IV SA/Wa 178/12

IV SA/Wa 178/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-03-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2012-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik
Aneta Dąbrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Symbol z opisem
6135 Odpady
Sygn. powiązane
II OSK 1677/12 - Wyrok NSA z 2013-07-31
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi C. S.A. z siedzibą w O. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odpadów I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. uchyla postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...]; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej C. S.A. z siedzibą w O. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] października 2008r. - zaskarżonym skargą przez C. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (obecne o statusie spółki akcyjnej i siedzibie w O.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) uchylił własne postanowienie z [...] sierpnia 2008r.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (zwany dalej: Inspektorem) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego wwozu do Polski zużytych kartridży do drukarek sprowadzonych z kanadyjskiej formy G. (zwanej dalej: Wysyłającym) do polskiej formy C. sp. z o.o. (zwanej dalej: Odbiorcą) w celu regeneracji, zatrzymanych podczas kontroli celnej w porcie lotniczym w W.
1. Inspektor postanowieniem z [...] sierpnia 2008r. - na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów [(Dz. U. Nr 124,poz. 859) - dalej w skrócie: u.m.p.o.] w zw. z art. 24 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów [(Dz. U. L 190 z 12.07.2006r., str. 1-98) - zwanego dalej: rozporządzeniem] oraz art. 9 Konwencji Bazylejskiej - wezwał Wysyłającego - jako podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia wysyłki zużytych kartridży do drukarek nielegalnie przywiezionych do Polski (kod GC 020) do zastosowania procedur określonych w art. 9 Konwencji Brazylijskiej przez powrotny wywóz odpadów do kraju wysyłki w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia.
2. Inspektor postanowieniem z [...] sierpnia 2008r. - na podstawie art. 25 ust. 1 u.m.p.o. w zw. z art. 24 rozporządzenia - wezwał C. sp. z o.o. - jako odbiorcę zużytych kartridży do drukarek, sprowadzonych nielegalnie z K. z firmy Wysyłającego:
1) do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 1 rozporządzenia przez zagospodarowanie odpadów na terenie kraju;
2) zobowiązał do zagospodarowania kartridży w procesie odzysku prowadzonym w procesie produkcji zamiennych wkładów do drukarek, który ma miejsce na terenie Odbiorcy - określając termin zagospodarowania odpadów na 30 dni od daty otrzymania postanowienia.
Odbiorca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie z [...] sierpnia 2008 r., żądając stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości, a w przypadku braku podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, o jego uchylenie w całości oraz przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił: naruszenie prawa materialnego przez:
1) błędną wykładnię art. 1 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów [(Dz. U. L 114 z 27.04.2006, str. 9-21) - zwanej dalej: dyrektywą] w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia, polegającą na przyjęciu, że pojemniki na tusze, wysłane do Polski przez Wysyłającego na zamówienie skarżącej, stanowią odpady;
2) błędną wykładnię art. 24 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w zw. z art. 25 ust. 1 u.m.p.o., polegającą na przyjęciu, że w przypadku, gdy odpowiedzialność za nielegalny przywóz odpadów do Polski ponosi wysyłający odpady, pochodzący z państwa trzeciego, Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest uprawniony do nałożenia obowiązków określonych w tych przepisach na odbiorcę odpadów;
oraz naruszenie przepisów postępowania:
3) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: K.p.a.) przez zaniechanie ustalenia, czy skarżący ma techniczne możliwości zagospodarowania pojemników na tusze w sposób opisany w sentencji zaskarżonego postanowienia w ciągu 30 dni od jego doręczenia;
4) art. 16 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 i art. 126 oraz art. 8 K. p. a. polegające na wydaniu zaskarżonego postanowienia w sprawie rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r.;
5) art. 124 § 1 w zw. z art. 9 K. p. a. przez zaniechanie zamieszczenia w zaskarżonym postanowieniu pouczenia, że na postanowienie służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
3. Inspektor postanowieniem z [...] października 2008r. - na podstawie art. 54 § 3 P. p. s. a. - uwzględnił w całości skargę, uchylając postanowienie z [...] sierpnia 2008r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 63 ust 2 rozporządzenia do 31 grudnia 2012 r. wszelkie przemieszczenia odpadów z załącznika III przeznaczonych do odzysku, kierowane do Polski, podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, przewidzianej w przepisach tytułu II. Transgraniczne przemieszczanie odpadów nie zostało zgłoszone właściwym organom kraju wysyłki, tranzytu i przeznaczenia, a zatem było przemieszczaniem nielegalnym. Odpowiedzialność za nielegalny transport spoczywa na Wysyłającym, który nie dokonał zgłoszenia, chociaż był do tego zobowiązany zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz Konwencji Bazylejskiej. W związku z powyższym w dniu [...] sierpnia 2008 r. organ wystosował do właściwych władz k. zawiadomienie o nielegalnym przemieszczeniu odpadów oraz wydał postanowienie zobowiązujące Wysyłającego do powrotnego wywozu zużytych kartridży do K. W odpowiedzi właściwy urząd k. stwierdził, iż procedury OECD i Konwencji Bazylejskiej, które zobowiązują państwo wysyłki do zorganizowania powrotnego wywozu odpadów, nie mają zastosowania. Mając powyższe na uwadze oraz perspektywę długich negocjacji ze stroną k., a także koszty ponoszone przez skarżącą, w dniu [...] sierpnia 2008 r. Inspektor wydał postanowienie o treści wyżej przedstawionej.
Dalej organ wskazał, że po przeanalizowaniu skargi uznał za uzasadnione dwa zarzuty, tj. zarzut błędnego zastosowania art. 25 ust. 1 u.m.p.o. w zw. z art. 24 rozporządzenia, polegający na przyjęciu, że w przypadku, gdy odpowiedzialność za nielegalny przywóz odpadów do Polski ponosi wysyłający z państwa trzeciego, organ jest uprawniony do nałożenia obowiązków określonych w tych przepisach na odbiorcę odpadów oraz zarzut naruszenia art. 16 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 i art. 16 oraz art. 8 K. p. a., polegający na wydaniu zaskarżonego postanowienia w sprawie rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem z [...] sierpnia 2008r. Natomiast za nieuprawnione organ uznał trzy pozostałe zarzuty, w tym zarzut błędnej wykładni art. 1 ust. 1 lit. a dyrektywy w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia, polegający na uznaniu zużytych pojemników na tusz do drukarek za odpady. Organ zaznaczył jednocześnie, że nieuznanie za zasadne powyższych zarzutów zawartych w skardze na postanowienie z [...] sierpnia 2008 r. nie ma wpływu na uznanie całej skargi za zasadną.
C. sp. z o.o. na postanowienie z [...] października 2008r. wniosła skargę i zażądała stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i z art. 126 K. p. a., a w przypadku uznania, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, o jego uchylenie w całości oraz o przyznanie skarżącej
zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie:
1) art. 54 § 3 P.p.s.a., polegające na przyjęciu, że pomimo uznania części zarzutów skarżącej za nieuzasadnione możliwe było uwzględnienie skargi w całości. Uwzględnienie skargi w całości oznacza uznanie za uzasadnione wszystkich zarzutów i wniosków skargi oraz podstawy prawnej wskazanej przez skarżącego. Skoro organ uwzględnił tylko niektóre zarzuty podniesione przez skarżącą w skardze na postanowienie z [...] sierpnia 2008r., to brak było podstaw do zastosowania art. 54 § 3 P.p.s.a., a organ winien był przekazać skargę do rozpoznania sądowi administracyjnemu;
2) przepisów postępowania przez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 54 § 3 i art. 135 P.p.s.a. i zaniechanie stwierdzenia nieważności postanowienia z [...] sierpnia 2008 r. mimo wystąpienia przyczyny stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Z uzasadnienia postanowienia z [...] października 2008r. wynika, że organ uznał za uzasadniony podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia przepisów art. 16 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 i art. 126 oraz art. 8 K.p.a. polegający na wydaniu postanowienia z [...] sierpnia 2008 r. w sprawie rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 K.p.a. powyższe naruszenie winno stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postanowienia, a nie do jego uchylenia.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska - w odpowiedzi na skargę - zgodził się z zarzutem, że można było stwierdzić nieważność postanowienia z [...] sierpnia 2008r., jednak nie zmieniłoby to w żaden sposób istoty sprawy, tzn. faktu nielegalnego wwozu odpadów na teren Polski i konieczności ich powrotnego wywozu do K. Stwierdzenie nieważności postanowienia, jak i jego uchylenie, spowodowałoby pozostanie w obiegu prawnym postanowienia z [...] sierpnia 2008 r.
Skarżąca w piśmie procesowym z 6 sierpnia 2009 r. podtrzymała wcześniejsze zarzuty.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 sierpnia 2009r. (sygn. akt IV SA/Wa 2103/08) odrzucił skargę, uznając że zaskarżone postanowienie nie podlega kontroli sądu administracyjnego, albowiem tak zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie z [...] sierpnia 2008r. nie są postanowieniami w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2, 3 i § 3 P.p.s.a. Na postanowienie wydawane w trybie art. 25 u.m.p.o. nie służy zażalenie, nie kończy ono postępowania, ani nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Do sądu zaskarżyć można dopiero decyzję wydaną w trybie art. 26 u.m.p.o., która kończy postępowanie administracyjne, w trakcie którego wydawane jest postanowienie w trybie art. 25 u.m.p.o.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 1 marca 2010r. - uwzględniając skargę kasacyjną C. sp. z o.o. wniesioną na powyższe orzeczenie Sądu I instancji - uchylił zaskarżone postanowienie (sygn. akt II OSK 1925/09). Sąd II instancji wskazał, iż jeżeli ustawodawca zdecydował się na etapizację postępowania (w pierwszym rzędzie niezaskarżalne postanowienie, a dopiero w następnym, decyzja administracyjna), to brak podstaw do przyjęcia, że strona wykonując dobrowolnie postanowienie z art. 25 u.m.p.o. i nie dopuszczając tym samym wydania decyzji z art. 26 u.m.p.o., pozbawia się prawa do kwestionowania postanowienia w drodze skargi do sądu administracyjnego lub też że ustawodawca określonym uregulowaniem ją tego prawa pozbawił.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 maja 2010r. oddalił skargę stwierdzając, że zaskarżone postanowienie Inspektora z [...] października 2008r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obiegu prawnego (sygn. akt IV SA/Wa 601/10) Jak podano w uzasadnieniu ww wyroku o tym, czy przesłanki art. 54 § 3 P.p.s.a., zostały spełnione, przesądza kontekst żądania zawartego w skardze. W zasadzie przez "uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty sprawy, chyba że skarżący wyraźnie wskazuje, że chodzi mu o inne rozstrzygnięcie. Za zgodne z dyspozycją omawianego przepisu należy więc uznać uchylenie zaskarżonego aktu, jeżeli takie żądanie zostało zawarte przez stronę w skardze. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z [...] października 2008 r. nie uznał wprawdzie za zasadne wszystkich zarzutów skarżącej na postanowienie z [...] sierpnia 2008 r. (zawartych w pierwotnej skardze), to jednak samo rozstrzygnięcie organu o uchyleniu na podstawie art. 54 § 3 P. p. s. a. własnego postanowienia z [...] sierpnia 2008 r. jest zgodne z żądaniem skarżącej. W pierwotnej skardze zawarto bowiem alternatywne żądania stwierdzenia nieważności postanowienia z [...] sierpnia 2008 r. z uwagi na wydanie w sprawie dwóch wzajemnie wykluczających się postanowień co do istoty sprawy (z [...] sierpnia 2008 r. i z [...] sierpnia 2008 r.), tj. naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 K. p. a.) oraz w przypadku braku podstaw do stwierdzenia nieważności - uchylenia postanowienia z [...] sierpnia 2008 r. W tym kontekście, w związku z zawarciem w skardze alternatywnego żądania uchylenia postanowienia z [...] sierpnia 2008r., nie można uznać, że zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu z [...] października 2008 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obiegu prawnego.
C. sp. z o.o., działająca za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła skargą kasacyjną powyższy wyrok, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:
1) prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 54 § 3 P.p.s.a. polegające na przyjęciu, że Inspektor postępując zgodnie z żądaniem skargi, ale nie podzielając jednocześnie wszystkich zawartych w niej zarzutów i przytoczonej na ich uzasadnienie argumentacji, uwzględnił skargę w całości;
2) przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., polegające na niezastosowaniu, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, środka określonego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mimo że zaskarżone postanowienie organu wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 54 § 3 P.p.s.a.
Opierając się na podniesionych zarzutach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania od organu. Zaś w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w istocie pozbawił skarżącego możliwości oceny przez Sąd tych zarzutów zawartych w skardze na postanowienie z [...] sierpnia 2008 r., które nie zostały uznane za zasadne przez organ, co może mieć negatywne konsekwencje dla skarżącego. Szczególnie istotny dla skarżącego jest zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 lit. a dyrektywy w zw. rozporządzenia, polegający na przyjęciu, że pojemniki na tusze, wysłane do Polski z K., na zamówienie skarżącej stanowią odpady. W oparciu bowiem o przepis art. 32 ust. 1 u.m.p.o. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska we września 2008 r. wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za sprowadzanie do Polski odpadów w postaci zużytych kartridży do drukarek. Nielegalność przywozu odpadów jest istotną przesłanką decyzji o wymiarze kary pieniężnej, przy czym rozstrzygnięcie tej kwestii należy do Inspektora. Kwestia, czy przywóz spornych pojemników na teren Polski stanowił nielegalny przywóz odpadów, stanowi zatem zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., od którego rozstrzygnięcia zależy wynik postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Z tego względu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tym samym wyjaśnienia czy sprowadzone przez skarżącą kartridże stanowią odpad w rozumieniu obowiązujących przepisów.
Dalej wskazano, że w toku postępowania przed Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska zostały wydane dwa postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty: pierwsze postanowienie z [...] sierpnia 2008 r., adresowane do Wysyłającego, nakazujące wywóz spornych pojemników z Polski do K. oraz drugie postanowienie z [...] sierpnia 2008 r., adresowane do skarżącej. Skarżąca wniosła skargę na obydwa postanowienia, w każdej ze skarg zarzucając, że organ dokonał błędnej wykładni wskazanych powyżej przepisów przez przyjęcie, iż sporne pojemniki stanowią odpady. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2010r. (sygn. akt IV SA/Wa 1772/10) oddalił skargę na postanowienie z [...] sierpnia 2008 r., przyjmując, że skarżąca nie był stroną postępowania, w którym postanowienie to zostało wydane, ponieważ nie była adresatem zaskarżonego postanowienia. Natomiast skarga na postanowienie z [...] sierpnia 2008 r. nie została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponieważ organ uchylił to postanowienie [...] października 2008 r. w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. W tej sytuacji zaskarżony niniejszą skargą kasacyjną wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 601/10) odbiera skarżącemu możliwość kwestionowania ustaleń organu co do uznania spornych kartridży za odpad, czego dalszą konsekwencją będzie wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 32 ust. 1 u.m.p.o.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 grudnia 2011r. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi (sygn. akt II OSK 1953/10). Sąd II instancji za zasadny uznał pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazał, iż przez uwzględnienie skargi w całości w trybie art. 54 par 3 P.p.s.a. należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty sprawy, co obejmuje uznanie zasadności zarzutów oraz wniosków oraz wskazanej podstawy prawnej skargi. Oznacza to, że uwzględnienie skargi w całości oznacza uznanie zasadności wszystkich zarzutów skargi i uczynienie zadość żądaniom skarżącego w kontekście powyższego zakresu uwzględnienia zarzutów. Zatem brak możliwości zastosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. przez organ administracji i podjęcie decyzji w trybie autokontroli, jeżeli organ nie podziela niektórych zarzutów. W świetle powyższego uznano za trafny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na to, iż nieuwzględnienie wszystkich zarzutów nie wypełnia treści normatywnego pojęcia "uwzględnienie skargi w całości". Zasadność skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przez Sąd I instancji art. 54 § 3 P.p.s.a. w aspekcie nieuwzględnienia w postanowieniu autokontrolnym wszystkich zarzutów skargi powoduje, że Sąd ten, ponownie rozpoznając skargę na postanowienie autokontrolne, będąc w ramach art. 190 P.p.s.a związanym wykładnią dokonaną przez niniejszy Skład Orzekający NSA, winien w efekcie, na gruncie art. 134 § 1 P.p.s.a., dokonać oceny prawnej zasadności zarzutów "pierwotnej" skargi wniesionej na postanowienie z [...] sierpnia 2008 r., w ramach której podniesionych zostało pięć zarzutów, w tym zarzut dokonania przez organ błędnej wykładni terminu "odpady".
Stanowisko zawarte w skardze skarżąca uzupełniła w piśmie procesowym z 14 marca 2012r.
Pełnomocnicy organu obecni na rozprawie, która odbyła się 20 marca 2012r., podali iż sporne kartridże zostały wywiezione do K. i podtrzymali stanowisko, iż podmiotem odpowiedzialnym za nielegalne przemieszczenie kartridży jest Wysyłający, a nie skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - ponownie rozpoznając sprawę - zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, zgodnie z art. 190 P.p.s.a. związany wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 grudnia 2011r. (sygn. akt II OSK 1953/10), doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji uznał, iż postanowienie Głównego
Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2008r. i postanowienie z [...] sierpnia 2008r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Po pierwsze - jak wynika z przedstawionego stanu sprawy - zaskarżone postanowienie z [...] października 2008r. Inspektor wydał na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. Stosownie do art. 54 § 3 P.p.s.a. organ, którego działanie zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości [...]. W ocenie Sądu Inspektor zastosował tę instytucję procesową wbrew brzmieniu powyższej regulacji prawnej. Otóż w skardze na postanowienie z [...] sierpnia 2008r., której uwzględnienie w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. spowodowało wydanie postanowienia z [...] października 2008r., sformułowano pięć zarzutów. Dwa z nich (naruszenie art. 25 ust. 1 z u.m.p.o. i naruszenie art. 16 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 i art. 8 K.p.a.) zostały uwzględnione przez organ w trybie autokontroli i stały się podstawą uchylenia postanowienia z [...] sierpnia 2008 r., co było alternatywnym (obok stwierdzenia nieważności) żądaniem skargi skierowanej do Sądu I instancji. Pozostałe trzy zarzuty w postanowieniu będącym wynikiem autokontroli nie zostały uwzględnione, co - w ocenie organu - nie miało wpływu na uznanie całej skargi za zasadną. Tymczasem zgodnie z oceną dokonaną przez Sąd II instancji w wyroku z 2 grudnia 2011r. uwzględnienie skargi w całości, czyli w trybie art. 54 § 4 P.p.s.a. to uwzględnienie skargi co do istoty sprawy, co obejmuje uznanie zasadności zarzutów i wniosków oraz wskazanej podstawy prawnej skargi. Oznacza to, że uwzględnienie skargi w całości oznacza uznanie zasadności wszystkich zarzutów skargi i uczynienie zadość żądaniom skarżącego w kontekście powyższego zakresu uwzględnienia zarzutów. Zatem brak możliwości zastosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. przez organ administracji i podjęcie decyzji w trybie autokontroli, jeżeli organ nie podziela niektórych zarzutów. W świetle powyższego należało uznać za trafny zarzut skargi wniesionej na postanowienie z [...] października 2008r. w zakresie naruszenia art. 54 § 3 P.p.s.a. i jako naruszające prawo je uchylić.
Po drugie Sąd korzystając z uprawnień jakie dają mu art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. oraz zgodnie z wytycznymi Sądu II instancji zawartymi w wyroku z 2 grudnia 2011r. dokonał kontroli legalności postanowienia z [...] sierpnia 2008r. W wyniku kontroli ww postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że zostało ono również wydane z naruszeniem prawa, choć nie wszystkie zarzuty skierowane pod jego adresem w skardze Sąd uznał za zasadne. I tak w ocenie Sądu:
1) nie doszło do naruszenia art. 16 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 i art. 126 oraz art. 8 K.p.a. polegającego na wydaniu postanowienia z [...] sierpnia 2008r. w sprawie rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r., w konsekwencji nie było podstaw do stwierdzenia nieważności wymienionego postanowienia. Stosownie do art. 156 §1 pkt 3 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 (w zw. z art. 126 K.p.a. jest możliwe tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami (postanowieniami), z których pierwsza (-e) jest ostateczna (-e). Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (np. wyrok NSA z 9.06.2010r., sygn. akt II OSK 931/09, publ. LEX nr 597967). Zdaniem Sądu z omawianym przypadkiem nie mieliśmy do czynienia w przedmiotowym postępowaniu z dwóch poniżej wykazanych powodów. Po pierwsze dlatego, że postanowienie z [...] sierpnia 2008r. i postanowienie z [...] sierpnia 2008r. zapadły w jednej sprawie wszczętej 24 lipca 2008r., co wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z [...] lipca 2008r.; po drugie wymienione postanowienia nie dotyczyły tożsamego podmiotu, gdyż postanowienie z [...] sierpnia 2008r. zostało skierowane do Wysyłającego, czyli firmy G. w K., zaś postanowienie z [...] sierpnia 2008r. do Odbiorcy, czyli skarżącej. W konsekwencji oznacza to, iż nie było podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia z [...] sierpnia 2008r. przez stwierdzenie jego nieważności, co z kolei nie wykluczyło jego uchylenia z przyczyny poniżej wykazanej;
2) bez wątpienia zaszła podstawa do uchylenia postanowienia z [...] sierpnia 2008r. z powodu wydania go z naruszeniem art. 25 ust. 1 u.m.p.o. w zw. z art. 1 rozporządzenia. Postanowienie z [...] sierpnia 2008r. i postanowienie z [...] sierpnia 2008r. zostały wydane w jednej sprawie, na podstawie art. 25 ust. 1 u.m.p.o. w zw. z art. 24 rozporządzenia. Stosownie do art. 25 ust. 1 u.m.p.o. w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa:
1) zgłaszającego lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady,
2) odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów
- w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Z ustaleń organu wynika, co zostało przyznane przez pełnomocników organu na rozprawie, która obyła się w dniu 20 marca 2012r., iż za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie kartridży odpowiedzialność ponosi Wysyłający do Polski, czyli firma G. z K. - jako podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia, nie zaś Odbiorca, którym była skarżąca. Zaszedł zatem przypadek przewidziany dyspozycją art. 25 ust. 1 pkt 1 u.m.p.o. i w dniu [...] sierpnia 2008r. doszło do skierowania postanowienia do Wysyłającego kartridże, w efekcie powrotnego ich wywozu do K. w dniu 29 grudnia 2008r. (informacja na k. 158 akt sądowych). Wszystko to z kolei oznacza brak podstaw do wydania kolejnego postanowienia - na podstawie art. 25 ust. 1 u.m.p.o. w zw. z art. 24 rozporządzenia, tym razem skierowanego do skarżącej w dniu [...] sierpnia 2008r. i zobowiązującego do innego zagospodarowania tych samych kartridży na terenie działania firmy skarżącej z motywacją jaką przedstawiono w stanie sprawy;
3) z powyższym wiąże się ocena zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ art. 1 ust. 1 lit. a dyrektywy w sprawie odpadów w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia przez przyjęcie, że pojemniki na tusze, wysłane do Polski przez G. w K. na zamówienie skarżącej stanowią odpady. I chociaż należy zgodzić się ze skarżącą, iż decydujące znaczenie w sprawie ewentualnego nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 32 ust. 1 u.m.p.o. ma okoliczność, czy przedmiotowe kartridże istotnie są odpadami w rozumieniu powołanych przepisów, to jednak wywiedziony powyżej brak podstaw skierowania do skarżącej postanowienia z [...] sierpnia 2008r. i brak interesu skarżącej do kwestionowania legalności postanowienia z [...] sierpnia 2008r. jako niebędącej jego adresatem (stwierdzony wyrokiem WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2010r. - sygn. akt IV SA/Wa 1772/09) pozbawiają Sąd możliwości dokonania oceny czy sprowadzone kartridże były odpadami w rozumieniu wyżej powołanych przepisów oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i ustawy o odpadach. Obowiązkiem organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie bowiem umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego "w sprawie nielegalnego wwozu do Polski zużytych kartridży do drukarek sprowadzonych z kanadyjskiej firmy G. do polskiej firmy C. sp. z o.o. w celu regeneracji" - po pierwsze z uwagi na brak podstaw do obarczenia skarżącej obowiązkami wynikającymi z art. 25 ust. 1 u.m.p.o., jako podmiotu nieponoszącego odpowiedzialności za wwóz do Polski spornych kartridży, tym samym nielegalności postanowienia z [...] sierpnia 2008r., a - po drugie wykonania przez Wysyłającego postanowienia z [...] sierpnia 2008r. W konsekwencji oznacza to, iż ocena czy przedmiotowe kartridże są odpadami w rozumieniu przywołanych wyżej regulacji i czy doszło do przemieszczenia nielegalnego w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia będzie należała do organu właściwego w przedmiocie wymierzania kary pieniężnej za przywiezienie nielegalnie bez dokonania zgłoszenia "odpadów";
4) nie doszło do naruszenia art. 124 § 1 w zw. z art. 9 K. p. a. przez zaniechanie zamieszczenia w zaskarżonym postanowieniu pouczenia, że na postanowienie z [...] sierpnia 2008r. służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Na postanowienie wydane bowiem w trybie art. 25 ust. 1 u.m.p.o. - zgodnie z brzmieniem art. 29 u.m.p.o. obowiązującym w dniu podejmowana postanowienia z [...] sierpnia 2008r. i postanowienia z [...] października 2008r. - nie przysługiwało zażalenie, co konsekwentnie wiązało się z brakiem uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w oparciu o treść art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Dopiero z dniem 12 marca 2010r. doszło do nowelizacji art. 29 u.m.p.o. i od tego momentu na postanowienie, o którym mowa w art. 25 ust. 1 u.m.p.o. przysługuje zażalenie do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, a w konsekwencji i skarga zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. - jako na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Natomiast uprawnienie do zaskarżenia skargą zaskarżonego postanowienia i postanowienia z [...] sierpnia 2008r. zostało wyprowadzone na gruncie, pierwszego z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego w niniejszej sprawie, mianowicie postanowienia z 1 marca 2010r. (sygn. akt II OSK 1925/09), którym uchylono postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi. W ocenie Sądu II instancji postanowienie, które zawiera w istocie wszystkie podstawowe elementy rozstrzygnięcia (podmiot, przedmiot, ścisłe określenie obowiązków do wykonania przez podmiot), dla strony stosującej się do tego postanowienia ma niewątpliwie charakter orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty, a także kończącego postępowanie w danej sprawie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., gdyż wykonanie postanowienia skutkuje tym, że z woli ustawodawcy, nie ma podstaw do wydania decyzji;
5) mając na względzie wywody poczynione w pkt 2 i 3 nie można stwierdzić, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. z uwagi na okoliczność wskazywaną przez skarżącą.
Organ po uprawomocnieniu się niniejszego orzeczenia i zwrocie akt sprawy, w oparciu o dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wytyczne, wyda rozstrzygnięcie ostatecznie kończące sprawę.
W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 b i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I i II sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu orzekł w pkt III na podstawie art. 152 P.p.s.a., z kolei o kosztach postępowania postanowił - w punkcie IV - na zasadzie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.