IV SA/WA 1946/06

IV SA/Wa 1946/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Krzycki /sprawozdawca/
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Sygn. powiązane
I OSK 912/07 - Wyrok NSA z 2008-09-17
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Michał Majcher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 sprawy ze skargi I. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2001 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] listopada 1978 r. o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącego własność S. K. składającego się z działki nr [...] położonej w N., Gmina S. oraz nr [...] położonych w S. o łącznej powierzchni [...] ha.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał co następuje.
Rozstrzygnięcie Wojewody jest prawidłowe i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Podstawą materialno-prawną kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji z 1978 roku jest art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32 poz. 140). Przepis ten stanowi, że jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo. Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji stwierdzał, że podania wszczynające postępowanie administracyjne mogą być wnoszone do odpowiednich organów pisemnie, telegraficznie, a także ustnie do protokołu.
W toku rozpoznawania sprawy nie odnaleziono wniosku S. K. o przejęcie nieruchomości wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa za spłaty pieniężne. Wniosek ten być może zaginął lub nie został zgłoszony w przewidzianej przez przepisy prawa formie. Okoliczności towarzyszące wydaniu zaskarżonej decyzji wskazują, że nawet w przypadku uchybienia polegającego na braku formalnego wniosku strony nie można uznać, że kwestionowana decyzja rażąco narusza prawo. S. K. odebrała decyzję osobiście 22 listopada 1978 r. potwierdzając to
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
oświadczeniem, że nie będzie się odwoływać od decyzji. Odwołania nie złożyła., nigdy nie kwestionowała jej prawidłowości w żadnym z możliwych trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji administracyjnej. Pobrała też należne za przejęte nieruchomości spłaty pieniężne, co jest argumentem, że decyzja została wydana zgodnie z jej wolą. Na dzień wydania decyzji przejęte nieruchomości wchodziły w skład gospodarstwa rolnego. Zgodnie z planem perspektywicznego zagospodarowania przestrzennego do 1985 roku zespołu jednostek S., nieruchomości S. K. znajdowały się na terenach o przeznaczeniu rolnym i były lub mogły być użytkowane na cele produkcji rolnej. Nie zachodził również żaden z przypadków utraty przez nieruchomość charakteru rolnego określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych, przypadków utraty przez nieruchomość charakteru rolnego (Dz.U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215 ze zm.). W obrocie prawnym nie znajdowała się wówczas żadna decyzja wydana w trybie przepisów o planach realizacyjnych przez właściwy organ do spraw planowania przestrzennego przeznaczająca nieruchomość na cele nie związane bezpośrednio z produkcją rolną. Nie była takim aktem wskazana przez wnioskujących o stwierdzenie nieważności decyzja Ministra Rolnictwa wyrażająca zgodę na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolne i nieleśne ani też decyzja Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, orzekająca o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Natomiast decyzja Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] listopada 1978 r. zatwierdzająca plan realizacyjny budowy bazy przeładunkowej węgla w S. została wydana już po wydaniu decyzji Prezydenta Miasta D. Działka nr [...] położona była częściowo w terenie łąk i pastwisk, a częściowo w terenie lasów. Część leśna wchodziła w skład gospodarstwa rolnego i stanowiła lub mogła stanowić zorganizowaną całość gospodarczą z pozostałymi nieruchomościami gospodarstwa.
W ocenie organu nie można stwierdzić, że kwestionowana decyzja w świetle przytoczonych argumentów rażąco narusza prawo.
