IV SA/WA 191/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o wymeldowaniu J.K. z pobytu stałego, uznając, że organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego w sprawie przyczyn opuszczenia miejsca zameldowania.
Sprawa dotyczyła wniosku o wymeldowanie J.K. z pobytu stałego, zainicjowanego przez jego ojca, M.K. Organy administracji wydały decyzje o wymeldowaniu, uznając, że J.K. opuścił nieruchomość dobrowolnie i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. J.K. twierdził, że opuścił dom wbrew swojej woli z powodu konfliktu rodzinnego i działań ojca. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje, stwierdzając, że organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego, a także nie oceniły go prawidłowo, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Sprawa dotyczyła skargi M.K. na decyzję Wojewody, która w trybie autokontroli uchyliła własną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, orzekając o odmowie wymeldowania J.K. z pobytu stałego. Wniosek o wymeldowanie złożył ojciec J.K., M.K., twierdząc, że syn nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od pięciu lat. Organy administracji, po przeprowadzeniu postępowań, ostatecznie orzekły o wymeldowaniu J.K., uznając, że opuścił on nieruchomość dobrowolnie i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. J.K. odwoływał się, podnosząc, że opuścił miejsce zameldowania wbrew swojej woli z powodu konfliktu rodzinnego i działań ojca, w tym wymiany zamków i użycia gazu łzawiącego. Twierdził, że starał się o przywrócenie prawa do zamieszkiwania. Wojewoda, działając w trybie autokontroli, uchylił decyzje o wymeldowaniu, uznając, że opuszczenie budynku nastąpiło ze względu na naganne zachowanie wnioskodawcy i że J.K. nie zaniechał prób powrotu. Skargę na tę decyzję złożył M.K., zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzające ją decyzje organów niższych instancji. Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie oceniły go prawidłowo i nie wyjaśniły przyczyn oraz okoliczności opuszczenia nieruchomości przez J.K., w szczególności czy miało to charakter trwały i wynikało z jego autonomicznej woli. Sąd podkreślił, że kwestia posiadania tytułu prawnego do lokalu nie ma już znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter trwały i dobrowolny, a nie być wynikiem przymusu lub działań innych osób. Organ administracji musi wyczerpująco zbadać zamiar osoby podlegającej wymeldowaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego w zakresie przyczyn i okoliczności opuszczenia nieruchomości przez J.K., w szczególności czy miało to charakter trwały i wynikało z jego autonomicznej woli. Podkreślono, że opuszczenie musi być dobrowolne i związane z zamiarem koncentracji życia w innym miejscu, a nie wynikiem przymusu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych art. 15 § 2
Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 54 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może orzec o niewykonywaniu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o kosztach postępowania.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma prawo brać czynny udział w każdym stadium postępowania, wypowiadać się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszać żądania.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 89 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ może przeprowadzić rozprawę administracyjną.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, wyjaśnienie stanu faktycznego oraz ustosunkowanie się do żądań strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Organy administracji nie oceniły prawidłowo zebranych dowodów. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego, lecz było wynikiem konfliktu rodzinnego i działań ojca. J.K. podejmował próby powrotu do miejsca zameldowania. Wojewoda, działając w trybie autokontroli, naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez nieuzasadnioną zmianę oceny sytuacji prawnej strony.
Odrzucone argumenty
J.K. opuścił nieruchomość dobrowolnie i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. J.K. nie podejmował żadnych kroków faktycznych czy prawnych mających na celu powrót do miejsca stałego meldunku. Właściciel nieruchomości (ojciec) nie zgadza się na zamieszkiwanie syna w jego domu, a J.K. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
opuszczenie miejsca pobytu stałego jest spełnione, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa
Skład orzekający
Alina Balicka
przewodniczący
Krystyna Napiórkowska
członek
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'opuszczenia miejsca pobytu stałego' w kontekście konfliktów rodzinnych i działań właściciela nieruchomości, a także zasady prowadzenia postępowania administracyjnego i autokontroli organów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu rodzinnego i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących obowiązku meldunkowego w kontekście konfliktów rodzinnych i nadużyć ze strony właścicieli nieruchomości. Pokazuje również, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy administracji.
“Konflikt rodzinny a wymeldowanie: Kiedy ojciec uniemożliwia synowi powrót do domu?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 191/07 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2007-04-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-01-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/ Alina Balicka /przewodniczący/ Krystyna Napiórkowska Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 2006 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia (...) lipca 2006 r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody (...) na rzecz skarżącego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M.K. decyzją z dnia (...) listopada 2006 r. Wojewoda (...) - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił własną decyzję z dnia (...) sierpnia 2006 r. oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia (...) lipca 2006r. i orzekł o odmowie wymeldowania J. K. z pobytu stałego z miejscowości (...) gmina W. Z wnioskiem o wymeldowanie J. K. z pobytu stałego z miejscowości P. gm. W. wystąpił w dniu 9 stycznia 2006r. ojciec skarżącego M. K., podnosząc iż od pięciu lat syn nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Syn wraz ze swoją matką mieszka pod adresem (...). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia (...) lutego 2006 r. odmówił wymeldowania J. K. uzasadniając, że J. K. nie opuścił przedmiotowej nieruchomości dobrowolnie, a spowodowane zostało to negatywnym zachowaniem jego ojca. Zwrócił uwagę, iż J. K. nie ma innego mieszkania, w którym mógłby skoncentrować swoje życie osobiste, a po uspokojeniu emocji chce powrócić do miejsca zameldowania. Odwołanie od tej decyzji złożył wnioskodawca M.K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne przyjęcie, że wniosek właściciela nieruchomości o wymeldowanie osoby nieposiadającej jakiegokolwiek tytułu prawnego do przebywania na jej terenie oraz fakt opuszczenia wskazanej nieruchomości ponad rok temu nie stanowi podstawy do wydania decyzji o jej wymeldowaniu z pobytu stałego. Jego zdaniem naruszono również przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wnioskodawcy wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz art. 9 k.p.a. poprzez brak pouczenia strony o możliwości składania wniosków dowodowych. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) kwietnia 2006 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę Burmistrzowi Miasta i Gminy W. do ponownego rozpatrzeniu wskazując w uzasadnieniu, że organ pierwszej instancji nie udowodnił dostatecznie faktu zamieszkiwania lub opuszczenia miejsca stałego zameldowania J. K. Wobec powyższego organ pierwszej instancji przeprowadził ponownie postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego poza ponownym przesłuchaniem wnioskodawcy oraz J. K., przesłuchał również wskazanych przez wnioskodawcę świadków tj. H. F. oraz T. K. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia (...) lipca 2006 r. Burmistrz Miasta i Gminy W. orzekł o wymeldowaniu J.K. z przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przesłuchanie świadków i kontrola meldunkowa potwierdziły, iż J. K. nie zamieszkuje na przedmiotowej nieruchomości od lutego 2005r., a po opuszczeniu miejsca zameldowania zamieszkał z matką w miejscowości G. i tam skoncentrował swoje życie osobiste i rodzinne. Jednocześnie zdaniem organu skarżący nie czynił prawnych działań zmierzających do powrotu do przedmiotowego budynku. Samo odwiedzanie spornej nieruchomości czy też wola powrotu nie świadczą o zamieszkaniu. Powyższe okoliczności dowodzą zatem, że J. K. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, swoim zachowaniem wypełnił więc dyspozycję przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z powyższą decyzją nie zgodził się J. K., składając odwołanie. Przyznał, iż opuścił miejsce stałego zameldowania, lecz nastąpiło to wbrew jego woli. Obecnie mieszka u kuzyna i jest to sytuacja przejściowa. Zdaniem odwołującego się ojciec skutecznie uniemożliwia mu powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania, a od czasu sprawy sądowej o pobicie nie chce wpuścić go do domu, wymienił zamki, pozakładał kłódki, a ostatnio, gdy odwołujący się próbował razem z siostrą dostać się do domu gdzie zostawił swoje rzeczy osobiste, ojciec użył gazu łzawiącego. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy Wojewoda (...) podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i decyzją dnia (...) sierpnia 2006r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy W. o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego z miejscowości P. gm. W.. Organ stwierdził, że bezspornie między wnioskodawcą, a J. K. istnieje konflikt, który doprowadził do złożenia przez M.K. wniosku o wymeldowanie syna. Z ustaleń organu wynika, że wnioskodawca wymienił zamki i nie udostępnił kluczy synowi, który czynił próby wejścia do ww. budynku , aby zabrać swoje rzeczy osobiste. Jednocześnie z pism z Policji w W. wynika, że w trakcie przeprowadzanych kontroli meldunkowych nie zastano J. K. pod wskazanym adresem. Organ powołał się ponadto na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym, gdy opuszczenie budynku nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela, to o opuszczeniu budynku w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że J. K. skorzystał z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do miejsca stałego zameldowania. Zdaniem organu odwoławczego jednorazowe wzywanie Policji na interwencję nie jest utożsamiane z prawnymi działaniami zmierzającymi do powrotu do przedmiotowego lokalu. Prawne działania to np. skierowanie wniosku do Sądu bądź Prokuratury o uniemożliwienie zamieszkania. Sporadyczne odwiedzanie przedmiotowej nieruchomości czy posiadanie nielicznych rzeczy osobistych nie jest równoznaczne z zamieszkaniem. W tej sytuacji organ przyjął, że nastąpiło trwałe opuszczenie tego budynku. W dniu 2 października 2006r. J. K. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podkreślając iż nieruchomość, której właścicielem jest jego ojciec zmuszony był opuścić z powodu nieporozumień rodzinnych i gróźb ze strony ojca, a nawet pobicia go przez ojca. Świadkowie powołani przez ojca potwierdzili fakt jego niezamieszkiwania pod wskazanym adresem, albowiem nie ma on możliwości dostania się do miejsca dotychczasowego zamieszkania z powodu zmiany zamków. Zwrócił uwagą, iż starał się o pomoc w sprawie przywrócenia prawa do zamieszkiwania w domu w miejscowości P. , złożył nawet odpowiedni wniosek do Prokuratury Okręgowej w P., postępowanie jednak z nieznanych przyczyn "utknęło w miejscu". Po zapoznaniu się ze skargą J. K. i ponownym zbadaniu sprawy Wojewoda (...) stwierdził, że przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Z badanych akt nie wynika zdaniem organu, aby J. K. opuścił dotychczasowe miejsce stałego zameldowania z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania i że było ono dobrowolne. Wynika z nich natomiast, że opuszczenie budynku nastąpiło ze względu na naganne zachowanie wnioskodawcy m.in. pobicie J. K., wymianę zamków. I choć J. K. nie wystąpił z powództwem posesoryjnym o przywrócenie naruszonego posiadania, to jednak nie zaniechał prób wejścia do spornego budynku i ponownego w nim zamieszkania. Skargę na powyższą decyzję (wydaną w trybie autokontroli) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. K. reprezentowany przez radcę prawnego P. S., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek właściciela nieruchomości o wymeldowanie osoby nieposiadającej jakiegokolwiek tytułu prawnego do przebywania na jej terenie i nieprzebywanie na jej terenie od ponad sześciu lat nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Zdaniem skarżącego doszło również do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 7 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że przyczyną opuszczenia przez J. K. przedmiotowej posesji było naganne zachowanie skarżącego podczas gdy z zeznań świadków T. K. i H. F. wynika jednoznacznie, że J. K. przez okres 2 lat świadomie i dobrowolnie nie podejmował prób przebywania na terenie posesji skarżącego. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie dokonał oceny dowodów zgromadzonych sprawie, a w szczególności nie podał dlaczego odmówił wiary wyjaśnieniom świadków T. K. i H. F.. Zdaniem skarżącego bezpodstawnie organ przyjął, że fakt skazania wnioskodawcy prawomocnym wyrokiem w sprawie sygn. akt (...) potwierdza okoliczność przymuszenie J. K. do opuszczenia przedmiotowej nieruchomości. Skarżący podkreślił, iż w okresie w którym wnioskodawca dopuścił się czynu przestępnego J. K. nie przebywał już w miejscu pobytu stałego. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny, a uczestnik postępowania nie podejmował żadnych kroków faktycznych czy prawnych mających na celu powrót do miejsca stałego meldunku. W tej sytuacji decyzja o wymeldowaniu J. K. była zgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Na poparcie swojej argumentacji skarżący w uzasadnieniu skargi powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślił również, iż decydująca w jego ocenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest wola właściciela nieruchomości, który nie zgadza się na zamieszkiwanie syna w swoim domu, natomiast J. K. nie jest w stanie wykazać się żadnym tytułem prawnym uprawniającym go do przebywania na terenie tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o oddalenie skargi M. K., podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p. p. s. a.). Jednocześnie zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jak zauważa J. Tamo "istotnym novum komentowanego uregulowania jest nałożenie na sąd administracyjny obowiązku wyjścia poza granice skargi i zajęcie się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Obowiązek ten powstaje w odniesieniu do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia." (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 294-295). Sąd administracyjny powinien, więc z urzędu rozpatrzyć czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie komentowanego przepisu. Przesłanką zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie, ale także w aktach je poprzedzających - jeżeli były podjęte w granicach danej sprawy. Uchylając, więc jako niezgodną z prawem decyzję wydaną przez organ w trybie autokontroli ( art. 54 § 3 p.p.s.a.) sąd obowiązany będzie również do uchylenia poprzedzających ją, a naruszających prawo decyzji, o których decyzja ta rozstrzygała, albowiem wszystkie te decyzje wydane zostały w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczyła skarga (vide: cytowany wyżej komentarz str. 295-296). Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja z dnia (...) listopada 2006r. podjęta w trybie autokontroli, jak i decyzja Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 2006 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia (...) lipca 2006 r. o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego z miejscowości P. gm. W. - naruszają przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd był zobowiązany do dokonania oceny tych decyzji w niniejszym postępowaniu właśnie na podstawie art. 135 p. p. s. a. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody oceniły z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art.107§ 3 k.p.a. Podstawę materialno - prawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.) w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003r, sygn. akt V SA 2323/02 LEX nr 159183). A zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. J. K. w toku postępowania administracyjnego podkreślał, iż opuścił miejsce stałego zameldowania w lutym 2005r. Nastąpiło to wbrew jego woli, gdyż było następstwem pobicia przez ojca. Akcentował chęć powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania, gdzie pozostawił część rzeczy osobistych, albowiem nie ma innego miejsca gdzie mógłby obecnie skoncentrować swoje życie osobiste. Jednakże działania wnioskodawcy, który wymienił zamki i pozakładał kłódki skutecznie uniemożliwiają mu powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Zwracał również uwagę, że starał się o pomoc w sprawie przywrócenia prawa do zamieszkiwania w domu w miejscowości P. , złożył nawet odpowiedni wniosek do Prokuratury Okręgowej w P., postępowanie jednak z nieznanych przyczyn "utknęło w miejscu". Odmiennie przedstawiają się natomiast wyjaśnienia skarżącego M. K., który podnosił, iż syn wyprowadził się sześć lat temu, a pobicie miało miejsce już po opuszczeniu przez J. K. przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżącego syn opuścił jego dom dobrowolnie i nie podejmował żadnych kroków faktycznych czy prawnych mających na celu powrót do miejsca stałego meldunku. Na opuszczenie lokalu przed rokiem 2005r. wskazywali również przesłuchiwani przez organ świadkowie T. K. i H. F. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie z wyraźnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności opuszczenia przez J. K. przedmiotowej nieruchomości, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z jego autonomicznej woli. Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, tj. organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu bez wyjaśnienia powyższych okoliczności nie można podjąć ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania J. K.. Jednocześnie organ prowadząc postępowanie administracyjne nie powinien ograniczać się do przesłuchania stron tego postępowania, czy wskazanych przez wnioskodawcę świadków, ale zobowiązany był w świetle powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, podjąć działania z urzędu, dzięki którym możliwe będzie wyjaśnienie okoliczności sprawy i ustalenie stanu faktycznego. W ocenie Sądu organ powinien podjąć próby przesłuchania również innych osób w tym m.in. matki i siostry J. K. czy konkubiny wnioskodawcy. Ponadto zgodnie z art. 89 § 2 k.p.a. organ może przeprowadzić rozprawę administracyjną, zwłaszcza , że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron. W doktrynie podkreśla się, że potrzeba uzgodnienia interesów stron zachodzi wówczas, jeżeli w sprawie biorą udział co najmniej dwie strony o sprzecznych interesach, które organ powinien uzgodnić. Wartość dowodowa oświadczeń obu stron o sprzecznych interesach jest jednakowo niepewna, wobec czego oświadczenie jednej strony nie może przemawiać za bezkrytycznym odrzuceniem przez organ oświadczenia strony przeciwnej. W aktach sprawy brak jest również dowodów potwierdzających, iż J. K. podejmował działania mające na celu umożliwienie mu powrót do miejsca stałego zameldowania. J. K. powoływał się m.in. na skierowanie wniosku do Prokuratury Okręgowej w P. Zdaniem Sądu dopiero uzupełnienie materiału dowodowego, a następnie jego ocena zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. pozwoli na ustalenie stanu faktycznego i podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. W orzecznictwie wskazuje się iż "organ administracji państwowej, dysponując sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 § 1, art. 80 KPA). Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest prawdziwe, a drugie fałszywe, należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną" (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004 , str.397 i cytowane tam orzecznictwo). Powyższa ocena musi znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Powyższe dowodzi, iż Wojewoda (...) wydając zaskarżoną decyzję w dniu (...) listopada 2006r. w trybie autokontroli przekroczył uprawnienia wynikające z treści 54 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie lub bezczynności zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Unormowanie to ma umożliwić organowi weryfikację własnego działania bez potrzeby rozpatrywania sprawy przez sąd. Stanowi ono dla organu wyjątkowe upoważnienie do autokontroli własnej, ostatecznej i zaskarżonej do sądu decyzji. W niniejszej sprawie Wojewoda (...) działający w trybie autokontroli uchylił zaskarżoną własną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. i orzekł o odmowie wymeldowania J. K. z pobytu stałego. Nie kwestionując uprawnień organu wynikających z treści art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. do uwzględnienia skargi w ramach autokontroli, wskazać jednak należy, że przepis ten nie może być interpretowany bez uwzględnienia zasad przyjętych w k.p.a. Uwzględniając w ramach autokontroli w całości skargę J. K. i zajmując krańcowo odmienne zdanie w sprawie, Wojewoda (...) zdaniem Sądu, naruszył zasadę wyrażoną w art. 8 k. p. a, zgodnie z którą "organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa". Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, iż narusza tę zasadę nieuzasadniona zmiana oceny interesu prawnego strony w sprawie będącej przedmiotem postępowania. "Zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji państwowej (...), przy tym samym stanie faktycznym i prawnym - od negatywnego poprzez pozytywne do znów negatywnego dla skarżącego - narusza wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywatela". (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004 , str.75-76 i cytowane tam orzecznictwo). Wskazać przy tym należy, że J. K. przedstawił tożsame argumenty w uwzględnionej przez organ skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia (...) lipca 2006 r., które nie zostało przez Wojewodę (...) uwzględnione. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego braku po stronie J. K. tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, podkreślić należy, iż wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01 ( Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 716 ) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 tej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konsekwencją orzeczenia TK o niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych było także nieobowiązywanie części przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, odnoszącej się do uprawnień do przebywania w lokalu. Dlatego też z wejściem w życie przedmiotowego orzeczenia kwestia posiadania uprawnień do lokalu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. uchylił zaskarżoną decyzję, a ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. - decyzję Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 2006 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia (...) lipca 2006 r. o wymeldowaniu J. K. o z pobytu stałego z miejscowości P. gm. W. Na podstawie art. 152 orzekł o niewykonywaniu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust.2 pkt c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI