IV SA/WA 1779/06

IV SA/Wa 1779/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka /sprawozdawca/
Otylia Wierzbicka /przewodniczący/
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. S. i B. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2006r. II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2006r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2006r., którą odmówił uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2000r. nr [...].
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że M. S. będący spadkobiercą K. S., wierzyciela właścicieli majątków ziemskich W. i J., wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o zwrot parcel ziemskich: K. o pow. 12,10 ha ( z dóbr ziemskich J. ) oraz parceli ziemskiej W. o pow. 16,33 ha ( pochodzącej z dóbr ziemskich W. ). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2000r. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu w/w parcel wskazując, iż majątek ziemski W. stanowiący własność A. B. i majątek ziemski J. stanowiący własność M. P. przeszły na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2000r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2000r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 stycznia 200 lr. wydanym w sprawie sygn. akt IVSA 1164/00 oddalił skargę M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2000r.
Następnie, w związku z wnioskiem strony o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, odmówił uchylenia decyzji organu naczelnego z dnia [...] marca 2000r.
M. S. i B. S. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpatrując sprawę zakończoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. uznał, że dowody przywołane we wniosku o wznowienie postępowania nie stanowią ani nowych okoliczności faktycznych, ani nowych dowodów nieznanych organowi przed wydaniem decyzji, które stanowiłyby podstawę wznowieniową. Powołane przez stronę dokumenty dotyczą stanów prawnych zaistniałych po 1 września 1939r. Natomiast art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 6 września 1944r. stanowił, że nieważne były wszystkie prawne i fizyczne działy nieruchomości ziemskich podpadających pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, dokonane po 1 września 1939r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że M. S. i B. S. są spadkobiercami K. K. (S.), wierzyciela właściciela majątków W. i J.. Ze złożonych przez wnioskodawców dokumentów wynika, że matka K. K. – E. K., działając w imieniu małoletniego wówczas syna udzieliła w dniu 28 lipca 1939r. pożyczek M. P. i A. B., których zabezpieczeniem były wystawione weksle. Na nieruchomościach K. o pow. 12,10 ha oraz W. o pow. 16,33 ha zabezpieczono pierwszą ratę spłaty pożyczek. Skuteczność roszczenia do tych nieruchomości określona została na dzień 1 września 1940r. Zatem powyższe roszczenie nie zmieniło prawa własności przysługującego w/w osobom do tych nieruchomości na dzień 1 września 1939r. Zatem podniesione we wniosku zarzuty nie dają podstawy do uchylenia decyzji organu naczelnego z dnia [...] marca 2000r. na mocy art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Marek S. i B. S.. Skarżący podnieśli, iż jeszcze przed 1 września 1939r., jedynym i wyłącznym właścicielem przedmiotowego mienia był K. K. (S.), który nabył należne mu prawa majątkowe w trybie prawomocnych decyzji sądowych:
* w zakresie działki budowlanej "[...]", nr hip. "[...]" [...] ( o areale 4,50 ha ) na podstawie prawomocnego wpisu Wydz.
Hipotecznego - Ziemskiego S.O. w W. z dnia [...] czerwca 1939r. ( nr
[...] ) z mocą wsteczną od dnia [...] lutego 1939r.
* w zakresie działki budowlanej "[...]", nr hip. "[...]" [...] ( o areale 16,33 ha ) na podstawie prawomocnego wpisu Wydz. Hipotecznego - Ziemskiego S.O. w W. z dnia [...] sierpnia 1939r. ( nr [...] ) z mocą wsteczną od dnia [...] sierpnia 1939r.
* w zakresie działki budowlanej "[...]" nr hip. "[...]" [...] ( o areale 12,10 ha ) na podstawie prawomocnego wpisu Wydz. Hipotecznego - Ziemskiego S.O. w W. z dnia [...] sierpnia 1939r. ( nr [...] ) z mocą wsteczną od dnia [...] sierpnia 1939r.
W ocenie skarżących przedstawiony przez nich stan prawny nieruchomości potwierdzają również inne dokumenty złożone przez nich do akt sprawy w toku postępowania administracyjnego.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 § 1 ustawy z
dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy uwzględnił skargę uznając, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego.
Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania.
Wniosek o wznowienie postępowania dotyczył postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2000r., którą to decyzją została utrzymana w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2000r. umarzająca na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku M. S. o stwierdzenie, że parcela ziemska K. o pow. 12,10 ha ( z dóbr ziemskich J. ) oraz parcela ziemska W. o pow. 16,33 ha ( z dóbr ziemskich W. ) nie podlegały przepisom dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Parcela ziemska K. wchodząca w skład majątku ziemskiego J. i stanowiąca własność M. P. oraz parcela ziemska W. wchodząca w skład majątku ziemskiego W. i stanowiąca własność A. B. przeszły na własność Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. M. S. jest spadkobiercą K. S., wierzyciela M. P. i A. B. Ponieważ M. S. nie jest następcą prawnym właścicieli tych nieruchomości, organ jak i Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2000r. uznały, że nie jest on osobą legitymowaną do występowania w sprawie o ustalenie, czy nieruchomości K. oraz W. podlegały przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W orzecznictwie przyjmuje się, iż jest dopuszczalne wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wydaniu wyroku przez sąd zostaną ujawnione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w czasie wydawania decyzji i jej kontroli przez sąd, a nieznane zarówno organowi, który wydał decyzję, jak i sądowi. W takiej sytuacji zgodnie z zasadami ekonomii
procesowej należy wznowić p ostępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa bez potrzeby wznawiania postępowania sądowego / por. wyrok NSA z 30 września 1985r., SA/Wr 358/85, OSPiKA 1987, Nr 2, poz. 27, wyrok NSA z 30 października 1996r., I SA 884/96,ONSA 1997, Nr 4, poz. 157, wyrok NSA z 30 kwietnia 1986r., SA/Wr 137/86 ONSA 1986, Nr 1, poz. 29 /.
Wniosek M. S. z dnia [...] maja 200lr. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2000r. został oparty na art. 145 § 1 pkt 5 kpa, do którego to wniosku został dołączony nowy materiał dowodowy w postaci m. in. notatki urzędowej Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych o sygn. [...] skierowanej do Biura Kontroli i Nadzoru Prezydium Rady Ministrów, powołanie się na decyzję Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1945r., która została wymieniona w powyższej notatce
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2000r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w wyniku analizy całego materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonaniu oceny przywołanych we wniosku dowodów organ naczelny uznał, iż nie stanowią one ani nowych okoliczności faktycznych, ani nowych dowodów nieznanych organowi przed wydaniem zaskarżonej decyzji, które stanowiłyby podstawę wznowieniową. Powołane przez stronę dokumenty, w ocenie organu, dotyczą stanów prawnych zaistniałych po 1 września 1939r.
Organ naczelny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób ogólny odniósł się do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Ta ogólnikowość powoduje, że nie wiadomo, które konkretnie dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych były przedmiotem analizy organu przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Jak wynika z postanowienia z dnia [...] lipca 2004r. o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2000r., podstawą wznowienia był wniosek M. S. z dnia 11 maja 200lr. i dołączony do niego nowy materiał dowodowy. Natomiast poza tym materiałem dowodowym w aktach administracyjnych znajduje się szereg kopii dokumentów poświadczonych za zgodność z dokumentem okazanym przez M. S., a w szczególności jest tam zgłoszenie cesyjne Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 1939r. Nr [...] oraz zawiadomienie Sądu Okręgowego w W. Wydział Hipoteczny Ziemski z dnia [...] sierpnia 1939r. Z kopii powyższych dokumentów wynika, że w dniu 5 sierpnia 1939r. doszło do cesji praw majątkowych przysługujących A. B. do parceli Kolonia P. o pow. 16,33 ha i M. P. do parceli Kolonia B. o pow. 12,10 ha na rzecz K. K.
Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2006r. zarzucili organowi całkowite pominięcie dokumentacji sądowej przedłożonej do akt sprawy. W zaskarżonej decyzji organ również nie odniósł się do tej dokumentacji, a jak z niej wynika odnosi się ona do stanów prawnych powstałych przed 1 września 1939r.
Z postanowienia o wznowieniu postępowania wynika, że podstawą wznowienia był materiał dowodowy złożony przy wniosku o wznowienie z dnia 11 maja 200lr. Natomiast organ nie odniósł się do materiału dowodowego złożonego do akt sprawy już po wniosku o wznowienie a przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Wbrew dyspozycji art. 7, art. 8 i art. 9 kpa organ nie zwrócił się do skarżących o sprecyzowanie, czy dodatkowo złożony materiał dowodowy ma być również podstawą wznowienia postępowania. Jeżeli tak, winien był również podlegać ocenie pod względem spełnienia przesłanki z art. 148 § 1 kpa. Z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wynika, że skarżący dodatkowo złożony materiał dowodowy również traktują jako podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Organ ponownie rozpoznając sprawę ustali, czy materiał dowodowy złożony do akt sprawy już po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania z dnia 11 maja 200lr. należy również traktować jako wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o ten materiał dowodowy. Jeżeli zajdą podstawy do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania o ten materiał dowodowy, organ przeprowadzi postępowanie co do przyczyn wznowienia dokonując analizy tego materiału.
Skarga dotyczy nie tylko działek budowlanych "[...]" o pow. 16,33 ha i "[...]" o pow. 12,10 ha ale również działki budowlanej "[...]" o pow. 4,50 ha. Ponieważ ta ostatnia działka nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji nie może podlegać ocenie Sądu.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.