Skargę na powyższą decyzję wniosła I. K., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
W uzasadnieniu skargi strona zarzuca, że organy bezzasadnie przyjęły, że przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło zgodnie z wolą właścicielki. Przepis stanowiący podstawę przejęcia decyzji z 1978 roku wymagał uprzedniej zgody właściciela i zgody tej nie można domniemywać jak to uczyniły organy. Oświadczenie właścicielki, że przyjęła decyzję i nie będzie się od niej odwoływać zostało zdaniem strony skarżącej "wymuszone podstępnie" przez pracownicę urzędu. Właścicielka nie składała jakiegokolwiek wniosku o przejęcie jej nieruchomości, a decyzja Prezydenta Miasta D. została podjęta bez jej wiedzy i zgody, co stanowiło rażące naruszenie prawa t.j. art. 53 ustawy z 1077 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, który wymagał wniosku właściciela. Nadto przejęte nieruchomości utraciły charakter rolny i nie podlegały przepisom wskazanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Działka nr [...] została objęta decyzją Nr [...] z dnia [...] października 1978 r. Komisji Planowania przy Radzie Ministrów o ustaleniu lokalizacji inwestycji - budowy bazy przeładunkowej węgla w S. Również decyzja Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] listopada 1978 r. zatwierdzająca plan realizacyjny tej inwestycji została wydana przed datą ostateczności decyzji Prezydenta o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Okoliczność ta ma zdaniem strony skarżącej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż decyzja została wydana przed upływem terminu do wniesienia przez S. K. odwołania od decyzji o przejęciu nieruchomości rolnych na rzecz Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
W dodatkowym piśmie procesowym (k. 22-24) strona skarżąca podniosła następujące okoliczności:
- według stanu na dzień, gdy podjęto kwestionowaną decyzję przedmiotowe działki znajdowały się na terenie strefy ochronnej ustanowionej dla Kombinatu Metalurgicznego "H." (dotyczy działek nr [...]) co wykluczało objęcie ich wykupem na zasadzie art. 53 ustawy z 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin,
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
* organ nie wyjaśnił dlaczego inne działki wykupywane były w trybie
ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia
nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), - konieczność
wyjaśnienia tej kwestii wynika, zdaniem strony, z treści wyroku w
sprawie sygn. akt II SA 2722/99 gdzie Naczelny Sąd Administracyjny
podzielił pogląd, iż konieczne jest dalsze wyjaśnienie sprawy,
* nie informując Skarżącej o okolicznościach sprawy, co do planowanego
m.in. na należących do niej gruntach przedsięwzięcia naruszono art. 9
K.p.a.
- pominięto okoliczność, iż istnieje zwrotne potwierdzenie odbioru
decyzji z 1978 roku, z którego wynika, iż Skarżąca przedmiotową
decyzje odebrała za pośrednictwem poczty w dniu 18 listopada 1978 r.,
co w kontekście podpisania oświadczenia w dniu 22 listopada 1978 r. miałoby potwierdzać, nie złożenie wniosku o przejęcie gospodarstwa,
- mylnie w decyzji przywołano nieobowiązujący wówczas plan
zagospodarowania przestrzennego z 1968 roku dla zespołu jednostek
S., gdyż obowiązywał w tym zakresie Perspektywiczny
Plan Zagospodarowania Województwa K. oraz Miejscowy
Plan Ogólny Zagospodarowania przestrzennego Zespołu Jednostek
Osadniczych G. – W.,
- oceniając, czy naruszenie prawa w związku z wydaniem
przedmiotowej decyzji miało charakter rażący trzeba uwzględnić, iż jego
skutkiem było pozbawienie S. K. konstytucyjnego prawa
własności.
W kolejnym piśmie procesowym strony skarżącej (k. 61) sformułowano żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, przywołując w tym zakresie odnośne orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym reprezentowany był pogląd odnośnie braku właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do orzekania w przedmiocie nieważności decyzji wydanych w trybie ustawy z 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
Skarga na decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 28 czerwca 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 368/04) oddalił skargę. W wyniku wniesienia skargi kasacyjnej wyrok ten został uchylony a sprawa przekazana do powtórnego rozpatrzenia wyrokiem Naczelnego
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2006 r. (sygn. akt. IOSK 1187/05) ze wskazaniem naruszenia przepisów postępowania polegającego na braku zapewnienia stronom udziału w postępowaniu sądowym.
W skardze kasacyjnej strona skarżąca podniosła dodatkowo następujące argumenty odnośnie wadliwości zaskarżonej decyzji
* niedopuszczalne jest przyjęcie domniemania złożenia przez S.
K. wniosku o przejecie nieruchomości - przywołano tym zakresie
tezy z orzecznictwa sądowego, gdzie reprezentowany był pogląd, iż
konieczne jest istnienie wniosku lub zgoda zainteresowanego przy czym
zgoda taka musi być udzielona wyraźnie,
* fakt przyjęcia od S. K. w dniu 22 listopada 1978 roku
oświadczenia, iż nie będzie odwoływać się od kwestionowanej decyzji
potwierdza, że nie była ona wydana zgodnie z jej wola, gdyż w
przeciwnym wypadku zbędne byłoby odbieranie takiego oświadczenia.
Na rozprawie (k. 159) pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego przywołując art. 210 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Sąd administracyjny zważył, co następuje:
Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do najdalej idącego wniosku skargi - żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jako wydanej przez organ niewłaściwy w sprawie (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.) -należy zauważyć, iż sprawa była wcześniej rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił skargę na decyzję kasatoryjną w tym samym przedmiocie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 1999 r. Wobec nie zakwestionowania w przedmiotowym orzeczeniu właściwości organu do orzekania w sprawie, rozważnie tej kwestii przez Sąd w obecnym składzie byłoby niedopuszczalne z uwagi na treść art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Odnosząc się co do meritum do sprawy trzeba zważyć, co następuje.
Przedmiotem postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena, czy określone rozstrzygnięcie dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przedmiotem postępowania nie jest natomiast powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną, a w szczególności generalnie nie jest konieczne dokonywanie w tym celu ustaleń faktycznych. W rozpatrywanej sprawie Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1978 roku w przedmiocie przejęcia na własność Państwa szeregu działek należących do Skarżącej. Minister oceniając, iż decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa miał na uwadze m.in. to, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ujawniono aby doszło do takiego naruszenia prawa, które mogłoby zostać zakwalifikowane jako rażące. Prowadziło to do odmowy uznania przez organ I. instancji, iż decyzja z 1978 r. w przedmiocie przejęcia działek została wydana z rażącym naruszeniem prawa (w rozumieniu art. 156 §. 1 pkt 2 K.p.a.). Organ odwoławczy utrzymał w mocy to rozstrzygniecie. Decyzja Ministra w tym zakresie jest trafna.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji trzeba mieć na względzie następujące uwarunkowania. Możliwość stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 K.p.a. Prowadzi to do wniosku, iż przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Dotyczy to również przesłanki stwierdzenia nieważności, jaką jest rażące naruszenie prawa. Koniecznym warunkiem dla ustalenia występowania tej przesłanki stwierdzenia nieważności jest ustalenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi faktami.
W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła.
Strona skarżąca nieważności decyzji z 1978 roku o przejęciu gospodarstwa dopatruje w dwu kwestiach: braku wniosku S.
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
K. o przejęcie gospodarstwa i przejęciu gruntów, które nie podlegały przejęciu na zasadach wskazanych w odnośnej ustawie.
Jako podstawę prawną decyzji z 1978 r. organ powołał art. 53 ustawy z 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Przepis ten stanowił, że jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek w całości lub części przejęte odpłatnie przez Państwo.
W treści decyzji z 1978 roku znajduje się zapis, że wydano ją "po rozpatrzeniu wniosku S. K.". W sprawie nie kwestionowane jest, że decyzja została doręczona właścicielce w dniu 18 listopada 1978 r., którą to decyzję odebrała osobiście, a w dniu 22 listopada 1978 r. w urzędzie podpisała oświadczenie na kopii decyzji, że nie będzie się od tej decyzji odwoływać. Decyzja ta nie była przez nią istotnie kwestionowana, ani w postępowaniu odwoławczym, ani też w żadnym z trybów nadzwyczajnych do chwili śmierci w 1988 roku. Zważyć trzeba, że złożone oświadczenie nie zamykało drogi ani do odwołania od decyzji, ani do wnioskowania jej kontroli w innym trybie.
W toku prowadzonego od 1994 roku postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności tej decyzji, wszczętego na wniosek następcy prawnego S. K., nie odnaleziono wniosku S. K. o przejęciu nieruchomości przez Państwo za spłaty pieniężne. W dacie wydawania decyzji o przejęciu Wniosek mógł być złożony na piśmie lub ustnie do protokołu. Złożenie wniosku oznaczało, że wolą właściciela jest przekazanie nieruchomości rolnych Państwu za spłaty pieniężne. Organy obu instancji przyznając fakt nie odnalezienia wniosku stwierdziły, że wniosek ten bądź zaginął, bądź też nie został sporządzony w formie przewidzianej prawem. Jednak okoliczności wyżej przytoczone towarzyszące wydaniu decyzji wskazują, w ocenie organów, że decyzja ta była zgodna z wolą właścicielki nieruchomości.
Brak wniosku w formie wymaganej prawem uznano za uchybienie procesowe, które to uchybienie, wobec nie kwestionowania przez właścicielkę w jakiejkolwiek formie wydanej decyzji, nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa. Stanowisko to Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela.
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
Oceniając wagę ewentualnego (w sprawie bowiem nie jest pewne czy wniosek nie został złożony i nie zaginął) naruszenia wymogu procedury, jakim byłoby wydanie decyzji bez wniosku strony, trzeba mieć na względzie skutki prawne, jakie określone naruszenie mogło mieć w danej sprawie. W rozpatrywanym przypadku zachowany materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, iż decyzja została wydana wbrew woli S. K., nawet o ile nie złożyła ona odnośnego wniosku. Przesądza o tym własnoręcznie podpisana adnotacja i brak wykorzystania środków procesowych w stosunku do decyzji, z której treścią zainteresowana nie zgadzałaby się. Wprawdzie w orzecznictwie sądowym, na gruncie konkretnie rozpoznawanych spraw, wyrażany był także pogląd, iż brak wniosku, czy dowodu bezpośrednio wyrażonej zgody przesądza o rażącej wadliwości decyzji, która z mocy prawa podejmowana jest na wniosek. W ocenie Sądu orzekające w niniejszej sprawie, tezę taką odnieść można jedynie do sytuacji, gdy okoliczności sprawy wykluczają ustalenie, czy decyzja była zgodna z wolą strony (istnieją przesłanki do uznania braku świadomości strony o wydaniu decyzji lub inne zachowane dowody wskazują, iż strona kwestionowała rozstrzygnięcie podjęte bez jej wniosku). Jedynie tym przypadku można uznać, iż dotknięta wadliwością decyzja (nie poprzedzona wnioskiem) wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia decyzji ostatecznej.
W pozostałych przypadkach, gdy brak jest dowodów aby decyzja była wydana wbrew woli strony (jak w rozpoznawanym przypadku) stwierdzenie nieważności decyzji z powodu naruszenia procedury byłoby niedopuszczalne, z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z fundamentalnej zasady pewności obrotu prawnego. W ocenie Sądu, rażąca wadliwość decyzji nie może być domniemana. W rozpatrywanej sprawie trzeba mieć także na względzie, iż nie można wykluczyć, jakoby odnośny wniosek został złożony lecz nie zachował się w archiwum. Także w tym kontekście stwierdzenie nieważności, wobec braku pewności o wadliwości decyzji, byłoby niedopuszczalne. W ocenie Sądu nie można uznać za trafne argumentów strony skarżącej, iż okoliczności sprawy - złożenie podpisu pod adnotacja, zgłoszenie się do urzędu S. K., po otrzymaniu decyzji - mogą stanowić przekonywujący dowód, iż decyzja została wydana wbrew woli S. K. Jak wcześniej wskazano rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji nie można
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
domniemywać, w sytuacji gdy obiektywnie oceniane zachowanie zainteresowanej uprawdopodabnia, iż akceptowała ona rozstrzygnięcie (patrz podpis pod adnotacją, brak wykorzystania środków procesowych do wzruszenia decyzji).
Brak w rozpoznawanej sprawie przekonywających dowodów, iż przejęcie nieruchomości nastąpiło wbrew woli S. K. powoduje, iż nie może być uznana za trafną argumentacja o naruszeniu domniemaniem zgody konstytucyjnie chronionego prawa własności. Prawo to byłoby naruszone, o ile w okolicznościach konkretnej sprawy możnaby uznać, iż przejęcie gospodarstwa nastąpiło z uchybieniem procedury i równocześnie wbrew woli strony.
Nie jest też trafny przytoczony w skardze argument, że S. K. nie mogła wnosić o przejęcie przez Państwo nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] objętej kwestionowaną decyzją, gdyż sprzedała ją Państwu aktem notarialnym z dnia [...].05.1976 r.. Z aktu notarialnego wynika, że działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...].
Przedmiotem zbycia były dwie działki o łącznej powierzchni 13 arów i 51 m2 oznaczone jako działki nr [...]. W toku postępowania administracyjnego wyjaśniono, że w akcie notarialnym mylnie oznaczono jedną z działek (zamiast działki [...] wpisano [...]). Działka [...] przejęta przez Państwo kwestionowaną decyzją ma powierzchnię 0,3031 ha i nie mogła być przedmiotem zbycia skoro zbyto dwie działki o łącznej powierzchni 0,1351 ha. Organ wykazał, że powierzchnie tę tworzyły działki [...].
Poza oceną Sądu pozostaje kwestia pobrania przez S. K. należności za przejęte mienie (co było kwestionowane ze wskazaniem braku dowodów w tym zakresie). Kwestia ta, jako zdarzenie późniejsze w stosunku do wydania decyzji z 1978 roku, nie ma znaczenia dla oceny legalności jej wydania, uwzględniając, iż w sprawie jest nie sporne, że S. K. wiedziała o przejęciu gospodarstwa na mocy decyzji.
Odnosząc się do kwestii ewentualnej wadliwości decyzji w kontekście możliwości przejęcia gruntów S. K. trzeba stwierdzić, iż nie jest zasadny zarzut, że przejęte nieruchomości nie stanowiły nieruchomości rolnych w rozumieniu ustawy z 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, a zwłaszcza charakteru takiego nie miała działka nr [...], której
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
teren był objęty decyzją lokalizacyjną z dnia [...] października 1978 r. Wskazana ustawa nie zawierała legalnej definicji pojęcia nieruchomości rolnych w związku z czym jedynie pomocniczo można sięgać do innego obowiązującego wówczas aktu normatywnego - rozporządzenia z 1964 roku w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych, przypadków utraty przez nieruchomość charakteru rolnego. Zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, nie przywoływana przez stronę skarżącą decyzja lokalizacyjna, ale decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny z dnia [...] listopada 1978 r. powodowała utratę przez nieruchomość charakteru rolnego. W rozpoznawanej sprawie utrata charakteru rolnego nastąpiła już po wydaniu decyzji o przejęciu nieruchomości przez Państwo. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, decyzja lokalizacyjna nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny została wprawdzie wydana zanim decyzja o przejęciu stała się ostateczna (nie upłynął termin do wniesienia odwołania), ale nie stanowi to o wadliwości decyzji o przejęciu gospodarstwa. Wydając ją bowiem, organ administracji musiał uwzględnić stan formalnoprawny na dzień wydawania decyzji nie zaś na dzień, gdy stanie się ona ostateczna.
Nie trafny jest zarzut powołania w zaskarżonej decyzji na ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego zespołu jednostek S., podczas gdy zdaniem strony skarżącej należało odwoływać się do innego późniejszego dokumentu planistycznego. Kwestie te mogłyby mieć znaczenie w sprawie jedynie o ile ze wskazywanego przez stronę skarżącego dokumentu wynikałoby, iż nieruchomości S. K. zostały objęte uchwałą, o której mowa w §. 1 ust. 2 pkt 1 przywołanego wcześniej rozporządzenia. W innych przypadkach, o rolnym charakterze nieruchomości przesądza jej faktyczna przydatność do produkcji rolnej (patrz § 1 ust. 1 rozporządzenia), co w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości w świetle przywołanych w decyzji materiałów planistycznych. Z ustaleń Planu Perspektywicznego Zagospodarowania Przestrzennego do 1985 r. zespołu jednostek S., zatwierdzonego uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...].08.1968 r. wynikało, że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się na terenach o przeznaczeniu rolnym i częściowo leśnym.
Z kolei w świetle obowiązujących wówczas regulacji, samo objęcie określonego terenu późniejszymi ustaleniami innego planu (przywołane
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
w piśmie procesowym Perspektywiczny Plan zagospodarowania Województwa K. oraz Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania przestrzennego Zespołu Jednostek Osadniczych G. – W.) nie rodziło automatycznie skutku w postaci utraty charakteru gruntu rolnego w rozumieniu ustawy z 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, skoro skutek taki nie wynikał ze szczególnej regulacji normatywnej.
Podobnie bezzasadny jest zarzut rażącego naruszenia prawa w kontekście objęcia gruntów S. K. granicami strefy ochronnej. Fakt ten, w świetle obowiązujących przepisów, nie powodował na podstawie konkretnych regulacji normatywnych skutków prawnych w postaci utraty charakteru rolnego przez grunty w rozumieniu ustawy z 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
Jedynie istnienie regulacji wyrażającej zasadę utraty charakteru rolnego przez grunty w przypadku objęcia ich innym przeznaczeniem w planie lub ustanowienie na nich strefy ochronnej pozwalałoby przyjąć, iż wykup gruntów na podstawie decyzji z 1978 roku nastąpił z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W tym więc zakresie zarzuty strony skarżącej są bezzasadne.
O rażącym naruszeniu prawa nie może również przesądzać fakt dokonywania wykupu innych gruntów w myśl przepisów ustawy z 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Inne działki niż wymieniona działka nr ew. [...] położone także w obszarze projektowanej bazy przeładunkowej węgla kamiennego w D. - dzielnicy S. były wprawdzie objęte w 1982 roku postępowaniem wywłaszczeniowym w trybie ustawy z 1958 roku, a podstawą wywłaszczenia była cyt. już decyzja lokalizacyjna z dnia [...] października 1978 r. Fakt stasowania odrębnych procedur prowadzonych do wykupu nie przesądzał jednak o rażącej wadliwości decyzji z 1978 roku, mógł jedynie uprawdopodabniać istotną wadliwość, co prowadziło do konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z decyzją kasacyjną z 1999 roku, na którą skargę oddalił NSA (wyrok sygn. akt USA 2722/99). W świetle przeprowadzonego postępowania, prawidłowo ustalono, iż przejęcie gruntu w zamian za spłaty nie stanowiło rażącego naruszania prawa, skoro nie można uznać jakoby nastąpiło wbrew woli S. K. a decyzja dotyczyła
Sygn. akt IV SA/Wa 1946/06
gruntów, których nie można w sposób oczywisty zakwalifikować jako nie mające charakteru rolnego w świetle obowiązujących wówczas regulacji normatywnych. Nie trafny jest więc zarzut nie uwzględnienia wytycznych Sądu, gdyż nie sformułował on szczegółowych wytycznych w tym zakresie.
Nie może w końcu prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji podniesione przez stronę skarżącą kwestia nie poinformowania S. K. o planowanym przeznaczeniu gruntów. Obowiązku w zakresie przekazania takiej informacji nie można wprost wywieść z regulacji ogólnych K.p.a.
Reasumując należy stwierdzić, że wprawdzie brak jest wniosku właścicielki o przejęcie nieruchomości w formie wymaganej prawem (być może wniosek ten nie zachował się), ale nie można uznać aby decyzja z 1978 roku była sprzeczna z jej wolą i nie ma podstaw by przyjąć, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 53, który został powołany w podstawie prawnej.
Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika uczestnika postępowania o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego z uwagi na brak stosownych podstaw prawnych w tym zakresie w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przywołany art. 210 ustawy określa jedynie termin zgłaszania żądania znajdującego podstawę w konkretnych regulacjach.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.