IV SA/Wa 1921/10

IV SA/Wa 1921/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Jakub Linkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6167 Rybołówstwo morskie, i rybactwo śródlądowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 745/11 - Wyrok NSA z 2012-07-17
II GSK 645/11 - Wyrok NSA z 2012-08-01
VIII SA/Wa 451/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-11-26
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 10 par. 1, art. 77, art. 80-81, art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U.UE.L 2007 nr 180 poz 3 art. 1-2
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiające zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32,  wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski
Dz.U.UE.L 2002 nr 358 poz 59 art. 26
Rozporządzenie Rady (WE) NR 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w  ramach wspólnej polityki rybołówstwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skarg Z. M. i M. G. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010 r. nr: [...],[...],[...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej - oddala skargi -
Uzasadnienie
Zaskarżonymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzjami z dnia [...] lipca 2010 r. o numerach: [...], [...], [...], wydanymi po rozpatrzeniu odwołań Z. M. i M. G., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzje Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w S. z dnia [...] maja 2010 r. o numerach: [...], [...], [...], wymierzające Z. M. i M. G., armatorom statku rybackiego [...], o polskiej przynależności i długości całkowitej większej niż 10 m, kary pieniężne w wysokości 20 000 zł za to, że w rejsach połowowych prowadzonych w dniach: od [...] do [...] września 2007 r., od [...] do [...] października 2007 r., od [...] do [...] października 2007 r. prowadzili ukierunkowane połowy dorsza naruszając art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiający zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25 - 32, wody WE) przez statki pływające pod banderą polską (Dz. U. UE L 180 z dnia 10 lipca 2007 r.).
W uzasadnieniu rozstrzygnięć Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji czynności kontrolnych stwierdzono, na podstawie wpisu do kart dziennika połowowego odpowiednio nr.: [...], [...], [...], iż statek [...] podczas rejsów w dniach: od [...] do [...] września 2007 r., od [...] do [...] października 2007 r., od [...] do [...] października 2007 r., złowił i przywiózł do portu odpowiednio: 1920 kg dorszy w relacji pełnej (64 skrzynki po 30 kg każda), 390 kg dorszy w relacji pełnej (13 skrzynek po 30 kg każda), 2280 kg dorszy w relacji pełnej (76 skrzynek po 30 kg każda).
Odnosząc się do zarzutów złożonych odwołań Minister wskazał, że organ pierwszej instancji trafnie określił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie tj. prowadzenie połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską. Fakt ten został potwierdzony w dziennikach połowowych.
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
Poniósł również, że odwołujący się niesłusznie zarzucają, iż organ pierwszej instancji naruszył procedurę administracyjną poprzez nieudzielenie informacji o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do całości zebranych dowodów i materiałów dotyczących prowadzonego postępowania, wskazując, że wystosowane do stron powiadomienie z dnia [...] kwietnia 2010 r. nie określa postępowania administracyjnego, ani zdarzenia, którego dotyczy, tym samym nie dając odwołującym się możliwości ustosunkowania się do jego treści. Odnosząc się do powyższego zarzutu Minister podkreślił, że ww. powiadomienie zostało wystosowane w związku z dokonanym przez organ pierwszej instancji ustaleniem, iż doszło do naruszenia przepisów o rybołówstwie poprzez prowadzenie przez strony połowów, podczas, gdy kwota połowowa gatunku, który był celem połowów - dorsza była wyczerpana, co potwierdzają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25 - 32, wody WE) przez statki pływające pod banderą polską. Jednocześnie organ pierwszej instancji, działając w oparciu o art. 10 § 1 kpa zawiadomił strony o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do całości zebranych materiałów postępowania w sposób jasny i zrozumiały, zatem strony nie mają podstaw twierdzić, że nie zostały zawiadomione o możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu.
Organ podniósł ponadto, że zakaz prowadzenia połowów dorszy podyktowany był znacznym przekroczeniem przez polskich rybaków ogólnej kwoty połowowej dorszy, jaka została przyznana Polsce w 2007 r. W preambule rozporządzenia Komisji nr 804/2007 wyraźnie wskazano, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i w związku z tym wielkości dopuszczalne uznaje się za wyczerpane.
Minister podkreślił także, że z danych pochodzących z Europejskiego Systemu Wymiany Danych (FIDES III) wynika, że przyznana kwota połowowa dorsza na obszarze 25-32 Morza Bałtyckiego została wykorzystana w 162,5 % przez polskie statki rybackie, co oznacza, iż została wyłowiona kwota dorsza przyznana na cały obszar Morza Bałtyckiego.
Przywołując stanowisko wyrażone w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt U 6/08 organ wskazał, iż zakaz połowu dorsza został ustanowiony przez Komisję Europejską na podstawie informacji uzyskanych od inspektorów, którzy podczas kontroli ustalili, że połowy dorsza
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
dokonywane przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone KE przez Polskę na 2007 r. Komisja Europejska z własnej inicjatywy określiła, że z dniem wejścia w życie rozporządzenia KE z dnia 9 lipca 2007 r. (tj. od 11 lipca 2007 r.) do 31 grudnia 2007 r. obowiązuje zakaz połowu, przechowywania, przeładunku lub wyładunku dorsza przez statki pływające pod polską banderą.
Za bezzasadny organ uznał zarzut nie uwzględnienia deklaracji złożonych przez przedstawicieli ówczesnych władz, które umożliwiłyby dalsze prowadzenie połowów dorsza, pomimo obowiązywania zakazu ustanowionego przez Komisję (WE), wskazując, że złożenie jakichkolwiek ustnych deklaracji nie może prowadzić do odstąpienia od wymierzenia kary za naruszenie obowiązujących przepisów tak wspólnotowych jak i krajowych.
Organ wyjaśnił również, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi -specjalne zezwolenie połowowe - nie została w wyniku wydania przez KE rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 wyeliminowana z obrotu prawnego, lecz nastąpiła częściowa utrata uprawnień w niej określonych z mocy prawa, wskutek zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007. Uprawnienia określone w tym zezwoleniu wygasły po wyłowieniu ogólnej kwoty połowowej dorszy w Polsce. Połowy ryb mogły być prowadzone po spełnieniu następujących przesłanek: na statku winna znajdować się licencja połowowa wraz z zezwoleniem połowowym oraz połowy mogą dotyczyć jedynie organizmów morskich, które są w nim określone i których ogólna kwota połowowa nie została wyczerpana. Podmioty wykonujące rybołówstwo mają obowiązek dokonywać tych połowów zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami krajowymi i wspólnotowymi, a więc nie wystarczy sama kwota wpisana w specjalnym zezwoleniu połowowym, ale również należy przestrzegać przy wykonywaniu tego rodzaju działalności wymiarów i okresów ochronnych określonych dla danego gatunku, używać stosownych narzędzi połowowych, jak również należy zaprzestać prowadzenia połowów kiedy przepisy powszechnie obowiązujące tego wprost nie zakazują.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 105 kpa Minister stwierdził, że w niniejszej sprawie istnieje zarówno przepis prawa materialnego będący podstawą przyznania prawa lub nałożenia obowiązku jak również istnieje właściwy organ władny rozstrzygnąć te sprawy w drodze decyzji administracyjnej, dlatego też nie można przyjąć, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
podstawie art. 105 § 1 kpa, czy w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Skargi na powyższe decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, Z. M. i M. G.
Zaskarżonym decyzjom zarzucili:
naruszenie art. 7 kpa poprzez pominięcie przez organ odwoławczy istotnych
okoliczności prowadzenia połowów dorsza w roku 2007 r., w szczególności w
zakresie rzeczywistego wykorzystania ogólnej kwoty połowowej dorsza przyznanej
Rzeczpospolitej Polskiej na rok 2007, a także z uwagi na błąd w ustaleniach
faktycznych, polegający na nieuwzględnieniu deklaracji złożonych przez Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi odnośnie możliwości dalszego prowadzenia połowów
pomimo obowiązywania zakazu ustanowionego przez Komisję (WE),
naruszenie art. 10 w zw. z art. 81 kpa poprzez pominięcie zarzutu w zakresie
nieudzielenia przez organ pierwszej instancji informacji o możliwości zapoznania się i
wypowiedzenia co do całości zebranych dowodów i materiałów prowadzonego
postępowania,
naruszenie art. 77 kpa poprzez brak działań zmierzających do zgromadzenia
materiału dowodowego potwierdzającego fakt rzekomego naruszenia
obowiązujących przepisów prawa, w szczególności dokumentów wskazujących na
rzeczywisty stopień wykorzystania ogólnej kwoty połowowej przyznanej
Rzeczpospolitej Polskiej na rok 2007,
naruszenie art. 80 kpa poprzez powielanie błędnych ustaleń organu pierwszej
instancji, brak ponownej, wyczerpującej analizy stanu faktycznego, wadliwą
interpretację przepisów ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie oraz
rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w
sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o rybołówstwie oraz
błędną kwalifikację prawną działania skarżących,
naruszenie art. 105 kpa poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że działanie
skarżących nie wypełniło żadnego ze znamion przekroczenia przepisów o
rybołówstwie, określonych w zamkniętym katalogu § 2 rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar
pieniężnych za naruszenia przepisów o rybołówstwie.
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
W uzasadnieniu skarg podniesiono, że organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności w celu zweryfikowania danych przestawionych przez skarżących w odwołaniach, w których wskazano, że według danych Morskiego Instytutu Rybackiego w G., prowadzącego rejestr danych dotyczących połowów na Morzu Bałtyckim wynika, że rybacy polscy z przyznanych 12,8 tyś. ton dorsza złowili 8,6 tyś. ton. Natomiast z danych Europejskiego Systemu Wymiany Danych FIDES wynika, że Polska w 2007 r. wyczerpała 67% z przyznanej jej ogólnej kwoty połowowej dorsza. Według informacji zgromadzonych przez Centrum Monitorowania Rybołówstwa, będącego wydziałem Departamentu Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Polska wyczerpała 63% z przyznanej jej na 2007 rok ogólnej kwoty połowowej. W ocenie skarżących organ odwoławczy bezpodstawnie kwestionuje wiarygodność wskazanych rejestrów, nie przedstawiając żadnego dowodu na potwierdzenie twierdzeń w zakresie rzekomego przekroczenia limitu połowów stada dorsza przez polskich armatorów.
Skarżący wskazali także, że informacje uzyskane przez Komisję (WE), zgromadzone w wyniku wyrywkowej kontroli polskich statków rybackich w 2007 r., należy uznać za niewiarygodne. Stwierdzili również, że organ odwoławczy nie odniósł się w sposób należyty do zarzutów dotyczących kompetencji Komisji (WE) do orzekania o wyczerpaniu kwoty połowowej i ewentualnym wprowadzeniu zakazu dalszych połowów. Rozporządzenie Rady (WE) nr 2847/93 z dnia 12 października 1993 r. ustanawiające system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa w założeniu przewiduje szacunkowy wymiar wielkości połowów. Akceptując brak precyzji tej metody Rada (WE) zapewnia jednocześnie procedurę umożliwiającą Państwom Członkowskim rekompensatę ewentualnych strat poniesionych w wyniku stosowania procedur kontroli i nadzoru nad rybołówstwem Państw Członkowskich poprzez otrzymanie dodatkowych limitów połowowych w latach następnych. Mimo, iż na podstawie obiektywnych danych stwierdzić można, że nie przekroczono ogólnej kwoty połowowej dorsza w 2007 roku, procedura ta nie została wszczęta. Skarżący stwierdzili, że sytuacja ta wynika w głównej mierze z zaniechania działania na szczeblu ministerialnym.
Skarżący podnieśli również, że niedopuszczalne są twierdzenia organu odwoławczego, iż mylne ustne informacje urzędników wysokiej rangi są bez znaczenia dla odpowiedzialności karnoadministracyjnej skarżących. Przedstawiciele rządu Rzeczpospolitej Polskiej zapewniali rybaków, iż nie będą pociągnięci do
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
odpowiedzialności za przekroczenie dyspozycji rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 twierdząc, iż wydane zostało bezprawnie. Wobec takich deklaracji, padających publicznie na szczeblu ministerialnym, skarżący dali wiarę zapewnieniom Ministra i kontynuowali pracę.
Skarżący zakwestionowali również stanowisko organu odwoławczego, iż prawomocna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie połowów oraz indywidualny przydział limitu dorsza utraciły moc z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007. W ocenie skarżących organ odwoławczy winien w sposób obiektywny wykazać, iż skarżący przekroczyli indywidualną czy też ogólną kwotę połowową dorsza.
W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu m.in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) uprawniony jest do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy Sąd doszedł do przekonania, że skargi nie są zasadne, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają obowiązujących przepisów prawa zarówno wspólnotowego jak i krajowego w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia.
W przedmiotowych sprawach bezsporne jest, co wynika z wpisów do kart dziennika połowowego, że statek rybacki [...], o polskiej przynależności i długości całkowitej większej niż 10 m, w trakcie rejsów połowowych prowadzonych w
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
dniach: od [...] do [...] września 2007 r., od [...] do [...] października 2007 r., od [...] do [...] października 2007 r. dokonywał ukierunkowanych połów dorsza. Połowy te wykonywane były po wprowadzeniu z dniem 11 lipca 2007 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 804/2007 (str. 2 i 3 zd. 1), zakazu połowów tego gatunku ryb przez statki pływające pod polską banderą. Za dokonywanie połowów po wyczerpaniu ogólnej kwoty połowowej armatorom statku rybackiego – Z. M. i M. G. - zostały wymierzone kary pieniężne w wysokości 20000 zł.
Na wstępie wskazać należy, że wobec faktu członkostwa Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej krajowy porządek prawny kształtują zarówno akty stanowione na szczeblu krajowym i lokalnym, jak też bezpośrednio wiążące normy prawa stanowionego przez upoważnione instytucje tej międzynarodowej organizacji. Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Dla ich mocy obowiązującej nie jest konieczny akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Stają się więc częścią krajowego systemu prawa, wywołują skutki bezpośrednie dla jednostek i mają charakter wiążący co do wszystkich zawartych w nich postanowień.
W niniejszych sprawach podstawą do wymierzenia skarżącym kwestionowanych kar administracyjnych było naruszenie zakazu połowu dorsza, określonego w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 804/2007. Zakaz ten wprowadzono w wyniku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007. Fakt owego wyczerpania, wbrew twierdzeniom skarżących, nie może budzić wątpliwości.
Wskazuje na to treść art. 1 ww. rozporządzenia zgodnie z którym uznaje się, że z dniem wejścia w życie tego rozporządzenia połowy dorsza dokonywane w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski wyczerpały część kwoty przyznaną Polsce na 2007 rok.
Przepis ten wprost stwierdza, że limity połowowe zostały wyczerpane, a nie, że okoliczność tę należy, jak podnoszą skarżący, najpierw ustalić.
O wyczerpaniu ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007 świadczy również zawarte w akapicie 3 preambuły tego rozporządzenia stwierdzenie, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i jej przyznane, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1941/2006. Nadto Komisja w akapicie 5 preambuły
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
stwierdziła jednoznacznie, że połowy dorsza dokonywane w morzu Bałtyckim na samym tylko obszarze Bałtyku Wschodniego (podobszar 25-32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżących, iż przyjęte przez Komisję Europejską stanowisko oparte jest na niewiarygodnych założeniach, że polscy rybacy przekroczyli kwoty połowowe oraz o braku kompetencji Komisji do orzekania w przedmiocie wyczerpania kwoty połowowej, stwierdzić należy, że zmierzają one w istocie rzeczy, do podważenia ważności tegoż rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007.
Wskazać należy, że zasadą jest domniemanie ważności aktów prawnych wydawanych przez organy wspólnotowe. Dlatego też akty prawne obarczone wadami cechują się prawną skutecznością tak długo, aż nie zostaną one uchylone lub Trybunał Sprawiedliwości nie stwierdzi ich nieważności. Wyjątek od tej zasady stanowią akty prawne, które obarczone są tak oczywistymi wadami prawnymi, iż porządek wspólnotowy nie może ich tolerować (Mathias Hedegen. Prawo europejskie. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2004, str. 129).
Z art. 263 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej wynika, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej kontroluje legalność aktów ustawodawczych, aktów Rady, Komisji i Europejskiego Banku Centralnego, innych niż zalecenia i opinie, oraz aktów Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej zmierzających do wywarcia skutków prawnych wobec podmiotów trzecich.
Art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. W przypadku, gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania ważności rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 roku ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski. Nie jest ono w sposób oczywisty sprzeczne z porządkiem wspólnotowym. Jego celem jest ochrona i zrównoważona eksploatacja
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa. Realizacja tych celów może być dokonywana poprzez wydanie aktu prawnego, jakim jest rozporządzenie. Jest to sposób ochrony zasobów rybołówstwa stosowany bardzo często. Przykładowo można wymienić choćby rozporządzenie Komisji (WE) Nr 802/2007 z dnia 5 lipca 2007 roku ustanawiające zakaz połowów dorsza w obszarze ICES IV oraz wodach WE obszaru i la przez statki pływające pod banderą Szwecji (Dz. Urz. UE.L.07.179.36) czy rozporządzenie Komisji (WE) Nr 870/2007 z dnia 20 lipca 2007 roku ustanawiające zakaz połowów dorsza w podobszarach 25-32 Morza Bałtyckiego (wody terytorialne WE) przez statki pływające pod banderą Niemiec (Dz. Urz. UE.L.07.192.20).
W związku z powyższym argumenty skarżących dotyczące wprowadzenia przez Komisję (WE) zakazu połowów w oparciu o błędną ocenę wielkości połowów dorsza przez polskie statki rybackie nie mogą mieć znaczenia dla zasadności kwestionowanych decyzji. Rację mają co prawda skarżący, gdy twierdzą, iż sposób ustalenia faktu dokonania nadmiernych połowów przez służby kontrolne Komisji Europejskiej nie jest do końca rzetelny, tym niemniej nie zmienia to jednak faktu, że w wyniku tych kontroli stwierdzono istnienie znaczących różnic między deklarowanymi połowami dorsza a faktycznymi połowami. Nie sposób, zdaniem Sądu, przyjąć, że różnice te miały miejsce wyłącznie na kontrolowanych statkach. Wyniki dokonanych kontroli, w ocenie Sądu, uprawniały Komisję Europejską do sformułowania generalnego wniosku, że połowy przekroczyły zgłaszane przez rybaków ilości.
Przeprowadzenie badań przy zastosowaniu lepszej metodologii mogłoby może skutkować uzyskaniem bardziej dokładnych wyników. Możliwe, że przekroczenie dopuszczalnych limitów połowów byłoby mniejsze lub większe niż wskazane w rozporządzeniu (punkt 3 preambuły) przekroczenie trzykrotne. Brak jest jednak, zdaniem Sądu, podstaw do przyjęcia, że nie wykazałby one w ogóle przekroczenia limitu połowów wobec faktu, iż przeprowadzone kontrole wykazywały jednak niezgodność wielkości deklarowanych połowów z połowami faktycznymi.
Ponadto podkreślić należy, że organy administracji wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej mają obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa. Takim przepisem jest art. 1 i art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 roku. Nie jest natomiast rolą organów administracji gromadzenie materiału dowodowego, który miałby podważać ważność tego rozporządzenia.
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
Przedmiotowe rozporządzenie stwierdza, że limity połowowe zostały przekroczone i jest to przepis prawa. Organy administracji nie muszą więc dokonywać samodzielnie ustaleń, czy limity te zostały przekroczone. Nie jest możliwe przeprowadzanie dowodów w celu ustalenia czy przepis prawa obowiązuje. Dopóki akt prawny w postaci rozporządzenia Komisji obowiązuje, organy administracji oraz sądy mają obowiązek jego stosowania.
Tym samym zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przez organ art. 7, 77 i 80 oraz art. 105 kpa uznać należy za bezzasadne.
Sąd zauważa również, że okoliczność, iż skarżący posiadali specjalne zezwolenie połowowe także nie podważa prawidłowości zaskarżonych decyzji.
W dacie uzyskania przez skarżących specjalnego zezwolenia połowowego oraz w dacie prowadzenia połowów, w krajowym porządku prawnym pozostawał bezpośrednio skuteczny, art. 26 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki i rybołówstwa (Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne z 2004 r., t. 5, s. 460). Stosownie do treści tego przepisu Komisja Europejska była podmiotem odpowiadającym za ocenę i kontrolę stosowania zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez Państwa Członkowskie. Treść art. 26 ust. 4 rozporządzenia nr 2371/2002 wskazywała, że Komisja była uprawniona do wprowadzenia bezwzględnego zakazu działalności połowowej na podstawie dostępnych sobie informacji.
Istnienie w porządku prawnym normy, która jednoznacznie upoważniała Komisję Europejską do wprowadzania bezpośrednio skutecznego natychmiastowego zakazu kontynuowania połowów przez wszystkie statki pływające pod banderą określonego państwa, gdy wystąpią określone przesłanki - wyczerpanie ogólnej kwoty połowowej dla konkretnego państwa - powoduje, iż decyzja w przedmiocie specjalnego zezwolenia połowowego dla konkretnego podmiotu przysparzała temu podmiotowi prawo połowu jedynie w granicach wyznaczonych obowiązującym porządkiem prawnym. Dany podmiot mógł korzystać z tego prawa do wyczerpania indywidualnie przyznanej kwoty połowowej, bądź w sytuacji szczególnej do chwili ustanowienia stosownego zakazu o charakterze ogólnym.
W kontekście powyższych uwarunkowań, nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostawanie w obrocie prawnym decyzji uprawniającej do prowadzenia połowów – specjalnego zezwolenia połowowego, z
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
którego wynikający limit indywidualny nie był wyczerpany (czy też samej licencji połowowej), w czasie, gdy wymierzono administracyjną karę pieniężną za prowadzenie działalności ujętej w zezwoleniu. Z decyzji tej, gdy chodzi o połów dorsza po wprowadzeniu zakazu, nie wynikały dla strony żadne skutki w sferze materialnoprawnej. W tej sytuacji organ administracji mógł z urzędu lub na wniosek strony orzec o wygaśnięciu decyzji w zakresie niewykorzystanych kwot połowu dorsza (art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.). Podkreślić jednak należy, iż ewentualne wygaszenie byłoby jedynie pośrednim następstwem prawnym ustanowienia zakazu, jednak sama utrata uprawnień do połowu wynika z rozporządzeniu Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. i nie jest skutkiem ewentualnej decyzji o wygaszeniu. Odmienna interpretacja, to jest, że skuteczność zakazu ustanowionego w drodze rozporządzenia przez upoważnioną instytucję Unii Europejskiej następowałaby dopiero po wydaniu stosownego orzeczenia administracyjnego przez organ władzy publicznej pozostawałaby w sprzeczności z zasadą bezpośredniej skuteczności rozporządzeń, a tym samym w sprzeczności z porządkiem prawnym Unii Europejskiej. Z uwagi na konstytucyjną zasadę pierwszeństwa norm umów międzynarodowych jak i pierwszeństwo norm stanowionych na podstawie umów międzynarodowych (art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji) taką wykładnię uznać należy, zdaniem Sądu, za niedopuszczalną.
Za nietrafny należy uznać również zarzut skarżących odnoszący się do stanowiska organu odwoławczego, iż ustne deklaracje złożone przez przedstawicieli rządu Rzeczpospolitej Polskiej, w których zapewniano rybaków, iż nie będą pociągnięci do odpowiedzialności za przekroczenie dyspozycji rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 pozostają bez znaczenia dla odpowiedzialności karnoadministracyjnej skarżących. Stwierdzić należy bowiem, co słusznie zauważył organ, że złożenie jakichkolwiek ustnych deklaracji nie może prowadzić do odstąpienia od wymierzania kar za naruszenie obowiązujących przepisów prawa krajowego jak i wspólnotowego.
W ocenie Sądu skarżący niesłusznie zarzucają również, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji procedury administracyjnej poprzez nieudzielanie informacji o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do całości zebranych dowodów i materiałów dotyczących prowadzonego postępowania. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego w S.
Sygn. akt IV SA/WA 1921/10
przed wydaniem decyzji wymierzającej karę pieniężną skarżącym wystosował do stron powiadomienie z dnia [...] kwietnia 2010 r., w którym wskazał, że z uwagi na naruszenie przepisów o rybołówstwie zostało wszczęte postępowanie w tej sprawie. Jednocześnie organ pierwszej instancji powiadomił strony o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych materiałów postępowania. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, iż podmioty, w stosunku do których prowadzone było postępowanie posiadały własne, profesjonalne służby prawne. Zakres obowiązku informowania strony musi być oceniany w kontekście sprawy, sięga on bowiem np. dalej, gdy postępowanie toczy się w stosunku do stron nie mających wiedzy prawniczej i nieporadnych. Trzeba też wskazać, iż na etapie postępowania odwoławczego strony nie przedłożyły dodatkowych istotnych informacji, które podważałyby prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia.
Podnieść należy również, że wiadome jest sądowi z urzędu, iż rybacy, którzy ponieśli określone szkody w związku z ograniczeniem możliwości połowów, zostali objęci określonymi programami w ramach środków pomocowych. Można wprawdzie ubolewać, iż tego rodzaju rozwiązania nie zostały ustanowione, jako konkretna zasada w regulacjach o charakterze normatywnym stosownego rzędu stanowionych na szczeblu krajowym. Kwestia ta nie ma jednocześnie znaczenia dla meritum sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności decyzji o wymierzeniu kar administracyjnych, nie zaś ewentualne zaniechanie legislacyjne.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.