłaty" i umorzył postępowanie w tym zakresie oraz uchylił pkt 4 tej decyzji zobowiązujący Spółkę do wpłacenia w 14-dniowym terminie kwoty 339.862,52 zł i orzekł, iż wpłacona powinna zostać przez Spółkę pełna należność wymieniona w pkt 2 decyzji z dnia 29.11.2004 r. - kwota 441.002,50 zł. W pozostałej części utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu swej decyzji z dnia [...].11.2004 r. Wojewoda M. wyszczególnił ilości ładunków poszczególnych rodzajów zanieczyszczeń wyemitowanych przez Zakład ze wskazanych źródeł, a więc :
* ze ścieków z zakładów przemysłu chemicznego, paliwowo-
energetycznego, metalurgicznego, elektromaszynowego i lekkiego,
* ścieków zakładów przemysłu spożywczego,
* ścieków z urządzeń wodno-kanalizacyjnych miast, wsi i kanalizacji
sanitarnej zakładów oraz z zakładów służby zdrowia, domów
pomocy społecznej i ośrodków wsparcia, domów dziecka i
placówek opiekuńczo-wychowawczych, zakładów poprawczych,
schronisk dla nieletnich i jednostek organizacyjnych służby
więziennej
* ze ścieków innych.
W pkt 2 swej decyzji Wojewoda zaznaczył, że za odprowadzanie tych zanieczyszczeń w ściekach ustala się opłatę w wysokości 441.002,50 zł, przy czym w pkt. 3 wymierzył Oczyszczalni z tego tytułu opłatę w wysokości 339.862,52 zł, a więc pomniejszoną o kwotę 101.139,98 zł wynikającą z wykonanej przez zobowiązanego decyzji Wojewody M. z dnia
[...].11.2000 r., orzekającej opłatę za część ścieków, dla których kwalifikacja
branżowa nie była kwestionowana. Jednocześnie w pkt. 4 swej decyzji
zobowiązał zakład do wpłacenia tej pomniejszonej kwoty.
W odwołaniu od tej decyzji T. Sp. z o. o. zarzuciła zaskarżonej jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 107 § 3, z uwagi na brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w kluczowej dla Spółki kwestii, a mianowicie ustalenia na jakiej podstawie organ I instancji uznał T. za oczyszczalnię grupową, w rozumieniu § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 27.12.1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych (DZ.U. nr 133, poz. 637 ze zm.), w sytuacji braku prawnej definicji oczyszczalni grupowej. Decyzji tej zarzucono także naruszenie art. 80 Kpa przez brak dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. W przekonaniu Spółki oczyszczalnia użytkowana przez T. w rozumieniu techniczno-technologicznym jest urządzeniem wodno-kanalizacyjnym miasta, jako jego część składowa i jako takie urządzenie odprowadza do wód oczyszczone ścieki.
Zdaniem Spółki fakt, że wprowadza do niej ścieki zakład przemysłowy –Z. w T. S.A., nie może przesądzać o tym, że automatycznie staje się oczyszczalnią grupową. Jednocześnie Spółka wskazała na celowość przeprowadzenia dowodów z informacji dotyczących wymiaru takiej opłaty dla innych oczyszczalni, zaznaczając, że rożnie podmioty te są traktowane.
Nadto odwołująca się Spółka podkreśliła, iż zaskarżoną decyzję wydano z zwłoką zagrażającą jej interesom, kumulując w tym samym czasie wydanie decyzji dotyczących należności za różne okresy.
Minister Środowiska potwierdził zasadność wymierzenia przedmiotowej opłaty, ale w wysokości wynikającej z pkt. 2 kontrolowanej decyzji. Zaznaczył także, iż prawidłowo przyjęto ilość ścieków wprowadzanych do oczyszczalni przez poszczególnych użytkowników jako podstawę obliczania opłat, bowiem taki zapis znalazł się w § 7 ust. 4 rozporządzenia odnośnie oczyszczalni grupowych. Przepis ten także nakazuje stosować stawki z § 7 ust. 5-8 rozporządzenia, zróżnicowane mnożnikami w zależności od pochodzenia ścieków z poszczególnych rodzajów działalności.
Minister podkreślił również, że dokonał już wykładni pojęcia "użytkownik oczyszczalni" w swej decyzji dotyczącej takiej opłaty nałożonej na stronę skarżącą za inny okres, a pogląd ten podzielił kontrolujący jej legalność Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15.05.2003 r., sygn. akt IV SA 2925/01, oddalając wówczas skargę. Skład orzekający uznał wówczas, że do zdefiniowania pojęcia "grupowa oczyszczalnia ścieków" należy użyć wykładni językowej i zaznaczył, że strona nie powinna mieć wątpliwości co do znaczenia tego pojęcia, skoro oznacza ono "oczyszczalnię przyjmującą ścieki z co najmniej dwóch systemów kanalizacyjnych obsługujących więcej niż jedną jednostkę osadniczą lub też więcej niż jeden zakład przemysłowy położony poza zasięgiem sieci kanalizacyjnej tej jednostki osadniczej ".
Organ II instancji zaznaczył także, iż z akt sprawy wynika, że Wojewoda M. dogłębnie i wyczerpująco analizował dokumenty przekazywane przez stronę skarżącą, dotyczące prowadzonego postępowania, w tym uwzględnił zmniejszenie ilości wszystkich ścieków odprowadzanych do odbiornika o ilość 4221 m3 uwodnionych osadów ściekowych przekazanych na składowisko odpadów. Uzasadnienie decyzji organu I instancji, zdaniem Ministra, w sposób szczegółowy przypisuje każdemu źródłu wprowadzenia ścieków odpowiednią ich ilość wg otrzymanej "Informacji" z uwzględnieniem jej korekt oraz wyjaśnia sposób ustalenia opłaty.
Zdaniem Ministra T. błędnie dokonał pomniejszenia należnej opłaty o kwotę wpłaconą przez Spółkę za część ścieków odprowadzonych do środowiska we wskazanym okresie obliczeniowym, bowiem kwestia rozliczeń finansowych wykracza poza zakres rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 56 ustawy Prawo wodne z 1974 r. Uchybienie to nie ma jednakże w ocenie Ministra wpływu na wysokość ustalonej opłaty, a wada ta została wyeliminowana przez organ odwoławczy.
Jednocześnie Minister Środowiska zauważył, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy bez znaczenia są informacje o sposobach naliczania tej opłaty zakładom użytkującym inne oczyszczalnie ścieków, a z uwagi na jednoznaczne brzmienie § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.12.1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych rozważanie równości tych podmiotów wobec prawa jest bezprzedmiotowe.
W skardze do Sądu Administracyjnego T. Sp. z o. o. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu § 7 ust. 8 pkt 1 powołanego rozporządzenia, błędnie zastosowanego do strumienia ścieków kierowanego do oczyszczalni strony skarżącej przez Z. w T. (zakład przemysłu chemicznego) w sytuacji, gdy oczyszczalnia jest urządzeniem wodociągowo-kanalizacyjnym miast i wsi w rozumieniu pkt 4 ust. 8 § 7 co wynika z faktu, że ścieki opuszczające oczyszczalnię są ściekami z urządzenia wodociągowo-kanalizacyjnego miasta, jakim jest T. oraz w kontekście braku definicji takich ścieków, bez względu na skład rodzajowy. Zdaniem strony skarżącej Oczyszczalnia po przejęciu pełnego strumienia ścieków komunalnych z całego miasta T. stała się częścią systemu miejskiego, bowiem przewagę stanowią ścieki bytowo-gospodarcze, a jedynie w przeszłości była częścią systemu kanalizacyjnego Z. S.A. w T..
Z tego powodu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W ocenie strony skarżącej przepisy przedmiotowego rozporządzenia, a w szczególności zapis o grupowych oczyszczalniach ścieków interpretowany jest niejednolicie w odniesieniu do identycznych sytuacji i podmiotów i z tego względu celowe byłoby porównanie sposobu naliczania przedmiotowych opłat innym takim podmiotom.
W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał dotychczasową argumentację, przedstawioną w uzasadnieniu swej zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże w dużej mierze z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Przede wszystkim należy podkreślić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody M. z dnia [...].11.2004 r., -wymierzająca za odprowadzenie zanieczyszczeń w ściekach do wód powierzchniowych rzeki B. w okresie od 1.10.1999 r. do 31.12.1999 r. stosowną opłatę, wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja Wojewody ustaliła bowiem za ten okres opłatę w kwocie 441.002,50 zł, podczas gdy część tej opłaty została już wymierzona ostateczną decyzją Wojewody M. z dnia [...].11.2000 r. Tą właśnie decyzją wymierzono opłatę za tę część ścieków wprowadzonych do wód w przedmiotowym okresie, dla których kwalifikacja branżowa przyjęta wg § 7 ust. 6 pkt 6 i ust. 8 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.12.1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych nie była kwestionowana. W zaistniałej sytuacji za niedopuszczalne należy uznać objęcie także tej należności orzeczonej już ostateczną decyzją, a ponadto uiszczonej już przez Spółkę -decyzją organu I instancji, a więc decyzją Wojewody M. z dnia [...].11.2004 r. Decyzja ta bowiem w pkt 2 za odprowadzenie zanieczyszczeń w ściekach wymienionych w jej pkt. 1 ustaliła opłatę w wysokości 441.002,50 zł, odpowiadającą sumie opłaty już wymierzonej wcześniejszą decyzją i uiszczonej przez Spółkę oraz opłaty wymierzonej w dniu 29.11.2004 r. Nie było wszak podstaw zarówno do pomniejszania należności, jak i przede wszystkim do ponownego orzekania w przedmiocie należności już wymierzonej i uiszczonej. Gdyby opłata od razu, prawidłowo została ustalona w wysokości wymierzonej nie powstałaby konieczność dokonywania owego "pomniejszenia". Podobnie i zaskarżona decyzja bezpodstawnie nakazuje zapłatę całej należności (441.002,50 zł), podczas gdy jej część została już wymierzona uprzednią ostateczną decyzją. To istnienie podwójnych tytułów egzekucyjnych dla opłaty w kwocie wymierzonej wcześniejszą decyzją z dnia 29.08.2000 r. i już uiszczonej (101.139,98 zł), stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji w tej części na podstawie art. 156 1 pkt 3 Kpa. W ocenie Sądu doszło bowiem do wydania decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Nadto skład orzekający nie podziela przekonania Ministra Środowiska, iż przeprowadzenie dowodów z informacji dotyczących wymiaru przedmiotowej opłaty dla innych oczyszczalni nie ma znaczenia w sprawie. Argumentacja organu odwoławczego, iż informacje o sposobach naliczania opłaty za szczególne korzystanie z wód zakładom użytkującym inne oczyszczalnie ścieków nie mogą mieć wpływu na wysokość opłaty wymierzonej są chybione. Mając bowiem na uwadze obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywający na organie administracji publicznej nie można się zgodzić z takim twierdzeniem. Nie można wszak dopuścić do sytuacji, w której podmioty pozostające w identycznej sytuacji faktycznej byłyby odmiennie traktowane, z uwagi na brak jednolitej interpretacji obowiązujących przepisów. Byłoby to tym bardziej nie do zaakceptowania mając na uwadze, iż Minister Środowiska będąc organem naczelnym pełni nadzór nad Wojewodami wydającymi decyzje w tym przedmiocie i choćby z tego względu powinien dążyć do jednolitości orzekania w tym zakresie na całym obszarze kraju. Nadto konstytucyjna zasada równości podmiotów prowadzących działalność gospodarczą winna być zachowana, tak by nie dochodziło do tego, że podmioty charakteryzujące się tymi samymi cechami pozostają w odmiennej sytuacji prawnej. Rozważanie zatem kwestii równości tych podmiotów wobec prawa, wbrew przekonaniu organu odwoławczego, nie jest bezprzedmiotowe.
Minister Środowiska ponownie rozpatrując wniesione odwołanie powinien zatem poddać analizie przedłożone decyzje dotyczące opłat wymierzanych innym oczyszczalniom, funkcjonującym w innych województwach i ocenić jaki wpływ na rozstrzygnięcie wydane przez Wojewodę M. z dnia [...].11.2004 r. ma ten materiał dowodowy. W zależności od dokonanych ustaleń dokonać odpowiedniej oceny decyzji organu I instancji w jej części, której nieważności Sąd nie stwierdził.
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.
O tym iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu orzeczono w oparciu o art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Natomiast o kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.