IV SA/WA 1682/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-11-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
wznowienie postępowaniadecyzja o środowiskowych uwarunkowaniachchomik europejskiochrona gatunkowadroga ekspresowapostępowanie administracyjnedowodynowe okoliczności faktyczneGDOŚWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej, uznając brak podstaw do wznowienia postępowania z powodu rzekomego występowania chomika europejskiego.

Stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), która odmówiła uchylenia ostatecznej decyzji środowiskowej dotyczącej budowy drogi ekspresowej. Podstawą wniosku o wznowienie postępowania było rzekome ujawnienie nowych okoliczności faktycznych w postaci występowania chomika europejskiego na trasie planowanej inwestycji. GDOŚ odmówił wznowienia, uznając, że przedstawione dowody nie potwierdzają występowania chronionego gatunku w dacie wydania decyzji ostatecznej. WSA w Warszawie podzielił stanowisko GDOŚ, oddalając skargę i uznając, że nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), która odmówiła uchylenia ostatecznej decyzji środowiskowej dla budowy drogi ekspresowej. Stowarzyszenie wniosło o wznowienie postępowania, powołując się na nowe okoliczności faktyczne w postaci występowania chomika europejskiego na trasie inwestycji, co miało nie zostać uwzględnione w pierwotnym postępowaniu. GDOŚ, po analizie wniosku, odmówił wznowienia postępowania, stwierdzając, że przedstawiona dokumentacja (inwentaryzacja z 2019 r.) nie potwierdza występowania chomika europejskiego w dacie wydania ostatecznej decyzji środowiskowej (10 sierpnia 2017 r.). Organ podkreślił, że dowody powstałe po wydaniu decyzji ostatecznej nie mogą stanowić podstawy do jej wznowienia, a sama obecność chronionego gatunku nie przesądzałaby o braku możliwości wydania pozytywnej decyzji środowiskowej, a jedynie mogłaby wpłynąć na warunki realizacji przedsięwzięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia. Sąd uznał, że GDOŚ prawidłowo zinterpretował przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd podzielił stanowisko organu, że przedstawione przez skarżące Stowarzyszenie dokumenty (inwentaryzacja z 2019 r., opinie, protokoły) nie dowodzą, iż chomik europejski występował na terenie inwestycji w dacie wydania decyzji ostatecznej. Sąd podkreślił, że dowody muszą istnieć w dacie wydania decyzji i być organowi znane, a dokumenty powstałe później nie mogą być podstawą wznowienia. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania wyjaśniającego (art. 7 i 77 K.p.a.) oraz art. 146 § 2 K.p.a., uznając, że GDOŚ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy i zasadnie stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ujawnienie występowania chronionego gatunku po wydaniu decyzji ostatecznej nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, jeśli nie udowodniono, że gatunek ten występował na terenie inwestycji w dacie wydania decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedstawione dowody (inwentaryzacja z 2019 r.) nie potwierdzają występowania chomika europejskiego w dacie wydania decyzji ostatecznej (2017 r.). Dowody powstałe po wydaniu decyzji nie mogą być podstawą wznowienia, a sama obecność gatunku nie przesądza o możliwości wydania decyzji, a jedynie wpływa na warunki realizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania z powodu ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów.

Pomocnicze

K.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania z powodu wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości.

K.p.a. art. 146 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Okoliczności, w których mimo istnienia podstaw do wznowienia, postępowanie nie może zostać wznowione.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw do wznowienia postępowania z powodu nieudowodnienia występowania chomika europejskiego w dacie wydania decyzji ostatecznej. Dowody przedstawione przez skarżącego powstały po wydaniu decyzji ostatecznej i nie mogą stanowić podstawy do jej wznowienia. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez GDOŚ.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędną wykładnię terminu 'nowe okoliczności faktyczne'. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Naruszenie art. 146 § 2 K.p.a. poprzez wadliwe stwierdzenie, że postępowanie nie mogłoby zostać wznowione.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie wznowieniowe – co trzeba podkreślić - nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego. Z tego względu pojęcie 'nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne' należy interpretować w sposób ścisły, wąsko. Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy.

Skład orzekający

Anna Szymańska

przewodniczący

Aneta Dąbrowska

członek

Jarosław Łuczaj

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w kontekście nowych dowodów i okoliczności faktycznych, a także znaczenie daty powstania dowodu dla możliwości jego uwzględnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania w przedmiocie decyzji środowiskowych, ale ogólne zasady interpretacji przesłanek wznowienia mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia, co jest istotne dla praktyków. Choć dotyczy ochrony przyrody, główny nacisk położony jest na procedury prawne.

Kiedy nowe dowody nie wystarczą do wznowienia postępowania? Kluczowa lekcja z orzecznictwa.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1682/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska
Anna Szymańska /przewodniczący/
Jarosław Łuczaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 782/23 - Wyrok NSA z 2024-12-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 8 czerwca 2022 r., nr DOOŚ-WDŚ/ZIL.420.256.2019.EU.EK.KB.24 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 czerwca 2022 r., nr DOOŚ-WDŚ/ZIL.420.256.2019.EU.EK.KB.24, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ) po przeprowadzeniu wznowionego na wniosek M. Z. z dnia 4 listopada 2019 r. postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją GDOŚ z dnia 10 sierpnia 2017 r., znak: DOOŚ- OAII.4200.1.2015.ew.aj.52, uchylającą w części i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, a w pozostałym zakresie utrzymującą w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: budowa drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] — [...] — [...] — [...] — [...] ([...]/[...]) w wariancie [...], realizowanego w kilometrażu [...] - [...] oraz [...] - [...] (dalej: przedsięwzięcie) odmówił uchylenia decyzji ostatecznej.
Rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej:
Decyzją z dnia 10 sierpnia 2017 r. GDOŚ (znak jak wyżej) uchylił w części i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej RDOŚ w [...]) z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia.
Wnioskiem z dnia 4 listopada 2019 r. M. Z. wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia 15 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw nowe okroczności faktyczne, mające istotne znaczenie dla sprawy, które nie były znane RDOŚ w [...] w dniu wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia. Do wniosku dołączono opracowanie pn.: "Inwentaryzacja przyrodnicza działki nr [...] położonej w [...] pod kątem występowania chomika europejskiego na trasie planowanego przedsięwzięcia".
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2020 r. GDOŚ - działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - wznowił na wniosek M. Z., postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną GDOŚ z dnia 10 sierpnia 2017 r. W toku postępowania skarżący uzupełnił swój wniosek o kserokopię protokołu RDOŚ w [...] z dnia 20 listopada 2019 r. w zakresie występowania siedlisk chomika europejskiego. Ponadto, skarżący w piśmie z dnia 21 stycznia 2020 r. wskazał na zaistnienie także przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.
O wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie z urzędu w dniu 16 stycznia 2020 r. zwróciło się także Stowarzyszenie [...] (dalej Stowarzyszenie), które wniosło jednocześnie o dopuszczenie do udziału we wznowionym postępowaniu na prawach strony, które także powołało się na istnienie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. Zdaniem Stowarzyszenia badania terenowe przeprowadzone w dniach 28 - 29 czerwca 2019 r. wykazały na odcinku od węzła [...] do miejsca przecięcia planowanej [...] z drogą lokalną nr [...] (wiadukt [...]) jednoznacznie występowanie chomika europejskiego w miejscu planowanego przebiegu [...]. W trakcie obserwacji stwierdzono obecność aktualnie wykorzystywanych nor rozrodczych i doraźnych. Stowarzyszenie wskazało ponadto, że w raporcie sporządzonym na potrzeby ponownej oceny oddziaływania na środowisko nie udokumentowano bytowania chomika na terenie realizacji inwestycji. Podkreślono również, że inwestor rozpoczął prace budowlane i na skutek prac ziemnych część miejsc bytowania chomików została zniszczona.
GDOŚ poddając analizie materiał dowodowy pod kątek wystąpienia "nowej" okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wskazał, że występowanie chomika europejskiego na terenie realizacji inwestycji jest nową okolicznością, bowiem została ona zgłoszona przez skarżących po wydaniu decyzji ostatecznej i jest to okoliczność nieznana organowi wydającemu decyzję, bowiem jak słusznie wskazali skarżący, w raporcie ooś, będącym podstawą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie stwierdzono występowania w obszarze planowanej inwestycji chomika europejskiego, fakt ten nie został także zgłoszony przez stronę w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej. Organ uznał, że bezsprzecznym jest, że okoliczność ta jest nowa i nie była znana organowi w dniu wydania decyzji, jednakże GDOŚ podkreślił, że wskazany we wniosku Stowarzyszenia raport z ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie stanowi dokumentacji przedmiotowej sprawy, a zatem kwestie z nim związane, podnoszone przez skarżących, tj. niewskazanie w jego treści występowania chomika europejskiego, pozostają poza zakresem niniejszego postępowania i nie podlegają ocenie organu w jego ramach.
GDOŚ stwierdził także, że nie został spełniony warunek wystąpienia ww. przesłanki, tj. istnienia okoliczności w dniu wydania decyzji. W ocenie organu stwierdzenia zawarte we wniosku nie mają potwierdzenia w zgłoszonej przez niego jako dowód Inwentaryzacji przyrodniczej z dnia 7 października 2019 r. Autorka wskazała bowiem, że to według właściciela działki regularnie co roku stwierdzano nory na tym terenie i obserwowano zwierzęta, zidentyfikowane następnie przez eksperta teriologa jako gatunek chomika europejskiego.
Wobec powyższego, przedstawiona przez skarżących dokumentacja nie pozwala ustalić, od kiedy chomik europejski występuje na terenie realizacji inwestycji oraz czy był on faktycznie na tym terenie w momencie wydawania decyzji ostatecznej, tj. w dniu 10 sierpnia 2017 r. W ocenie GDOŚ przedłożony przez skarżących materiał dowodowy pozwala jedynie na niewątpliwe stwierdzenie, że chomik europejski występował na terenie realizacji przedmiotowej inwestycji w 2019 r. Nie ma jednak pewności, że gatunek ten występował na analizowanym terenie 2 lata przed powstaniem sporządzonych przez K. K. inwentaryzacji, w momencie wydawania ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, tj. na dzień 10 sierpnia 2017 r. Opinia specjalisty teriologa stanowiąca, że rozbudowana struktura nor na działce wskazuje na bytowanie tego gatunku na tym terenie od co najmniej kilku lat jest niewystarczająca. GDOŚ podkreślił, że orzecznictwo zaś konsekwentnie wskazuje, że badania czy ekspertyzy sporządzone i przeprowadzone po wydaniu decyzji ostatecznej (w przedmiotowej sprawie około dwóch lat po wydaniu decyzji ostatecznej) nigdy nie mogą zostać zaklasyfikowane jako dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Odnośnie ostatniej normatywnej cechy okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. GDOŚ wskazał, że okoliczność wskazywana przez skarżących jest istotna, ponieważ niewykluczone, że mogłaby wpłynąć na treść warunków realizacji przedsięwzięcie znajdujących się w decyzji GDOŚ z dnia 10 sierpnia 2017 r. GDOŚ wyjaśnił dodatkowo, że odróżnić jednak należy samo rozstrzygnięcie w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (nadanie uprawnienia bądź też jego nieprzyznanie) od elementów dodatkowych decyzji, czyli warunków realizacji przedsięwzięcia. Stwierdzenie obecności chronionego gatunku chomika europejskiego na etapie wydawania decyzji ostatecznej z pewnością mogłoby wpłynąć na treść tych warunków, ale nadal nie przesądziłoby o możliwości wydania pozytywnej decyzji środowiskowej. Podkreślenia w tym miejscu także wymaga, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nadaje uprawnienie w postaci prawa do realizacji, a konkretniej do występowania na jej podstawie o decyzje następcze. Nie przesądza jednak o dopuszczalności zniszczenia siedlisk chronionych gatunków, w związku z czym zinwentaryzowanie osobników chomika europejskiego nie zwolniłoby wnioskodawcy z obowiązku uzyskania odstępstwa od zakazów z ochrony gatunkowej na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098).
Pozostałe zarzuty przedstawione przez skarżących – zdaniem GDOŚ - odnoszą się do postępowań dotyczących kolejnych etapów inwestycji, dla których konieczne jest uzyskanie decyzji następczych (w tym przypadku decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej), dlatego też kwestie te wykraczają poza zakres prowadzonego postępowania wznowieniowego i nie mogą być rozpatrywane w kontekście zaistnienia przesłanek wznowieniowych, na które powołują się strony.
Finalnie GDOŚ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły kumulatywnie wszystkie warunki gwarantujące zaistnienie analizowanej okoliczności faktycznej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie, w której zarzuciło GDOŚ naruszenie:
- art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędną wykładnię terminu "nowe okoliczności faktyczne" i w konsekwencji uznanie, że brak było podstaw do wznowienia postępowania,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. - poprzez wadliwe przeprowadzanie postępowania wyjaśniającego, brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego istniejącego w sprawie, a przez to brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wadliwe załatwienie sprawy,
- art. 146 § 2 K.p.a. - poprzez wadliwe stwierdzenie, że - pomimo istnienia podstaw do wznowienia postępowania - postępowanie nie mogłoby zostać wznowione, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, podczas gdy przeprowadzenie zakończonego postępowania z uwzględnieniem faktów istniejących już w dniu wydania decyzji ostatecznej przez GDOŚ doprowadzić mogłoby do niewydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżące Stowarzyszenie wniosło o:
- uchylenie w całości decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 8 czerwca 2022 r.,
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało argumentację, która jego zdaniem przemawiała za uwzględnieniem skargi.
W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przed przystąpieniem do oceny kwestionowanego rozstrzygnięcia Ministra wypada przypomnieć, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym wznowienia decyzji ostatecznej (art. 145-151 K.p.a.). Wskazać trzeba, że wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny tryb umożliwiający uchylenie ostatecznej decyzji w przypadku, gdy prowadzone przed jej wydaniem postępowanie dotknięte było którąś z wad określonych w art. 145 § 1 K.p.a. lub gdy zaistniała przesłanka wskazana w art. 145a § 1 K.p.a., czy w art. 145b § 1 K.p.a. Pierwszy etap postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy złożony wniosek opiera się na ustawowych przyczynach wznowienia postępowania ujętych ww. przepisach oraz czy został on złożony przez podmiot będący stroną postępowania i czy został zachowany termin określony w art. 148 K.p.a. Dopiero w drugim etapie organ przechodzi do badania przyczyn wznowienia oraz prowadzi postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 K.p.a.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, że skarżące Stowarzyszenie podstaw wznowienia upatrywało w przesłankach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. W rozpatrywanej sprawie rozpoznano wyłącznie czy zachodziły przesłanki z pkt. 5., natomiast czy zaszły przesłanki do wznowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. organ oceni to w odrębnym postępowaniu.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji – w ocenie Sądu – GDOŚ zasadnie stwierdził, że nie zachodziły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd w całości podziela stanowisko GDOŚ w tym zakresie, uznaje ją za własną i nie ma potrzeby powtarzania tej argumentacji.
Odnosząc się zaś do zarzutu Stowarzyszenia, tj. naruszenia przez GDOŚ art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędna wykładnię terminu "nowe okoliczności faktyczne" należy uznać go za niezasadny.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że aby ziściła się przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. muszą zaistnieć następujące warunki, tj. ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą: po pierwsze, charakteryzować się przymiotem nowości, po drugie mieć istotne znaczenie dla sprawy wpływać na zmianę treści decyzji), po trzecie istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie lub będąc znanymi stronie, zostać po raz pierwszy przez nią zgłoszone (por. wyrok NSA z 19 maja 2022 r., sygn. I GSK 2509/18). Postępowanie wznowieniowe – co trzeba podkreślić - nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego (wyrok NSA z 14 września 2018 r., II FSK 2687/16, wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., II FSK 1582/10, wyrok NSA z 19 listopada 2009 r., II FSK 933/08, wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., II FSK 300/12 dostępne w CBOSA). Z tego względu pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły, wąsko.
W rozpatrywanej sprawie Stowarzyszenie wskazało, że dokumentami stanowiącymi "nowy dowód w sprawie" dla potwierdzenia spełnienia ww. przesłanki wznowieniowej są m.in.: Inwentaryzacja z 2019 r. o występowaniu chomika europejskiego, opinia na temat inwentaryzacji chomika europejskiego Criteus criteus na trasie S7 z dnia 31 sierpnia 2019 r., protokół z oględzin miejsca realizacji inwestycji: drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] - [...] w zakresie siedlisk chomika europejskiego i cztery publikacje w języku angielskim. Treść zaoferowanych przez skarżące Stowarzyszenie dokumentów – co zasadnie stwierdził GDOŚ – nie potwierdza, że spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a. W ocenie Sądu – co trafnie spostrzegł organ – o ile przedstawione dokumenty posiadają charakter "nowości" (powstały po wydaniu decyzji ostatecznej i zawierają informacje, które wcześniej nie były znane) nie mniej nie można ich uznać za istotne, ale przede wszystkim nie istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia 10 sierpnia 2017 r. i nie były znane organowi który wydawał tę decyzję. Z zaoferowanych przez Stowarzyszenie dokumentów, nie wynika, że na dzień wydania decyzji ostatecznej chomik europejski występował na terenie realizacji inwestycji. Rację ma GDOŚ, który stwierdził, że dokumentacja załączona do wniosku potwierdza jedynie, że chomiki występowały na tym terenie w roku 2019, nie wynika natomiast że występowały w roku 2017 r. tj. w czasie wydawania decyzji będącej przedmiotem wznowienia. Samo stwierdzenie w opracowaniu (inwentaryzacji) że "Rozbudowana struktura nor na działce wskazuje na bytowanie tego gatunku na tym terenie od co najmniej kilku lat" bez powołania się na konkretną datę i potwierdzające ten fakt dowody (zdjęcia nor zimowych i letnich, miejsc bytowania, żerowania, zdjęcia martwych zwierząt itp.) nie jest wystarczające do uznania powyższego faktu. Również nie wystarczające jest samo stwierdzenie właściciela działki, że "regularnie, co roku" zaobserwował chomika europejskiego. Załączona ekspertyza teriologa potwierdza niewątpliwie, że chomik europejski występował na terenie inwestycji w 2019 r., ale nie ma pewności (dowodów), że bytował na tym terenie 2 lata przed wydaniem tej ekspertyzy, tj. w 2017 r. Należy podkreślić, że sam fakt występowania chomika europejskiego wcześniej (np. w 2015 r. czy wcześniej) i później (w 2019 r.) nie rodzi domniemania, że tak było w dacie wydania ostatecznej decyzji, zwłaszcza, że jak wynika z treści dokumentów załączonych do skargi, miejsca występowania tych gryzoni zmieniają się w czasie (tak było w powiecie [...], gdzie leży działka nr [...] i w ogóle przebiega inwestycja). Ponadto, z załączonych do skargi dokumentów nie wynika, że chodzi o konkretny teren inwestycji, a ogólnie: powiat [...], powiat [...] i [...], a to w żadnym stopniu nie przesądza, że na pewno chomik europejski występował na terenie realizacji przedsięwzięcia budowy trasy [...].
Ponadto, w ocenie Sądu załączone przez Stowarzyszenie do skargi dokumenty nie są istotne dla niniejszej sprawy. Po pierwsze dokumenty te nie zostały przetłumaczone na język polski (w języku polskim są jedynie streszczenia), a po drugie dokumenty te (publikacje) potwierdzają jedynie występowanie chomika europejskiego na wybranych terenach województwa małopolskiego w latach 2010-2013 i w żaden sposób nie potwierdzają występowania tego gatunku na terenie przedsięwzięcia w czasie wydawania decyzji ostatecznej, tj. w 2017 r. W ocenie Sądu zarówno dokumentacja załączona do wniosku o wznowienie jak również dowody przedstawione wraz ze skargą nie zdołały wykazać, potwierdzić że chomik europejski bytował na terenie przedsięwzięcia. Należy jeszcze raz podkreślić, że przedstawiona dokumentacja (m.in. Inwentaryzacja przyrodnicza, w tym również dokumentacja zdjęciowa, opinia do tej inwentaryzacji) została sporządzona w 2019 r., a zatem dwa lata po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie, zatem – wbrew twierdzeniu skargi – nie mogła potwierdzać stanu faktycznego z 2017 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że "Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy" (por. wyrok NSA z 9.07.2020 r., I OSK 2970/19). Ponadto wskazuje się, że "Dowodem nie może być m.in. opinia biegłego sporządzona po wydaniu decyzji. Może ona co najwyżej ujawniać nowe fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 24.01.2018 r., II OSK 2246/16). Jednocześnie trzeba podkreślić, że pojawienie się nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę wszczęcia postępowania w nowej sprawie, nie można natomiast w tej sprawie wznawiać postępowania. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji (por. wyrok WSA w Opolu z 18 września 2012 r., II SA/Op 297/12, wyrok NSA z 14 czerwca 2013 r., II OSK 2631/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt: III SA/Kr 299/13).
Rację ma również GDOŚ w tym, że wskazywana przez skarżące Stowarzyszenie okoliczność (jeśli zostałaby udowodniona i faktycznie istniała w dacie wydania decyzji ostatecznej) można byłoby ja uznać za istotną w tym względzie, że mogłaby mieć wpływ na treść warunków realizacji przedsięwzięcia znajdujących się w decyzji środowiskowej z dnia 10 sierpnia 2017 r. Odróżnić trzeba samo rozstrzygnięcie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia od elementów dodatkowych czyli warunków jej realizacji. Stwierdzenie obecności, bytowania gatunku chronionego chomika europejskiego na terenie realizacji trasy [...] nie przesądziłoby o możliwości wydania decyzji pozytywnej. Sama decyzja środowiskowa uprawnia do uzyskania dalszych decyzji inwestycyjnych, nie przesądza jednak o dopuszczalności zniszczenia siedlisk gatunków zwierząt chronionych, wobec tego nawet zinwentaryzowanie chomika nie zwolniłoby wnioskodawcy z przestrzegania ustawy o ochronie przyrody, tj. uzyskania odstępstwa od zakazów z ochrony gatunkowej.
Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że GDOŚ zasadnie stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 10 sierpnia 2017 r.
Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., należy uznać go za całkowicie bezpodstawny. W ocenie Sądu GDOŚ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał trafnej jego oceny. Należy zaznaczyć że do wniosku o wznowienie jak również do skargi załączono szereg dokumentów – które w ocenie Sądu – były wystarczające do przeprowadzenia prawidłowego, rzetelnego postępowania w zakresie wznowienia postępowania.
Za zupełnie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 146 § 2 K.p.a. GDOŚ zasadnie stwierdził, że wobec braku wystąpienia w rozpatrywanej sprawie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie było możliwości uchylenia decyzji i rozpoznania sprawy ponownie co do istoty. W świetle materiału dowodowego i poczynionych ustaleń GDOŚ prawidłowo uznał, że ww. przepis K.p.a. ma w rozpatrywanej sprawie zastosowanie.
W tym stanie rzeczy, uznając skargę za pozbawioną uzasadnionych podstaw, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI