IV SA/WA 1849/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-06-17
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
żubrochrona gatunkowaustawa o ochronie przyrodyGeneralny Dyrektor Ochrony Środowiskaodstrzałdecyzja administracyjnasąd administracyjnyochrona zwierzątPuszcza [...]

WSA w Warszawie oddalił skargi fundacji na decyzję GDOŚ zezwalającą na odstrzał do 12 żubrów, uznając spełnienie przesłanek z ustawy o ochronie przyrody.

Fundacje zaskarżyły decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zezwalającą na umyślne zabicie do 12 żubrów, argumentując naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd administracyjny oddalił skargi, uznając, że decyzja GDOŚ była zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że zezwolenie na odstrzał było uzasadnione brakiem rozwiązań alternatywnych, koniecznością ochrony zdrowia zwierząt i bezpieczeństwa publicznego, a także nie szkodziło populacji żubrów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi Fundacji [...] i Fundacji [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), która zezwoliła Nadleśnictwu [...] na umyślne zabicie do 12 dziko żyjących osobników żubra oraz na oferowanie ich okazów do sprzedaży. Skarżące fundacje zarzucały organowi naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niewłaściwe uzasadnienie, a także naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 56 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie przyrody) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności brak przesłanek zezwolenia na odstępstwo od zakazu umyślnego zabijania. Sąd oddalił skargi, uznając decyzję GDOŚ za zgodną z prawem. Sąd podkreślił, że zezwolenie zostało wydane na podstawie art. 56 ustawy o ochronie przyrody, który dopuszcza odstępstwa od zakazów w określonych sytuacjach. W ocenie sądu, przesłanki generalne (brak rozwiązań alternatywnych, brak szkody dla populacji) oraz indywidualne (interes ochrony gatunków, zdrowie publiczne) zostały spełnione. Sąd uznał, że odstrzał maksymalnie 12 osobników, głównie chorych lub agresywnych, nie zaszkodził populacji żubrów, a wręcz poprawił jej kondycję zdrowotną i zapobiegł przegęszczeniu. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące blankietowości zezwolenia, wskazując na jego elastyczność i możliwość monitorowania przez organizacje społeczne. Zarzuty proceduralne również uznano za nieistotne dla wyniku sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zezwolenie zostało wydane prawidłowo, ponieważ zostały spełnione przesłanki generalne (brak rozwiązań alternatywnych, brak szkody dla populacji) i indywidualne (interes ochrony gatunków, zdrowie publiczne) określone w ustawie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odstrzał maksymalnie 12 osobników, głównie chorych lub agresywnych, był uzasadniony brakiem alternatyw, koniecznością ochrony zdrowia populacji i bezpieczeństwa publicznego, a także nie szkodził stanowi ochrony gatunku. Zezwolenie było elastyczne i nie naruszało prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.o.p. art. 56 § ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1 i pkt 3

Ustawa o ochronie przyrody

Przepis ten stanowi podstawę do wydania zezwolenia na odstępstwo od zakazu umyślnego zabijania gatunków objętych ochroną ścisłą, pod warunkiem spełnienia przesłanek generalnych i indywidualnych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

u.o.p. art. 52 § ust. 1 i 1a

Ustawa o ochronie przyrody

Określa zakazy dotyczące gatunków objętych ochroną ścisłą, od których można uzyskać zezwolenie na odstępstwo na podstawie art. 56.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt art. załącznik nr 1

Potwierdza objęcie żubra ochroną gatunkową ścisłą.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3

Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku ze stanem epidemii.

k.p.a. art. 7, 77 § 1, 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące obowiązku organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 11, 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące uzasadnienia decyzji i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spełnienie przesłanek z art. 56 ustawy o ochronie przyrody (brak rozwiązań alternatywnych, brak szkody dla populacji, interes ochrony gatunków, zdrowie publiczne). Odstrzał maksymalnie 12 osobników nie szkodzi populacji żubrów, a poprawia jej kondycję zdrowotną. Zezwolenie jest elastyczne i umożliwia reakcję na zmieniające się okoliczności (choroby, agresja). Naruszenia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 56 ustawy o ochronie przyrody. Istnienie rozwiązań alternatywnych dla odstrzału (np. przesiedlenia, ochrona ex situ).

Godne uwagi sformułowania

brak rozwiązań alternatywnych nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji leżą w interesie ochrony dziko występujących gatunków leżą w interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego nie każde naruszenie przepisów proceduralnych skutkuje koniecznością uchylenia decyzji

Skład orzekający

Joanna Borkowska

przewodniczący

Małgorzata Małaszewska-Litwiniec

sprawozdawca

Anna Sidorowska-Ciesielska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 56 ustawy o ochronie przyrody w kontekście zezwoleń na odstępstwa od zakazów dotyczących gatunków chronionych, w szczególności żubrów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ochroną żubrów i zezwolenia wydanego przez GDOŚ. Ogólne zasady stosowania art. 56 mogą być szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ochrony żubrów, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne. Pokazuje konflikt między ochroną gatunkową a potrzebą zarządzania populacją i zapobiegania zagrożeniom.

Czy odstrzał żubrów jest zgodny z prawem? Sąd rozwiewa wątpliwości w głośnej sprawie ochrony przyrody.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1849/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sidorowska-Ciesielska
Joanna Borkowska /przewodniczący/
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 7731/21 - Wyrok NSA z 2023-05-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 55
art. 56 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1 i pkt 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Borkowska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Fundacji "[...]" z siedzibą w W. oraz Fundacji [...] z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na umyślne zabicie dziko żyjących osobników żubra oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej GDOŚ) zezwolił Nadleśnictwu [...] na umyślne zabicie przy użyciu broni myśliwskiej do 12 dziko występujących osobników żubra ([...]), na terenie Nadleśnictwa [...] i Nadleśnictwa [...] oraz na oferowanie do sprzedaży, zbywanie, przetrzymywanie okazów żubra na terenie całego kraju.
Stan niniejszej sprawy przedstawiał się następująco.
GDOŚ, działając na podstawie art. 56 ust.1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, ze zm. – dalej UOP), po rozpatrzeniu wniosku Nadleśnictwa [...] z dnia [...] listopada 2019 r., zezwolił na umyślne zabicie przy użyciu broni myśliwskiej do 12 dziko występujących osobników żubra na terenie Nadleśnictwa [...] i Nadleśnictwa [...] do 31 grudnia 2020 r. oraz na oferowanie do sprzedaży, zbywanie, przetrzymywanie okazów żubra na terenie całego kraju.
Zezwolenie wydane zostało pod warunkiem, że zabijane będą tylko osobniki poważnie chore lub drastycznie cierpiące w wyniku przebytej choroby lub zranienia, będące w słabej kondycji w wieku powyżej 14 lat, agresywne w sposób zagrażający życiu bądź zdrowiu ludzi lub innych zwierząt. Odstrzał objętych niniejszym zezwoleniem osobników miał zaś zostać wykonany przez osoby posiadające stosowne uprawnienia i doświadczenie, wskazane przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...], spośród pracowników tejże jednostki. GDOŚ zastrzegł, że eliminacja żubrów wykazujących objawy kliniczne chorób przewlekłych, drastycznie cierpiących w wyniku przebytej choroby lub zranienia dokonywana będzie w obecności lekarza weterynarii, który sporządzi dokumentację zawierającą zdjęcia (wykonane przed odstrzałem), potwierdzającą występowanie objawów chorobowych. W przypadku zaś, gdy nie był możliwy niezwłoczny przyjazd lekarza weterynarii, a zabicie żubra było niezbędne w celu zapobieżenia znacznemu cierpieniu zwierzęcia, eliminacja winna być wykonana na podstawie oświadczenia osoby dokonującej odstrzału. Zabijanie żubrów odznaczających się szczególną agresywnością miało być dokonywane na podstawie konkretnych zgłoszeń oraz notatek sporządzonych przez pracowników Nadleśnictwa [...].
Każdy zabity żubr powinien zostać zbadany przez lekarza weterynarii i należało pobrać próbki do badań, w szczególności pod kątem występowania prątka gruźlicy bydlęcej, a dla każdego z zabitych osobników winien być sporządzony protokół z eliminacji, zawierający w szczególności: datę i miejsce zabicia, wiek i płeć zwierzęcia, oraz imię i nazwisko osoby dokonującej odstrzału, stwierdzone podczas badania przez weterynarza choroby, defekty itp. W przypadku stwierdzenia zarażenia któregoś z zabitych żubrów prątkiem gruźlicy bydlęcej, martwe zwierzę należało niezwłocznie zutylizować; informację o stwierdzeniu zakażenia prątkiem gruźlicy bydlęcej lub innymi chorobami należało niezwłocznie przekazać Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska. GDOŚ zastrzegł, że wszystkim zainteresowanym ośrodkom naukowym posiadającym odpowiednie zezwolenia zostanie umożliwione wykonanie czynności związanych z pobraniem materiału do badań od zabitych osobników.
Zdaniem Organu, konieczność eliminacji osobników wynikała z potrzeby ochrony zdrowia żubra oraz stanowiła realizację zaleceń Komisji ds. przeglądu i oceny stada żubrów w Puszczy [...] i wytycznych Strategii ochrony żubra [...] dla Puszczy [...]. Podczas przeprowadzonego w dniach 29 – 30 października 2019 r. przeglądu komisja wskazała osobniki, które przejawiały objawy chorobowe, obniżoną kondycję, zmiany na skórze czy zaawansowany wiek. W toku postępowania administracyjnego pismem z 2 grudnia 2019 r. Komisja Państwowej Rady Ochrony Przyrody pozytywnie zaopiniowała wniosek Nadleśnictwa [...], wskazując że przyrost populacji w stadzie Puszczy [...] wyniósł kilkanaście procent. Ponadto, do postępowania zostały dopuszczone trzy organizacje społeczne: Fundacja [...], Fundacja [...] oraz Fundacja [...], które zgłosiły uwagi i wnioski.
Odnosząc się do uwag złożonych w toku postępowania Organ wyjaśnił, że dostatecznie ustalił stan faktyczny w oparciu o analizę wniosku oraz opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody, która z kolei stanowiła dodatkowy materiał w sprawie. Zdaniem Organu, wbrew twierdzeniom Skarżących, populacja żubra w Puszczy [...] jest populacją dziko występującą. Z kolei brak potwierdzonych przypadków pojawienia się chorób zakaźnych nie oznacza, że choroby te nie mogą się w stadzie pojawić. Organ nie uwzględnił wniosku w zakresie eliminacji osobników żubra wyrządzających znaczne szkody, bowiem nie wynikało z niego jakiego rodzaju szkody wyrządzają żubry, z jaką częstotliwością są one wyrządzane oraz jaka jest konsekwencja tych szkód. Organ podkreślił, że zostały spełnione przesłanki wydania decyzji zezwalającej na odstępstwa od zakazu. Nie znalazł alternatywnych rozwiązań, a odstrzał maksymalnie 12 żubrów nie narusza właściwego stanu ochrony gatunku. Eliminacja niektórych osobników pozwala zapobiec przegęszczeniu populacji żyjącej w Puszczy [...], a przez co ogranicza ryzyko przenoszenia chorób.
Skargę na decyzję GDOŚ z [...] czerwca 2020 r. wywiodły
1. Fundacja [...] zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.
- art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody przez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i przyjęcie za udowodnione okoliczności, że nie ma rozwiązań alternatywnych, że zabicie przedmiotowych osobników nie będzie szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków oraz że zabicie przedmiotowych osobników żubra leży w interesie ochrony dziko występujących gatunków zwierząt i leży w interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w wyniku tego naruszenia organ przyjął, że przesłanki z art. 56 ust. 4 pkt 1 i 3 UOP zostały spełnione i w konsekwencji wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem prawa;
- art. 11 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 4 pkt 1 i 3 UOP przez brak uzasadnienia przez organ w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości własnego rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż nie ustalono wszystkich okoliczności mających znaczenia dla sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co znalazło wyraz w niewystarczającym uzasadnieniu faktycznym i prawnym przesłanek z art. 56 ust. 4 pkt 1 i 3 UOP.
W oparciu o powołane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania od Organu na rzecz Skarżącego według norm przepisanych.
2. Fundacja [...], zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
- art. 56 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 56 ust. 4 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że analiza przesłanek przemawiających za wydaniem zezwolenia na odstępstwa od zakazów względem gatunków chronionych może następować blankietowo i na przyszłość (obejmowanie decyzją o zezwoleniu na wyjątki względem gatunków chronionych, większej - nieokreślonej ilości zwierząt, niż wynika to ze stanu faktycznego sprawy);
- art. 56 ust. 1 pkt 1 UOP w zw. z art. 56 ust. 4 pkt 1 i pkt 3 UOP - poprzez niewłaściwe zastosowanie i niedopuszczalne zezwolenie na odstępstwo od zakazu umyślnego zabijania osobników żubra - mimo braku spełnienia przesłanek ustawowych w postaci: braku rozwiązań alternatywnych, nieszkodliwości dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt; interesu w postaci ochrony dziko występujących gatunków zwierząt; interesu w postaci zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego;
- art. 56 ust. 4 pkt 1 i pkt 3 UOP w zw. z art. 5 pkt 9 UOP w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 i § 10 pkt 6 i 9 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183, dalej jako: "rozporządzenie") - poprzez niewłaściwe zastosowanie i niezgodne z prawem zezwolenie na odstępstwo od zakazu umyślnego zabijania, wynikające z błędnego stwierdzenia, że brak jest wobec niego rozwiązań alternatywnych, podczas gdy istnieją adekwatne rozwiązania alternatywne - np. zabezpieczanie reprezentatywnej części populacji przez ochronę ex situ oraz przenoszenie zwierząt zagrożonych na nowe stanowiska;
- art. 56 ust. 4 pkt 1-7 UOP - poprzez zezwolenie na oferowanie do sprzedaży, zbywanie i przetrzymywanie okazów żubra na terenie całego kraju pomimo braku spełnienia lub chociażby analizy przesłanki braku rozwiązań alternatywnych oraz braku wskazania w decyzji spełnienia przesłanki szczegółowej dla odstąpienia od zakazu podejmowania wskazanych czynności;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. - poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez ich wnikliwej i merytorycznej oceny, co jest niedopuszczalne przy zezwoleniu na odstępstwo od ustawowego zakazu;
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej, a także niewyczerpujące i niejasne uzasadnienie skarżonej decyzji oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi Organ kierował się wydając rozstrzygnięcie.
Formułując te zarzuty, Fundacja wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargi Organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli badają, czy organ rozstrzygając sprawę nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie zauważyć należy, że rozpoznanie tej sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na zagrożenie epidemiczne przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne niebezpieczeństwo dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Stąd przewodnicząca wydziału skierowała ją do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2021 r. poz. 1098). Stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy GDOŚ może zezwolić w stosunku do gatunków objętych ochroną ścisłą na niektóre czynności podlegające zakazom określonym w art. 52 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przyrody, m. in. na odstępstwo od zakazu umyślnego zabijania, oraz oferowania do sprzedaży, zbywania, przetrzymywania, preparowania i transportu okazów gatunku objętego ścisłą ochroną. Żubr ([...]), objęty jest zaś ochroną gatunkową ścisłą (czynną), na podstawie załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. 2016 poz. 2183 ze zm.). Zezwolenie na odstępstwa od powołanych zakazów mogą być wydane jedynie w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki generalne określone w art. 56 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, tj. w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów oraz zaistnienia choć jednej przesłanki indywidualnej (art. 56 ust. 4 pkt 1- 7 ustawy o ochronie przyrody) m. in. gdy leżą w interesie ochrony dziko występujących gatunków lub ochrony siedlisk przyrodniczych (art. 56 ust. 4 pkt 1), lub leżą w interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego (art. 56 ust. 4 pkt 3).
Podstawową kwestią przy wydawaniu zezwolenia w trybie art. 56 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody było ustalenie, czy w sprawie zaszły kumulatywnie te przesłanki. Dopiero bowiem stwierdzenie ich występowania, otwierało drogę do oceny czy istniała możliwość wydania decyzji pozytywnej, tzn. czy organ działając w ramach uznania administracyjnego winien zezwolić na odstępstwo od zakazu wskazanego przez wnioskodawcę. Uznanie administracyjne stanowi uprawnienie organów administracji do kształtowania skutków prawnych w ramach pewnej swobody, którą pozostawiają jej przepisy prawa materialnego, z zachowaniem obowiązujących reguł proceduralnych. Organ administracji, działając w oparciu o uznanie, miał obowiązek wyważyć interes publiczny oraz słuszny interes strony. W konsekwencji organ winien był wydać rozstrzygnięcie zgodnie z żądaniem strony chyba, że takie rozstrzygnięcie pozostawało w sprzeczności z interesem publicznym. Stwierdzenie natomiast, że nie wystąpiły bądź to przesłanki generalne, bądź chociaż jedna z przesłanek indywidualnych, bądź zarówno przesłanka/i generalna/e jak i indywidualna, stanowiło dostateczną podstawę do odmowy wydania zezwolenia. W rozpatrywanym wypadku, tj. wydania pozwoleń na odstępstwo od zakazu w oparciu o art. 56 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody wypracowane w orzecznictwie reguły, dotyczące wydania decyzji w oparciu o uznanie administracyjne, znajdą zastosowanie jedynie w przypadku pozytywnej weryfikacji wystąpienia przesłanek generalnych i przesłanki indywidualnej, wskazanych w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 ustawy o ochronie przyrody.
Przenosząc przytoczone rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że zezwolenie upoważniało do odstępstwa od zakazu umyślnego zabijania jedynie poważnie chorych osobników żubra, drastycznie cierpiących w wyniku przebytej choroby lub zranienia tudzież będących w słabej kondycji w wieku powyżej 14 lat lub agresywnych w sposób zagrażających życiu bądź zdrowiu ludzi lub innych zwierząt. W tym stanie rzeczy Sąd podziela ocenę Organu, dotyczącą spełnienia przesłanek wydania zaskarżonego zezwolenia.
Wbrew stanowisku Skarżących nie zaistniała żadna racjonalna i realna alternatywa dla eliminacji osobników żubra wykazujących poważną chorobę. Pozostawienie takich osobników w stadzie mogło spowodować zarażenie całego stada, zaś ich izolacja wiązałaby się nie tylko z niewspółmiernymi kosztami, ale przede wszystkim również z ewentualnym, często niewspółmiernym cierpieniem tych zwierząt. Poza tym Organ podnosił kwestię zapełnienia krajowych ośrodków hodowli. W ocenie Sądu, brak było również podstaw do uznania, że istnieje humanitarna alternatywa dla osobników poważnie rannych lub drastycznie ciepiących w wyniku przebytej choroby czy kontuzji pourazowej. Co dotyczy zaś osobników żubrów agresywnych w sposób zagrażający życiu bądź zdrowiu ludzi lub innych zwierząt wyjaśnić należy, że warunek zawarty w decyzji wymagał, aby zabijanie żubrów odznaczających się szczególną agresywnością dokonywane było na podstawie konkretnych zgłoszeń oraz notatek sporządzonych przez pracowników Nadleśnictwa [...]. Przesiedlenie agresywnych osobników, które Skarżące wskazywały jako alternatywne względem uśmiercenia rozwiązanie, nie wpłynęłoby bowiem na ich sposób zachowania. Poza tym przesiedlone zwierzęta mogły powrócić do miejsc, z których zostały odłowione. Powołując się na konkretne przypadki, Organ prawidłowo wskazał też na zapełnienie krajowych ośrodków hodowli, co uniemożliwiało przeniesienie agresywnych osobników do niewoli.
Odnośnie drugiej z przesłanek o charakterze generalnym, tj. ustalenia czy wydanie decyzji o odstępstwie od zakazu nie będzie szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występującej populacji żubra, Sąd podziela ocenę Organu, że wnioskowane czynności zakazane polegające na zabiciu maksymalnie 12 osobników żubra, włączając w to przede wszystkim osobniki chore i w słabszej kondycji, nie były szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występującej populacji tego objętego ochroną ścisłą gatunku, przy zachowaniu warunków określonych w zaskarżonej decyzji. Skarżące nie zakwestionowały stanowiska GDOŚ w zakresie liczebności żubra w Polsce. W oparciu o stan podawany w Księdze Rodowodowej Żubrów, Organ wskazał, że na koniec 2019 roku żyło 2269 żubrów, o 449 osobników więcej niż w roku poprzednim, w tym na wolności 2048 osobników. Stado bytujące na terenie Puszczy [...] liczyło 112 osobników. Sąd podziela ocenę Organu, że w tym stanie rzeczy eliminacja maksymalnie 12 żubrów nie wpłynęła negatywnie na populację gatunku, a wyeliminowanie osobników chorych i rannych poprawiło kondycję zdrowotną całej populacji. Tym samym odstrzał ten nie tylko nie miał negatywnego wpływu na cele ochrony obszaru Natura 2000, gdzie żubr jest jednym z przedmiotów ochrony, ale działania te pozwoliły na zapobiegnięcie przegęszczeniu populacji żyjącej w Puszczy [...], a co z tym związane, ograniczyły ryzyko przenoszenia ewentualnych chorób. Eliminacja zatem takich osobników była również niezbędna dla zachowania całego stada w dobrej kondycji zdrowotnej i leżała w interesie nie tylko dziko występującego żubra, ale i innych występujących dziko zwierząt, na które mogą się rozprzestrzeniać choroby przenoszone przez chore zwierzęta. Leżało to również w sferze bezpieczeństwa powszechnego, gdyż ranne i chore zwierzęta mogły być niebezpieczne dla ludzi i innych zwierząt.
W związku z tymi okolicznościami należało uznać, że przesłanki indywidualne odstępstwa również zostały spełnione, a sama decyzja odpowiada prawu. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że wbrew stanowisku Skarżących, zezwolenia na dokonanie określonej czynności, co do zasady wydawane są "na przyszłość", zaś jego blankietowość umożliwia elastyczną reakcję na ewentualne agresywne zachowania tych dzikich zwierząt, bądź ich choroby czy urazy, które niejednokrotnie prowadzą do powolnej i niehumanitarnej śmierci. Rację bowiem ma Organ podnosząc, że art. 56 ust. 6 pkt 5 ustawy jednoznacznie wskazuje, że wnioskodawca we wniosku winien wskazać liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek, o ile jest to możliwe do ustalenia. Nadleśnictwo nie jest bowiem w stanie precyzyjnie przewidzieć, jeśli w momencie składania wniosku takie zjawisko nie występuje, dla ilu osobników takie odstępstwo będzie konieczne. Co więcej, zezwolenia z zakresu ochrony gatunkowej nie mają charakteru nakazu, co oznacza, że odstąpienie od zakazu może zostać dokonane w stosunku do mniejszej niż 12 ilości osobników. Za naruszenie prawa nie sposób uznać blankietowego przypisywania wnioskodawcy zarzutu nadużycia wydanego zezwolenia przez prowadzenie polowań komercyjnych. Organizacje społeczne, którymi są Skarżące w niniejszej sprawie, mogą zaś monitorować prawidłowość korzystania przez Wnioskodawcę z udzielonego zezwolenia i jego warunków, choćby w trybie dostępu do informacji o środowisku.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wyjaśnić należy, że nie każde ich naruszenie skutkuje koniecznością uchylenia decyzji, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Materiał dowodowy zebrany przez Organ rozpatrujący sprawę był wystarczający do jej rozstrzygnięcia i miał charakter obiektywny. GDOŚ w uzasadnieniu decyzji zawarł również szczegółowe stanowisko w sprawie, z odniesieniem się do uwag jakie przez strony zostały zgłoszone w trakcie postępowania oraz obowiązujących w sprawie przepisów.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI