II SA/Rz 465/25

II SA/Rz 465/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 31 § 1 i 2, art. 31 § 3 w zw. z art. 10, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 2024 r. nr SKO.415/239/2024 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dni 15 kwietnia 2024 r. nr AR-P.6730.1051.2023.JB2; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z siedzibą w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Stowarzyszenia "[...]" (dalej: "Stowarzyszenie" lub "skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 27 czerwca 2024 r. nr SKO.415/239/2024, wydane w przedmiocie odmowy dopuszczania do udziału w postępowaniu, w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z dnia 19 lutego 2024 r. Stowarzyszenie "[...]" w R. wystąpiło do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") o dopuszczenie go do udziału we wszystkich wszczętych postępowaniach w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy m.in. dla działek [...] obr. [...] położonych w R., uzasadniając swoje żądanie celami regulaminowymi Stowarzyszenia. We wniosku wskazano, że przedmiot działania Stowarzyszenia obejmuje między innymi reprezentację właścicieli oraz użytkowników i mieszkańców nieruchomości zlokalizowanych w obrębie osiedla Z. i okolic przed organami administracji publicznej, władzami samorządowymi oraz innymi instytucjami, w sprawach związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, planowaniem i realizacją infrastruktury technicznej, w tym sieci uzbrojenia terenu, odprowadzaniem wód opadowych oraz planowaniem i realizacją dróg dojazdowych. W ocenie stowarzyszenia za dopuszczeniem do udziału w przedmiotowych postępowaniach przemawia również interes społeczny, wyrażający się w reprezentowaniu interesów mieszkańców nieruchomości sąsiednich w stosunku do tych, w obrębie których planowane mogą być realizacje zamierzeń inwestycyjnych.
Następnie w piśmie z dnia 14 marca 2025 r., w odpowiedzi na wezwanie organu do jednoznacznego określenia interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem do prowadzonego przez Prezydenta postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji pn.: parking dla samochodów osobowych wraz z budynkiem obsługi na działkach nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w R., Stowarzyszenie poinformowało m.in., że działa w szczególności w obszarach związanych z gospodarką przestrzenną, planowaniem przestrzenno-urbanistycznym, kształtowaniem obszarów zieleni a także dotyczących zamierzeń planistycznych takich jak uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego lub wydawanie decyzji o warunkach zabudowy. Działalność Stowarzyszenia obejmuje uczestnictwo oraz inicjowanie postępowań w przedmiocie ochrony określonych wartości przestrzeni, racjonalnego jej kształtowania oraz zachowania równowagi pomiędzy elementami naturalnymi oraz istniejąca zabudową a planowanymi na obszarze osiedla Z. i okolic zamierzeniami inwestycyjnymi. Stowarzyszenie zaznaczyło również, że z posiadanych informacji od mieszkańców m.in. właścicieli działek nr [...] czy [...] [...] obr. [...] wynika, że nie zostali oni zawiadomieni o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy, mimo iż działki te winny znaleźć się w obszarze analizowany, bowiem planowana inwestycja bez wątpienia będzie oddziaływać na ww. nieruchomości. W związku z powyższym wniosek Stowarzyszenia pozostaje uzasadniony zarówno celami statutowymi, jak i przemawia za tym interes społeczny.
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr AR-P.6730.1051.2023.JB2, Prezydent odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Organ stwierdził, że ogólne powołanie się na cele statutowe w zakresie ochrony i zachowania istniejącego na obszarze działania Stowarzyszenia ładu architektonicznego nie może być wystarczające. Zdaniem organu, tak sprecyzowany interes społeczny jest zbyt ogólny i w istocie może być przyporządkowany do każdego postępowania administracyjnego w sprawie wydania warunków zabudowy na obszarze osiedla Z. w R. Stowarzyszenie nie wykazało w sposób jednoznaczny krótko i długofalowych nieodwracalnych negatywnych następstw, jakie mogłyby nastąpić w przypadku realizacji inwestycji, która z założenia nie powoduje znaczącej ingerencji w ład przestrzenny i nie rzutuje znacząco na krajobraz miasta.
Stowarzyszenie wniosło zażalenie na powyższe postanowienia Prezydenta, w którym ponowiło dotychczasową argumentację. Zdaniem Stowarzyszenia niezrozumiałym jest oczekiwanie organu, że bez zapoznania się z procedowanym wnioskiem o określenie warunków zabudowy zostaną wskazane konkretne "krótko jak i długofalowe nieodwracalne negatywne następstwa" budowy przedmiotowej inwestycji. Sama nazwa planowanej inwestycji, tj. "parking dla samochodów osobowych wraz z budynkiem obsługi na działkach nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w R." nie daje możliwości precyzyjnego odniesienia się do poszczególnych parametrów, które wpływają chociażby na takie aspekty jak ład urbanistyczny czy potencjalne immisje. Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że zupełnie inną ingerencję będą miały inwestycje podziemne, naziemne czy wielopoziomowe. Dodatkowo ilość planowanych miejsc postojowych będzie różnie wpływać chociażby na takie parametry jak hałas, immisje związane ze spalinami, dojazdem do posesji sąsiednich czy kwestii udziału powierzchni zabudowy w stosunku do terenu biologicznie czynnego. Bardzo istotnym aspektem w kontekście ochrony interesu społecznego jest chociażby planowany sposób użytkowania, czy inwestycja miałaby mieć charakter całodobowy a może określone godziny otwarcia.
W wyniku rozpoznania zażalenia, Kolegium opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 27 czerwca 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art 144 oraz art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.
SKO na wstępie omówiło podstawy prawne wydanego postanowienia, wskazując, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest od spełnienia przez nią dwóch przesłanek, tj. powinno być uzasadnione "celami statutowymi tej organizacji i powinien za tym "przemawiać interes społeczny". Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta, że Stowarzyszenie nie wykazało istnienia konkretnego związku pomiędzy swoimi celami statutowymi, a przedmiotem postępowania. W szczególności Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło możliwości negatywnego oddziaływania na ład architektoniczny osiedla Z. projektowanej inwestycji.
W ocenie organu odwoławczego subiektywne przekonanie danej organizacji społecznej o potrzebie kontroli danego postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie stanowi przesłanki interesu społecznego. Kolegium zaznaczyło, że w ramach postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy ochrona tego interesu gwarantowana jest przez odpowiednie przepisy prawa, a organizacja społeczna nie może w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. żądać dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym celem prowadzenia kontroli tych postępowań, ponieważ kompetencje w zakresie zgodności z prawem prowadzonych w tego rodzaju sprawach postępowań i wydawanych w tychże postępowaniach rozstrzygnięć, posiadają właściwe organy wyższego stopnia nad organem pierwszej instancji oraz sądy administracyjne. Również okoliczność dotycząca nie uwzględnienia interesów właścicieli określonych nieruchomości nie uzasadnia dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, bowiem osoby te mogą realizować własny interes prawny w ramach przysługujących im środków prawnych i instytucji procesowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Stowarzyszenie zarzuciło organowi naruszenie:
art. 31 § 1 i 2 k.p.a., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia Prezydenta o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu i błędne przyjęcie, że dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie znajduje uzasadnienia z uwagi na interes społeczny;
art. 8 § 1 i 2 k.p.a, poprzez podważenie zasady zaufania do władzy publicznej oraz odstąpienie od utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw przez organy obydwu instancji, ponieważ uprzednio organ I instancji nie czynił żadnych obiekcji i dopuszczał Stowarzyszenie do udziału w postępowaniach o ustalenie warunków zabudowy, zaś żadne okoliczności nie przemawiały za tym, aby w niniejszej sprawie odstąpić od takiej praktyki;
naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej, gdyż z uwagi na wydane postanowienia organów, Stowarzyszenie legalnie działające i zarejestrowane, nie może pełnić swoich regulaminowych celów;
art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niedopuszczalną arbitralność w ocenie zgromadzonych dowodów, brak uwzględnienia całości materiału, w szczególności zaś zlekceważenie argumentów wniosku Stowarzyszenia, a co za tym idzie, niezasadne uznanie przez Kolegium, że nie zrealizowana została przesłanka wykazania interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia w postępowaniu;
art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 9 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia nie spełniającego podstawowych wymogów przewidzianych dla tego typu aktu administracyjnego, w szczególności bez odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w treści zażalenia, co stanowi również naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli oraz zasady informowania stron, a także poprzez brak rozpatrzenia wszystkich, istotnych elementów stanu faktycznego sprawy oraz brak wystarczającego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, pominięcie przez organ faktu, że Stowarzyszenie było i nadal pozostaje uczestnikiem postępowań o warunki zabudowy w sprawach analogicznych do prowadzonej, oraz że wielokrotnie było dopuszczane do udziału w takich postępowaniach i nie zachodzą żadne przesłanki negatywne przemawiające za odstąpieniem od dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tego typu postępowaniach.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie postanowienia SKO i poprzedzającego je postanowienia Prezydenta, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podtrzymało dotychczasową argumentację. Podniosło również, że SKO nie tylko nie wyjaśniło co w jego ocenie należy rozumieć pod pojęciem interesu społecznego, ale ad hoc powołując się na uregulowania ogólne wskazało, mimo argumentacji wniosku i zażalenia, że Stowarzyszenie takiego interesu społecznego nie wykazało. Stowarzyszenie podniosło, że organy nie sprecyzowały swoich oczekiwań co do tego, co należy w ich ocenie rozumieć pod pojęciem interesu społecznego. Nadto na podstawie treści uzasadnień wydanych postanowień niemożliwe jest rozeznanie, jakie argumenty w istocie stały za odmową dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Faktem jest, że organ nie ma obowiązku poszukiwać interesu społecznego za organizację społeczną, natomiast ma obowiązek sprecyzować swoje oczekiwania co do wniosku organizacji, tak żeby w przypadku wydania decyzji/postanowienia niezgodnego ze stanowiskiem tej organizacji - posiadała ona wiedzę na temat przyczyn takiego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to
Przedmiotem kontroli WSA Stowarzyszenie uczyniło postanowienie SKO o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta o odmowie dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez ten Organ w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "parking dla samochodów osobowych wraz z budynkiem obsługi na działkach nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w R.".
Organy obu instancji w zakończonym postępowaniu zastosowały wobec wniosku Stowarzyszenia w sposób negatywny art. 31 § 1 i 2 K.p.a. Przytoczony przepis daje podstawy określenia formalnych i materialnoprawnych przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się już postępowaniu. Otóż według art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. O sposobie rozstrzygania przez Organ o wniosku Stowarzyszenia, stanowi z kolei treść art. 31 § 2 K.p.a. W myśl wyrażonych w nim intencji ustawodawcy, organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Odmowa dopuszczenia organizacji do udziału w toczącym się postępowaniu ma ten skutek, że wnioskodawca w relacji z organem nie będzie mógł powoływać się na przepisy o stronach postępowania, żądając dla przykładu zapewnienia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu - art. 31 § 3 w zw. z art. 10 K.p.a.
Z przytoczonych regulacji K.p.a. wynika w sposób jednoznaczny konieczność wykazania przez wnioskodawcę dwóch wymogów warunkujących uwzględnienie złożonego żądania o dopuszczenie. Otóż podanie organizacji o dopuszczenie do trwającego postępowania powinno zostać uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, i po drugie - za jej udziałem winien przemawiać interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, co oznacza, że w sytuacji niespełnienia chociażby jednej z nich, organ administracji powinien odmówić żądaniu organizacji społecznej, w tym m.in. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Nie jest przy tym wystarczające do uwzględnienia wniosku odwoływanie się przez organizację tylko do jej celów statutowych; za konieczne w tym aspekcie uznać należy istnienie konkretnej potrzeby społecznej przekonującej do poszerzenia podmiotów postępowania o czynnik społeczny. W razie gdy między celami statutowymi organizacji społecznej a materialnoprawnym przedmiotem sprawy nie ma prawnego związku, brak jest przesłanki dopuszczenia tej organizacji na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym sprawy innej osoby (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 24 października 2013 r., sygn. IV SA/Po 767/13, LEX nr 1391071).
Rozpatrując te aspekty szerzej dodać należy, że udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym ma w świetle art. 31 § 1 K.p.a. służyć realizacji postulatów społecznej kontroli wykonywania administracji publicznej. Dlatego nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który należy do tzw. klauzul generalnych, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Kluczowe zwłaszcza w kontekście przedmiotu spraw o ustalenie warunków zabudowy jawi się ustalenie, że nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które na skutek materializacji przedsięwzięcia mogą zaistnieć. Decyzja o warunkach zabudowy jest aktem administracyjnym, który wiąże organ administracji architektoiniczno - budowlanej, zaś jego konsekwencje mogą być rozpatrywane wyłącznie w kontekście przyszłego kształtu planowanej inwestycji. Dlatego organizacja społeczna winna podać takie okoliczności dotyczące konkretnej sprawy administracyjnej ustalenia warunków zabudowy, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bądź też, że zasadne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu lub wszczęcie postępowania może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13; z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13). Dlatego nie sposób zaprzeczyć, że wnioskodawca może starać zagwarantować sobie udział w postępowaniu poprzez nawiązanie do istnienia określonych rzeczywistych zdarzeń objętych przedmiotem sprawy administracyjnej a w konsekwencji także objętych przedmiotem rozstrzygnięcia organy, które będą świadczyć o konieczności udziału w nim czynnika społecznego.
WSA przyjmując podany wyżej sposób rozumienia art. 31 § 1 i 2 K.p.a. zobligowany był do potwierdzenia zarzutów skargi Stowarzyszenia, które zasadnie podnosi wieloaspektowe naruszenie tej regulacji prawnej z wpływem na negatywnie ukształtowany w postanowieniach wynik sprawy w postaci odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu.
W pierwszej kolejności zważyć należało na przedmiot prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego w postaci ustalenia na wniosek inwestora warunków zabudowy na zamierzenie inwestycyjne o nazwie: "parking dla samochodów osobowych wraz z budynkiem obsługi na działkach nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w R.". Z treści regulaminu Stowarzyszenia wynika w szczególności, że jego celem jest podejmowanie czynności prawnych służących ochronie istniejącego ładu architektonicznego, w tym udział i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz kształtowanie ładu przestrzennego w szczególności w zakresie gospodarki przestrzennej i planowania przestrzennego, urbanistycznego, ochrona walorów architektoniczno-urbanistycznych na obszarze osiedla Z. i okolic w R. w szczególności w zakresie gospodarki przestrzennej, planowania przestrzenno-urbanistycznego, kształtowania obszarów zieleni w tym zieleni urządzonej, ochrony obiektów o charakterze zabytkowym, obszarów rekreacyjnych oraz kwestii związanych z uchwaleniem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wydawaniem decyzji o warunkach zabudowy, podejmowanie czynności dotyczących podmiotów związanych z organizacją użytkowania przestrzeni na obszarze osiedla Z. i okolic. Zatem Skarżąca wykazała spójność swych celów statutowych z przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego na wniosek w tej sprawie o ustalenie warunków zabudowy - art. 31 § 1 K.p.a.
Nie umknęło uwadze Sądu, iż Organ I instancji pismem z dnia 27 lutego 2024 r. (k. 13) wezwał Stowarzyszenie, aby w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania jednoznacznie określiło interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem tej Organizacji do prowadzonego przez Prezydenta postępowania administracyjnego. W odpowiedzi Wnioskodawca pismem z dnia 14 marca 2024 r. (k. 15) wskazał, że aspektem związanym z ochroną istniejącego na terenie planowanej inwestycji ładu przestrzennego będzie kwestia istotnego oddziaływania na położone w okolicy sąsiednie nieruchomości, w tym zabudowane budynkami mieszkalnymi. Dotyczy to działek [...] czy [...], obr. [...].
Co istotne, ich właściciele nie zostali powiadomieni o toczącym się postępowaniu, chociaż planowana inwestycja pn. "parking dla samochodów osobowych wraz z budynkiem obsługi na działkach nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w R." bez żadnych wątpliwości będzie oddziaływać na ww nieruchomości. Wskazano, iż dostęp do drogi w przypadku przynajmniej części nieruchomości odbywać się będzie poprzez wspólny zjazd istniejący z serwisowej drogi (w zarządzie MZD) w pasie drogowym drogi krajowej nr [...]. Parking dla samochodów osobowych wraz z budynkiem obsługi spowoduje wzrost natężenia ruchu co zmniejszy przepustowość ulicy dojazdowej a co za tym idzie, zwiększy uciążliwość w zakresie dojazdu do wskazanych nieruchomości.
Przedmiot prowadzonego postępowania oraz brak uwzględnienie właścicieli działek, którzy posiadają bezsprzeczny interes prawny aby być uznanym jako strona przedmiotowego postępowania dowodzą – zdaniem skarżącego – że prowadzone przez Stowarzyszenie działania mające na celu szeroko rozumianą kontrolę społeczną są uzasadnione.
Skarżące Stowarzyszenie uzasadniało, że z tych m.in. przyczyn przedmiot prowadzonego postępowania będzie potencjalnie oddziaływał na aspekty chronione mocą art. 7 K.p.a., tj. interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dlatego tym bardziej zasadnym jest wg Stowarzyszenia, aby w imieniu społeczeństwa mógł wystąpić podmiot utworzony dla celów ochrony planowania i ładu przestrzennego. Argumentowano także, że Stowarzyszenie poprzez udział we wszczętym postępowaniu będzie w stanie zareagować na próby realizacji przedsięwzięcia bez uwzględnienia interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości i koniecznych rozwiązań komunikacyjnych.
Zarówno Organ i jak i II instancji odpowiadając na powyższe motywy wniosku uznały zaś, że cele statutowe Stowarzyszenia jak również niewskazanie jednoznacznego celu społecznego nie przemawiają za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Jego podanie zostało ich zdaniem uzasadnione wyłącznie partykularnymi interesami mieszkańców osiedla. To stanowisko jest błędne, bowiem interesu społecznego o jakim mowa w art. 31 § 1 K.p.a. nie można rozumieć wyłącznie w kategoriach korzyści i wartości jedynie większej społeczności obejmującej ogół ludności bądź wielkich grup społecznych, przed wszystkim wspólnoty państwowej. Należy zgodzić z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, według której organy nie powinny dopatrywać się przeszkód w tym, aby jako interes społeczny kwalifikować interesy mniejszych społeczności, jak interes mieszkańców dzielnicy czy też osiedla. Jest prawdą, że interes społeczny pozostaje w opozycji do interesu poszczególnych jednostek (interes indywidualny), nie można jednak rozumieć interesu społecznego jedynie w kategoriach interesu państwa czy społeczności globalnej, obejmującej ogół społeczeństwa lub wielkie grupy społeczne (zob. wyrok WSA w Krakowie z 31.10.2016 r., II SA/Kr 1002/16, LEX nr 2162395, wyrok NSA z 13.12.2017 r" II OSK 562/17, LEX nr 2441375, wyrok WSA w Łodzi z 11.04.2024 r., II SA/Łd 88/24, LEX nr 3710688, wyrok WSA w Rzeszowie z 11.05.2022 r., II SA/Rz 2/22, LEX nr 3347563.). To spojrzenie wydaje się szczególnie zasadne na gruncie spraw dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego, bowiem w myśl ustawowej definicji interesu publicznego z art. 2 pkt 4 u.p.z.p., należy pod tym pojęciem rozumieć uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Ustawodawca tak kształtując pojęcie interesu publicznego zobligował organy stosujące przepisy u.p.z.p,, aby w swych działaniach kierowały się nie tylko potrzebami ogółu społeczeństwa ale także potrzebami lokalnych społeczności. Należy tu dodać, iż odwoływanie się do pojęcia interesu publicznego jest w pełni usprawiedliwione, gdyż jest ono w istocie tożsame z dawniej używanym w prawodawstwie pojęciem interesu społecznego (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2012 r., s. 276).
Niezależnie od powyższej oceny wydane przez Organy postanowienia negatywne są nieprawidłowe, bowiem Stowarzyszenie w swych wyjaśnieniach nie wskazywało, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji przy ul. [...], miało na celu kontrolę społeczną działań Prezydenta wyłącznie ze względu na interes mieszkańców tej ulicy czy tylko mieszkańców osiedla Z. Wnioskodawca starał się w swej argumentacji zwracać uwagę na konkretne aspekty inwestycji, jak w szczególności potencjalne problemy komunikacyjne po zrealizowaniu parkingu, które mieszczą się w obszarze szerokiego zainteresowania społecznego, do którego zaliczają się przecież sprawy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.
Poza tym nie ulega też wątpliwości, że wnioskujące Stowarzyszenie wskazało w sposób konkretny i w nawiązaniu do klauzuli generalnej interesu społecznego, na potencjalność naruszenia w wyniku prowadzonego postępowania wartości chronionych przepisami u.p.z.p.
Skarżący pomimo braku możliwości wglądu do akt prowadzonego postępowania podjął próbę wykazania wpływu planowanej inwestycji na ład urbanistyczny, kształtowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz immisje związane z jej realizacją w tym m.in. zwiększenie hałasu, spaliny, uciążliwości związane z dojazdem do posesji właścicieli działek sąsiednich.
Zarzucił, że ul. [...] nie posiada chodnika ani ścieżki rowerowej a zwiększenie ruchu samochodowego w tym miejscu wpłynie na diametralne zmniejszenie bezpieczeństwa mieszkańców osiedla Z.
Z uwagi na powstały w tej części osiedla punkt przeładunkowy przy ul. [...] mieszkańcy Z., w tym przede wszystkim Ci, których posesje znajdują się przy ul. [...] oraz ul. [...] już zmagają się z uciążliwościami jakie powodują tiry jeżdżące pod ich oknami. Z uwagi na brak wystarczającej infrastruktury są oni narażeni na niebezpieczeństwo.
Powstałe zagrożenie dla życia i/lub zdrowia mieszkańców skłoniło członków Stowarzyszenia do rozmów z Władzami Miasta [...]. Skutkiem powyższego jest instalacja progów zwalniających przy ul. [...] oraz drodze serwisowej prowadzącej m.in. do szkoły a także planowana realizacja chodnika przy ul. [...]. Kolejne działania Stowarzyszenia nakierowane są na wyegzekwowanie od Włodarzy budowy zjazdu z drogi krajowej nr [...] będącej w Zarządzie MZD w R. do rozwijającej się strefy ekonomicznej przy ul. [...].
Przedmiotowe działanie ma na celu wyeliminowanie ruchu samochodów ciężarowych z osiedla domów jednorodzinnych na Z.
Tym samym realizacja kolejnej inwestycji powodującej wzrost natężenia ruchu w tej części miasta budzi uzasadnione obawy mieszkańców w konsekwencji czego Stowarzyszenie "[...]" podejmuje próby działania w celu zapewnienia rozsądnego zagospodarowania przestrzennego przy zachowaniu wszelkich zasad bezpieczeństwa mieszkańców osiedla Z.
Dlatego Sąd zgadza się z przytoczonymi wyżej twierdzeniami skargi, że wskazana w piśmie Stowarzyszenia argumentacja czyni zadość wymogom wskazania konkretnych okoliczności faktycznych jak i prawnych, które świadczą o tym, że organizacja społeczna, której celem statutowym jest ochrona ładu przestrzennego, powinna brać udział we wszczętym postępowaniu.
Powyższe okoliczności świadczą dobitnie o tym, że Organy I i II instancji przy wydawaniu swych postanowień o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu naruszyły przepisy o postępowaniu wyjaśniającym w postaci art 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 31 § 1 K.p.a. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Z materiału dowodowego wynikało bowiem, że Stowarzyszenie wykazało motywy za tym, że jego cele statutowe uzasadniały złożone żądanie dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu oraz wskazało na konkretne aspekty prowadzonej sprawy administracyjnej ustalenia warunków zabudowy na wniosek w/w Spółki, które świadczyły o tym, że organizacja jako reprezentant interesu społecznego powinna w tym postępowaniu uczestniczyć, starając się poprzez ten udział zagwarantować dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych, rzutujących na zachowanie ładu w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stwierdzone naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 31 § 1 K.p.a., zadecydowały o konieczności uwzględnienia złożonej skargi, a tym samym o konieczności ponownego odniesienia się do żądania Stowarzyszenia, przy uwzględnieniu oceny prawnej dotychczasowych działań Organów wyrażonych przez Sąd w niniejszym wyroku (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z 11 czerwca 2024r., II SA/Rz 167/24, dost. baza CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych przyczyn zadecydowano o uwzględnieniu skargi w oparciu o art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 P.p.s.a. i obejmuje kwotę pokrytego przez Stowarzyszenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.