IV SA/Wa 1675/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2007-12-28
NSAnieruchomościŚredniawsa
przejęcie gospodarstwa rolnegoniski poziom produkcjizaniedbanieustawa o rentachwłasność Skarbu Państwadecyzja administracyjnapostępowanie nieważnościowewsanieruchomości rolne

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymującą w mocy decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego z urzędu z powodu niskiej produkcji i wieku właścicielki.

Skarga dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego S. C. na własność Skarbu Państwa. Sąd administracyjny uznał, że przejęcie było zasadne, ponieważ gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej z powodu zaniedbania, a właścicielka spełniała kryterium wieku (67 lat). Sąd podkreślił, że fakt nieprzyjmowania renty przez S. C. nie miał wpływu na legalność pierwotnej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę R. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego S. C. na własność Skarbu Państwa. Decyzja ta została wydana na podstawie ustawy z 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych za rentę, w sytuacji gdy gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej z powodu zaniedbania, a właścicielka osiągnęła wiek 67 lat. Sąd analizował przesłanki przejęcia gospodarstwa z urzędu, wskazując na konieczność ustalenia niskiego poziomu produkcji i spełnienia kryteriów wieku przez rolnika. Sąd stwierdził, że protokół lustracji z 1976 r. wykazał niski poziom produkcji rolnej, a S. C. spełniała warunki wiekowe. Sąd uznał, że nawet jeśli S. C. nie przyjmowała renty, nie podważało to legalności pierwotnej decyzji o przejęciu gospodarstwa. W związku z tym skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego z urzędu była zgodna z prawem, ponieważ spełnione zostały przesłanki określone w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że protokół lustracji z 1976 r. prawidłowo wykazał niski poziom produkcji rolnej z powodu zaniedbania, a właścicielka S. C. spełniała kryterium wieku (67 lat). Fakt nieprzyjmowania renty przez S. C. nie miał wpływu na legalność pierwotnej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Dz. U. Nr 21, poz. 118 art. 9 § ust. 2

Ustawa z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne

Gospodarstwo rolne mogło być przejęte z urzędu, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął określony wiek lub był inwalidą.

Pomocnicze

Dz. U. Nr 21, poz. 118 art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Dz. U. Nr 27, poz. 250

Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych

Dz. U. Nr 11, poz. 58 art. § 1 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów

Określa kryteria uznania gospodarstwa za wykazujące niski poziom produkcji wskutek zaniedbania.

Dz. U. Nr 3, poz. 14

Ustawa z dnia 24 stycznia 1968r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych

Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 250

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gospodarstwo rolne wykazywało niski poziom produkcji rolnej z powodu zaniedbania. Właścicielka S. C. spełniała kryterium wieku (67 lat) dla przejęcia gospodarstwa z urzędu. Fakt nieprzyjmowania renty przez S. C. nie miał wpływu na legalność pierwotnej decyzji o przejęciu gospodarstwa.

Odrzucone argumenty

S. C. podnosiła, że gospodarstwo było "w procesie" przez 5 lat, co wpłynęło na niski poziom produkcji. S. C. nie pobierała przyznanego świadczenia rentowego w ramach sprzeciwu wobec bezprawnego pozbawienia jej gospodarstwa.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotowe gospodarstwo wykazuje niski poziom produkcji wskutek zaniedbania fakt nie przyjmowania świadczenia rentowego przez S. C., nie ma znaczenia dla sprawy Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania

Skład orzekający

Alina Balicka

sprawozdawca

Joanna Skiba

członek

Wanda Zielińska-Baran

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejmowania gospodarstw rolnych z urzędu na podstawie ustawy z 1974 r., w szczególności kryteriów niskiego poziomu produkcji i wieku rolnika, a także stosowania przepisów przejściowych i pomocniczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 70. XX wieku i może mieć ograniczoną wartość praktyczną w kontekście współczesnego prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy historycznych przepisów dotyczących przejmowania gospodarstw rolnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i historii prawa, ale mniej dla szerszej publiczności.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1675/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka /sprawozdawca/
Joanna Skiba
Wanda Zielińska-Baran /przewodniczący/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Sygn. powiązane
I OSK 481/08 - Wyrok NSA z 2009-03-25
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Asesor WSA Joanna Skiba, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. skargę oddala; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat (...) z Kancelarii Adwokackiej (...) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym : tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) maja 2007r. (...), którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia (...) grudnia 1976 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w I. z dnia (...) lipca 1976 r. przejmującej na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,03 ha położone we wsi M. i W., stanowiącego własność S. C..
Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia (...) lipca 1976 r. (znak (...)) Naczelnik Gminy w I. na podstawie art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne /Dz. U. Nr 21, poz. 118/ przejął z urzędu na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne o pow. 4,03 ha położone we wsi M. i W., stanowiące własność S. C.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przedmiotowe gospodarstwo wykazuje niski poziom produkcji wskutek zaniedbania. Od decyzji tej odwołanie złożyła S. C.. Wojewoda Kielecki po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) grudnia 1976 r. (znak (...)) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Wnioskiem z dnia 13 czerwca 1992 r., R. C. będący spadkobiercą S. C., wystąpił o stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji.
Decyzją z dnia (...) maja 2007 r., po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił R. C. podnosząc, że S. C. nigdy nie przyjęła przyznanych jej świadczeń rentowych.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) maja 2007 roku. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, Państwo mogło przejąć na własność gospodarstwo rolne za rentę z urzędu, jeżeli wykazywało ono niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów.
Przedmiotowe gospodarstwo S. C. posiadała na podstawie aktu własności ziemi z dnia (...) czerwca 1072 r. (znak (...)) wydanego przez Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250).
Zgodnie z §1 ust.1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstwa rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 58) za gospodarstwo rolne wykazujące niski poziom produkcji wskutek zaniedbania można było uznać takie gospodarstwo, w którym w ciągu ostatnich trzech lat przed przejęciem nie wszystkie grunty były rolniczo wykorzystane lub plony czterech zbóż i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach, a przy tym obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosiła łącznie na 1ha użytków rolnych mniej niż 0,4 sztuki przeliczeniowej na 1 hektar.
Z protokołu lustracji przedmiotowego gospodarstwa sporządzonego w dniu 3 maja 1976 r. wynika, że w latach 1973 - 1975 wykorzystywano rolniczo 3,00 ha gruntów ornych, natomiast plony czterech zbóż były znacznie niższe niż przeciętne plony osiąganie w tej gminie na podobnych glebach. Ponadto wskazano, że S. C. w tym okresie nie posiadała bydła, trzody chlewnej ani owiec, a przedmiotowe gospodarstwo uprawiała sama.
W odwołaniu od decyzji Naczelnika Gminy w I. z dnia (...) lipca 1976 r., S. C. nie podważyła powyższych argumentów, a jedynie wskazała, iż gospodarstwo wskazywało niski poziom produkcji, ponieważ " było 5 lat w procesie".
Reasumując Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż przedmiotowe gospodarstwo kwalifikowało się do wykazujących niski poziom produkcji, a właścicielka tego gospodarstwa w dacie jego przejmowania miała 67 lat.
Organ wskazał również, iż decyzją z dnia (...) stycznia 1977 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. przyznał S. C. rentę. Fakt nie przyjmowania świadczenia rentowego przez S. C., nie ma znaczenia dla sprawy.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż wobec spełnienia przesłanki art. 9 ust.2 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia (...) grudnia 1976 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w I. z dnia (...) lipca 1976 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) czerwca 2007r. wniósł R. C.. W skardze podniósł, iż S. C. "pisała do władz, że gospodarstwo jej było 5 lat w procesie, dlatego wykazywało niski poziom produkcji" i że "od roku tego będzie gospodarować wraz z córką". Ponadto powtórzył, iż S. C. nie pobierała przyznanego jej świadczenia rentowego w ramach sprzeciwu wobec bezprawnego pozbawienia jej gospodarstwa rolnego, które chciała przekazać dzieciom.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) czerwca 2007r. wydana została w trybie nieważnościowym. Ocenianą w tym trybie decyzją, była decyzja Wojewody Kieleckiego z dnia (...) grudnia 1976r., którą utrzymana została w mocy decyzja Naczelnika Gminy I. z dnia (...) lipca 1976r. o przejęciu z urzędu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,03 ha, położonego we wsi M. i W., stanowiącego własność S. C..
Postępowanie nieważnościowe zostało uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego w ramach przepisów art. 156 - 159.
Przepisy art. 156 - 159 kpa, regulują nadzwyczajne postępowanie administracyjne służące weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem przez pryzmat przesłanek nieważności decyzji administracyjnej, określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie to wszczynane jest w nowej sprawie administracyjnej, której przedmiotem nie jest ponowne rozstrzyganie sprawy w zakresie objętym ocenianą decyzją, lecz ocena legalności samej decyzji, przez pryzmat wadliwości prawnych wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Badając legalność decyzji administracyjnej organ nadzoru zobowiązany jest zatem dokonać oceny, czy rozstrzygnięcie zawarte w ocenianej decyzji nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana i czy ustalenia organu wydającego ocenianą decyzję znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa uprawniającego organ administracji do wydania decyzji administracyjnej w zakresie danej sprawy. Rażące naruszenie prawa polega natomiast na tym, że istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana, lub które uprawniały organ do wydania decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia i okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji.
Należy przy tym podkreślić, iż rolą organu orzekającego w postępowaniu nieważnościowym jest ustalenie, czy oceniana decyzja jest dotknięta jedną z wad nieważności określonych w art. 156 § 1 kpa.
Oceniana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja Wojewody Kieleckiego z dnia (...) grudnia 1976r. jest decyzją wydaną w postępowaniu zwykłym odwoławczym. Postępowanie odwoławcze dotyczyło decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej w dniu (...) lipca 1976r. przez Naczelnika Gminy I.., którą na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne / Dz. U. Nr 21, poz. 118 ze zm. / przejęto z urzędu na własność Skarbu Państwa za rentę gospodarstwo rolne bez budynków o obszarze 4,03 ha, położone we wsi M. i W., stanowiące własność S. C., wykazujące niski poziom produkcji rolnej.
Jak wynika z decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia (...) grudnia 1976r. przejęcie gospodarstwa rolnego S. C. nastąpiło na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
W myśl art. 9 powołanej ustawy gospodarstwo rolne przejmowane było na własność Państwa w dwóch różnych sytuacjach wyszczególnionych w ustępie 1 i 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 9 ust. 1 Państwo na wniosek rolnika przejmowało na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli przekazał on wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, a ponadto:
1) osiągnął wiek 65 lat mężczyzna, a 60 lat kobieta albo
2) zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Z kolei w myśl art. 9 ust. 2 powołanej ustawy gospodarstwo rolne określone w ust. 1 mogło być przejęte na własność Państwa za rentę również z urzędu, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów.
W myśl tego przepisu, tj. art. 9 ust. 2 ustawy o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, który był podstawą wydania zakwestionowanej decyzji, gospodarstwo rolne obejmujące co najmniej 2ha gruntów rolnych i leśnych, mogło być przejęte na własność Państwa za rentę również z urzędu, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat
mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Z powyższego wynika, że przed wydaniem decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego, organ prowadzący postępowanie administracyjne winien był w pierwszej kolejności ustalić, że gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej, a następnie ustalić, że rolnik spełnia ustawowe warunki pozwalające na przejęcie gospodarstwa rolnego z urzędu na własność Państwa za rentę.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 czerwca 1998r. wydanym w sprawie sygn. akt II S.A. 456/98 /Lex nr 41828/ stwierdził, że wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa poprzedzały dwa postępowania wyjaśniające: pierwsze - prowadzone w celu wydania opinii, że gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej, drugie - ustalające, że rolnik odpowiada ustawowym warunkom dopuszczającym przyjęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę.
Sama ustawa z dnia 29 maja 1974r. o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne nie definiowała użytego w ustawie określenia "wykazuje niski poziom produkcji rolnej". Na podstawie tej ustawy nie wydano przepisów wykonawczych precyzujących to określenie, jak również mówiących o trybie kwalifikowania gospodarstw rolnych, jako wykazujących niski poziom produkcji rolnej. Dlatego też na potrzeby postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. posiłkowo wykorzystywane były uregulowania prawne rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów / Dz. U. Nr 11, poz. 58 /. Z rozporządzenia tego wynika, że zostało ono wydane jako akt wykonawczy do ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych / Dz. U. Nr 3, poz. 14 /. W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za gospodarstwa rolne wykazujące niski poziom produkcji rolnej uznawało się takie gospodarstwa, w których w okresie ostatnich trzech lat:
* nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystywane,
* plony czterech zbóż i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach,
- obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosi łącznie na 1 ha użytków rolnych nie mniejszy niż 0,4 sztuki przeliczeniowej, przyjmując:
a). 1 sztukę bydła za jedną sztukę przeliczeniową,
b). 1 sztukę trzody chlewnej za 0,2 sztuki przeliczeniowej,
c). 1 sztukę owiec za 0,1 sztuki przeliczeniowej.
Z dołączonych akt administracyjnych wynika, że S. C. była właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,03 ha wraz z zabudowaniami składającego się z działek oznaczonych numerami (...), (...), (...), (...), (...), (...)położonych w M. i (...), (...),(...)położonych w W..
W dniu 3 maja 1976r. został sporządzony protokół z przeprowadzenia lustracji gospodarstwa rolnego S. C. przez zespół specjalistów złożony z J. M. - kierownika Gminnej Służby Rolnej, J. B. - instruktora rolnego przy udziale H. J. - przedstawiciela miejscowej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej i J. S. - sołtysa wsi M.. Właścicielka lustrowanego gospodarstwa rolnego nie była obecna.
Po przeprowadzeniu badań stwierdzono, że z gruntów o ogólnej powierzchni 4,03 ha wykorzystano rolniczo w 1973r. - 3,00 ha, w 1974r. - 3.00 ha, w 1975r. - 3,00 ha. Reszty gruntów nie wykorzystywano, ponieważ właścicielka gospodarstwa jest sama, nie posiada inwentarza żywego, nie posiada żadnego sprzętu ani budynków gospodarczych. Plony żyta, pszenicy, owsa, jęczmienia i innych upraw uzyskiwane w gospodarstwie S. C. w latach 1973, 1974 i 1975 są znacznie niższe od przeciętnych plonów osiąganych w innych gospodarstwach położonych w tej samej wsi. Zespół przeprowadzający badania stwierdził, że zboża siane były zbyt późno, wiosną nie stosowano nawożenia, rośliny nie były opryskiwane, zarosły chwastami, to samo dotyczyło ziemniaków. Zespół badający gospodarstwo rolne S. C. zaliczyło je do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania. Protokół został podpisany przez osoby biorące udział w lustracji gospodarstwa rolnego. W dniu 4 maja 1976r. odbyło się posiedzenie zespołu specjalistów rolnych kwalifikujących gospodarstwa do wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania w składzie: J. M. - kierownik Gminnej Służby Rolnej, J. B. - instruktor rolny, Z. M. - instruktor rolny, A. S. - instruktor rolny przy udziale Naczelnika Gminy I.. Zespół ten stwierdził, że S. C. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 4,03 ha jest sama, praktycznie plonów nie zbiera, bo zasiewy dokonuje późno, nie stosuje
nawożenia mineralnego ani organicznego, nie posiada inwentarza żywego poza 1 kozą i 1 sztuką trzody chlewnej chowaną do roku. Siano na łące nie zostało zebrane i zgniło. Zespół stwierdził, że w obecnej sytuacji nie ma możliwości wydźwignięcia gospodarstwa, gdyż właścicielka jest sama, dzieci mieszkają na terenie innego województwa, na wsi nie ma bliskiej rodziny, która mogłaby jej pomóc. Z posiedzenia zespołu został sporządzony protokół, w aktach sprawy znajduje się wyciąg z tego protokołu dotyczący gospodarstwa S. C..
Jak już wyżej wskazano, sama ustawa z dnia 29 maja 1974r. o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne nie określała trybu kwalifikowania gospodarstw rolnych jako wykazujących niski poziom produkcji rolnej. Tryb tej kwalifikacji określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów nie musiał być w sprawie ściśle stosowany, gdyż rozporządzenie to było aktem wykonawczym do ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, a nie do ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Sam protokół z dnia 3 maja 1976r. z przeprowadzenia lustracji gospodarstwa rolnego S. C. odpowiada wymogom art. 68 kpa. Treść protokołu wskazuje, że przedmiotowe gospodarstwo rolne wykazywało niski poziom produkcji rolnej w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. Skoro jedną z przesłanek przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę było ustalenie, że gospodarstwo to wykazuje niski poziom produkcji rolnej to w odniesieniu do gospodarstwa rolnego stanowiącego własność S. C. przesłanka ta została ustalona. Należy zauważyć, iż sama S. C. nie kwestionowała ustalenia, że jej gospodarstwo wykazuje niski poziom produkcji rolnej, co wynika wprost z treści odwołania z dnia 3 września 1976r. od decyzji Naczelnika Gminy I. z dnia (...) lipca 1976r. Odwołująca się jedynie stwierdza, że powodem takiego stanu gospodarstwa jest to, iż było ono 5 lat w procesie.
Z akt sprawy wynika również, że S. C. spełniała warunki związane z wiekiem określone w art. 9 ust 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r.
Powyższe wskazuje, iż w przypadku gospodarstwa rolnego S. C. spełnione zostały ustawowe przesłanki z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o
przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne i dało możliwość przejęcia tego gospodarstwa z urzędu na własność Państwa za rentę. Nie budzi wątpliwości, że norma prawna będąca podstawą wydania kwestionowanej przez skarżącego decyzji miała charakter sankcji prawnej, ale w zamian właścicielowi przyznawana była renta. S. C. rentę taką przyznano, co potwierdza znajdująca się w aktach kopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia (...) stycznia 1977r. Fakt, że S. C. odmówiła przyjmowania renty, chciała zwrotu gospodarstwa, nie podważa prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia kwestionowanej przez skarżącego decyzji.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 w/w ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI