IV SA/WA 168/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia z 1950 r. dotyczącego koni hodowlanych, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i niepełny materiał dowodowy.
Skarżący A. P. domagał się stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1950 r. dotyczącego przejęcia koni hodowlanych. Minister odmówił wszczęcia postępowania, uznając brak legitymacji procesowej skarżącego. WSA uchylił decyzję Ministra, stwierdzając naruszenie przepisów Kpa, w szczególności art. 7 i 77 § 1 Kpa, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym i brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1950 r. Zarządzenie to dotyczyło przejęcia koni hodowlanych i wyścigowych od byłych właścicieli ziemskich. Minister odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że skarżący wykazał jedynie interes faktyczny, a nie prawny, i nie udokumentował własności koni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ naruszył przepisy postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej i zasady postępowania dowodowego. Sąd wskazał na niepełny materiał dowodowy, brak kluczowych dokumentów (w tym załączników do zarządzenia) oraz niewyjaśnienie przez organ wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym kwestii legitymacji procesowej skarżącego. Sąd podkreślił, że organ powinien był przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe, uwzględniając wnioski strony, a nie opierać się na szczątkowych dokumentach. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 Kpa dotyczącego wyłączenia pracownika, uznając, że postępowanie w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest postępowaniem dwuinstancyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał legitymacji procesowej, ponieważ wykazał jedynie interes faktyczny, a nie prawny wynikający z przepisów prawa materialnego.
Uzasadnienie
Organ administracji uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, gdyż zarządzenie nie było adresowane do niego, a własność koni nie została udokumentowana. Sąd administracyjny uznał jednak, że organ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, aby definitywnie odmówić wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
Kpa art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna wydania zaskarżonej decyzji, dotycząca orzekania co do niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Kpa art. 157 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis, na podstawie którego orzeka się co do niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Kpa art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego, wymagająca powiązania z interesem prawnym.
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada ogólna prawdy obiektywnej, nakazująca dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.
Kpa art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
Kpa art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Kpa art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
Kpa art. 27 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika.
Kpa art. 24 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu.
Kpa art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu art. 18 § 1
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Dekret z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 § ust. 1 lit. e
Podstawa prawna przejęcia majątku ziemskiego wraz z inwentarzem.
Ustawa z dnia 12 marca 1958r. o umorzeniu niektórych długów i ciężarów art. 2 § ust. 1 pkt 1
Podstawa uznania roszczenia za wygasłe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym. Brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Niewyjaśnienie przez organ przesłanek rozstrzygnięcia (naruszenie art. 11 Kpa). Niewłaściwe uzasadnienie decyzji (naruszenie art. 107 § 3 Kpa).
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 Kpa dotyczący wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową organ wydał rozstrzygnięcie na podstawie niepełnego materiału dowodowego obowiązkiem organu było rozpatrzenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanego zarządzenia nie można zaliczyć do środków odwoławczych, a to z tego względu, że nie spełnia podstawowego warunku uruchomienia toku instancji
Skład orzekający
Aneta Opyrchał
sprawozdawca
Jakub Linkowski
członek
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kpa dotyczących obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zebrania pełnego materiału dowodowego, nawet w przypadku braku dokumentów w archiwach. Podkreślenie znaczenia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zarządzeniem z 1950 r. i przejęciem mienia. Interpretacja art. 24 § 1 pkt 5 Kpa w kontekście wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest utrwalona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów i kompletowanie akt, nawet w sprawach dotyczących historycznych zarządzeń. Pokazuje też, jak sąd może uchylić decyzję organu z powodu zaniedbań proceduralnych.
“Nawet po 60 latach sąd może uchylić decyzję, bo organ nie zebrał dowodów!”
Dane finansowe
WPS: 440 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 168/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-09-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-03-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Aneta Opyrchał /sprawozdawca/ Jakub Linkowski Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6299 Inne o symbolu podstawowym 629 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie asesor WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2004r., na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: Kpa), po rozpatrzeniu wniosku A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2004r. o odmowie wszczęcia postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950r. uchylającego decyzję Kuratora Towarzystwa [...] w Polsce dotyczącą przyznania i oddania w posiadanie koni hodowlanych i wyścigowych byłym właścicielom ziemskim ich spadkobiercom i nabywcom ich praw oraz zarządzającego 1) polecić Zarządowi Centralnemu Państwowych Gospodarstw Rolnych przejąć z dniem 1 kwietnia 1950r. od obecnych posiadaczy na własność Skarbu państwa 50 (pięćdziesiąt) koni wyścigowych i hodowlanych, wymienionych w załączniku Nr 1 wraz z przychówkiem z r. 1949 i 1950, a to bez względu na to, gdzie te konie znajdują się; 2) polecić Zarządowi Centralnemu Państwowych Gospodarstw Rolnych dokonać rozliczenia z dotychczasowymi posiadaczami koni z tytułu kosztów ich utrzymania na Torze Wyścigowym za okres od dnia 22.12.1949r. oraz w stadninach od dnia 1.10.1949r. do chwili przejęcia ich w posiadanie przez P.G.R. Organ rozpatrując sprawę ponownie, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004r., sygn. akt IV SA 2895/03 i przy uwzględnieniu zawartej w nim oceny prawnej, stwierdził iż akta sprawy są niepełne. W zbiorach Archiwum Zakładowego Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zachowały się żadne dokumenty dotyczące tej sprawy. W celu zgromadzenia pełnej dokumentacji w sprawie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwróciło się o odszukanie akt sprawy do Archiwum Akt Nowych, co nie dało pozytywnego rezultatu. W tej sytuacji rozstrzygnięcie oparto na posiadanej, niepełnej, dokumentacji. Zasadniczą kwestią w sprawie było rozstrzygnięcie czy skarżący A. P. jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa. Zgodnie z cytowanym przepisem stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Z niniejszego unormowania wynika, że w art. 28 Kpa definiuje się pojęcie strony postępowania administracyjnego przez wskazanie wyraźnie na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Chodzi tu nie o interes faktyczny dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się do sytuacji danego podmiotu. Tak więc, o tym czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym decydować będzie norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa i obowiązki. Według organu A. P. wykazał jedynie interes faktyczny. Z rozdzielnika w/w zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1950r. wynika, że nie było ono adresowane do żadnej osoby fizycznej, w tym również do A. P. Zatem nie był on dopuszczony w tym postępowaniu w charakterze strony. Skarżący nie udokumentował również, że omawiane konie były jego własnością i zostały przejęte tym zarządzeniem. Natomiast z notatki sporządzonej dla Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych przed wydaniem w/w zarządzenia z dnia [...] marca 1950r., wynika że konie wyścigowe, do których rości pretensje A. P. stanowiły własność innych osób. Organ zaznaczył, iż zarządzeniem polecono jedynie przejęcie koni, a polecenie przejęcia nie oznacza, że przejęcie to faktycznie nastąpiło. Reasumując organ podkreślił, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową. Takiej legitymacji procesowej w przedmiotowej sprawie A. P. nie wykazał. A. P. w skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2004r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] listopada 2004r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 27 § 1 pkt 5 Kpa (właściwie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa – jak wynika z uzasadnienia skargi) w zw. z art. 127 § 3 Kpa oraz art. 7 i 77 § 1 Kpa. Podniósł, iż w świetle art 127 § 3 Kpa postępowanie prowadzone na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań,jest postępowaniem quasi odwoławczym. Obowiązują tu zatem takie same reguły jak w postępowaniu odwoławczym z uwzględnieniem specyfiki związanej z tożsamością organu rozstrzygającego. Dotyczy to m. in. elementarnej zasady procesowej, że w ponownym rozpatrzeniu sprawy nie może uczestniczyć pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji. W sprawie obydwie decyzje zostały podpisane z upoważnienia Ministra przez D. O., podsekretarza stanu (legitymującą się zapewne upoważnieniem udzielonym na podstawie art. 268a Kpa). Osoba ta podlegała wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Skoro zaś nie została wyłączona, nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 Kpa), a zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona (art. 145 § 1 pkt l b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zarzucił oparcie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji z dnia [...] listopada 2004r., na niepełnym materiale dowodowym, co stanowi naruszenie art. 7 Kpa. Minister oparł się na szczątkowych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, w których brak nawet istotnego załącznika do kwestionowanego zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, poprzestając na stwierdzeniu, że w Archiwum Akt Nowych i w archiwum zakładowym nie ma materiałów związanych ze sprawą. Wbrew przepisowi art. 77 § 1 Kpa nie czynił innych poszukiwań, w szczególności w spółce "S. w W.", która jest następcą Państwowych [...]. Nie przesłuchał również świadka wskazanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do tego wniosku. W kwestii zaś legitymacji procesowej do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego skarżący uznał argumentację powołaną na tą okoliczność przez organ za chybioną. Kluczowe znaczenie dla ustaleń w tym zakresie, na co już zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2002r., sygn. akt IV SA 2351/00 ma zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w pełnym brzmieniu, którym Minister jednak nie dysponuje. W konsekwencji twierdzenie, że skarżący nie ma interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności zarządzenia uważa za bezpodstawne i to że nie był właścicielem koni za nieprawdziwe - w kontekście notatki służbowej Redaktora Ksiąg Stadnych PTWK z dnia [...] listopada 1990r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i zawarte w niej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna, albowiem decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2004r. narusza przepisy postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja jest wynikiem rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004r. (sygn. akt IV SA 2895/03), którym uchylono decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003r. i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] listopada 2002r. umarzającą postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950r. W decyzjach tych stwierdzono, że dochodzone konie jako inwentarz majątku przeszły na własność Skarbu Państwa łącznie z majątkiem ziemskim o powierzchni 403 ha, położonym we wsi T., którego właścicielem był A. P. na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z racji tego przedmiotowe roszczenie dotyczące koni uznano za wygasłe - zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o umorzeniu niektórych długów i ciężarów – i umarzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji sporządzone zostały z naruszeniem art. 107 § 3 Kpa, w szczególności organ nie wyjaśnił z jakiej przyczyny postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Uzasadnienie decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r. wskazuje, że przyczyną umorzenia postępowania był brak podmiotu, do którego mogłaby być adresowana decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia z dnia [...] marca 1950 r. W związku z tym Sąd zauważył, że obowiązkiem organu było rozpatrzenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanego zarządzenia. Sąd wskazał, że o ile, w ocenie organu nie było podstaw do wszczęcia takiego postępowania z urzędu, a wnioskodawca nie ma przymiotu strony, organ winien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego zarządzenia. Ponadto wydanie takiej decyzji musi być poprzedzone wszechstronnym rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy (art. 7 i 77 § 1 Kpa), a w szczególności wnikliwą analizą kwestionowanego zarządzenia, które dotychczas nie zostało włączone do akt sprawy w pełnym brzmieniu, pomimo wytycznych zawartych we wcześniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2002r., sygn. akt IV SA 2351/00. Brak było bowiem załączników do zarządzenia, a ich treść mogła mieć istotne znaczenie dla oceny przymiotu strony skarżącego. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że na ówczesnym etapie postępowania nie miało znaczenia, czy konie zostały w istocie przejęte, gdyż przedmiotem wniosku było stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia [...] marca 1950r., jako wydanego bez podstawy prawnej. Zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że sprawa nie dojrzała do stanowczego rozstrzygnięcia, organ nie rozważył bowiem istotnych okoliczności w sprawie a dotyczących kwestii przymiotu strony i kwestionowanego zarządzenia w jego pełnym brzmieniu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950r., przy uwzględnieniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w cytowanym wyroku, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego zarządzenia. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 Kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 Kpa). Wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na zasadzie art. 157 § 3 Kpa, który stanowił podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005). Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy powodem odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950r., było uznanie po stronie skarżącego braku legitymacji do wystąpienia z takim żądaniem w rozumieniu art. 28 Kpa. Stosownie do art. 28 Kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie, tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Zdaniem organu skarżący wykazał jedynie interes faktyczny, a nie legitymację procesową do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia. Dochodząc do takiego stanowiska organ powołał się na rozdzielnik spornego zarządzenia, z którego wynika iż zarządzenie nie było adresowane do żadnej osoby fizycznej, w tym również do skarżącego, co dało podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie był stroną postępowania oraz brak udokumentowania ze strony skarżącego, że omawiane konie były jego własnością i zostały przejęte na mocy przedmiotowego zarządzenia. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja narusza zasady ogólne postępowania, jak i zasady postępowania dowodowego. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, unormowanej w art. 7 Kpa, której realizacji służy m.in. przepis art. 77 § 1 Kpa, wynika iż obowiązkiem organu administracji prowadzącego postępowanie jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym dokonanie analizy wszystkich dowodów, mającej znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedmiotowe rozstrzygnięcie wydał – co sam potwierdził - na podstawie niepełnych akt sprawy, to znaczy bez pełnego brzmienia zarządzenia z dnia [...] marca 1950r. (brak załączników) i przy braku decyzji Kuratora Towarzystwa [...] w Polsce, albowiem zarówno w Archiwum Zakładowym Ministerstwa, jak i Archiwum Akt Nowych nie zachowały się żadne dokumenty dotyczące tej sprawy. Nadto, jedynym dokumentem, na który się powołał w uzasadnieniu decyzji, była notatka sporządzona dla Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych przed wydaniem spornego zarządzenia, z której wynika iż konie wyścigowe, do których rości pretensje skarżący stanowiły własność innych osób. Na rozprawie (do protokołu) pełnomocnik Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oświadczyła, iż "czynione były poszukiwania dokumentów w archiwach [...], przyniosły one efekt na samym początku toczącego się postępowania w postaci uzyskania przedmiotowego zarządzenia jednakże bez załączników". W ocenie Sądu organ wydał rozstrzygnięcie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, co niewątpliwie miało wpływ na poczynione ustalenia faktyczne. W sytuacji braku pełnej dokumentacji sprawy organ winien sięgać do innych możliwych środków dowodowych, jak również uwzględnić w tym zakresie żądania skarżącego. Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (jak i w skardze) podnosił, iż "nie czyniono poszukiwań w spółce S. ", nie zbadano ksiąg stadnych Państwowych [...], z których wynika że sporne konie były jego własnością, jak również wskazał, iż okoliczność tą mogłyby potwierdzić zeznania B. Z., załączając notatkę służbową Dyrektora Ksiąg Stadnych i oświadczenie B. Z.. Z akt sprawy wynika, iż organ zwracał się do S. o nadesłanie zarządzenia z dnia [...] marca 1950r. i decyzji Kuratora Towarzystwa [...] i to na samym początku postępowania, natomiast nie prosił o inne dokumenty, które mogłyby mieć związek z przedmiotową sprawą. Nie przeprowadził dowodu z zeznań świadka wnioskowanego przez skarżącego i w uzasadnieniach decyzji nie odniósł się w ogóle do tego wniosku, ani do innych dokumentów składanych przez skarżącego w toku postępowania. Pełnomocnik organu, na rozprawie, oświadczyła że "nie został uwzględniony wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka B. Z. z uwagi na to, iż w aktach znajduje się jego oświadczenie z dnia 10 września 2003r. i ta okoliczność pozwoliła przyjąć, że przesłuchanie go jest zbędne". Przedstawione działanie organu naruszyło przepisy postępowania. Ustalając fakty mające znaczenie dla sprawy organ obowiązany jest również rozważyć wnioski strony. Zgodnie z zasadą ogólną czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa), stronie – według art. 78 § 1 Kpa - przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu. Prawu strony do żądania przeprowadzenia dowodu odpowiada obowiązek organu administracji publicznej ustosunkowania się do żądania strony, a zatem rozpatrzenia żądania i oceny, czy przedmiotem dowodu byłaby okoliczność mająca znaczenie dla sprawy oraz – w razie oceny pozytywnej – przeprowadzenie żądanego przez stronę dowodu. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że przedmiotem wnioskowanego dowodu nie jest okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy - dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, może wniosku strony nie uwzględnić, ale obowiązany jest swoje stanowisko w tej materii uzasadnić. Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdza, iż skarżący nie wykazał, iż ma interes prawny uprawniający do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia [...] marca 1950r., a tymczasem jak miał to zrobić skoro nie przeprowadzono wnioskowanych przez skarżącego na tą okoliczność dowodów, nie dokonano też oceny innych złożonych w toku sprawy dokumentów. Skarżący wywodzi, iż sporne konie nie były "pochodzenia ziemskiego", zostały przez niego nabyte, a i on wówczas nie był posiadaczem majątku ziemskiego. W ocenie Sądu i w tym kierunku należałoby przeprowadzić postępowanie dowodowe, zwłaszcza że twierdzenia organu są przeciwstawne. Należałoby zbadać dokumenty na podstawie, których nastąpiło przejęcie majątku, którego właścicielem był A. P. na podstawie dekretu z 1944r. o reformie rolnej, w szczególności spis nieruchomości wraz z inwentarzem. Celem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego organ winien też zwrócić się do Najwyższej Izby Kontroli, albowiem Wydział Prawny Najwyższej Izby Kontroli wydał w dniu [...] marca 1950r. opinię, stanowiącą załącznik nr 2 przedmiotowego zarządzenia. Przedstawione działanie organu odwoławczego oprócz naruszenia art. 7, 77, 78, 80 Kpa stanowi także naruszenie kolejnej z zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady przekonania z art. 11 Kpa, poprzez niewyjaśnienie stronie przesłanek rozstrzygnięcia. Największe znaczenie dla realizacji tej zasady ma właściwe uzasadnienie decyzji administracyjnej, które winno być tak zredagowane, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możności zaakceptować zasadność przesłanek, faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 1 i § 3 Kpa. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien uwzględnić podniesienie wyżej okoliczności, w pełni stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad, w szczególności zaś z poszanowaniem tychże zasad winien przeprowadzić wszystkie istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy dowody, dokonać prawidłowej ich oceny, znajdującej odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Sąd, pomimo uwzględnienia skargi, nie podziela zarzutu skarżącego odnośnie wydania decyzji z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, stanowiącym iż pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu skarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 127 § 3 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez naczelny organ administracji państwowej (jakim jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi) nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoznaje ten sam organ, który wydał zaskarżoną decyzję, a w przypadku powołanego Ministra mogła więc to być osoba upoważniona przez niego do wydawania decyzji w tego rodzaju sprawach. Przedstawione stanowisko jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym, w którym już wielokrotnie wypowiadano się, że podpisanie decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, która podpisała decyzję wydaną w pierwszej instancji, nie stanowi naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, gdyż postępowanie w trybie art. 127 § 3 Kpa nie jest klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym obejmującym działanie dwóch organów niższej i wyższej instancji. Wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie można zaliczyć do środków odwoławczych, a to z tego względu, że nie spełnia podstawowego warunku uruchomienia toku instancji. Ponadto różni się on od odwołania tym, że nie ma konstrukcji względnie dewolutywnej, jest bowiem rozpatrywany przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję (wyrok NSA 22.11.1999r., sygn. akt II SA 699/99, publ. LEX nr 46260; wyrok NSA 23.06.1999r., sygn. akt IV SA 1037/97, publ. LEX nr 47868; wyrok NSA 15.04.1999r., sygn. akt II SA 291/99, publ. LEX nr 46798). Mając na względnie powyższe, Sąd uwzględniając skargę na decyzję wydaną w postępowaniu o ponowne rozpoznanie sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł o jej uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) stając na stanowisku, że wytknięte wyżej naruszenia prawa stanową naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi w wysokości 200 zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy wyżej powołanej w zw. z § 18.1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI