IV SA/Wa 1815/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-02-28
NSAochrona środowiskaWysokawsa
odpadyinteres prawnystrona postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o odpadachsąsiedztwo nieruchomościochrona środowiskaSKOWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że właściciel sąsiedniej nieruchomości ma interes prawny w sprawie usunięcia odpadów.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie usunięcia odpadów. SKO uznało, że skarżąca, właścicielka sąsiedniej działki, nie ma interesu prawnego w sprawie, ponieważ postępowanie z art. 26 ustawy o odpadach wszczyna się z urzędu i dotyczy ono posiadacza odpadów. WSA uchylił tę decyzję, stwierdzając, że właściciel sąsiedniej nieruchomości ma interes prawny, który pozwala mu na udział w postępowaniu i wniesienie odwołania, nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia [...] września 2021 r., która umorzyła postępowanie odwoławcze. Postępowanie pierwotnie dotyczyło wniosku o usunięcie odpadów z działki nr [...] na podstawie art. 26 ustawy o odpadach. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] maja 2021 r. odmówił nakazania usunięcia odpadów. Skarżąca wniosła odwołanie, jednak SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w sprawie, ponieważ postępowanie z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach jest prowadzone z urzędu i dotyczy ono posiadacza odpadów, a nie właściciela sąsiedniej nieruchomości. WSA uznał tę decyzję za wadliwą. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyroki sygn. II OSK 2917/16 i II OSK 1642/17), WSA stwierdził, że właściciel sąsiedniej nieruchomości może posiadać interes prawny w sprawie usunięcia odpadów, nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Sąd wskazał, że potencjalne negatywne oddziaływanie odpadów na sąsiednią działkę, wynikające z samego faktu sąsiadowania, konstytuuje interes prawny skarżącej. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO i zasądził zwrot kosztów postępowania. Po uprawomocnieniu się wyroku, SKO ma rozpoznać odwołanie skarżącej co do meritum.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel sąsiedniej nieruchomości posiada interes prawny, który pozwala mu na udział w postępowaniu i wniesienie odwołania, nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte z urzędu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że potencjalne negatywne oddziaływanie odpadów na sąsiednią działkę, wynikające z samego faktu sąsiadowania, konstytuuje interes prawny właściciela tej działki. Powołano się na orzecznictwo NSA, które podkreśla, że definicja strony postępowania wynika z art. 28 k.p.a. i opiera się na interesie prawnym, a nie tylko na statusie posiadacza odpadów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania odwoławczego.

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego, opartej na interesie prawnym.

u.o. art. 26 § 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Nakazanie posiadaczowi odpadów usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania; postępowanie prowadzone z urzędu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 135

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

u.o. art. 16

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Ogólne zasady prowadzenia gospodarki odpadami zapewniające ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.

u.o. art. 18

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Obowiązki podmiotów podejmujących działania powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka do umorzenia postępowania (brak przedmiotu).

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami administracyjnymi.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Możliwość przeprowadzenia posiedzenia niejawnego.

k.p.a. art. 127 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo do wniesienia odwołania przysługuje stronie postępowania.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zakaz dokonywania czynności szkodliwych dla sąsiednich nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściciel sąsiedniej nieruchomości posiada interes prawny w sprawie usunięcia odpadów, co wynika z potencjalnego negatywnego oddziaływania odpadów na jego nieruchomość. Nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte z urzędu, właściciel sąsiedniej nieruchomości może być stroną postępowania.

Odrzucone argumenty

Skarżąca nie posiada interesu prawnego w sprawie, ponieważ postępowanie z art. 26 ustawy o odpadach jest prowadzone z urzędu i dotyczy posiadacza odpadów, a nie właściciela sąsiedniej nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinno być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego właściciel sąsiedniej nieruchomości w danym stanie faktycznym i prawnym może być strona tego postępowania tylko wówczas jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny nie jest dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od osoby nie będącej stroną postępowania sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżona obecnie decyzja odwoławcza Organu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.138 § 1 pkt 3 w zw. z art.28 k.p.a., poprzez wadliwe umorzenie postępowania odwoławczego, będące wynikiem błędnej oceny, iż Skarżącej nie przysługuje interes prawny w sprawie. Sąd I instancji błędnie uznał, że art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach wyłącza możliwość udziału innych niż posiadacz odpadów stron postępowania. Przepisy ustawy o odpadach nie przewidują bowiem żadnych wyjątków w zakresie stron postępowania w sprawie nałożenia obowiązku niezwłocznego usunięcia odpadów. Kwestia ta nie ma znaczenia dla ustalenia kręgu stron postępowania, ponieważ ten musi być ustalony na podstawie art. 28 k.p.a., a więc w oparciu o interes prawny, który jest konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. wszystkie podmioty, na których życie lub zdrowie mogą negatywnie oddziaływać działania posiadacza odpadów (...) mają interes prawny w sprawie o nakazanie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ustawy o odpadach). okoliczność, iż sąsiad nieruchomości objętej postępowaniem z art.26 ust.2 o.p., nie może być wnioskodawcą tego postępowania, w żaden sposób nie wyklucza nabycia przez niego statusu strony tego postępowania. na etapie weryfikowania interesu prawnego Skarżącej nie jest konieczne wykazanie, iż oddziaływanie to ma charakter negatywny i że narusza ono konkretne uprawnienia Skarżącej do korzystania z działki nr [...] zgodnie z jej gospodarczo – społecznym przeznaczeniem do wykazania interesu prawnego Skarżącej wystarcza zatem sama potencjalność negatywnego oddziaływania odpadów na działkę nr [...], wynikająca z sąsiadowania odpadów z tą działką.

Skład orzekający

Anita Wielopolska

przewodniczący

Marzena Milewska-Karczewska

członek

Tomasz Wykowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron postępowania w sprawach dotyczących usuwania odpadów, w szczególności w kontekście interesu prawnego właścicieli sąsiednich nieruchomości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 26 ustawy o odpadach i interpretacją interesu prawnego sąsiada. Konieczna jest indywidualna ocena stanu faktycznego w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest prawidłowa interpretacja pojęcia 'strony postępowania' i 'interesu prawnego' w kontekście ochrony środowiska i praw sąsiadów. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ochrony środowiska.

Czy sąsiad może zablokować decyzję o odpadach? Sąd wyjaśnia, kto jest stroną w sporze o śmieci.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1815/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /przewodniczący/
Marzena Milewska-Karczewska
Tomasz Wykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1588/22 - Wyrok NSA z 2025-09-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w
[...] (dalej "SKO" albo "Organ"), po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej "Skarżącej") od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej "Wójta") z dnia [...] maja 2021 r., znak: [...], odmawiającej nakazania właścicielowi nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntu nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...] (dalej "działka nr [...]"), usunięcia odpadów i przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, umorzyło postępowanie odwoławcze.
II. Zaskarżona decyzją odwoławcza SKO zapadła w następujących okolicznościach:
1. Pismem z dnia 18 grudnia 2020 r. Wójt zawiadomił W. M. (właściciela działki nr [...], dalej "Uczestnika") oraz Skarżącą o wszczęciu na wniosek Skarżącej postępowania w przedmiocie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na działce nr [...] do na podstawie art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2021 r.
poz. 779 z późn. zm.), dalej "u.o.".
2. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. Wójt orzekł o odmowie nakazania Uczestnikowi usunięcia odpadów z działki nr [...].
3. Pismem z dnia 10 czerwca 2021 r. Skarżąca wniosła do SKO odwołanie od decyzji Wójta (za pośrednictwem organu I instancji).
4. Decyzją zaskarżoną obecnie, wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 3 k.p.a., SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, stwierdzając nieposiadanie przez
Skarżącą interesu prawnego w sprawie. Na tę okoliczność Organ przedstawił następującą argumentację:
4.1. Z dyspozycji art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach wynika, że decyzja w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania jest wydawana z urzędu. Postępowanie w tym przedmiocie może zostać wszczęte wyłącznie z urzędu, natomiast nie może być ono
w ogóle wszczęte na wniosek. To przepis prawa materialnego określa z czyjej inicjatywy wszczyna się postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów.
Z tych względów właściwy organ prowadzący postępowanie obowiązany jest każdorazowo ustalić zakres podmiotowy stron postępowania na podstawie art. 26 ust.
2 ustawy o odpadach, w świetle dyspozycji art. 28 k.p.a., zgodnie z treścią którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie
albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
W orzecznictwie sądowo-administracyjnym dominuje stanowisko, że pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinno być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Oznacza to, że właściciel sąsiedniej nieruchomości w danym stanie faktycznym i prawnym może być strona tego postępowania tylko wówczas jeżeli
wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny. Toteż, za stronę postępowania wszczętego z urzędu na podstawie art. 26 ustawy o odpadach nie można uznać podmiotu tylko z tej przyczyny, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości i złożył podanie o usunięcie odpadów (vide: wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. II OSK 1279/19; wyrok NSA z dnia
25 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2872/12; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn.
II OSK 1365/08; wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. II SA/Kr 1329/20).
4.2. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącej, co nie oznacza, że nie było ono prowadzone z urzędu. Skarżąca brała również czynny udział w postępowaniu przed organem I instancji. Niemniej podkreślenia wymaga, że to nie organ administracji publicznej określa kto jest stroną postępowania, a robi to przepis prawa. Z treści art. 26 ust. 2 u.o. bezsprzecznie wynika, że stroną w postępowaniu dot. nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania jest posiadacz odpadów. W niniejszej sprawie posiadaczem odpadów jest wyłącznie właściciel działki nr [...] położonej w m. [...]. Z kolei Skarżąca jest właścicielem nieruchomości sąsiednich tj. działek nr [...] i [...], co stanowi o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś interesu prawnego. Tym samym Skarżącej nie przysługuje przymiot strony w
niniejszym postępowaniu.
4.3. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się, że "nie jest dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od osoby nie będącej stroną postępowania. Ustalenie, iż odwołanie wniosła osoba nie posiadająca przymiotu strony, obliguje organ odwoławczy do wydania decyzji o umoczeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a." (zob. wyrok WSA w Warszawie z 23.01.2010 r., sygn. I SA/Wa 1779/19).
4.4. Reasumując zatem, po stronie wnoszącej odwołanie nie istnieje
regulowany przepisami prawa, tj. u.o., status dający jej prawo do udziału w postępowaniu w przedmiotowej sprawie. Z racji tego, iż odwołanie zostało wniesione przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia, zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt
3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a.
III. Pismem z dnia 25 października 2021 r. Skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą SKO, kwestionując ocenę Organu, iż nie ma Ona interesu prawnego w sprawie.
IV. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 7 grudnia 2021 r., SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
V. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt
1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zgodnie z art.15 zzs4 ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz.374) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona obecnie decyzja
odwoławcza Organu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.138 § 1 pkt 3 w zw. z art.28 k.p.a., poprzez wadliwe
umorzenie postępowania odwoławczego, będące wynikiem błędnej oceny, iż
Skarżącej nie przysługuje interes prawny w sprawie. Z tej racji decyzję tę należało wyeliminować z obrotu prawnego.
VI. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji odwoławczej Rady
prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym w I instancji orzekł co do istoty Wójt, uregulowanym w art.26 ust.2 u.o., było nakazanie posiadaczowi odpadów usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
Wadliwie uznało SKO, iż Skarżąca, będąca właścicielką nieruchomości (dz. nr [...]) przylegającej do nieruchomości Uczestnika (nr [...]), na której odpady zostały bezspornie złożone, w taki sposób, iż znajdują się one w bezpośredniej bliskości działki Skarżącej, nie ma interesu prawnego w sprawie w rozumieniu art.28 k.p.a., podczas, gdy Skarżąca interes taki posiada, co powoduje, iż Skarżąca jest stroną kontrolowanego postępowania, legitymowaną do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.
2. Stan prawny regulujący przedmiot sprawy przedstawia się następująco:
2.1. W odniesieniu do obowiązku zweryfikowania przez organ odwoławczy legitymacji podmiotu wnoszącego odwołanie od decyzji organu I instancji:
Stosownie do treści art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji służy jedynie stronie postępowania. W orzecznictwie sadów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż w sytuacji gdy treść złożonego odwołania niewątpliwie wskazuje, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania z uwagi
na brak własnego interesu prawnego, to postępowanie przed organem II instancji powinno zakończyć się wydaniem na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania. Z kolei gdy ustalenie interesu
prawnego wymaga podjęcia czynności dowodowych w postępowaniu wyjaśniającym organ odwoławczy obowiązany jest podjąć postępowanie odwoławcze, a w razie gdy ustali, że jednostka wnosząca odwołanie nie ma interesu prawnego, zakończyć postępowanie odwoławcze w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., o sygn. akt I OSK 882/10 dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interesprawny lub obowiązek. W doktrynie, jak
i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przymiot strony postępowania daje tylko własny, bezpośredni i realny interes prawny, oparty o przepisy prawa materialnego. Aby więc uznać określony podmiot za stronę postępowania konieczne jest stwierdzenie, że istnieje realny i bezpośredni związek między chronionym przez prawo materialne interesem prawnym tego podmiotu a aktem czy czynnością organu administracji publicznej, które zostaną czy zostały wydane w tym postępowaniu. Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. oznacza w istocie rzeczy istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień lub obowiązków.
2.2. W odniesieniu do interesu prawnego właściciela nieruchomości
sąsiadującej z nieruchomością objętą postępowaniem, o którym mowa w art.26 ust.2 o.p., w tym postępowaniu:
Na szczególną uwagę w tym kontekście zasługują konkluzje zawarte w następujących wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego:
1) W wyroku NSA z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2917/16, wskazano w szczególności, co następuje:
"(...) Sąd I instancji błędnie uznał, że art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach wyłącza możliwość udziału innych niż posiadacz odpadów stron postępowania. Definicja strony postępowania wynika z art. 28 k.p.a. i to na tej podstawie powinny zostać ustalone strony postępowania prowadzonego w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.
Przepisy ustawy o odpadach nie przewidują bowiem żadnych wyjątków w zakresie
stron postępowania w sprawie nałożenia obowiązku niezwłocznego usunięcia
odpadów. Tego rodzaju ograniczenie przewiduje art. 170 ustawy o odpadach, ale dotyczy on wyłącznie postępowań w sprawach zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów,
zgody na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części oraz zgody na wydobywanie odpadów ze składowiska odpadów. Przepis ten stanowi regulację wyjątkową i nie może być interpretowany rozszerzająco.
Za przedstawioną przez Sąd I instancji wykładnią art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach nie przemawia również okoliczność, że przepis ten nakłada określone obowiązki wyłącznie na posiadacza odpadów oraz, że postępowanie to jest prowadzone z urzędu. Kwestia ta nie ma znaczenia dla ustalenia kręgu stron postępowania, ponieważ ten musi być ustalony na podstawie art. 28 k.p.a., a więc w oparciu o interes prawny, który jest konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Jednocześnie
Sąd I instancji nietrafnie a prori założył, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie będzie oddziaływać na działkę skarżących, bezpośrednio graniczącą z działką, na której znajdują się odpady będące przedmiotem nakazu z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Oznacza to, że na uwzględnienie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 26 ustawy o odpadach oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 144 k.c.
Jednocześnie zaznaczenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza, że skarżącym przysługuje status strony w przedmiotowym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Kwestia ta powinna być przedmiotem oceny Sądu I instancji z uwzględnieniem stanu faktycznego danej
sprawy. Natomiast brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie posiadają statusu strony tylko w oparciu o nieprawidłową wykładnię art. 26 ustawy o odpadach.".
2) W wyroku NSA z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1642/17, wskazano
w szczególności, co następuje:
"Po drugie, błędny jest pogląd strony skarżącej kasacyjnie, że w świetle art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach w zw. z art. 28 k.p.a. stroną postępowania o nakazanie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania może być tylko posiadacz odpadów lub także władający powierzchnią ziemi, jeżeli posiadacz odpadów nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, na której znajdują się odpady (zob. art. 26 ust. 4 ustawy o odpadach). Tak kategoryczny wniosek nie znajduje uzasadnienia w treści art. 26 ustawy o odpadach, jak również w świetle innych przepisów tej ustawy odczytywanych w związku z art. 28 k.p.a. Przede wszystkim, na co nie zwróciły uwagi orzekające w sprawie organy oraz Sąd pierwszej instancji, zasadniczym materialnoprawnym źródłem interesu prawnego podmiotów niebędących posiadaczami odpadów lub władającymi powierzchnią ziemi, na której składowane lub magazynowane są odpady, w sprawie, o której mowa w art. 26 ustawy o odpadach, są przepisy tej właśnie ustawy. Już z art. 16 ustawy o odpadach wynika, że gospodarkę odpadami (obejmującej zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 ust.
1 pkt 2 ustawy, wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami, a więc ich zbieranie, transport, przetwarzanie, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami) należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi
oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może:
1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt;
2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach;
3) wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.
Przedłużeniem i konkretyzacją powyższej normy celowo-kierunkowej jest regulacja wynikająca z art. 18 ustawy o odpadach. Powyższy przepis nakłada
określone obowiązki na posiadacza odpadów (zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy
jest nim nie tylko wytwórca odpadów, lecz także każda osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, które są w posiadaniu odpadów, z tym zastrzeżeniem, że domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości). Obowiązkom tym mogą odpowiadać określone uprawnienia podmiotów, na których życie lub zdrowie mogą negatywnie oddziaływać działania posiadacza odpadów. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach każdy, kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić przy użyciu takich sposobów produkcji lub form usług oraz surowców i materiałów, aby w pierwszej kolejności zapobiegać
powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie
na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko, w tym przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użycia, natomiast odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, posiadacz odpadów w pierwszej kolejności jest obowiązany poddać odzyskowi. Ponadto - co istotne w przedmiotowej sprawie - składowane powinny być wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn, o których mowa w art. 18 ust. 3 (art. 18 ust. 6 ustawy o odpadach).
Z powyższych przepisów wynika zatem, że wszystkie podmioty, na których
życie lub zdrowie mogą negatywnie oddziaływać działania posiadacza odpadów (w
tym działania polegające na składowaniu odpadów, zgodnie albo niezgodnie z przepisami ustawy), mają interes prawny w sprawie o nakazanie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ustawy o odpadach). Podmioty te nie muszą być właścicielami lub władającymi nieruchomościami sąsiadującymi bezpośrednio z nieruchomością, na której podejmowane są działania powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów, aby uznać je za strony w sprawie, o której mowa w art. 26 ustawy o odpadach.".
3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego
rozpatrywanej sprawy prowadzi do następujących wniosków:
(i) Bezspornie trafnie uznało SKO, iż w sytuacji, w której postępowanie z art.26 ust.2 o.p. wszczyna się wyłącznie z urzędu (co jasno wynika z treści przepisu): (-) Skarżąca nie była legitymowana do żądania wszczęcia tego postępowania przez
organ I instancji, (-) uznanie przez Wójta, iż postępowanie to zostało wszczęte na wniosek Skarżącej, było oczywiście błędne, (-) postępowanie to należy uznać za wszczęte przez Wójta z urzędu.
Jak jednakże trafnie wskazano w pierwszym z przywołanych wyżej wyroków
NSA okoliczność, iż sąsiad nieruchomości objętej postępowaniem z art.26 ust.2 o.p., nie może być wnioskodawcą tego postępowania, w żaden sposób nie wyklucza
nabycia przez niego statusu strony tego postępowania.
(ii) Z zleconej przez organ I instancji "Ekspertyzy dotyczącej wykonania badań
w ustalonym zakresie na działce ew. nr [...] w m. [...] gm. [...], mającej na celu zinwentaryzowanie i skatalogowanie odpadów zalegających na analizowanym terenie wraz z oceną ryzyka środowiskowego" opracowanej przez biegłego wynika w szczególności, co następuje:
(-) południową granicę działki nr [...] wyznacza rów odwadniający, po stronie wschodniej i zachodniej występują grunty orne, natomiast po wschodniej stronie w części północnej występuje zabudowana posesja mieszkalne, a po stronie zachodniej nieużytek (str.6 opracowania),
(-) teren, na którym doszło do depozycji odpadów, to obszar północny działki zlokalizowany bezpośrednio przy sąsiadujących posesjach mieszkalnych i drodze asfaltowej (str.6 opracowania).
(iii) W świetle powyższego uznać należy, iż: (-) działka Skarżącej nr [...], posadowiona wzdłuż wschodniej granicy działki nr [...] (w tym na wysokości północnej części działki nr [...], na której zdeponowano odpady) w oczywisty sposób znajduje
się w polu potencjalnego oddziaływania odpadów zdeponowanych na działce Uczestnika, (-) na etapie weryfikowania interesu prawnego Skarżącej nie jest
konieczne wykazanie, iż oddziaływanie to ma charakter negatywny i że narusza ono konkretne uprawnienia Skarżącej do korzystania z działki nr [...] zgodnie z jej gospodarczo – społecznym przeznaczeniem, (-) do wykazania interesu prawnego Skarżącej wystarcza zatem sama potencjalność negatywnego oddziaływania odpadów na działkę nr [...], wynikająca z sąsiadowania odpadów z tą działką.
(iv) Okoliczność, iż w przywołanej ekspertyzie biegły wykluczył ewentualność negatywnego oddziaływania przedmiotowych odpadów (gruzu betonowo – ceglano - ceramicznego) na otoczenie nie stanowi podstawy do zakwestionowania przesłanek interesu prawnego Skarżącej (poprzez ewentualne zanegowanie istnienia
negatywnego oddziaływania na nieruchomość Skarżącej). Wspomniana wcześniej potencjalność negatywnego oddziaływania na działkę Skarżącej, wynikająca z
samego faktu sąsiadowania odpadów z tą działką, konstytuuje bowiem w sposób
trwały interes prawny Skarżącej na przestrzeni całego postępowania
administracyjnego, niezależnie od ustaleń odnoszących się do istoty sprawy. Posiadanie tego interesu umożliwia zatem Skarżącej poddanie w/w ustaleń kontroli instancyjnej (tj. w pierwszej kolejności skuteczne wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji).
4. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku SKO rozpozna odwołanie Skarżącej od decyzji Wójta co do meritum.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1
pkt 1 lit.c oraz art.200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI